శ్రీమద్వాల్మీకీయ రామాయణే యుద్ధకాణ్డమ్ ।
అథ పఞ్చదశాధికశతతమస్సర్గః ।
తేరావణవధన్దృష్టవాదేవగన్ధర్వదానవాః ।
జగ్ముస్స్వైస్వైర్విమానైస్తేకథయన్తశ్శుభాఃకథాః ॥ 1 ॥
రావణస్యవధఙ్ఘోరంరాఘవస్యపరాక్రమమ్ ।
సుయుద్ధంవానరాణాం చ సుగ్రీవస్య చ మన్త్రితమ్ ॥ 2 ॥
అనురాగం చ వీర్యం చ సౌమిత్రేర్లక్ష్మణస్య చ ।
పతివ్రతాత్వంసీతాయాహనూమతిపరాక్రమమ్ ॥ 3 ॥
కథయన్తోమహాభాగాజగ్ముర్హష్టాయథాగతమ్ ।
రాఘవస్తురథన్దివ్యమిన్ద్రదత్తంశిఖిప్రభమ్ ॥ 4 ॥
అనుజ్ఞాయమహాభాగోర్మాతలిమ్ప్రత్యపూజయత్ ।
రాఘవేణాభ్యనుజ్ఞాతోమాతలిశ్శక్రసారథిః ॥ 5 ॥
దివ్యన్తంరథమాస్థాయదివమేవారూరోహసహ ।
తస్మింస్తుదివమారూఢేసుసారథిసన్తమే ॥ 6 ॥
రాఘవఃపరమప్రీతస్సుగ్రీవమ్పరిషస్వజే ।
పరిష్వజ్య చ సుగ్రీవంలక్ష్మణేనాభివాదితః ॥ 7 ॥
పూజ్యమానోహరిగణైరాజగామబలాలయమ్ ।
అథోవాచ స కాకుత్స్థస్సమీపపరివర్తినమ్ ॥ 8 ॥
సౌమిత్రింసత్త్వసమ్పన్నంలక్ష్మణంశుభలక్షణమ్ ।
భీషణమిమంసౌమ్య లఙ్కాయామభిషేచయ ॥ 9 ॥
అనురక్తం చ భక్తం చ తథాపూర్వోపకారిణమ్ ।
ఏషమేపరమఃకామోయదిమంరావణానుజమ్ ॥ 10 ॥
లఙ్కాయాంసౌమ్య పశ్యేమభిషిక్తంవిభీషణమ్ ।
ఏవముక్తస్తుసౌమిత్రీరాఘవేణమహాత్మనా ॥ 11 ॥
తథేత్యుక్త్వాసుసమ్హృష్టఃసౌవర్ణఙ్ఘటమాదదే ।
తమ్ఘటంవానరేన్ద్రాణాంహస్తేదత్త్వామనోజవాన్ ॥ 12 ॥
వ్యాదిదేశమహాసత్త్వః సముద్రసలిలన్తదా ।
అతిశీఘ్రన్తతోగత్వావానరాస్తేమనోజవాః ॥ 13 ॥
ఆగతాస్తుజలఙ్గృహ్యసముద్రాద్వానరోత్తమాః ।
తతఃస్త్వేకఙ్ఘటఙ్గృహ్యసమ్స్థాప్యపరమాసనే ॥ 14 ॥
ఘటేనతేనసౌమిత్రిరభ్యషిఞ్చద్విభీషణమ్ ।
లఙ్కాయాంరక్షసామ్మధ్యేరాజానంరామశాసనాత్ ॥ 15 ॥
విధినామన్త్రదృష్టేనసుహృద్గణసమావృతః ।
అభ్యషిఞ్చంస్తదాసర్వేరాక్షసావానరాస్తథా ॥ 16 ॥
ప్రహర్షమతులఙ్గత్వాతుష్టువూరామమవే హ ।
తస్యామాత్యాజహృషిరేభక్తాయేచాస్యరాక్షసాః ॥ 17 ॥
దృష్టవాభిషిక్తంలఙ్కాయాంరాక్షసేన్ద్రంవిభీషణమ్ ।
రాఘవఃపరమామ్ప్రీతిఞ్జగామసహలక్ష్మణః ॥ 18 ॥
స తద్రాజ్యమ్మహత్ప్రాప్యరామదత్తంవిభీషణః ।
ప్రకృతయస్సాన్త్వయిత్వా చ తతోరామముపాగమత్ ॥ 19 ॥
దధ్యక్షతాన్మోదకాంశ్చలాజాస్సుమనసస్తథా ।
ఆజహ్రురథసన్తుష్టాఃపౌరాస్తస్మైనిశాచరాః ॥ 20 ॥
సఃతాన్ గృహీత్వాదుర్ధర్షోరాఘవాయన్యవేదయత్ ॥ 21 ॥
మాఙ్గల్యమ్మఙ్గలంసర్వంలక్ష్మణాయ చ వీర్యవాన్ ।
కృతకార్యంసమృద్ధార్థన్దృష్టవారామోవిభీషణమ్ ॥ 22 ॥
ప్రతిజగ్రాహతత్సర్వన్తస్యైవప్రియకామ్యయా ।
తతఃశైలోపమంవీరమ్ప్రాఞ్జలిమ్ప్రణతంస్థితమ్ ॥ 23 ॥
ఉవాచేదంవచోరామోహనూమన్తమ్ప్లవఙ్గమమ్ ।
అనుజ్ఞాప్యమహారాజమిమంసౌమ్య విభీషణమ్ ॥ 24 ॥
ప్రవిశ్యనగరీంలఙ్కాఙ్కౌశలమ్బ్రూహిమైథిలీమ్ ।
వైదేహ్యైమాఙ్కుశలినంసుగ్రీవం చ సలక్ష్మణమ్ ॥ 25 ॥
ఆచక్ష్వవదతాంశ్రేష్ఠరావణం చ హతంరణే ।
ప్రియమేతదుదాహృత్యవైదేహ్యాస్త్వంహరీశ్వర ॥ 26 ॥
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే యుద్ధకాణ్డే పఞ్చదశాధికశతతమస్సర్గః ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha pañcadaśādhikaśatatamassargaḥ |
terāvaṇavadhandṛṣṭavādevagandharvadānavāḥ |
jagmussvaisvairvimānaistekathayantaśśubhāḥkathāḥ || 1 ||
rāvaṇasyavadhaṅghoraṃrāghavasyaparākramam |
suyuddhaṃvānarāṇāṃ ca sugrīvasya ca mantritam || 2 ||
anurāgaṃ ca vīryaṃ ca saumitrerlakṣmaṇasya ca |
pativratātvaṃsītāyāhanūmatiparākramam || 3 ||
kathayantomahābhāgājagmurhaṣṭāyathāgatam |
rāghavasturathandivyamindradattaṃśikhiprabham || 4 ||
anujñāyamahābhāgormātalimpratyapūjayat |
rāghaveṇābhyanujñātomātaliśśakrasārathiḥ || 5 ||
divyantaṃrathamāsthāyadivamevārūrohasaha |
tasmiṃstudivamārūḍhesusārathisantame || 6 ||
rāghavaḥparamaprītassugrīvampariṣasvaje |
pariṣvajya ca sugrīvaṃlakṣmaṇenābhivāditaḥ || 7 ||
pūjyamānoharigaṇairājagāmabalālayam |
athovāca sa kākutsthassamīpaparivartinam || 8 ||
saumitriṃsattvasampannaṃlakṣmaṇaṃśubhalakṣaṇam |
bhīṣaṇamimaṃsaumya laṅkāyāmabhiṣecaya || 9 ||
anuraktaṃ ca bhaktaṃ ca tathāpūrvopakāriṇam |
eṣameparamaḥkāmoyadimaṃrāvaṇānujam || 10 ||
laṅkāyāṃsaumya paśyemabhiṣiktaṃvibhīṣaṇam |
evamuktastusaumitrīrāghaveṇamahātmanā || 11 ||
tathetyuktvāsusamhṛṣṭaḥsauvarṇaṅghaṭamādade |
tamghaṭaṃvānarendrāṇāṃhastedattvāmanojavān || 12 ||
vyādideśamahāsattvaḥ samudrasalilantadā |
atiśīghrantatogatvāvānarāstemanojavāḥ || 13 ||
āgatāstujalaṅgṛhyasamudrādvānarottamāḥ |
tataḥstvekaṅghaṭaṅgṛhyasamsthāpyaparamāsane || 14 ||
ghaṭenatenasaumitrirabhyaṣiñcadvibhīṣaṇam |
laṅkāyāṃrakṣasāmmadhyerājānaṃrāmaśāsanāt || 15 ||
vidhināmantradṛṣṭenasuhṛdgaṇasamāvṛtaḥ |
abhyaṣiñcaṃstadāsarverākṣasāvānarāstathā || 16 ||
praharṣamatulaṅgatvātuṣṭuvūrāmamave ha |
tasyāmātyājahṛṣirebhaktāyecāsyarākṣasāḥ || 17 ||
dṛṣṭavābhiṣiktaṃlaṅkāyāṃrākṣasendraṃvibhīṣaṇam |
rāghavaḥparamāmprītiñjagāmasahalakṣmaṇaḥ || 18 ||
sa tadrājyammahatprāpyarāmadattaṃvibhīṣaṇaḥ |
prakṛtayassāntvayitvā ca tatorāmamupāgamat || 19 ||
dadhyakṣatānmodakāṃścalājāssumanasastathā |
ājahrurathasantuṣṭāḥpaurāstasmainiśācarāḥ || 20 ||
saḥtān gṛhītvādurdharṣorāghavāyanyavedayat || 21 ||
māṅgalyammaṅgalaṃsarvaṃlakṣmaṇāya ca vīryavān |
kṛtakāryaṃsamṛddhārthandṛṣṭavārāmovibhīṣaṇam || 22 ||
pratijagrāhatatsarvantasyaivapriyakāmyayā |
tataḥśailopamaṃvīramprāñjalimpraṇataṃsthitam || 23 ||
uvācedaṃvacorāmohanūmantamplavaṅgamam |
anujñāpyamahārājamimaṃsaumya vibhīṣaṇam || 24 ||
praviśyanagarīṃlaṅkāṅkauśalambrūhimaithilīm |
vaidehyaimāṅkuśalinaṃsugrīvaṃ ca salakṣmaṇam || 25 ||
ācakṣvavadatāṃśreṣṭharāvaṇaṃ ca hataṃraṇe |
priyametadudāhṛtyavaidehyāstvaṃharīśvara || 26 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe pañcadaśādhikaśatatamassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे युद्धकाण्डम् ।
अथ पञ्चदशाधिकशततमस्सर्गः ।
तेरावणवधन्दृष्टवादेवगन्धर्वदानवाः ।
जग्मुस्स्वैस्वैर्विमानैस्तेकथयन्तश्शुभाःकथाः ॥ 1 ॥
रावणस्यवधङ्घोरंराघवस्यपराक्रमम् ।
सुयुद्धंवानराणां च सुग्रीवस्य च मन्त्रितम् ॥ 2 ॥
अनुरागं च वीर्यं च सौमित्रेर्लक्ष्मणस्य च ।
पतिव्रतात्वंसीतायाहनूमतिपराक्रमम् ॥ 3 ॥
कथयन्तोमहाभागाजग्मुर्हष्टायथागतम् ।
राघवस्तुरथन्दिव्यमिन्द्रदत्तंशिखिप्रभम् ॥ 4 ॥
अनुज्ञायमहाभागोर्मातलिम्प्रत्यपूजयत् ।
राघवेणाभ्यनुज्ञातोमातलिश्शक्रसारथिः ॥ 5 ॥
दिव्यन्तंरथमास्थायदिवमेवारूरोहसह ।
तस्मिंस्तुदिवमारूढेसुसारथिसन्तमे ॥ 6 ॥
राघवःपरमप्रीतस्सुग्रीवम्परिषस्वजे ।
परिष्वज्य च सुग्रीवंलक्ष्मणेनाभिवादितः ॥ 7 ॥
पूज्यमानोहरिगणैराजगामबलालयम् ।
अथोवाच स काकुत्स्थस्समीपपरिवर्तिनम् ॥ 8 ॥
सौमित्रिंसत्त्वसम्पन्नंलक्ष्मणंशुभलक्षणम् ।
भीषणमिमंसौम्य लङ्कायामभिषेचय ॥ 9 ॥
अनुरक्तं च भक्तं च तथापूर्वोपकारिणम् ।
एषमेपरमःकामोयदिमंरावणानुजम् ॥ 10 ॥
लङ्कायांसौम्य पश्येमभिषिक्तंविभीषणम् ।
एवमुक्तस्तुसौमित्रीराघवेणमहात्मना ॥ 11 ॥
तथेत्युक्त्वासुसम्हृष्टःसौवर्णङ्घटमाददे ।
तम्घटंवानरेन्द्राणांहस्तेदत्त्वामनोजवान् ॥ 12 ॥
व्यादिदेशमहासत्त्वः समुद्रसलिलन्तदा ।
अतिशीघ्रन्ततोगत्वावानरास्तेमनोजवाः ॥ 13 ॥
आगतास्तुजलङ्गृह्यसमुद्राद्वानरोत्तमाः ।
ततःस्त्वेकङ्घटङ्गृह्यसम्स्थाप्यपरमासने ॥ 14 ॥
घटेनतेनसौमित्रिरभ्यषिञ्चद्विभीषणम् ।
लङ्कायांरक्षसाम्मध्येराजानंरामशासनात् ॥ 15 ॥
विधिनामन्त्रदृष्टेनसुहृद्गणसमावृतः ।
अभ्यषिञ्चंस्तदासर्वेराक्षसावानरास्तथा ॥ 16 ॥
प्रहर्षमतुलङ्गत्वातुष्टुवूराममवे ह ।
तस्यामात्याजहृषिरेभक्तायेचास्यराक्षसाः ॥ 17 ॥
दृष्टवाभिषिक्तंलङ्कायांराक्षसेन्द्रंविभीषणम् ।
राघवःपरमाम्प्रीतिञ्जगामसहलक्ष्मणः ॥ 18 ॥
स तद्राज्यम्महत्प्राप्यरामदत्तंविभीषणः ।
प्रकृतयस्सान्त्वयित्वा च ततोराममुपागमत् ॥ 19 ॥
दध्यक्षतान्मोदकांश्चलाजास्सुमनसस्तथा ।
आजह्रुरथसन्तुष्टाःपौरास्तस्मैनिशाचराः ॥ 20 ॥
सःतान् गृहीत्वादुर्धर्षोराघवायन्यवेदयत् ॥ 21 ॥
माङ्गल्यम्मङ्गलंसर्वंलक्ष्मणाय च वीर्यवान् ।
कृतकार्यंसमृद्धार्थन्दृष्टवारामोविभीषणम् ॥ 22 ॥
प्रतिजग्राहतत्सर्वन्तस्यैवप्रियकाम्यया ।
ततःशैलोपमंवीरम्प्राञ्जलिम्प्रणतंस्थितम् ॥ 23 ॥
उवाचेदंवचोरामोहनूमन्तम्प्लवङ्गमम् ।
अनुज्ञाप्यमहाराजमिमंसौम्य विभीषणम् ॥ 24 ॥
प्रविश्यनगरींलङ्काङ्कौशलम्ब्रूहिमैथिलीम् ।
वैदेह्यैमाङ्कुशलिनंसुग्रीवं च सलक्ष्मणम् ॥ 25 ॥
आचक्ष्ववदतांश्रेष्ठरावणं च हतंरणे ।
प्रियमेतदुदाहृत्यवैदेह्यास्त्वंहरीश्वर ॥ 26 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये युद्धकाण्डे पञ्चदशाधिकशततमस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha pañcadaśādhikaśatatamassargaḥ |
terāvaṇavadhandṛṣṭavādevagandharvadānavāḥ |
jagmussvaisvairvimānaistekathayantaśśubhāḥkathāḥ || 1 ||
rāvaṇasyavadhaṅghoraṃrāghavasyaparākramam |
suyuddhaṃvānarāṇāṃ ca sugrīvasya ca mantritam || 2 ||
anurāgaṃ ca vīryaṃ ca saumitrerlakṣmaṇasya ca |
pativratātvaṃsītāyāhanūmatiparākramam || 3 ||
kathayantomahābhāgājagmurhaṣṭāyathāgatam |
rāghavasturathandivyamindradattaṃśikhiprabham || 4 ||
anujñāyamahābhāgormātalimpratyapūjayat |
rāghaveṇābhyanujñātomātaliśśakrasārathiḥ || 5 ||
divyantaṃrathamāsthāyadivamevārūrohasaha |
tasmiṃstudivamārūḍhesusārathisantame || 6 ||
rāghavaḥparamaprītassugrīvampariṣasvaje |
pariṣvajya ca sugrīvaṃlakṣmaṇenābhivāditaḥ || 7 ||
pūjyamānoharigaṇairājagāmabalālayam |
athovāca sa kākutsthassamīpaparivartinam || 8 ||
saumitriṃsattvasampannaṃlakṣmaṇaṃśubhalakṣaṇam |
bhīṣaṇamimaṃsaumya laṅkāyāmabhiṣecaya || 9 ||
anuraktaṃ ca bhaktaṃ ca tathāpūrvopakāriṇam |
eṣameparamaḥkāmoyadimaṃrāvaṇānujam || 10 ||
laṅkāyāṃsaumya paśyemabhiṣiktaṃvibhīṣaṇam |
evamuktastusaumitrīrāghaveṇamahātmanā || 11 ||
tathetyuktvāsusamhṛṣṭaḥsauvarṇaṅghaṭamādade |
tamghaṭaṃvānarendrāṇāṃhastedattvāmanojavān || 12 ||
vyādideśamahāsattvaḥ samudrasalilantadā |
atiśīghrantatogatvāvānarāstemanojavāḥ || 13 ||
āgatāstujalaṅgṛhyasamudrādvānarottamāḥ |
tataḥstvekaṅghaṭaṅgṛhyasamsthāpyaparamāsane || 14 ||
ghaṭenatenasaumitrirabhyaṣiñcadvibhīṣaṇam |
laṅkāyāṃrakṣasāmmadhyerājānaṃrāmaśāsanāt || 15 ||
vidhināmantradṛṣṭenasuhṛdgaṇasamāvṛtaḥ |
abhyaṣiñcaṃstadāsarverākṣasāvānarāstathā || 16 ||
praharṣamatulaṅgatvātuṣṭuvūrāmamave ha |
tasyāmātyājahṛṣirebhaktāyecāsyarākṣasāḥ || 17 ||
dṛṣṭavābhiṣiktaṃlaṅkāyāṃrākṣasendraṃvibhīṣaṇam |
rāghavaḥparamāmprītiñjagāmasahalakṣmaṇaḥ || 18 ||
sa tadrājyammahatprāpyarāmadattaṃvibhīṣaṇaḥ |
prakṛtayassāntvayitvā ca tatorāmamupāgamat || 19 ||
dadhyakṣatānmodakāṃścalājāssumanasastathā |
ājahrurathasantuṣṭāḥpaurāstasmainiśācarāḥ || 20 ||
saḥtān gṛhītvādurdharṣorāghavāyanyavedayat || 21 ||
māṅgalyammaṅgalaṃsarvaṃlakṣmaṇāya ca vīryavān |
kṛtakāryaṃsamṛddhārthandṛṣṭavārāmovibhīṣaṇam || 22 ||
pratijagrāhatatsarvantasyaivapriyakāmyayā |
tataḥśailopamaṃvīramprāñjalimpraṇataṃsthitam || 23 ||
uvācedaṃvacorāmohanūmantamplavaṅgamam |
anujñāpyamahārājamimaṃsaumya vibhīṣaṇam || 24 ||
praviśyanagarīṃlaṅkāṅkauśalambrūhimaithilīm |
vaidehyaimāṅkuśalinaṃsugrīvaṃ ca salakṣmaṇam || 25 ||
ācakṣvavadatāṃśreṣṭharāvaṇaṃ ca hataṃraṇe |
priyametadudāhṛtyavaidehyāstvaṃharīśvara || 26 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe pañcadaśādhikaśatatamassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Telugu script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.