শ্রীমদ্বাল্মীকীয রামাযণে যুদ্ধকাণ্ডম্ ।
অথ একবিংশত্যধিকশততমস্সর্গঃ ।
এতচ্ছ্রুত্বাশুভংবাক্যম্পিতামহসমীরিতম্ ।
অঙ্কেনাদাযবৈদেহিমুত্পপাতবিভাবসুঃ ॥ 1 ॥
নবিধূযাথচিতান্তান্তুবৈদেহীংহব্যবাহনঃ ।
উত্তস্থৌমূর্তিমানাশুগৃহীত্বাজনকাত্মজাম্ ॥ 2 ॥
তরুণাদিত্যসঙ্কাশন্তপ্তকাঞ্চনভূষণাম্ ।
রক্তাম্বরধরাম্বালাংসীলকুঞ্চিতমূর্থজাম্ ॥ 3 ॥
অক্লিষ্টমাল্যাভরণান্তথারূপামনিন্দিতাম্ ।
দদৌরামাযবৈদেহীমঙ্কেকৃত্বাবিভাবসুঃ ॥ 4 ॥
অব্রবীত্তুতদারামংসাক্ষীলোকস্যপাবকঃ ।
এষাতেরাম বৈদেহীপাপমস্যাং ন বিদ্যতে ॥ 5 ॥
নৈববাচা ন মনসানৈববুদ্ধ্যা ন চক্ষুষা ।
সুবৃত্তাবৃত্তশৌণ্ডীরন ত্বামত্যচরচ্ছুভা ॥ 6 ॥
রাবণেনাপনীতৈষাবীর্যোসতিক্তেনরক্ষসা ।
ত্বযাবিরহিতাদীনাবিবশানির্জনাদ্বনাত্ ॥ 7 ॥
রুদ্ধাচান্তঃপুরেগুপ্তাত্বচ্ছিত্তাত্বত্পরাযণা ।
রক্ষিতারাক্ষসীভিশ্চঘোরাভির্ঘোরবুদ্ধিভিঃ ॥ 8 ॥
প্রলোভ্যমানাবিবিধম্ভর্ত্স্যমানা চ মৈথিলী ।
নাচিন্তযততদ্রক্ষস্ত্বদ্গতেনান্তরাত্মনা ॥ 9 ॥
বিশুদ্ধভাবান্নিষ্পাপাম্প্রতিগৃহ্ণীষ্বমৈথিলীম্ ।
ন কিঞ্চিরভিধাতব্যাঅহমাজ্ঞাপযামিতে ॥ 10 ॥
ততঃপ্রীতিমানারামঃশ্রুত্যৈবংবদতাংবরঃ ।
দধ্যৌমুহূর্তন্ধর্মাত্মাবাষ্পব্যাকুললোচনঃ ॥ 11 ॥
এবমুক্তোমহাতেজাধৃতিমান্দৃঢবিক্রমঃ ।
উবাচত্রিদশশ্রেষ্ঠংরামোধর্মভৃতাংবরঃ ॥ 12 ॥
অবশ্যন্ত্রিষুলোকেষু ন সীতাপাপমর্হতি ।
দীর্ঘকালোষিতাহীযংরাবণান্তঃপুরেশুভা ॥ 13 ॥
বালিশোখলুকামাত্মারামোদশরথাত্মজঃ ।
ইতিবক্ষ্যন্তিমাংসন্তোজানকীমবিশোধ্যহি ॥ 14 ॥
অনন্যহৃদযাম্ভক্তাম্মচ্চিত্তপরিবর্তিনীম্ ।
অহমপ্যবগচ্ছামিমৈথিলীঞ্জনকাত্মজাম্ ॥ 15 ॥
ইমামপিবিশালাক্ষীংরক্ষিতাংস্বেনতেজসা ।
রাবণোনাতিবর্তেতবেলামিবমহোদধিঃ ॥ 16 ॥
প্রত্যযার্থন্তুলোকানান্ত্রযাণাংসত্যসংশ্রযঃ ।
উপেক্ষেচাপিবৈদেহীম্প্রবিশন্তীংহুতাশনম্ ॥ 17 ॥
ন হিশক্তঃসুদুষ্টাত্মামনসাপিহিমৈথিলীম্ ।
প্রধর্ষযিতুমপ্রাপ্যান্দীপ্তামগ্নিশিখামিব ॥ 18 ॥
নেযমর্হতিচৈশ্বর্যংরাবণান্তঃপুরেশুভা ।
অনন্যাহিমযাসীতাভাস্করেণপ্রভাযথা ॥ 19 ॥
বিশুদ্ধাত্রিষুলোকেষুমৈথিলীজনকাত্মজা ।
ন বিহাতুম্মযাশক্যাকীর্তিরাত্ববতাযথা ॥ 20 ॥
অবশ্যং চ মযাকার্যংসর্বেষাংবোবচোহিতম্ ।
স্নিগ্ধানাংলোকনাধানামেবং চ বদতাংহিতম্ ॥ 21 ॥
ইত্যেবম্বিজযীমহাবলঃপ্রশস্যমানঃস্বকৃতেনকর্মণা ।
সমেত্যরামঃপ্রিযযামহাযশাঃসুখংসুখার্হোঽনুবভূবরাঘবঃ ॥ 22 ॥
ইত্যার্ষে শ্রীমদ্রামাযণে বাল্মীকীয আদিকাব্যে যুদ্ধকাণ্ডে একবিংশত্যধিকশততমস্সর্গঃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha ekaviṃśatyadhikaśatatamassargaḥ |
etacchrutvāśubhaṃvākyampitāmahasamīritam |
aṅkenādāyavaidehimutpapātavibhāvasuḥ || 1 ||
navidhūyāthacitāntāntuvaidehīṃhavyavāhanaḥ |
uttasthaumūrtimānāśugṛhītvājanakātmajām || 2 ||
taruṇādityasaṅkāśantaptakāñcanabhūṣaṇām |
raktāmbaradharāmbālāṃsīlakuñcitamūrthajām || 3 ||
akliṣṭamālyābharaṇāntathārūpāmaninditām |
dadaurāmāyavaidehīmaṅkekṛtvāvibhāvasuḥ || 4 ||
abravīttutadārāmaṃsākṣīlokasyapāvakaḥ |
eṣāterāma vaidehīpāpamasyāṃ na vidyate || 5 ||
naivavācā na manasānaivabuddhyā na cakṣuṣā |
suvṛttāvṛttaśauṇḍīrana tvāmatyacaracchubhā || 6 ||
rāvaṇenāpanītaiṣāvīryosatiktenarakṣasā |
tvayāvirahitādīnāvivaśānirjanādvanāt || 7 ||
ruddhācāntaḥpureguptātvacchittātvatparāyaṇā |
rakṣitārākṣasībhiścaghorābhirghorabuddhibhiḥ || 8 ||
pralobhyamānāvividhambhartsyamānā ca maithilī |
nācintayatatadrakṣastvadgatenāntarātmanā || 9 ||
viśuddhabhāvānniṣpāpāmpratigṛhṇīṣvamaithilīm |
na kiñcirabhidhātavyāahamājñāpayāmite || 10 ||
tataḥprītimānārāmaḥśrutyaivaṃvadatāṃvaraḥ |
dadhyaumuhūrtandharmātmābāṣpavyākulalocanaḥ || 11 ||
evamuktomahātejādhṛtimāndṛḍhavikramaḥ |
uvācatridaśaśreṣṭhaṃrāmodharmabhṛtāṃvaraḥ || 12 ||
avaśyantriṣulokeṣu na sītāpāpamarhati |
dīrghakāloṣitāhīyaṃrāvaṇāntaḥpureśubhā || 13 ||
bāliśokhalukāmātmārāmodaśarathātmajaḥ |
itivakṣyantimāṃsantojānakīmaviśodhyahi || 14 ||
ananyahṛdayāmbhaktāmmaccittaparivartinīm |
ahamapyavagacchāmimaithilīñjanakātmajām || 15 ||
imāmapiviśālākṣīṃrakṣitāṃsvenatejasā |
rāvaṇonātivartetavelāmivamahodadhiḥ || 16 ||
pratyayārthantulokānāntrayāṇāṃsatyasaṃśrayaḥ |
upekṣecāpivaidehīmpraviśantīṃhutāśanam || 17 ||
na hiśaktaḥsuduṣṭātmāmanasāpihimaithilīm |
pradharṣayitumaprāpyāndīptāmagniśikhāmiva || 18 ||
neyamarhaticaiśvaryaṃrāvaṇāntaḥpureśubhā |
ananyāhimayāsītābhāskareṇaprabhāyathā || 19 ||
viśuddhātriṣulokeṣumaithilījanakātmajā |
na vihātummayāśakyākīrtirātvavatāyathā || 20 ||
avaśyaṃ ca mayākāryaṃsarveṣāṃvovacohitam |
snigdhānāṃlokanādhānāmevaṃ ca vadatāṃhitam || 21 ||
ityevamvijayīmahābalaḥpraśasyamānaḥsvakṛtenakarmaṇā |
sametyarāmaḥpriyayāmahāyaśāḥsukhaṃsukhārho'nubabhūvarāghavaḥ || 22 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe ekaviṃśatyadhikaśatatamassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे युद्धकाण्डम् ।
अथ एकविंशत्यधिकशततमस्सर्गः ।
एतच्छ्रुत्वाशुभंवाक्यम्पितामहसमीरितम् ।
अङ्केनादायवैदेहिमुत्पपातविभावसुः ॥ 1 ॥
नविधूयाथचितान्तान्तुवैदेहींहव्यवाहनः ।
उत्तस्थौमूर्तिमानाशुगृहीत्वाजनकात्मजाम् ॥ 2 ॥
तरुणादित्यसङ्काशन्तप्तकाञ्चनभूषणाम् ।
रक्ताम्बरधराम्बालांसीलकुञ्चितमूर्थजाम् ॥ 3 ॥
अक्लिष्टमाल्याभरणान्तथारूपामनिन्दिताम् ।
ददौरामायवैदेहीमङ्केकृत्वाविभावसुः ॥ 4 ॥
अब्रवीत्तुतदारामंसाक्षीलोकस्यपावकः ।
एषातेराम वैदेहीपापमस्यां न विद्यते ॥ 5 ॥
नैववाचा न मनसानैवबुद्ध्या न चक्षुषा ।
सुवृत्तावृत्तशौण्डीरन त्वामत्यचरच्छुभा ॥ 6 ॥
रावणेनापनीतैषावीर्योसतिक्तेनरक्षसा ।
त्वयाविरहितादीनाविवशानिर्जनाद्वनात् ॥ 7 ॥
रुद्धाचान्तःपुरेगुप्तात्वच्छित्तात्वत्परायणा ।
रक्षिताराक्षसीभिश्चघोराभिर्घोरबुद्धिभिः ॥ 8 ॥
प्रलोभ्यमानाविविधम्भर्त्स्यमाना च मैथिली ।
नाचिन्तयततद्रक्षस्त्वद्गतेनान्तरात्मना ॥ 9 ॥
विशुद्धभावान्निष्पापाम्प्रतिगृह्णीष्वमैथिलीम् ।
न किञ्चिरभिधातव्याअहमाज्ञापयामिते ॥ 10 ॥
ततःप्रीतिमानारामःश्रुत्यैवंवदतांवरः ।
दध्यौमुहूर्तन्धर्मात्माबाष्पव्याकुललोचनः ॥ 11 ॥
एवमुक्तोमहातेजाधृतिमान्दृढविक्रमः ।
उवाचत्रिदशश्रेष्ठंरामोधर्मभृतांवरः ॥ 12 ॥
अवश्यन्त्रिषुलोकेषु न सीतापापमर्हति ।
दीर्घकालोषिताहीयंरावणान्तःपुरेशुभा ॥ 13 ॥
बालिशोखलुकामात्मारामोदशरथात्मजः ।
इतिवक्ष्यन्तिमांसन्तोजानकीमविशोध्यहि ॥ 14 ॥
अनन्यहृदयाम्भक्ताम्मच्चित्तपरिवर्तिनीम् ।
अहमप्यवगच्छामिमैथिलीञ्जनकात्मजाम् ॥ 15 ॥
इमामपिविशालाक्षींरक्षितांस्वेनतेजसा ।
रावणोनातिवर्तेतवेलामिवमहोदधिः ॥ 16 ॥
प्रत्ययार्थन्तुलोकानान्त्रयाणांसत्यसंश्रयः ।
उपेक्षेचापिवैदेहीम्प्रविशन्तींहुताशनम् ॥ 17 ॥
न हिशक्तःसुदुष्टात्मामनसापिहिमैथिलीम् ।
प्रधर्षयितुमप्राप्यान्दीप्तामग्निशिखामिव ॥ 18 ॥
नेयमर्हतिचैश्वर्यंरावणान्तःपुरेशुभा ।
अनन्याहिमयासीताभास्करेणप्रभायथा ॥ 19 ॥
विशुद्धात्रिषुलोकेषुमैथिलीजनकात्मजा ।
न विहातुम्मयाशक्याकीर्तिरात्ववतायथा ॥ 20 ॥
अवश्यं च मयाकार्यंसर्वेषांवोवचोहितम् ।
स्निग्धानांलोकनाधानामेवं च वदतांहितम् ॥ 21 ॥
इत्येवम्विजयीमहाबलःप्रशस्यमानःस्वकृतेनकर्मणा ।
समेत्यरामःप्रिययामहायशाःसुखंसुखार्होऽनुबभूवराघवः ॥ 22 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये युद्धकाण्डे एकविंशत्यधिकशततमस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha ekaviṃśatyadhikaśatatamassargaḥ |
etacchrutvāśubhaṃvākyampitāmahasamīritam |
aṅkenādāyavaidehimutpapātavibhāvasuḥ || 1 ||
navidhūyāthacitāntāntuvaidehīṃhavyavāhanaḥ |
uttasthaumūrtimānāśugṛhītvājanakātmajām || 2 ||
taruṇādityasaṅkāśantaptakāñcanabhūṣaṇām |
raktāmbaradharāmbālāṃsīlakuñcitamūrthajām || 3 ||
akliṣṭamālyābharaṇāntathārūpāmaninditām |
dadaurāmāyavaidehīmaṅkekṛtvāvibhāvasuḥ || 4 ||
abravīttutadārāmaṃsākṣīlokasyapāvakaḥ |
eṣāterāma vaidehīpāpamasyāṃ na vidyate || 5 ||
naivavācā na manasānaivabuddhyā na cakṣuṣā |
suvṛttāvṛttaśauṇḍīrana tvāmatyacaracchubhā || 6 ||
rāvaṇenāpanītaiṣāvīryosatiktenarakṣasā |
tvayāvirahitādīnāvivaśānirjanādvanāt || 7 ||
ruddhācāntaḥpureguptātvacchittātvatparāyaṇā |
rakṣitārākṣasībhiścaghorābhirghorabuddhibhiḥ || 8 ||
pralobhyamānāvividhambhartsyamānā ca maithilī |
nācintayatatadrakṣastvadgatenāntarātmanā || 9 ||
viśuddhabhāvānniṣpāpāmpratigṛhṇīṣvamaithilīm |
na kiñcirabhidhātavyāahamājñāpayāmite || 10 ||
tataḥprītimānārāmaḥśrutyaivaṃvadatāṃvaraḥ |
dadhyaumuhūrtandharmātmābāṣpavyākulalocanaḥ || 11 ||
evamuktomahātejādhṛtimāndṛḍhavikramaḥ |
uvācatridaśaśreṣṭhaṃrāmodharmabhṛtāṃvaraḥ || 12 ||
avaśyantriṣulokeṣu na sītāpāpamarhati |
dīrghakāloṣitāhīyaṃrāvaṇāntaḥpureśubhā || 13 ||
bāliśokhalukāmātmārāmodaśarathātmajaḥ |
itivakṣyantimāṃsantojānakīmaviśodhyahi || 14 ||
ananyahṛdayāmbhaktāmmaccittaparivartinīm |
ahamapyavagacchāmimaithilīñjanakātmajām || 15 ||
imāmapiviśālākṣīṃrakṣitāṃsvenatejasā |
rāvaṇonātivartetavelāmivamahodadhiḥ || 16 ||
pratyayārthantulokānāntrayāṇāṃsatyasaṃśrayaḥ |
upekṣecāpivaidehīmpraviśantīṃhutāśanam || 17 ||
na hiśaktaḥsuduṣṭātmāmanasāpihimaithilīm |
pradharṣayitumaprāpyāndīptāmagniśikhāmiva || 18 ||
neyamarhaticaiśvaryaṃrāvaṇāntaḥpureśubhā |
ananyāhimayāsītābhāskareṇaprabhāyathā || 19 ||
viśuddhātriṣulokeṣumaithilījanakātmajā |
na vihātummayāśakyākīrtirātvavatāyathā || 20 ||
avaśyaṃ ca mayākāryaṃsarveṣāṃvovacohitam |
snigdhānāṃlokanādhānāmevaṃ ca vadatāṃhitam || 21 ||
ityevamvijayīmahābalaḥpraśasyamānaḥsvakṛtenakarmaṇā |
sametyarāmaḥpriyayāmahāyaśāḥsukhaṃsukhārho'nubabhūvarāghavaḥ || 22 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe ekaviṃśatyadhikaśatatamassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Bengali script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.