శ్రీమద్వాల్మీకీయ రామాయణే యుద్ధకాణ్డమ్ ।
అథ ఏకవింశత్యధికశతతమస్సర్గః ।
ఏతచ్ఛ్రుత్వాశుభంవాక్యమ్పితామహసమీరితమ్ ।
అఙ్కేనాదాయవైదేహిముత్పపాతవిభావసుః ॥ 1 ॥
నవిధూయాథచితాన్తాన్తువైదేహీంహవ్యవాహనః ।
ఉత్తస్థౌమూర్తిమానాశుగృహీత్వాజనకాత్మజామ్ ॥ 2 ॥
తరుణాదిత్యసఙ్కాశన్తప్తకాఞ్చనభూషణామ్ ।
రక్తామ్బరధరామ్బాలాంసీలకుఞ్చితమూర్థజామ్ ॥ 3 ॥
అక్లిష్టమాల్యాభరణాన్తథారూపామనిన్దితామ్ ।
దదౌరామాయవైదేహీమఙ్కేకృత్వావిభావసుః ॥ 4 ॥
అబ్రవీత్తుతదారామంసాక్షీలోకస్యపావకః ।
ఏషాతేరామ వైదేహీపాపమస్యాం న విద్యతే ॥ 5 ॥
నైవవాచా న మనసానైవబుద్ధ్యా న చక్షుషా ।
సువృత్తావృత్తశౌణ్డీరన త్వామత్యచరచ్ఛుభా ॥ 6 ॥
రావణేనాపనీతైషావీర్యోసతిక్తేనరక్షసా ।
త్వయావిరహితాదీనావివశానిర్జనాద్వనాత్ ॥ 7 ॥
రుద్ధాచాన్తఃపురేగుప్తాత్వచ్ఛిత్తాత్వత్పరాయణా ।
రక్షితారాక్షసీభిశ్చఘోరాభిర్ఘోరబుద్ధిభిః ॥ 8 ॥
ప్రలోభ్యమానావివిధమ్భర్త్స్యమానా చ మైథిలీ ।
నాచిన్తయతతద్రక్షస్త్వద్గతేనాన్తరాత్మనా ॥ 9 ॥
విశుద్ధభావాన్నిష్పాపామ్ప్రతిగృహ్ణీష్వమైథిలీమ్ ।
న కిఞ్చిరభిధాతవ్యాఅహమాజ్ఞాపయామితే ॥ 10 ॥
తతఃప్రీతిమానారామఃశ్రుత్యైవంవదతాంవరః ।
దధ్యౌముహూర్తన్ధర్మాత్మాబాష్పవ్యాకులలోచనః ॥ 11 ॥
ఏవముక్తోమహాతేజాధృతిమాన్దృఢవిక్రమః ।
ఉవాచత్రిదశశ్రేష్ఠంరామోధర్మభృతాంవరః ॥ 12 ॥
అవశ్యన్త్రిషులోకేషు న సీతాపాపమర్హతి ।
దీర్ఘకాలోషితాహీయంరావణాన్తఃపురేశుభా ॥ 13 ॥
బాలిశోఖలుకామాత్మారామోదశరథాత్మజః ।
ఇతివక్ష్యన్తిమాంసన్తోజానకీమవిశోధ్యహి ॥ 14 ॥
అనన్యహృదయామ్భక్తామ్మచ్చిత్తపరివర్తినీమ్ ।
అహమప్యవగచ్ఛామిమైథిలీఞ్జనకాత్మజామ్ ॥ 15 ॥
ఇమామపివిశాలాక్షీంరక్షితాంస్వేనతేజసా ।
రావణోనాతివర్తేతవేలామివమహోదధిః ॥ 16 ॥
ప్రత్యయార్థన్తులోకానాన్త్రయాణాంసత్యసంశ్రయః ।
ఉపేక్షేచాపివైదేహీమ్ప్రవిశన్తీంహుతాశనమ్ ॥ 17 ॥
న హిశక్తఃసుదుష్టాత్మామనసాపిహిమైథిలీమ్ ।
ప్రధర్షయితుమప్రాప్యాన్దీప్తామగ్నిశిఖామివ ॥ 18 ॥
నేయమర్హతిచైశ్వర్యంరావణాన్తఃపురేశుభా ।
అనన్యాహిమయాసీతాభాస్కరేణప్రభాయథా ॥ 19 ॥
విశుద్ధాత్రిషులోకేషుమైథిలీజనకాత్మజా ।
న విహాతుమ్మయాశక్యాకీర్తిరాత్వవతాయథా ॥ 20 ॥
అవశ్యం చ మయాకార్యంసర్వేషాంవోవచోహితమ్ ।
స్నిగ్ధానాంలోకనాధానామేవం చ వదతాంహితమ్ ॥ 21 ॥
ఇత్యేవమ్విజయీమహాబలఃప్రశస్యమానఃస్వకృతేనకర్మణా ।
సమేత్యరామఃప్రియయామహాయశాఃసుఖంసుఖార్హోఽనుబభూవరాఘవః ॥ 22 ॥
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే యుద్ధకాణ్డే ఏకవింశత్యధికశతతమస్సర్గః ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha ekaviṃśatyadhikaśatatamassargaḥ |
etacchrutvāśubhaṃvākyampitāmahasamīritam |
aṅkenādāyavaidehimutpapātavibhāvasuḥ || 1 ||
navidhūyāthacitāntāntuvaidehīṃhavyavāhanaḥ |
uttasthaumūrtimānāśugṛhītvājanakātmajām || 2 ||
taruṇādityasaṅkāśantaptakāñcanabhūṣaṇām |
raktāmbaradharāmbālāṃsīlakuñcitamūrthajām || 3 ||
akliṣṭamālyābharaṇāntathārūpāmaninditām |
dadaurāmāyavaidehīmaṅkekṛtvāvibhāvasuḥ || 4 ||
abravīttutadārāmaṃsākṣīlokasyapāvakaḥ |
eṣāterāma vaidehīpāpamasyāṃ na vidyate || 5 ||
naivavācā na manasānaivabuddhyā na cakṣuṣā |
suvṛttāvṛttaśauṇḍīrana tvāmatyacaracchubhā || 6 ||
rāvaṇenāpanītaiṣāvīryosatiktenarakṣasā |
tvayāvirahitādīnāvivaśānirjanādvanāt || 7 ||
ruddhācāntaḥpureguptātvacchittātvatparāyaṇā |
rakṣitārākṣasībhiścaghorābhirghorabuddhibhiḥ || 8 ||
pralobhyamānāvividhambhartsyamānā ca maithilī |
nācintayatatadrakṣastvadgatenāntarātmanā || 9 ||
viśuddhabhāvānniṣpāpāmpratigṛhṇīṣvamaithilīm |
na kiñcirabhidhātavyāahamājñāpayāmite || 10 ||
tataḥprītimānārāmaḥśrutyaivaṃvadatāṃvaraḥ |
dadhyaumuhūrtandharmātmābāṣpavyākulalocanaḥ || 11 ||
evamuktomahātejādhṛtimāndṛḍhavikramaḥ |
uvācatridaśaśreṣṭhaṃrāmodharmabhṛtāṃvaraḥ || 12 ||
avaśyantriṣulokeṣu na sītāpāpamarhati |
dīrghakāloṣitāhīyaṃrāvaṇāntaḥpureśubhā || 13 ||
bāliśokhalukāmātmārāmodaśarathātmajaḥ |
itivakṣyantimāṃsantojānakīmaviśodhyahi || 14 ||
ananyahṛdayāmbhaktāmmaccittaparivartinīm |
ahamapyavagacchāmimaithilīñjanakātmajām || 15 ||
imāmapiviśālākṣīṃrakṣitāṃsvenatejasā |
rāvaṇonātivartetavelāmivamahodadhiḥ || 16 ||
pratyayārthantulokānāntrayāṇāṃsatyasaṃśrayaḥ |
upekṣecāpivaidehīmpraviśantīṃhutāśanam || 17 ||
na hiśaktaḥsuduṣṭātmāmanasāpihimaithilīm |
pradharṣayitumaprāpyāndīptāmagniśikhāmiva || 18 ||
neyamarhaticaiśvaryaṃrāvaṇāntaḥpureśubhā |
ananyāhimayāsītābhāskareṇaprabhāyathā || 19 ||
viśuddhātriṣulokeṣumaithilījanakātmajā |
na vihātummayāśakyākīrtirātvavatāyathā || 20 ||
avaśyaṃ ca mayākāryaṃsarveṣāṃvovacohitam |
snigdhānāṃlokanādhānāmevaṃ ca vadatāṃhitam || 21 ||
ityevamvijayīmahābalaḥpraśasyamānaḥsvakṛtenakarmaṇā |
sametyarāmaḥpriyayāmahāyaśāḥsukhaṃsukhārho'nubabhūvarāghavaḥ || 22 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe ekaviṃśatyadhikaśatatamassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे युद्धकाण्डम् ।
अथ एकविंशत्यधिकशततमस्सर्गः ।
एतच्छ्रुत्वाशुभंवाक्यम्पितामहसमीरितम् ।
अङ्केनादायवैदेहिमुत्पपातविभावसुः ॥ 1 ॥
नविधूयाथचितान्तान्तुवैदेहींहव्यवाहनः ।
उत्तस्थौमूर्तिमानाशुगृहीत्वाजनकात्मजाम् ॥ 2 ॥
तरुणादित्यसङ्काशन्तप्तकाञ्चनभूषणाम् ।
रक्ताम्बरधराम्बालांसीलकुञ्चितमूर्थजाम् ॥ 3 ॥
अक्लिष्टमाल्याभरणान्तथारूपामनिन्दिताम् ।
ददौरामायवैदेहीमङ्केकृत्वाविभावसुः ॥ 4 ॥
अब्रवीत्तुतदारामंसाक्षीलोकस्यपावकः ।
एषातेराम वैदेहीपापमस्यां न विद्यते ॥ 5 ॥
नैववाचा न मनसानैवबुद्ध्या न चक्षुषा ।
सुवृत्तावृत्तशौण्डीरन त्वामत्यचरच्छुभा ॥ 6 ॥
रावणेनापनीतैषावीर्योसतिक्तेनरक्षसा ।
त्वयाविरहितादीनाविवशानिर्जनाद्वनात् ॥ 7 ॥
रुद्धाचान्तःपुरेगुप्तात्वच्छित्तात्वत्परायणा ।
रक्षिताराक्षसीभिश्चघोराभिर्घोरबुद्धिभिः ॥ 8 ॥
प्रलोभ्यमानाविविधम्भर्त्स्यमाना च मैथिली ।
नाचिन्तयततद्रक्षस्त्वद्गतेनान्तरात्मना ॥ 9 ॥
विशुद्धभावान्निष्पापाम्प्रतिगृह्णीष्वमैथिलीम् ।
न किञ्चिरभिधातव्याअहमाज्ञापयामिते ॥ 10 ॥
ततःप्रीतिमानारामःश्रुत्यैवंवदतांवरः ।
दध्यौमुहूर्तन्धर्मात्माबाष्पव्याकुललोचनः ॥ 11 ॥
एवमुक्तोमहातेजाधृतिमान्दृढविक्रमः ।
उवाचत्रिदशश्रेष्ठंरामोधर्मभृतांवरः ॥ 12 ॥
अवश्यन्त्रिषुलोकेषु न सीतापापमर्हति ।
दीर्घकालोषिताहीयंरावणान्तःपुरेशुभा ॥ 13 ॥
बालिशोखलुकामात्मारामोदशरथात्मजः ।
इतिवक्ष्यन्तिमांसन्तोजानकीमविशोध्यहि ॥ 14 ॥
अनन्यहृदयाम्भक्ताम्मच्चित्तपरिवर्तिनीम् ।
अहमप्यवगच्छामिमैथिलीञ्जनकात्मजाम् ॥ 15 ॥
इमामपिविशालाक्षींरक्षितांस्वेनतेजसा ।
रावणोनातिवर्तेतवेलामिवमहोदधिः ॥ 16 ॥
प्रत्ययार्थन्तुलोकानान्त्रयाणांसत्यसंश्रयः ।
उपेक्षेचापिवैदेहीम्प्रविशन्तींहुताशनम् ॥ 17 ॥
न हिशक्तःसुदुष्टात्मामनसापिहिमैथिलीम् ।
प्रधर्षयितुमप्राप्यान्दीप्तामग्निशिखामिव ॥ 18 ॥
नेयमर्हतिचैश्वर्यंरावणान्तःपुरेशुभा ।
अनन्याहिमयासीताभास्करेणप्रभायथा ॥ 19 ॥
विशुद्धात्रिषुलोकेषुमैथिलीजनकात्मजा ।
न विहातुम्मयाशक्याकीर्तिरात्ववतायथा ॥ 20 ॥
अवश्यं च मयाकार्यंसर्वेषांवोवचोहितम् ।
स्निग्धानांलोकनाधानामेवं च वदतांहितम् ॥ 21 ॥
इत्येवम्विजयीमहाबलःप्रशस्यमानःस्वकृतेनकर्मणा ।
समेत्यरामःप्रिययामहायशाःसुखंसुखार्होऽनुबभूवराघवः ॥ 22 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये युद्धकाण्डे एकविंशत्यधिकशततमस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha ekaviṃśatyadhikaśatatamassargaḥ |
etacchrutvāśubhaṃvākyampitāmahasamīritam |
aṅkenādāyavaidehimutpapātavibhāvasuḥ || 1 ||
navidhūyāthacitāntāntuvaidehīṃhavyavāhanaḥ |
uttasthaumūrtimānāśugṛhītvājanakātmajām || 2 ||
taruṇādityasaṅkāśantaptakāñcanabhūṣaṇām |
raktāmbaradharāmbālāṃsīlakuñcitamūrthajām || 3 ||
akliṣṭamālyābharaṇāntathārūpāmaninditām |
dadaurāmāyavaidehīmaṅkekṛtvāvibhāvasuḥ || 4 ||
abravīttutadārāmaṃsākṣīlokasyapāvakaḥ |
eṣāterāma vaidehīpāpamasyāṃ na vidyate || 5 ||
naivavācā na manasānaivabuddhyā na cakṣuṣā |
suvṛttāvṛttaśauṇḍīrana tvāmatyacaracchubhā || 6 ||
rāvaṇenāpanītaiṣāvīryosatiktenarakṣasā |
tvayāvirahitādīnāvivaśānirjanādvanāt || 7 ||
ruddhācāntaḥpureguptātvacchittātvatparāyaṇā |
rakṣitārākṣasībhiścaghorābhirghorabuddhibhiḥ || 8 ||
pralobhyamānāvividhambhartsyamānā ca maithilī |
nācintayatatadrakṣastvadgatenāntarātmanā || 9 ||
viśuddhabhāvānniṣpāpāmpratigṛhṇīṣvamaithilīm |
na kiñcirabhidhātavyāahamājñāpayāmite || 10 ||
tataḥprītimānārāmaḥśrutyaivaṃvadatāṃvaraḥ |
dadhyaumuhūrtandharmātmābāṣpavyākulalocanaḥ || 11 ||
evamuktomahātejādhṛtimāndṛḍhavikramaḥ |
uvācatridaśaśreṣṭhaṃrāmodharmabhṛtāṃvaraḥ || 12 ||
avaśyantriṣulokeṣu na sītāpāpamarhati |
dīrghakāloṣitāhīyaṃrāvaṇāntaḥpureśubhā || 13 ||
bāliśokhalukāmātmārāmodaśarathātmajaḥ |
itivakṣyantimāṃsantojānakīmaviśodhyahi || 14 ||
ananyahṛdayāmbhaktāmmaccittaparivartinīm |
ahamapyavagacchāmimaithilīñjanakātmajām || 15 ||
imāmapiviśālākṣīṃrakṣitāṃsvenatejasā |
rāvaṇonātivartetavelāmivamahodadhiḥ || 16 ||
pratyayārthantulokānāntrayāṇāṃsatyasaṃśrayaḥ |
upekṣecāpivaidehīmpraviśantīṃhutāśanam || 17 ||
na hiśaktaḥsuduṣṭātmāmanasāpihimaithilīm |
pradharṣayitumaprāpyāndīptāmagniśikhāmiva || 18 ||
neyamarhaticaiśvaryaṃrāvaṇāntaḥpureśubhā |
ananyāhimayāsītābhāskareṇaprabhāyathā || 19 ||
viśuddhātriṣulokeṣumaithilījanakātmajā |
na vihātummayāśakyākīrtirātvavatāyathā || 20 ||
avaśyaṃ ca mayākāryaṃsarveṣāṃvovacohitam |
snigdhānāṃlokanādhānāmevaṃ ca vadatāṃhitam || 21 ||
ityevamvijayīmahābalaḥpraśasyamānaḥsvakṛtenakarmaṇā |
sametyarāmaḥpriyayāmahāyaśāḥsukhaṃsukhārho'nubabhūvarāghavaḥ || 22 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe ekaviṃśatyadhikaśatatamassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Telugu script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.