শ্রীমদ্বাল্মীকীয রামাযণে যুদ্ধকাণ্ডম্ ।
অথ পঞ্চদশাধিকশততমস্সর্গঃ ।
তেরাবণবধন্দৃষ্টবাদেবগন্ধর্বদানবাঃ ।
জগ্মুস্স্বৈস্বৈর্বিমানৈস্তেকথযন্তশ্শুভাঃকথাঃ ॥ 1 ॥
রাবণস্যবধঙ্ঘোরংরাঘবস্যপরাক্রমম্ ।
সুযুদ্ধংবানরাণাং চ সুগ্রীবস্য চ মন্ত্রিতম্ ॥ 2 ॥
অনুরাগং চ বীর্যং চ সৌমিত্রের্লক্ষ্মণস্য চ ।
পতিব্রতাত্বংসীতাযাহনূমতিপরাক্রমম্ ॥ 3 ॥
কথযন্তোমহাভাগাজগ্মুর্হষ্টাযথাগতম্ ।
রাঘবস্তুরথন্দিব্যমিন্দ্রদত্তংশিখিপ্রভম্ ॥ 4 ॥
অনুজ্ঞাযমহাভাগোর্মাতলিম্প্রত্যপূজযত্ ।
রাঘবেণাভ্যনুজ্ঞাতোমাতলিশ্শক্রসারথিঃ ॥ 5 ॥
দিব্যন্তংরথমাস্থাযদিবমেবারূরোহসহ ।
তস্মিংস্তুদিবমারূঢেসুসারথিসন্তমে ॥ 6 ॥
রাঘবঃপরমপ্রীতস্সুগ্রীবম্পরিষস্বজে ।
পরিষ্বজ্য চ সুগ্রীবংলক্ষ্মণেনাভিবাদিতঃ ॥ 7 ॥
পূজ্যমানোহরিগণৈরাজগামবলালযম্ ।
অথোবাচ স কাকুত্স্থস্সমীপপরিবর্তিনম্ ॥ 8 ॥
সৌমিত্রিংসত্ত্বসম্পন্নংলক্ষ্মণংশুভলক্ষণম্ ।
ভীষণমিমংসৌম্য লঙ্কাযামভিষেচয ॥ 9 ॥
অনুরক্তং চ ভক্তং চ তথাপূর্বোপকারিণম্ ।
এষমেপরমঃকামোযদিমংরাবণানুজম্ ॥ 10 ॥
লঙ্কাযাংসৌম্য পশ্যেমভিষিক্তংবিভীষণম্ ।
এবমুক্তস্তুসৌমিত্রীরাঘবেণমহাত্মনা ॥ 11 ॥
তথেত্যুক্ত্বাসুসম্হৃষ্টঃসৌবর্ণঙ্ঘটমাদদে ।
তম্ঘটংবানরেন্দ্রাণাংহস্তেদত্ত্বামনোজবান্ ॥ 12 ॥
ব্যাদিদেশমহাসত্ত্বঃ সমুদ্রসলিলন্তদা ।
অতিশীঘ্রন্ততোগত্বাবানরাস্তেমনোজবাঃ ॥ 13 ॥
আগতাস্তুজলঙ্গৃহ্যসমুদ্রাদ্বানরোত্তমাঃ ।
ততঃস্ত্বেকঙ্ঘটঙ্গৃহ্যসম্স্থাপ্যপরমাসনে ॥ 14 ॥
ঘটেনতেনসৌমিত্রিরভ্যষিঞ্চদ্বিভীষণম্ ।
লঙ্কাযাংরক্ষসাম্মধ্যেরাজানংরামশাসনাত্ ॥ 15 ॥
বিধিনামন্ত্রদৃষ্টেনসুহৃদ্গণসমাবৃতঃ ।
অভ্যষিঞ্চংস্তদাসর্বেরাক্ষসাবানরাস্তথা ॥ 16 ॥
প্রহর্ষমতুলঙ্গত্বাতুষ্টুবূরামমবে হ ।
তস্যামাত্যাজহৃষিরেভক্তাযেচাস্যরাক্ষসাঃ ॥ 17 ॥
দৃষ্টবাভিষিক্তংলঙ্কাযাংরাক্ষসেন্দ্রংবিভীষণম্ ।
রাঘবঃপরমাম্প্রীতিঞ্জগামসহলক্ষ্মণঃ ॥ 18 ॥
স তদ্রাজ্যম্মহত্প্রাপ্যরামদত্তংবিভীষণঃ ।
প্রকৃতযস্সান্ত্বযিত্বা চ ততোরামমুপাগমত্ ॥ 19 ॥
দধ্যক্ষতান্মোদকাংশ্চলাজাস্সুমনসস্তথা ।
আজহ্রুরথসন্তুষ্টাঃপৌরাস্তস্মৈনিশাচরাঃ ॥ 20 ॥
সঃতান্ গৃহীত্বাদুর্ধর্ষোরাঘবাযন্যবেদযত্ ॥ 21 ॥
মাঙ্গল্যম্মঙ্গলংসর্বংলক্ষ্মণায চ বীর্যবান্ ।
কৃতকার্যংসমৃদ্ধার্থন্দৃষ্টবারামোবিভীষণম্ ॥ 22 ॥
প্রতিজগ্রাহতত্সর্বন্তস্যৈবপ্রিযকাম্যযা ।
ততঃশৈলোপমংবীরম্প্রাঞ্জলিম্প্রণতংস্থিতম্ ॥ 23 ॥
উবাচেদংবচোরামোহনূমন্তম্প্লবঙ্গমম্ ।
অনুজ্ঞাপ্যমহারাজমিমংসৌম্য বিভীষণম্ ॥ 24 ॥
প্রবিশ্যনগরীংলঙ্কাঙ্কৌশলম্ব্রূহিমৈথিলীম্ ।
বৈদেহ্যৈমাঙ্কুশলিনংসুগ্রীবং চ সলক্ষ্মণম্ ॥ 25 ॥
আচক্ষ্ববদতাংশ্রেষ্ঠরাবণং চ হতংরণে ।
প্রিযমেতদুদাহৃত্যবৈদেহ্যাস্ত্বংহরীশ্বর ॥ 26 ॥
ইত্যার্ষে শ্রীমদ্রামাযণে বাল্মীকীয আদিকাব্যে যুদ্ধকাণ্ডে পঞ্চদশাধিকশততমস্সর্গঃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha pañcadaśādhikaśatatamassargaḥ |
terāvaṇavadhandṛṣṭavādevagandharvadānavāḥ |
jagmussvaisvairvimānaistekathayantaśśubhāḥkathāḥ || 1 ||
rāvaṇasyavadhaṅghoraṃrāghavasyaparākramam |
suyuddhaṃvānarāṇāṃ ca sugrīvasya ca mantritam || 2 ||
anurāgaṃ ca vīryaṃ ca saumitrerlakṣmaṇasya ca |
pativratātvaṃsītāyāhanūmatiparākramam || 3 ||
kathayantomahābhāgājagmurhaṣṭāyathāgatam |
rāghavasturathandivyamindradattaṃśikhiprabham || 4 ||
anujñāyamahābhāgormātalimpratyapūjayat |
rāghaveṇābhyanujñātomātaliśśakrasārathiḥ || 5 ||
divyantaṃrathamāsthāyadivamevārūrohasaha |
tasmiṃstudivamārūḍhesusārathisantame || 6 ||
rāghavaḥparamaprītassugrīvampariṣasvaje |
pariṣvajya ca sugrīvaṃlakṣmaṇenābhivāditaḥ || 7 ||
pūjyamānoharigaṇairājagāmabalālayam |
athovāca sa kākutsthassamīpaparivartinam || 8 ||
saumitriṃsattvasampannaṃlakṣmaṇaṃśubhalakṣaṇam |
bhīṣaṇamimaṃsaumya laṅkāyāmabhiṣecaya || 9 ||
anuraktaṃ ca bhaktaṃ ca tathāpūrvopakāriṇam |
eṣameparamaḥkāmoyadimaṃrāvaṇānujam || 10 ||
laṅkāyāṃsaumya paśyemabhiṣiktaṃvibhīṣaṇam |
evamuktastusaumitrīrāghaveṇamahātmanā || 11 ||
tathetyuktvāsusamhṛṣṭaḥsauvarṇaṅghaṭamādade |
tamghaṭaṃvānarendrāṇāṃhastedattvāmanojavān || 12 ||
vyādideśamahāsattvaḥ samudrasalilantadā |
atiśīghrantatogatvāvānarāstemanojavāḥ || 13 ||
āgatāstujalaṅgṛhyasamudrādvānarottamāḥ |
tataḥstvekaṅghaṭaṅgṛhyasamsthāpyaparamāsane || 14 ||
ghaṭenatenasaumitrirabhyaṣiñcadvibhīṣaṇam |
laṅkāyāṃrakṣasāmmadhyerājānaṃrāmaśāsanāt || 15 ||
vidhināmantradṛṣṭenasuhṛdgaṇasamāvṛtaḥ |
abhyaṣiñcaṃstadāsarverākṣasāvānarāstathā || 16 ||
praharṣamatulaṅgatvātuṣṭuvūrāmamave ha |
tasyāmātyājahṛṣirebhaktāyecāsyarākṣasāḥ || 17 ||
dṛṣṭavābhiṣiktaṃlaṅkāyāṃrākṣasendraṃvibhīṣaṇam |
rāghavaḥparamāmprītiñjagāmasahalakṣmaṇaḥ || 18 ||
sa tadrājyammahatprāpyarāmadattaṃvibhīṣaṇaḥ |
prakṛtayassāntvayitvā ca tatorāmamupāgamat || 19 ||
dadhyakṣatānmodakāṃścalājāssumanasastathā |
ājahrurathasantuṣṭāḥpaurāstasmainiśācarāḥ || 20 ||
saḥtān gṛhītvādurdharṣorāghavāyanyavedayat || 21 ||
māṅgalyammaṅgalaṃsarvaṃlakṣmaṇāya ca vīryavān |
kṛtakāryaṃsamṛddhārthandṛṣṭavārāmovibhīṣaṇam || 22 ||
pratijagrāhatatsarvantasyaivapriyakāmyayā |
tataḥśailopamaṃvīramprāñjalimpraṇataṃsthitam || 23 ||
uvācedaṃvacorāmohanūmantamplavaṅgamam |
anujñāpyamahārājamimaṃsaumya vibhīṣaṇam || 24 ||
praviśyanagarīṃlaṅkāṅkauśalambrūhimaithilīm |
vaidehyaimāṅkuśalinaṃsugrīvaṃ ca salakṣmaṇam || 25 ||
ācakṣvavadatāṃśreṣṭharāvaṇaṃ ca hataṃraṇe |
priyametadudāhṛtyavaidehyāstvaṃharīśvara || 26 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe pañcadaśādhikaśatatamassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे युद्धकाण्डम् ।
अथ पञ्चदशाधिकशततमस्सर्गः ।
तेरावणवधन्दृष्टवादेवगन्धर्वदानवाः ।
जग्मुस्स्वैस्वैर्विमानैस्तेकथयन्तश्शुभाःकथाः ॥ 1 ॥
रावणस्यवधङ्घोरंराघवस्यपराक्रमम् ।
सुयुद्धंवानराणां च सुग्रीवस्य च मन्त्रितम् ॥ 2 ॥
अनुरागं च वीर्यं च सौमित्रेर्लक्ष्मणस्य च ।
पतिव्रतात्वंसीतायाहनूमतिपराक्रमम् ॥ 3 ॥
कथयन्तोमहाभागाजग्मुर्हष्टायथागतम् ।
राघवस्तुरथन्दिव्यमिन्द्रदत्तंशिखिप्रभम् ॥ 4 ॥
अनुज्ञायमहाभागोर्मातलिम्प्रत्यपूजयत् ।
राघवेणाभ्यनुज्ञातोमातलिश्शक्रसारथिः ॥ 5 ॥
दिव्यन्तंरथमास्थायदिवमेवारूरोहसह ।
तस्मिंस्तुदिवमारूढेसुसारथिसन्तमे ॥ 6 ॥
राघवःपरमप्रीतस्सुग्रीवम्परिषस्वजे ।
परिष्वज्य च सुग्रीवंलक्ष्मणेनाभिवादितः ॥ 7 ॥
पूज्यमानोहरिगणैराजगामबलालयम् ।
अथोवाच स काकुत्स्थस्समीपपरिवर्तिनम् ॥ 8 ॥
सौमित्रिंसत्त्वसम्पन्नंलक्ष्मणंशुभलक्षणम् ।
भीषणमिमंसौम्य लङ्कायामभिषेचय ॥ 9 ॥
अनुरक्तं च भक्तं च तथापूर्वोपकारिणम् ।
एषमेपरमःकामोयदिमंरावणानुजम् ॥ 10 ॥
लङ्कायांसौम्य पश्येमभिषिक्तंविभीषणम् ।
एवमुक्तस्तुसौमित्रीराघवेणमहात्मना ॥ 11 ॥
तथेत्युक्त्वासुसम्हृष्टःसौवर्णङ्घटमाददे ।
तम्घटंवानरेन्द्राणांहस्तेदत्त्वामनोजवान् ॥ 12 ॥
व्यादिदेशमहासत्त्वः समुद्रसलिलन्तदा ।
अतिशीघ्रन्ततोगत्वावानरास्तेमनोजवाः ॥ 13 ॥
आगतास्तुजलङ्गृह्यसमुद्राद्वानरोत्तमाः ।
ततःस्त्वेकङ्घटङ्गृह्यसम्स्थाप्यपरमासने ॥ 14 ॥
घटेनतेनसौमित्रिरभ्यषिञ्चद्विभीषणम् ।
लङ्कायांरक्षसाम्मध्येराजानंरामशासनात् ॥ 15 ॥
विधिनामन्त्रदृष्टेनसुहृद्गणसमावृतः ।
अभ्यषिञ्चंस्तदासर्वेराक्षसावानरास्तथा ॥ 16 ॥
प्रहर्षमतुलङ्गत्वातुष्टुवूराममवे ह ।
तस्यामात्याजहृषिरेभक्तायेचास्यराक्षसाः ॥ 17 ॥
दृष्टवाभिषिक्तंलङ्कायांराक्षसेन्द्रंविभीषणम् ।
राघवःपरमाम्प्रीतिञ्जगामसहलक्ष्मणः ॥ 18 ॥
स तद्राज्यम्महत्प्राप्यरामदत्तंविभीषणः ।
प्रकृतयस्सान्त्वयित्वा च ततोराममुपागमत् ॥ 19 ॥
दध्यक्षतान्मोदकांश्चलाजास्सुमनसस्तथा ।
आजह्रुरथसन्तुष्टाःपौरास्तस्मैनिशाचराः ॥ 20 ॥
सःतान् गृहीत्वादुर्धर्षोराघवायन्यवेदयत् ॥ 21 ॥
माङ्गल्यम्मङ्गलंसर्वंलक्ष्मणाय च वीर्यवान् ।
कृतकार्यंसमृद्धार्थन्दृष्टवारामोविभीषणम् ॥ 22 ॥
प्रतिजग्राहतत्सर्वन्तस्यैवप्रियकाम्यया ।
ततःशैलोपमंवीरम्प्राञ्जलिम्प्रणतंस्थितम् ॥ 23 ॥
उवाचेदंवचोरामोहनूमन्तम्प्लवङ्गमम् ।
अनुज्ञाप्यमहाराजमिमंसौम्य विभीषणम् ॥ 24 ॥
प्रविश्यनगरींलङ्काङ्कौशलम्ब्रूहिमैथिलीम् ।
वैदेह्यैमाङ्कुशलिनंसुग्रीवं च सलक्ष्मणम् ॥ 25 ॥
आचक्ष्ववदतांश्रेष्ठरावणं च हतंरणे ।
प्रियमेतदुदाहृत्यवैदेह्यास्त्वंहरीश्वर ॥ 26 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये युद्धकाण्डे पञ्चदशाधिकशततमस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha pañcadaśādhikaśatatamassargaḥ |
terāvaṇavadhandṛṣṭavādevagandharvadānavāḥ |
jagmussvaisvairvimānaistekathayantaśśubhāḥkathāḥ || 1 ||
rāvaṇasyavadhaṅghoraṃrāghavasyaparākramam |
suyuddhaṃvānarāṇāṃ ca sugrīvasya ca mantritam || 2 ||
anurāgaṃ ca vīryaṃ ca saumitrerlakṣmaṇasya ca |
pativratātvaṃsītāyāhanūmatiparākramam || 3 ||
kathayantomahābhāgājagmurhaṣṭāyathāgatam |
rāghavasturathandivyamindradattaṃśikhiprabham || 4 ||
anujñāyamahābhāgormātalimpratyapūjayat |
rāghaveṇābhyanujñātomātaliśśakrasārathiḥ || 5 ||
divyantaṃrathamāsthāyadivamevārūrohasaha |
tasmiṃstudivamārūḍhesusārathisantame || 6 ||
rāghavaḥparamaprītassugrīvampariṣasvaje |
pariṣvajya ca sugrīvaṃlakṣmaṇenābhivāditaḥ || 7 ||
pūjyamānoharigaṇairājagāmabalālayam |
athovāca sa kākutsthassamīpaparivartinam || 8 ||
saumitriṃsattvasampannaṃlakṣmaṇaṃśubhalakṣaṇam |
bhīṣaṇamimaṃsaumya laṅkāyāmabhiṣecaya || 9 ||
anuraktaṃ ca bhaktaṃ ca tathāpūrvopakāriṇam |
eṣameparamaḥkāmoyadimaṃrāvaṇānujam || 10 ||
laṅkāyāṃsaumya paśyemabhiṣiktaṃvibhīṣaṇam |
evamuktastusaumitrīrāghaveṇamahātmanā || 11 ||
tathetyuktvāsusamhṛṣṭaḥsauvarṇaṅghaṭamādade |
tamghaṭaṃvānarendrāṇāṃhastedattvāmanojavān || 12 ||
vyādideśamahāsattvaḥ samudrasalilantadā |
atiśīghrantatogatvāvānarāstemanojavāḥ || 13 ||
āgatāstujalaṅgṛhyasamudrādvānarottamāḥ |
tataḥstvekaṅghaṭaṅgṛhyasamsthāpyaparamāsane || 14 ||
ghaṭenatenasaumitrirabhyaṣiñcadvibhīṣaṇam |
laṅkāyāṃrakṣasāmmadhyerājānaṃrāmaśāsanāt || 15 ||
vidhināmantradṛṣṭenasuhṛdgaṇasamāvṛtaḥ |
abhyaṣiñcaṃstadāsarverākṣasāvānarāstathā || 16 ||
praharṣamatulaṅgatvātuṣṭuvūrāmamave ha |
tasyāmātyājahṛṣirebhaktāyecāsyarākṣasāḥ || 17 ||
dṛṣṭavābhiṣiktaṃlaṅkāyāṃrākṣasendraṃvibhīṣaṇam |
rāghavaḥparamāmprītiñjagāmasahalakṣmaṇaḥ || 18 ||
sa tadrājyammahatprāpyarāmadattaṃvibhīṣaṇaḥ |
prakṛtayassāntvayitvā ca tatorāmamupāgamat || 19 ||
dadhyakṣatānmodakāṃścalājāssumanasastathā |
ājahrurathasantuṣṭāḥpaurāstasmainiśācarāḥ || 20 ||
saḥtān gṛhītvādurdharṣorāghavāyanyavedayat || 21 ||
māṅgalyammaṅgalaṃsarvaṃlakṣmaṇāya ca vīryavān |
kṛtakāryaṃsamṛddhārthandṛṣṭavārāmovibhīṣaṇam || 22 ||
pratijagrāhatatsarvantasyaivapriyakāmyayā |
tataḥśailopamaṃvīramprāñjalimpraṇataṃsthitam || 23 ||
uvācedaṃvacorāmohanūmantamplavaṅgamam |
anujñāpyamahārājamimaṃsaumya vibhīṣaṇam || 24 ||
praviśyanagarīṃlaṅkāṅkauśalambrūhimaithilīm |
vaidehyaimāṅkuśalinaṃsugrīvaṃ ca salakṣmaṇam || 25 ||
ācakṣvavadatāṃśreṣṭharāvaṇaṃ ca hataṃraṇe |
priyametadudāhṛtyavaidehyāstvaṃharīśvara || 26 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe pañcadaśādhikaśatatamassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Bengali script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.