6.28 যুদ্ধকাণ্ড - অষ্টাবিংশ সর্গঃ

6.28 Yuddhakanda - Ashtavimsha Sargah

✍️ Valmiki 🖋️ Bengali script
📄 Download PDF
শ্রীমদ্বাল্মীকীয রামাযণে যুদ্ধকাণ্ডম্ ।
অথ অষ্টাবিংশস্সর্গঃ ।
সারাণস্যবচশ্শ্রুত্বারাবণংরাক্ষসাধিপম্ ।
বলমাদিশ্যতত্সর্বংশুকোবাক্যমথাব্রবীত্ ॥ 1 ॥
স্থিতান্পশ্যসিযানেতান্মত্তানিবমহাদ্বিপান্ ।
ন্যগ্রোধানিবগাঙ্গেযান্ সালান্ হৈমবতানিব ॥ 2 ॥
এতেদুষ্প্রসহারাজন্বলিনঃকামরূপিণঃ ।
দৈত্যদানবসঙ্কাশাযুদ্ধেদেবপরাক্রমাঃ ॥ 3 ॥
এষাঙ্কোটিসহস্রাণিনবপঞ্চচসপ্তচ ।
তথাশঙ্খুসহস্রাণিতথাবৃন্দশতানিচ ॥ 4 ॥
এতেসুগ্রীবসচিবাঃকিষ্কিন্ধানিলযাস্সদা ।
হরযোদেবগন্ধর্বৈরুত্পন্নাঃকামরূপিণঃ ॥ 5 ॥
যৌতৌপশ্যসিতিষ্ঠন্তৌকুমারৌদেবরূপিণৌ ।
মৈন্দশ্চদ্বিবিদশ্চোভৌতাভ্যান্নাস্তিসমোযুধি ॥ 6 ॥
ব্রাহ্মণাসমমজ্ঞাতাবমৃতপ্রাশিনাপুভৌ ।
আশংসেতেযুথালঙ্কামেতৌমর্দিতুমোজসা ॥ 7 ॥
যন্তুপশ্যসিতিষ্টন্তম্প্রভিন্নমিবকুঞ্জরম্ ।
যোবলাত্ ক্ষোভযেত্ ক্রুদ্ধস্সমুদ্রমপিবানরঃ ॥ 8 ॥
এষোঽভিগন্তালঙ্কাযাবৈদেহ্যাস্তবচপ্রভোঃ ।
এনম্পশ্যপুরাদৃষ্টংবানরম্পুনরাগতম্ ॥ 9 ॥
জ্যেষ্ঠঃ কেসরিণঃ পুত্রো বাত আত্মজ ইতি শ্রুতঃ ।
হনূমান্ ইতি বিখ্যাতো লন্ঘিতো যেন সাগরঃ ॥ 10 ॥
কামরূপীহরিশ্রেষ্টোবলরূপসমন্বিতঃ ।
অনিবার্যগতিশ্চৈবযথাসততগঃপ্রভুঃ ॥ 11 ॥
উদ্যন্তভাস্করন্দৃষ্টবাবালঃকিলপিপাসিতঃ ।
ত্রিযোজনসহস্রন্তুঅধ্বানমবতীর্যহি ॥ 12 ॥
আদিত্যমাহরিষ্যামিনমেক্ষুত্প্রতিযাস্যতি ।
ইতিসঞ্চিন্ত্যমনসাপুরৈষবলদর্পিতঃ ॥ 13 ॥
অনাধৃষ্যতমন্দেবমপিদেবর্ষিদানবৈঃ ।
অনাসাঘৈবপতিতোভাস্করোদযনেগিরৌ ॥ 14 ॥
পতিতস্যকপেরস্যহনুরেকাশিলাতলে ।
কিঞ্চিদ্ভিন্নাদৃঢহনোর্হনূমানেষতেনবৈ ॥ 15 ॥
সত্যমাগমযোগেনমমৈষবিদিতোহরিঃ ।
নাস্যশক্যম্বলংরূপম্প্রভাবোবাঽপিভাষিতম্ ॥ 16 ॥
এষআশংসতেলঙ্কামেকোমর্দিতুমোজসা ।
যেবজাজ্বল্যতেঽপৌবৈধূমকেতুস্তবাদ্যবৈ ॥ 17 ॥
লঙ্কাযান্নিহিতশ্চাপিকথংবিস্মরসেকপিম্ ।
যশ্চৈষোঽনন্তরশ্শূরশ্শ্যামঃপদ্মনিভেক্ষণঃ ।
ইক্ষ্বাকূণামতিরথোলোকেবিখ্যাতপৌরুষ ॥ 18 ॥
যস্মিন্নচলতেধর্মোযোধর্মন্নাতিবর্ততে ।
যোব্রাহ্মমস্ত্রংবেদাংশ্চবেদবেদবিদাংবরঃ ॥ 19 ॥
যোভিন্দ্যাদ্গগনম্বাণৈঃপর্বতাংশ্চাপিদারযেত্ ।
যস্যমৃত্যোরিবক্রোধশ্শক্রস্যেবপরাক্রমঃ ॥ 20 ॥
যস্যভার্যাজনস্থানাত্সীতাচাপিহৃতাত্বযা ।
সএষরামস্ত্বাংযোদ্ধুংরাজন্সমভিবর্ততে ॥ 21 ॥
যস্যৈষদক্ষিণেপার্শ্বেশুদ্ধজাম্বূনদপ্রভঃ ।
বিশালবক্ষাস্তাম্রাক্ষোনীলকুঞ্জিতমূর্ধজঃ ॥ 22 ॥
এষোঽস্যলক্ষ্মণোনামভ্রাতাপ্রাণসমঃপ্রিযঃ ।
নযেযুদ্ধেচকুশলস্সর্বশস্ত্রভৃতংবরঃ ॥ 23 ॥
অমর্ষীদুর্জযোজেতাবিক্রান্তোবুদ্ধিমান্ বলী ।
রামস্যদক্ষিণোবাহুর্নিত্যম্প্রাণোবহিশ্চরঃ ॥ 24 ॥
নহ্যেষরাঘবস্যার্থেজীবিতম্পরিরক্ষতি ।
এষৈবাশংসতেযুদ্ধেনিহন্তুংসর্বরাক্ষসান্ ॥ 25 ॥
যস্তুসব্যমসৌপক্ষংরামস্যাশ্রিত্যতিষ্ঠতি ।
রক্ষোগণপরিক্ষিপ্তোরাজাহ্যেষবিভীষণঃ ॥ 26 ॥
শ্রীমতারাজরাজেনলঙ্কাযামভিষেচিতঃ ।
ত্বামেবপ্রতিসংরব্দোযুদ্ধাযৈষোঽভিবর্ততে ॥ 27 ॥
যন্তুপস্যসিতিষ্ঠন্তম্মধ্যেগিরিমিবাচলম্ ।
সর্বশাখামৃগেন্দ্রাণাম্ভর্তারমমিতৌজসম্ ॥ 28 ॥
তেজযশসাবুদ্ ধ্যাজ্ঞানেনাভিজনেনচ ।
যঃকপীনতিবভ্রাজহিমবানিবপর্বতান্ ॥ 29 ॥
কিষ্কিন্ধাংযস্সমধ্যাস্তেগুহাংসগহনদ্রুমাম্ ।
দুর্গাম্পর্বতদুর্গস্তাম্প্রধানৈস্সহযূথপৈঃ ॥ 30 ॥
যস্যৈষাকাঞ্চনীমালাশোভিতেশতপুষ্করা ।
কান্তাদেবমনুষ্যাণাংযস্যাংলক্ষ্মীপ্রতিষ্ঠিতা ॥ 31 ॥
এতাঞ্চমালান্তারাঞ্চকপিরাজ্যঞ্চশাশ্বতম্ ।
সুগ্রীবোবালিনংহত্বারামেণপ্রতিপাদিতঃ ॥ 32 ॥
শতংশতসহস্রাণাঙ্কোটিমাহুর্মনীষিণঃ ।
শতঙ্কোটিসহস্রাণাংশঙ্কুঃ ইত্যভিধীযতে ॥ 33 ॥
শতংশঙ্কুসহস্রাণাম্মহাশঙ্কুঃ ইতিস্মৃতঃ ॥ 34 ॥
মহাশঙ্কুসহস্রাণাংশতম্বৃন্দমিহোচ্যতে ।
শতম্বৃন্দসহস্রাণাম্মহাবৃন্দমিতিস্মৃতম্ ॥ 35 ॥
মহাবৃন্দসহস্রাণাংশতম্পদ্মমিহোচ্যতে ।
শতম্পদ্মসহস্রাণাম্মহাপদ্মমিতিস্মৃতিম্ ॥ 36 ॥
মহাপদ্মসহস্রাণাংশতঙ্খর্বমিহোচ্যতে ।
শতঙ্খর্বসহস্রাণাম্মহাখর্বমিবোচ্যতে ॥ 37 ॥
মহাখর্বসহস্রাণাং সমুদ্রমভিধীযতে ।
শতং সমুদ্রসাহস্রমোঘ ইত্যভিধীযতে ॥ 38 ॥
শতমোঘসহস্রাণাং মহৌঘ ইতি বিশ্রুতঃ ।
এবং কোটি সহস্রেণ শন্কূনাং চ শতেন চ ॥ 39 ॥
মহাশঙ্কুসহস্রেণতথাবৃন্দশতেনচ ।
মহাবৃন্দসহস্রেণতথাপদ্মশতেনচ ॥ 40 ॥
হাপদ্মসহস্রেণতথাখর্বশতেনচ ।
সমুদ্রেণচতেনৈবমহৌঘেনতথৈবচ ॥ 41 ॥
এষকোটিমহৌঘেনসমুদ্রসদৃশেনচ ।
বিভীষণেনসচিবৈঃরাক্ষসৈঃপরিবারিতঃ ॥ 42 ॥
সুগ্রীবোবানরেন্দ্রস্ত্বাংযুদ্ধার্থমমবর্ততে ।
মহাবলবৃতোনিত্যম্মহাবলপরাক্রমঃ ॥ 43 ॥
ইমাম্মহারাজসমীক্ষ্যবাহিনীমুপস্থিতাম্প্রজ্বলিতগ্রহোপমাম্ ।
ততঃপ্রযত্নঃপরমোবিধীযতাংযথাজযস্স্যান্নপরৈঃপরাজযঃ ॥ 44 ॥
ইত্যার্ষে শ্রীমদ্রামাযণে বাল্মীকীয আদিকাব্যে যুদ্ধকাণ্ডে অষ্টাবিংশস্সর্গঃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha aṣṭāviṃśassargaḥ |
sārāṇasyavacaśśrutvārāvaṇaṃrākṣasādhipam |
balamādiśyatatsarvaṃśukovākyamathābravīt || 1 ||
sthitānpaśyasiyānetānmattānivamahādvipān |
nyagrodhānivagāṅgeyān sālān haimavatāniva || 2 ||
eteduṣprasahārājanbalinaḥkāmarūpiṇaḥ |
daityadānavasaṅkāśāyuddhedevaparākramāḥ || 3 ||
eṣāṅkoṭisahasrāṇinavapañcacasaptaca |
tathāśaṅkhusahasrāṇitathābṛndaśatānica || 4 ||
etesugrīvasacivāḥkiṣkindhānilayāssadā |
harayodevagandharvairutpannāḥkāmarūpiṇaḥ || 5 ||
yautaupaśyasitiṣṭhantaukumāraudevarūpiṇau |
maindaścadvividaścobhautābhyānnāstisamoyudhi || 6 ||
brāhmaṇāsamamajñātāvamṛtaprāśināpubhau |
āśaṃseteyuthālaṅkāmetaumarditumojasā || 7 ||
yantupaśyasitiṣṭantamprabhinnamivakuñjaram |
yobalāt kṣobhayet kruddhassamudramapivānaraḥ || 8 ||
eṣo'bhigantālaṅkāyāvaidehyāstavacaprabhoḥ |
enampaśyapurādṛṣṭaṃvānarampunarāgatam || 9 ||
jyeṣṭhaḥ kesariṇaḥ putro vāta ātmaja iti śrutaḥ |
hanūmān iti vikhyāto langhito yena sāgaraḥ || 10 ||
kāmarūpīhariśreṣṭobalarūpasamanvitaḥ |
anivāryagatiścaivayathāsatatagaḥprabhuḥ || 11 ||
udyantabhāskarandṛṣṭavābālaḥkilapipāsitaḥ |
triyojanasahasrantuadhvānamavatīryahi || 12 ||
ādityamāhariṣyāminamekṣutpratiyāsyati |
itisañcintyamanasāpuraiṣabaladarpitaḥ || 13 ||
anādhṛṣyatamandevamapidevarṣidānavaiḥ |
anāsāghaivapatitobhāskarodayanegirau || 14 ||
patitasyakaperasyahanurekāśilātale |
kiñcidbhinnādṛḍhahanorhanūmāneṣatenavai || 15 ||
satyamāgamayogenamamaiṣaviditohariḥ |
nāsyaśakyambalaṃrūpamprabhāvovā'pibhāṣitam || 16 ||
eṣaāśaṃsatelaṅkāmekomarditumojasā |
yevajājvalyate'pauvaidhūmaketustavādyavai || 17 ||
laṅkāyānnihitaścāpikathaṃvismarasekapim |
yaścaiṣo'nantaraśśūraśśyāmaḥpadmanibhekṣaṇaḥ |
ikṣvākūṇāmatiratholokevikhyātapauruṣa || 18 ||
yasminnacalatedharmoyodharmannātivartate |
yobrāhmamastraṃvedāṃścavedavedavidāṃvaraḥ || 19 ||
yobhindyādgaganambāṇaiḥparvatāṃścāpidārayet |
yasyamṛtyorivakrodhaśśakrasyevaparākramaḥ || 20 ||
yasyabhāryājanasthānātsītācāpihṛtātvayā |
saeṣarāmastvāṃyoddhuṃrājansamabhivartate || 21 ||
yasyaiṣadakṣiṇepārśveśuddhajāmbūnadaprabhaḥ |
viśālavakṣāstāmrākṣonīlakuñjitamūrdhajaḥ || 22 ||
eṣo'syalakṣmaṇonāmabhrātāprāṇasamaḥpriyaḥ |
nayeyuddhecakuśalassarvaśastrabhṛtaṃvaraḥ || 23 ||
amarṣīdurjayojetāvikrāntobuddhimān balī |
rāmasyadakṣiṇobāhurnityamprāṇobahiścaraḥ || 24 ||
nahyeṣarāghavasyārthejīvitamparirakṣati |
eṣaivāśaṃsateyuddhenihantuṃsarvarākṣasān || 25 ||
yastusavyamasaupakṣaṃrāmasyāśrityatiṣṭhati |
rakṣogaṇaparikṣiptorājāhyeṣavibhīṣaṇaḥ || 26 ||
śrīmatārājarājenalaṅkāyāmabhiṣecitaḥ |
tvāmevapratisaṃrabdoyuddhāyaiṣo'bhivartate || 27 ||
yantupasyasitiṣṭhantammadhyegirimivācalam |
sarvaśākhāmṛgendrāṇāmbhartāramamitaujasam || 28 ||
tejayaśasābud dhyājñānenābhijanenaca |
yaḥkapīnatibabhrājahimavānivaparvatān || 29 ||
kiṣkindhāṃyassamadhyāsteguhāṃsagahanadrumām |
durgāmparvatadurgastāmpradhānaissahayūthapaiḥ || 30 ||
yasyaiṣākāñcanīmālāśobhiteśatapuṣkarā |
kāntādevamanuṣyāṇāṃyasyāṃlakṣmīpratiṣṭhitā || 31 ||
etāñcamālāntārāñcakapirājyañcaśāśvatam |
sugrīvovālinaṃhatvārāmeṇapratipāditaḥ || 32 ||
śataṃśatasahasrāṇāṅkoṭimāhurmanīṣiṇaḥ |
śataṅkoṭisahasrāṇāṃśaṅkuḥ ityabhidhīyate || 33 ||
śataṃśaṅkusahasrāṇāmmahāśaṅkuḥ itismṛtaḥ || 34 ||
mahāśaṅkusahasrāṇāṃśatambṛndamihocyate |
śatambṛndasahasrāṇāmmahāvṛndamitismṛtam || 35 ||
mahābṛndasahasrāṇāṃśatampadmamihocyate |
śatampadmasahasrāṇāmmahāpadmamitismṛtim || 36 ||
mahāpadmasahasrāṇāṃśataṅkharvamihocyate |
śataṅkharvasahasrāṇāmmahākharvamivocyate || 37 ||
mahākharvasahasrāṇāṃ samudramabhidhīyate |
śataṃ samudrasāhasramogha ityabhidhīyate || 38 ||
śatamoghasahasrāṇāṃ mahaugha iti viśrutaḥ |
evaṃ koṭi sahasreṇa śankūnāṃ ca śatena ca || 39 ||
mahāśaṅkusahasreṇatathābṛndaśatenaca |
mahābṛndasahasreṇatathāpadmaśatenaca || 40 ||
hāpadmasahasreṇatathākharvaśatenaca |
samudreṇacatenaivamahaughenatathaivaca || 41 ||
eṣakoṭimahaughenasamudrasadṛśenaca |
vibhīṣaṇenasacivaiḥrākṣasaiḥparivāritaḥ || 42 ||
sugrīvovānarendrastvāṃyuddhārthamamavartate |
mahābalavṛtonityammahābalaparākramaḥ || 43 ||
imāmmahārājasamīkṣyavāhinīmupasthitāmprajvalitagrahopamām |
tataḥprayatnaḥparamovidhīyatāṃyathājayassyānnaparaiḥparājayaḥ || 44 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe aṣṭāviṃśassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे युद्धकाण्डम् ।
अथ अष्टाविंशस्सर्गः ।
साराणस्यवचश्श्रुत्वारावणंराक्षसाधिपम् ।
बलमादिश्यतत्सर्वंशुकोवाक्यमथाब्रवीत् ॥ 1 ॥
स्थितान्पश्यसियानेतान्मत्तानिवमहाद्विपान् ।
न्यग्रोधानिवगाङ्गेयान् सालान् हैमवतानिव ॥ 2 ॥
एतेदुष्प्रसहाराजन्बलिनःकामरूपिणः ।
दैत्यदानवसङ्काशायुद्धेदेवपराक्रमाः ॥ 3 ॥
एषाङ्कोटिसहस्राणिनवपञ्चचसप्तच ।
तथाशङ्खुसहस्राणितथाबृन्दशतानिच ॥ 4 ॥
एतेसुग्रीवसचिवाःकिष्किन्धानिलयास्सदा ।
हरयोदेवगन्धर्वैरुत्पन्नाःकामरूपिणः ॥ 5 ॥
यौतौपश्यसितिष्ठन्तौकुमारौदेवरूपिणौ ।
मैन्दश्चद्विविदश्चोभौताभ्यान्नास्तिसमोयुधि ॥ 6 ॥
ब्राह्मणासममज्ञातावमृतप्राशिनापुभौ ।
आशंसेतेयुथालङ्कामेतौमर्दितुमोजसा ॥ 7 ॥
यन्तुपश्यसितिष्टन्तम्प्रभिन्नमिवकुञ्जरम् ।
योबलात् क्षोभयेत् क्रुद्धस्समुद्रमपिवानरः ॥ 8 ॥
एषोऽभिगन्तालङ्कायावैदेह्यास्तवचप्रभोः ।
एनम्पश्यपुरादृष्टंवानरम्पुनरागतम् ॥ 9 ॥
ज्येष्ठः केसरिणः पुत्रो वात आत्मज इति श्रुतः ।
हनूमान् इति विख्यातो लन्घितो येन सागरः ॥ 10 ॥
कामरूपीहरिश्रेष्टोबलरूपसमन्वितः ।
अनिवार्यगतिश्चैवयथासततगःप्रभुः ॥ 11 ॥
उद्यन्तभास्करन्दृष्टवाबालःकिलपिपासितः ।
त्रियोजनसहस्रन्तुअध्वानमवतीर्यहि ॥ 12 ॥
आदित्यमाहरिष्यामिनमेक्षुत्प्रतियास्यति ।
इतिसञ्चिन्त्यमनसापुरैषबलदर्पितः ॥ 13 ॥
अनाधृष्यतमन्देवमपिदेवर्षिदानवैः ।
अनासाघैवपतितोभास्करोदयनेगिरौ ॥ 14 ॥
पतितस्यकपेरस्यहनुरेकाशिलातले ।
किञ्चिद्भिन्नादृढहनोर्हनूमानेषतेनवै ॥ 15 ॥
सत्यमागमयोगेनममैषविदितोहरिः ।
नास्यशक्यम्बलंरूपम्प्रभावोवाऽपिभाषितम् ॥ 16 ॥
एषआशंसतेलङ्कामेकोमर्दितुमोजसा ।
येवजाज्वल्यतेऽपौवैधूमकेतुस्तवाद्यवै ॥ 17 ॥
लङ्कायान्निहितश्चापिकथंविस्मरसेकपिम् ।
यश्चैषोऽनन्तरश्शूरश्श्यामःपद्मनिभेक्षणः ।
इक्ष्वाकूणामतिरथोलोकेविख्यातपौरुष ॥ 18 ॥
यस्मिन्नचलतेधर्मोयोधर्मन्नातिवर्तते ।
योब्राह्ममस्त्रंवेदांश्चवेदवेदविदांवरः ॥ 19 ॥
योभिन्द्याद्गगनम्बाणैःपर्वतांश्चापिदारयेत् ।
यस्यमृत्योरिवक्रोधश्शक्रस्येवपराक्रमः ॥ 20 ॥
यस्यभार्याजनस्थानात्सीताचापिहृतात्वया ।
सएषरामस्त्वांयोद्धुंराजन्समभिवर्तते ॥ 21 ॥
यस्यैषदक्षिणेपार्श्वेशुद्धजाम्बूनदप्रभः ।
विशालवक्षास्ताम्राक्षोनीलकुञ्जितमूर्धजः ॥ 22 ॥
एषोऽस्यलक्ष्मणोनामभ्राताप्राणसमःप्रियः ।
नयेयुद्धेचकुशलस्सर्वशस्त्रभृतंवरः ॥ 23 ॥
अमर्षीदुर्जयोजेताविक्रान्तोबुद्धिमान् बली ।
रामस्यदक्षिणोबाहुर्नित्यम्प्राणोबहिश्चरः ॥ 24 ॥
नह्येषराघवस्यार्थेजीवितम्परिरक्षति ।
एषैवाशंसतेयुद्धेनिहन्तुंसर्वराक्षसान् ॥ 25 ॥
यस्तुसव्यमसौपक्षंरामस्याश्रित्यतिष्ठति ।
रक्षोगणपरिक्षिप्तोराजाह्येषविभीषणः ॥ 26 ॥
श्रीमताराजराजेनलङ्कायामभिषेचितः ।
त्वामेवप्रतिसंरब्दोयुद्धायैषोऽभिवर्तते ॥ 27 ॥
यन्तुपस्यसितिष्ठन्तम्मध्येगिरिमिवाचलम् ।
सर्वशाखामृगेन्द्राणाम्भर्तारममितौजसम् ॥ 28 ॥
तेजयशसाबुद् ध्याज्ञानेनाभिजनेनच ।
यःकपीनतिबभ्राजहिमवानिवपर्वतान् ॥ 29 ॥
किष्किन्धांयस्समध्यास्तेगुहांसगहनद्रुमाम् ।
दुर्गाम्पर्वतदुर्गस्ताम्प्रधानैस्सहयूथपैः ॥ 30 ॥
यस्यैषाकाञ्चनीमालाशोभितेशतपुष्करा ।
कान्तादेवमनुष्याणांयस्यांलक्ष्मीप्रतिष्ठिता ॥ 31 ॥
एताञ्चमालान्ताराञ्चकपिराज्यञ्चशाश्वतम् ।
सुग्रीवोवालिनंहत्वारामेणप्रतिपादितः ॥ 32 ॥
शतंशतसहस्राणाङ्कोटिमाहुर्मनीषिणः ।
शतङ्कोटिसहस्राणांशङ्कुः इत्यभिधीयते ॥ 33 ॥
शतंशङ्कुसहस्राणाम्महाशङ्कुः इतिस्मृतः ॥ 34 ॥
महाशङ्कुसहस्राणांशतम्बृन्दमिहोच्यते ।
शतम्बृन्दसहस्राणाम्महावृन्दमितिस्मृतम् ॥ 35 ॥
महाबृन्दसहस्राणांशतम्पद्ममिहोच्यते ।
शतम्पद्मसहस्राणाम्महापद्ममितिस्मृतिम् ॥ 36 ॥
महापद्मसहस्राणांशतङ्खर्वमिहोच्यते ।
शतङ्खर्वसहस्राणाम्महाखर्वमिवोच्यते ॥ 37 ॥
महाखर्वसहस्राणां समुद्रमभिधीयते ।
शतं समुद्रसाहस्रमोघ इत्यभिधीयते ॥ 38 ॥
शतमोघसहस्राणां महौघ इति विश्रुतः ।
एवं कोटि सहस्रेण शन्कूनां च शतेन च ॥ 39 ॥
महाशङ्कुसहस्रेणतथाबृन्दशतेनच ।
महाबृन्दसहस्रेणतथापद्मशतेनच ॥ 40 ॥
हापद्मसहस्रेणतथाखर्वशतेनच ।
समुद्रेणचतेनैवमहौघेनतथैवच ॥ 41 ॥
एषकोटिमहौघेनसमुद्रसदृशेनच ।
विभीषणेनसचिवैःराक्षसैःपरिवारितः ॥ 42 ॥
सुग्रीवोवानरेन्द्रस्त्वांयुद्धार्थममवर्तते ।
महाबलवृतोनित्यम्महाबलपराक्रमः ॥ 43 ॥
इमाम्महाराजसमीक्ष्यवाहिनीमुपस्थिताम्प्रज्वलितग्रहोपमाम् ।
ततःप्रयत्नःपरमोविधीयतांयथाजयस्स्यान्नपरैःपराजयः ॥ 44 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये युद्धकाण्डे अष्टाविंशस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha aṣṭāviṃśassargaḥ |
sārāṇasyavacaśśrutvārāvaṇaṃrākṣasādhipam |
balamādiśyatatsarvaṃśukovākyamathābravīt || 1 ||
sthitānpaśyasiyānetānmattānivamahādvipān |
nyagrodhānivagāṅgeyān sālān haimavatāniva || 2 ||
eteduṣprasahārājanbalinaḥkāmarūpiṇaḥ |
daityadānavasaṅkāśāyuddhedevaparākramāḥ || 3 ||
eṣāṅkoṭisahasrāṇinavapañcacasaptaca |
tathāśaṅkhusahasrāṇitathābṛndaśatānica || 4 ||
etesugrīvasacivāḥkiṣkindhānilayāssadā |
harayodevagandharvairutpannāḥkāmarūpiṇaḥ || 5 ||
yautaupaśyasitiṣṭhantaukumāraudevarūpiṇau |
maindaścadvividaścobhautābhyānnāstisamoyudhi || 6 ||
brāhmaṇāsamamajñātāvamṛtaprāśināpubhau |
āśaṃseteyuthālaṅkāmetaumarditumojasā || 7 ||
yantupaśyasitiṣṭantamprabhinnamivakuñjaram |
yobalāt kṣobhayet kruddhassamudramapivānaraḥ || 8 ||
eṣo'bhigantālaṅkāyāvaidehyāstavacaprabhoḥ |
enampaśyapurādṛṣṭaṃvānarampunarāgatam || 9 ||
jyeṣṭhaḥ kesariṇaḥ putro vāta ātmaja iti śrutaḥ |
hanūmān iti vikhyāto langhito yena sāgaraḥ || 10 ||
kāmarūpīhariśreṣṭobalarūpasamanvitaḥ |
anivāryagatiścaivayathāsatatagaḥprabhuḥ || 11 ||
udyantabhāskarandṛṣṭavābālaḥkilapipāsitaḥ |
triyojanasahasrantuadhvānamavatīryahi || 12 ||
ādityamāhariṣyāminamekṣutpratiyāsyati |
itisañcintyamanasāpuraiṣabaladarpitaḥ || 13 ||
anādhṛṣyatamandevamapidevarṣidānavaiḥ |
anāsāghaivapatitobhāskarodayanegirau || 14 ||
patitasyakaperasyahanurekāśilātale |
kiñcidbhinnādṛḍhahanorhanūmāneṣatenavai || 15 ||
satyamāgamayogenamamaiṣaviditohariḥ |
nāsyaśakyambalaṃrūpamprabhāvovā'pibhāṣitam || 16 ||
eṣaāśaṃsatelaṅkāmekomarditumojasā |
yevajājvalyate'pauvaidhūmaketustavādyavai || 17 ||
laṅkāyānnihitaścāpikathaṃvismarasekapim |
yaścaiṣo'nantaraśśūraśśyāmaḥpadmanibhekṣaṇaḥ |
ikṣvākūṇāmatiratholokevikhyātapauruṣa || 18 ||
yasminnacalatedharmoyodharmannātivartate |
yobrāhmamastraṃvedāṃścavedavedavidāṃvaraḥ || 19 ||
yobhindyādgaganambāṇaiḥparvatāṃścāpidārayet |
yasyamṛtyorivakrodhaśśakrasyevaparākramaḥ || 20 ||
yasyabhāryājanasthānātsītācāpihṛtātvayā |
saeṣarāmastvāṃyoddhuṃrājansamabhivartate || 21 ||
yasyaiṣadakṣiṇepārśveśuddhajāmbūnadaprabhaḥ |
viśālavakṣāstāmrākṣonīlakuñjitamūrdhajaḥ || 22 ||
eṣo'syalakṣmaṇonāmabhrātāprāṇasamaḥpriyaḥ |
nayeyuddhecakuśalassarvaśastrabhṛtaṃvaraḥ || 23 ||
amarṣīdurjayojetāvikrāntobuddhimān balī |
rāmasyadakṣiṇobāhurnityamprāṇobahiścaraḥ || 24 ||
nahyeṣarāghavasyārthejīvitamparirakṣati |
eṣaivāśaṃsateyuddhenihantuṃsarvarākṣasān || 25 ||
yastusavyamasaupakṣaṃrāmasyāśrityatiṣṭhati |
rakṣogaṇaparikṣiptorājāhyeṣavibhīṣaṇaḥ || 26 ||
śrīmatārājarājenalaṅkāyāmabhiṣecitaḥ |
tvāmevapratisaṃrabdoyuddhāyaiṣo'bhivartate || 27 ||
yantupasyasitiṣṭhantammadhyegirimivācalam |
sarvaśākhāmṛgendrāṇāmbhartāramamitaujasam || 28 ||
tejayaśasābud dhyājñānenābhijanenaca |
yaḥkapīnatibabhrājahimavānivaparvatān || 29 ||
kiṣkindhāṃyassamadhyāsteguhāṃsagahanadrumām |
durgāmparvatadurgastāmpradhānaissahayūthapaiḥ || 30 ||
yasyaiṣākāñcanīmālāśobhiteśatapuṣkarā |
kāntādevamanuṣyāṇāṃyasyāṃlakṣmīpratiṣṭhitā || 31 ||
etāñcamālāntārāñcakapirājyañcaśāśvatam |
sugrīvovālinaṃhatvārāmeṇapratipāditaḥ || 32 ||
śataṃśatasahasrāṇāṅkoṭimāhurmanīṣiṇaḥ |
śataṅkoṭisahasrāṇāṃśaṅkuḥ ityabhidhīyate || 33 ||
śataṃśaṅkusahasrāṇāmmahāśaṅkuḥ itismṛtaḥ || 34 ||
mahāśaṅkusahasrāṇāṃśatambṛndamihocyate |
śatambṛndasahasrāṇāmmahāvṛndamitismṛtam || 35 ||
mahābṛndasahasrāṇāṃśatampadmamihocyate |
śatampadmasahasrāṇāmmahāpadmamitismṛtim || 36 ||
mahāpadmasahasrāṇāṃśataṅkharvamihocyate |
śataṅkharvasahasrāṇāmmahākharvamivocyate || 37 ||
mahākharvasahasrāṇāṃ samudramabhidhīyate |
śataṃ samudrasāhasramogha ityabhidhīyate || 38 ||
śatamoghasahasrāṇāṃ mahaugha iti viśrutaḥ |
evaṃ koṭi sahasreṇa śankūnāṃ ca śatena ca || 39 ||
mahāśaṅkusahasreṇatathābṛndaśatenaca |
mahābṛndasahasreṇatathāpadmaśatenaca || 40 ||
hāpadmasahasreṇatathākharvaśatenaca |
samudreṇacatenaivamahaughenatathaivaca || 41 ||
eṣakoṭimahaughenasamudrasadṛśenaca |
vibhīṣaṇenasacivaiḥrākṣasaiḥparivāritaḥ || 42 ||
sugrīvovānarendrastvāṃyuddhārthamamavartate |
mahābalavṛtonityammahābalaparākramaḥ || 43 ||
imāmmahārājasamīkṣyavāhinīmupasthitāmprajvalitagrahopamām |
tataḥprayatnaḥparamovidhīyatāṃyathājayassyānnaparaiḥparājayaḥ || 44 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe aṣṭāviṃśassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Bengali script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.
🕉 InfoLyter.in