ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକୀଯ ରାମାଯଣେ ଯୁଦ୍ଧକାଣ୍ଡମ୍ ।
ଅଥ ଏକଵିଂଶତ୍ଯଧିକଶତତମସ୍ସର୍ଗଃ ।
ଏତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵାଶୁଭଂଵାକ୍ଯମ୍ପିତାମହସମୀରିତମ୍ ।
ଅଙ୍କେନାଦାଯଵୈଦେହିମୁତ୍ପପାତଵିଭାଵସୁଃ ॥ 1 ॥
ନଵିଧୂଯାଥଚିତାନ୍ତାନ୍ତୁଵୈଦେହୀଂହଵ୍ଯଵାହନଃ ।
ଉତ୍ତସ୍ଥୌମୂର୍ତିମାନାଶୁଗୃହୀତ୍ଵାଜନକାତ୍ମଜାମ୍ ॥ 2 ॥
ତରୁଣାଦିତ୍ଯସଙ୍କାଶନ୍ତପ୍ତକାଞ୍ଚନଭୂଷଣାମ୍ ।
ରକ୍ତାମ୍ବରଧରାମ୍ବାଲାଂସୀଲକୁଞ୍ଚିତମୂର୍ଥଜାମ୍ ॥ 3 ॥
ଅକ୍ଲିଷ୍ଟମାଲ୍ଯାଭରଣାନ୍ତଥାରୂପାମନିନ୍ଦିତାମ୍ ।
ଦଦୌରାମାଯଵୈଦେହୀମଙ୍କେକୃତ୍ଵାଵିଭାଵସୁଃ ॥ 4 ॥
ଅବ୍ରଵୀତ୍ତୁତଦାରାମଂସାକ୍ଷୀଲୋକସ୍ଯପାଵକଃ ।
ଏଷାତେରାମ ଵୈଦେହୀପାପମସ୍ଯାଂ ନ ଵିଦ୍ଯତେ ॥ 5 ॥
ନୈଵଵାଚା ନ ମନସାନୈଵବୁଦ୍ଧ୍ଯା ନ ଚକ୍ଷୁଷା ।
ସୁଵୃତ୍ତାଵୃତ୍ତଶୌଣ୍ଡୀରନ ତ୍ଵାମତ୍ଯଚରଚ୍ଛୁଭା ॥ 6 ॥
ରାଵଣେନାପନୀତୈଷାଵୀର୍ଯୋସତିକ୍ତେନରକ୍ଷସା ।
ତ୍ଵଯାଵିରହିତାଦୀନାଵିଵଶାନିର୍ଜନାଦ୍ଵନାତ୍ ॥ 7 ॥
ରୁଦ୍ଧାଚାନ୍ତଃପୁରେଗୁପ୍ତାତ୍ଵଚ୍ଛିତ୍ତାତ୍ଵତ୍ପରାଯଣା ।
ରକ୍ଷିତାରାକ୍ଷସୀଭିଶ୍ଚଘୋରାଭିର୍ଘୋରବୁଦ୍ଧିଭିଃ ॥ 8 ॥
ପ୍ରଲୋଭ୍ଯମାନାଵିଵିଧମ୍ଭର୍ତ୍ସ୍ଯମାନା ଚ ମୈଥିଲୀ ।
ନାଚିନ୍ତଯତତଦ୍ରକ୍ଷସ୍ତ୍ଵଦ୍ଗତେନାନ୍ତରାତ୍ମନା ॥ 9 ॥
ଵିଶୁଦ୍ଧଭାଵାନ୍ନିଷ୍ପାପାମ୍ପ୍ରତିଗୃହ୍ଣୀଷ୍ଵମୈଥିଲୀମ୍ ।
ନ କିଞ୍ଚିରଭିଧାତଵ୍ଯାଅହମାଜ୍ଞାପଯାମିତେ ॥ 10 ॥
ତତଃପ୍ରୀତିମାନାରାମଃଶ୍ରୁତ୍ଯୈଵଂଵଦତାଂଵରଃ ।
ଦଧ୍ଯୌମୁହୂର୍ତନ୍ଧର୍ମାତ୍ମାବାଷ୍ପଵ୍ଯାକୁଲଲୋଚନଃ ॥ 11 ॥
ଏଵମୁକ୍ତୋମହାତେଜାଧୃତିମାନ୍ଦୃଢଵିକ୍ରମଃ ।
ଉଵାଚତ୍ରିଦଶଶ୍ରେଷ୍ଠଂରାମୋଧର୍ମଭୃତାଂଵରଃ ॥ 12 ॥
ଅଵଶ୍ଯନ୍ତ୍ରିଷୁଲୋକେଷୁ ନ ସୀତାପାପମର୍ହତି ।
ଦୀର୍ଘକାଲୋଷିତାହୀଯଂରାଵଣାନ୍ତଃପୁରେଶୁଭା ॥ 13 ॥
ବାଲିଶୋଖଲୁକାମାତ୍ମାରାମୋଦଶରଥାତ୍ମଜଃ ।
ଇତିଵକ୍ଷ୍ଯନ୍ତିମାଂସନ୍ତୋଜାନକୀମଵିଶୋଧ୍ଯହି ॥ 14 ॥
ଅନନ୍ଯହୃଦଯାମ୍ଭକ୍ତାମ୍ମଚ୍ଚିତ୍ତପରିଵର୍ତିନୀମ୍ ।
ଅହମପ୍ଯଵଗଚ୍ଛାମିମୈଥିଲୀଞ୍ଜନକାତ୍ମଜାମ୍ ॥ 15 ॥
ଇମାମପିଵିଶାଲାକ୍ଷୀଂରକ୍ଷିତାଂସ୍ଵେନତେଜସା ।
ରାଵଣୋନାତିଵର୍ତେତଵେଲାମିଵମହୋଦଧିଃ ॥ 16 ॥
ପ୍ରତ୍ଯଯାର୍ଥନ୍ତୁଲୋକାନାନ୍ତ୍ରଯାଣାଂସତ୍ଯସଂଶ୍ରଯଃ ।
ଉପେକ୍ଷେଚାପିଵୈଦେହୀମ୍ପ୍ରଵିଶନ୍ତୀଂହୁତାଶନମ୍ ॥ 17 ॥
ନ ହିଶକ୍ତଃସୁଦୁଷ୍ଟାତ୍ମାମନସାପିହିମୈଥିଲୀମ୍ ।
ପ୍ରଧର୍ଷଯିତୁମପ୍ରାପ୍ଯାନ୍ଦୀପ୍ତାମଗ୍ନିଶିଖାମିଵ ॥ 18 ॥
ନେଯମର୍ହତିଚୈଶ୍ଵର୍ଯଂରାଵଣାନ୍ତଃପୁରେଶୁଭା ।
ଅନନ୍ଯାହିମଯାସୀତାଭାସ୍କରେଣପ୍ରଭାଯଥା ॥ 19 ॥
ଵିଶୁଦ୍ଧାତ୍ରିଷୁଲୋକେଷୁମୈଥିଲୀଜନକାତ୍ମଜା ।
ନ ଵିହାତୁମ୍ମଯାଶକ୍ଯାକୀର୍ତିରାତ୍ଵଵତାଯଥା ॥ 20 ॥
ଅଵଶ୍ଯଂ ଚ ମଯାକାର୍ଯଂସର୍ଵେଷାଂଵୋଵଚୋହିତମ୍ ।
ସ୍ନିଗ୍ଧାନାଂଲୋକନାଧାନାମେଵଂ ଚ ଵଦତାଂହିତମ୍ ॥ 21 ॥
ଇତ୍ଯେଵମ୍ଵିଜଯୀମହାବଲଃପ୍ରଶସ୍ଯମାନଃସ୍ଵକୃତେନକର୍ମଣା ।
ସମେତ୍ଯରାମଃପ୍ରିଯଯାମହାଯଶାଃସୁଖଂସୁଖାର୍ହୋଽନୁବଭୂଵରାଘଵଃ ॥ 22 ॥
ଇତ୍ଯାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାଯଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀଯ ଆଦିକାଵ୍ଯେ ଯୁଦ୍ଧକାଣ୍ଡେ ଏକଵିଂଶତ୍ଯଧିକଶତତମସ୍ସର୍ଗଃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha ekaviṃśatyadhikaśatatamassargaḥ |
etacchrutvāśubhaṃvākyampitāmahasamīritam |
aṅkenādāyavaidehimutpapātavibhāvasuḥ || 1 ||
navidhūyāthacitāntāntuvaidehīṃhavyavāhanaḥ |
uttasthaumūrtimānāśugṛhītvājanakātmajām || 2 ||
taruṇādityasaṅkāśantaptakāñcanabhūṣaṇām |
raktāmbaradharāmbālāṃsīlakuñcitamūrthajām || 3 ||
akliṣṭamālyābharaṇāntathārūpāmaninditām |
dadaurāmāyavaidehīmaṅkekṛtvāvibhāvasuḥ || 4 ||
abravīttutadārāmaṃsākṣīlokasyapāvakaḥ |
eṣāterāma vaidehīpāpamasyāṃ na vidyate || 5 ||
naivavācā na manasānaivabuddhyā na cakṣuṣā |
suvṛttāvṛttaśauṇḍīrana tvāmatyacaracchubhā || 6 ||
rāvaṇenāpanītaiṣāvīryosatiktenarakṣasā |
tvayāvirahitādīnāvivaśānirjanādvanāt || 7 ||
ruddhācāntaḥpureguptātvacchittātvatparāyaṇā |
rakṣitārākṣasībhiścaghorābhirghorabuddhibhiḥ || 8 ||
pralobhyamānāvividhambhartsyamānā ca maithilī |
nācintayatatadrakṣastvadgatenāntarātmanā || 9 ||
viśuddhabhāvānniṣpāpāmpratigṛhṇīṣvamaithilīm |
na kiñcirabhidhātavyāahamājñāpayāmite || 10 ||
tataḥprītimānārāmaḥśrutyaivaṃvadatāṃvaraḥ |
dadhyaumuhūrtandharmātmābāṣpavyākulalocanaḥ || 11 ||
evamuktomahātejādhṛtimāndṛḍhavikramaḥ |
uvācatridaśaśreṣṭhaṃrāmodharmabhṛtāṃvaraḥ || 12 ||
avaśyantriṣulokeṣu na sītāpāpamarhati |
dīrghakāloṣitāhīyaṃrāvaṇāntaḥpureśubhā || 13 ||
bāliśokhalukāmātmārāmodaśarathātmajaḥ |
itivakṣyantimāṃsantojānakīmaviśodhyahi || 14 ||
ananyahṛdayāmbhaktāmmaccittaparivartinīm |
ahamapyavagacchāmimaithilīñjanakātmajām || 15 ||
imāmapiviśālākṣīṃrakṣitāṃsvenatejasā |
rāvaṇonātivartetavelāmivamahodadhiḥ || 16 ||
pratyayārthantulokānāntrayāṇāṃsatyasaṃśrayaḥ |
upekṣecāpivaidehīmpraviśantīṃhutāśanam || 17 ||
na hiśaktaḥsuduṣṭātmāmanasāpihimaithilīm |
pradharṣayitumaprāpyāndīptāmagniśikhāmiva || 18 ||
neyamarhaticaiśvaryaṃrāvaṇāntaḥpureśubhā |
ananyāhimayāsītābhāskareṇaprabhāyathā || 19 ||
viśuddhātriṣulokeṣumaithilījanakātmajā |
na vihātummayāśakyākīrtirātvavatāyathā || 20 ||
avaśyaṃ ca mayākāryaṃsarveṣāṃvovacohitam |
snigdhānāṃlokanādhānāmevaṃ ca vadatāṃhitam || 21 ||
ityevamvijayīmahābalaḥpraśasyamānaḥsvakṛtenakarmaṇā |
sametyarāmaḥpriyayāmahāyaśāḥsukhaṃsukhārho'nubabhūvarāghavaḥ || 22 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe ekaviṃśatyadhikaśatatamassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे युद्धकाण्डम् ।
अथ एकविंशत्यधिकशततमस्सर्गः ।
एतच्छ्रुत्वाशुभंवाक्यम्पितामहसमीरितम् ।
अङ्केनादायवैदेहिमुत्पपातविभावसुः ॥ 1 ॥
नविधूयाथचितान्तान्तुवैदेहींहव्यवाहनः ।
उत्तस्थौमूर्तिमानाशुगृहीत्वाजनकात्मजाम् ॥ 2 ॥
तरुणादित्यसङ्काशन्तप्तकाञ्चनभूषणाम् ।
रक्ताम्बरधराम्बालांसीलकुञ्चितमूर्थजाम् ॥ 3 ॥
अक्लिष्टमाल्याभरणान्तथारूपामनिन्दिताम् ।
ददौरामायवैदेहीमङ्केकृत्वाविभावसुः ॥ 4 ॥
अब्रवीत्तुतदारामंसाक्षीलोकस्यपावकः ।
एषातेराम वैदेहीपापमस्यां न विद्यते ॥ 5 ॥
नैववाचा न मनसानैवबुद्ध्या न चक्षुषा ।
सुवृत्तावृत्तशौण्डीरन त्वामत्यचरच्छुभा ॥ 6 ॥
रावणेनापनीतैषावीर्योसतिक्तेनरक्षसा ।
त्वयाविरहितादीनाविवशानिर्जनाद्वनात् ॥ 7 ॥
रुद्धाचान्तःपुरेगुप्तात्वच्छित्तात्वत्परायणा ।
रक्षिताराक्षसीभिश्चघोराभिर्घोरबुद्धिभिः ॥ 8 ॥
प्रलोभ्यमानाविविधम्भर्त्स्यमाना च मैथिली ।
नाचिन्तयततद्रक्षस्त्वद्गतेनान्तरात्मना ॥ 9 ॥
विशुद्धभावान्निष्पापाम्प्रतिगृह्णीष्वमैथिलीम् ।
न किञ्चिरभिधातव्याअहमाज्ञापयामिते ॥ 10 ॥
ततःप्रीतिमानारामःश्रुत्यैवंवदतांवरः ।
दध्यौमुहूर्तन्धर्मात्माबाष्पव्याकुललोचनः ॥ 11 ॥
एवमुक्तोमहातेजाधृतिमान्दृढविक्रमः ।
उवाचत्रिदशश्रेष्ठंरामोधर्मभृतांवरः ॥ 12 ॥
अवश्यन्त्रिषुलोकेषु न सीतापापमर्हति ।
दीर्घकालोषिताहीयंरावणान्तःपुरेशुभा ॥ 13 ॥
बालिशोखलुकामात्मारामोदशरथात्मजः ।
इतिवक्ष्यन्तिमांसन्तोजानकीमविशोध्यहि ॥ 14 ॥
अनन्यहृदयाम्भक्ताम्मच्चित्तपरिवर्तिनीम् ।
अहमप्यवगच्छामिमैथिलीञ्जनकात्मजाम् ॥ 15 ॥
इमामपिविशालाक्षींरक्षितांस्वेनतेजसा ।
रावणोनातिवर्तेतवेलामिवमहोदधिः ॥ 16 ॥
प्रत्ययार्थन्तुलोकानान्त्रयाणांसत्यसंश्रयः ।
उपेक्षेचापिवैदेहीम्प्रविशन्तींहुताशनम् ॥ 17 ॥
न हिशक्तःसुदुष्टात्मामनसापिहिमैथिलीम् ।
प्रधर्षयितुमप्राप्यान्दीप्तामग्निशिखामिव ॥ 18 ॥
नेयमर्हतिचैश्वर्यंरावणान्तःपुरेशुभा ।
अनन्याहिमयासीताभास्करेणप्रभायथा ॥ 19 ॥
विशुद्धात्रिषुलोकेषुमैथिलीजनकात्मजा ।
न विहातुम्मयाशक्याकीर्तिरात्ववतायथा ॥ 20 ॥
अवश्यं च मयाकार्यंसर्वेषांवोवचोहितम् ।
स्निग्धानांलोकनाधानामेवं च वदतांहितम् ॥ 21 ॥
इत्येवम्विजयीमहाबलःप्रशस्यमानःस्वकृतेनकर्मणा ।
समेत्यरामःप्रिययामहायशाःसुखंसुखार्होऽनुबभूवराघवः ॥ 22 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये युद्धकाण्डे एकविंशत्यधिकशततमस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha ekaviṃśatyadhikaśatatamassargaḥ |
etacchrutvāśubhaṃvākyampitāmahasamīritam |
aṅkenādāyavaidehimutpapātavibhāvasuḥ || 1 ||
navidhūyāthacitāntāntuvaidehīṃhavyavāhanaḥ |
uttasthaumūrtimānāśugṛhītvājanakātmajām || 2 ||
taruṇādityasaṅkāśantaptakāñcanabhūṣaṇām |
raktāmbaradharāmbālāṃsīlakuñcitamūrthajām || 3 ||
akliṣṭamālyābharaṇāntathārūpāmaninditām |
dadaurāmāyavaidehīmaṅkekṛtvāvibhāvasuḥ || 4 ||
abravīttutadārāmaṃsākṣīlokasyapāvakaḥ |
eṣāterāma vaidehīpāpamasyāṃ na vidyate || 5 ||
naivavācā na manasānaivabuddhyā na cakṣuṣā |
suvṛttāvṛttaśauṇḍīrana tvāmatyacaracchubhā || 6 ||
rāvaṇenāpanītaiṣāvīryosatiktenarakṣasā |
tvayāvirahitādīnāvivaśānirjanādvanāt || 7 ||
ruddhācāntaḥpureguptātvacchittātvatparāyaṇā |
rakṣitārākṣasībhiścaghorābhirghorabuddhibhiḥ || 8 ||
pralobhyamānāvividhambhartsyamānā ca maithilī |
nācintayatatadrakṣastvadgatenāntarātmanā || 9 ||
viśuddhabhāvānniṣpāpāmpratigṛhṇīṣvamaithilīm |
na kiñcirabhidhātavyāahamājñāpayāmite || 10 ||
tataḥprītimānārāmaḥśrutyaivaṃvadatāṃvaraḥ |
dadhyaumuhūrtandharmātmābāṣpavyākulalocanaḥ || 11 ||
evamuktomahātejādhṛtimāndṛḍhavikramaḥ |
uvācatridaśaśreṣṭhaṃrāmodharmabhṛtāṃvaraḥ || 12 ||
avaśyantriṣulokeṣu na sītāpāpamarhati |
dīrghakāloṣitāhīyaṃrāvaṇāntaḥpureśubhā || 13 ||
bāliśokhalukāmātmārāmodaśarathātmajaḥ |
itivakṣyantimāṃsantojānakīmaviśodhyahi || 14 ||
ananyahṛdayāmbhaktāmmaccittaparivartinīm |
ahamapyavagacchāmimaithilīñjanakātmajām || 15 ||
imāmapiviśālākṣīṃrakṣitāṃsvenatejasā |
rāvaṇonātivartetavelāmivamahodadhiḥ || 16 ||
pratyayārthantulokānāntrayāṇāṃsatyasaṃśrayaḥ |
upekṣecāpivaidehīmpraviśantīṃhutāśanam || 17 ||
na hiśaktaḥsuduṣṭātmāmanasāpihimaithilīm |
pradharṣayitumaprāpyāndīptāmagniśikhāmiva || 18 ||
neyamarhaticaiśvaryaṃrāvaṇāntaḥpureśubhā |
ananyāhimayāsītābhāskareṇaprabhāyathā || 19 ||
viśuddhātriṣulokeṣumaithilījanakātmajā |
na vihātummayāśakyākīrtirātvavatāyathā || 20 ||
avaśyaṃ ca mayākāryaṃsarveṣāṃvovacohitam |
snigdhānāṃlokanādhānāmevaṃ ca vadatāṃhitam || 21 ||
ityevamvijayīmahābalaḥpraśasyamānaḥsvakṛtenakarmaṇā |
sametyarāmaḥpriyayāmahāyaśāḥsukhaṃsukhārho'nubabhūvarāghavaḥ || 22 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe ekaviṃśatyadhikaśatatamassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Oriya script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.