Meaning —
⏳ The meaning of this text is being prepared (AI translation with an accuracy check). This usually takes a few minutes — this page will refresh when it is ready.
The meaning is ready. Show it.
The meaning could not be prepared right now.
A translation in is not yet available for this text.
The original text and transliteration are shown below.
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे युद्धकाण्डम् ।
अथ अष्टाविंशस्सर्गः ।
Shloka 1
साराणस्यवचश्श्रुत्वारावणंराक्षसाधिपम् ।
बलमादिश्यतत्सर्वंशुकोवाक्यमथाब्रवीत् ॥ 1 ॥
बलमादिश्यतत्सर्वंशुकोवाक्यमथाब्रवीत् ॥ 1 ॥
sārāṇasyavacaśśrutvārāvaṇaṃrākṣasādhipam |
balamādiśyatatsarvaṃśukovākyamathābravīt || 1 ||
balamādiśyatatsarvaṃśukovākyamathābravīt || 1 ||
Shloka 2
स्थितान्पश्यसियानेतान्मत्तानिवमहाद्विपान् ।
न्यग्रोधानिवगाङ्गेयान् सालान् हैमवतानिव ॥ 2 ॥
न्यग्रोधानिवगाङ्गेयान् सालान् हैमवतानिव ॥ 2 ॥
sthitānpaśyasiyānetānmattānivamahādvipān |
nyagrodhānivagāṅgeyān sālān haimavatāniva || 2 ||
nyagrodhānivagāṅgeyān sālān haimavatāniva || 2 ||
Shloka 3
एतेदुष्प्रसहाराजन्बलिनःकामरूपिणः ।
दैत्यदानवसङ्काशायुद्धेदेवपराक्रमाः ॥ 3 ॥
दैत्यदानवसङ्काशायुद्धेदेवपराक्रमाः ॥ 3 ॥
eteduṣprasahārājanbalinaḥkāmarūpiṇaḥ |
daityadānavasaṅkāśāyuddhedevaparākramāḥ || 3 ||
daityadānavasaṅkāśāyuddhedevaparākramāḥ || 3 ||
Shloka 4
एषाङ्कोटिसहस्राणिनवपञ्चचसप्तच ।
तथाशङ्खुसहस्राणितथाबृन्दशतानिच ॥ 4 ॥
तथाशङ्खुसहस्राणितथाबृन्दशतानिच ॥ 4 ॥
eṣāṅkoṭisahasrāṇinavapañcacasaptaca |
tathāśaṅkhusahasrāṇitathābṛndaśatānica || 4 ||
tathāśaṅkhusahasrāṇitathābṛndaśatānica || 4 ||
Shloka 5
एतेसुग्रीवसचिवाःकिष्किन्धानिलयास्सदा ।
हरयोदेवगन्धर्वैरुत्पन्नाःकामरूपिणः ॥ 5 ॥
हरयोदेवगन्धर्वैरुत्पन्नाःकामरूपिणः ॥ 5 ॥
etesugrīvasacivāḥkiṣkindhānilayāssadā |
harayodevagandharvairutpannāḥkāmarūpiṇaḥ || 5 ||
harayodevagandharvairutpannāḥkāmarūpiṇaḥ || 5 ||
Shloka 6
यौतौपश्यसितिष्ठन्तौकुमारौदेवरूपिणौ ।
मैन्दश्चद्विविदश्चोभौताभ्यान्नास्तिसमोयुधि ॥ 6 ॥
मैन्दश्चद्विविदश्चोभौताभ्यान्नास्तिसमोयुधि ॥ 6 ॥
yautaupaśyasitiṣṭhantaukumāraudevarūpiṇau |
maindaścadvividaścobhautābhyānnāstisamoyudhi || 6 ||
maindaścadvividaścobhautābhyānnāstisamoyudhi || 6 ||
Shloka 7
ब्राह्मणासममज्ञातावमृतप्राशिनापुभौ ।
आशंसेतेयुथालङ्कामेतौमर्दितुमोजसा ॥ 7 ॥
आशंसेतेयुथालङ्कामेतौमर्दितुमोजसा ॥ 7 ॥
brāhmaṇāsamamajñātāvamṛtaprāśināpubhau |
āśaṃseteyuthālaṅkāmetaumarditumojasā || 7 ||
āśaṃseteyuthālaṅkāmetaumarditumojasā || 7 ||
Shloka 8
यन्तुपश्यसितिष्टन्तम्प्रभिन्नमिवकुञ्जरम् ।
योबलात् क्षोभयेत् क्रुद्धस्समुद्रमपिवानरः ॥ 8 ॥
योबलात् क्षोभयेत् क्रुद्धस्समुद्रमपिवानरः ॥ 8 ॥
yantupaśyasitiṣṭantamprabhinnamivakuñjaram |
yobalāt kṣobhayet kruddhassamudramapivānaraḥ || 8 ||
yobalāt kṣobhayet kruddhassamudramapivānaraḥ || 8 ||
Shloka 9
एषोऽभिगन्तालङ्कायावैदेह्यास्तवचप्रभोः ।
एनम्पश्यपुरादृष्टंवानरम्पुनरागतम् ॥ 9 ॥
एनम्पश्यपुरादृष्टंवानरम्पुनरागतम् ॥ 9 ॥
eṣo'bhigantālaṅkāyāvaidehyāstavacaprabhoḥ |
enampaśyapurādṛṣṭaṃvānarampunarāgatam || 9 ||
enampaśyapurādṛṣṭaṃvānarampunarāgatam || 9 ||
Shloka 10
ज्येष्ठः केसरिणः पुत्रो वात आत्मज इति श्रुतः ।
हनूमान् इति विख्यातो लन्घितो येन सागरः ॥ 10 ॥
हनूमान् इति विख्यातो लन्घितो येन सागरः ॥ 10 ॥
jyeṣṭhaḥ kesariṇaḥ putro vāta ātmaja iti śrutaḥ |
hanūmān iti vikhyāto langhito yena sāgaraḥ || 10 ||
hanūmān iti vikhyāto langhito yena sāgaraḥ || 10 ||
Shloka 11
कामरूपीहरिश्रेष्टोबलरूपसमन्वितः ।
अनिवार्यगतिश्चैवयथासततगःप्रभुः ॥ 11 ॥
अनिवार्यगतिश्चैवयथासततगःप्रभुः ॥ 11 ॥
kāmarūpīhariśreṣṭobalarūpasamanvitaḥ |
anivāryagatiścaivayathāsatatagaḥprabhuḥ || 11 ||
anivāryagatiścaivayathāsatatagaḥprabhuḥ || 11 ||
Shloka 12
उद्यन्तभास्करन्दृष्टवाबालःकिलपिपासितः ।
त्रियोजनसहस्रन्तुअध्वानमवतीर्यहि ॥ 12 ॥
त्रियोजनसहस्रन्तुअध्वानमवतीर्यहि ॥ 12 ॥
udyantabhāskarandṛṣṭavābālaḥkilapipāsitaḥ |
triyojanasahasrantuadhvānamavatīryahi || 12 ||
triyojanasahasrantuadhvānamavatīryahi || 12 ||
Shloka 13
आदित्यमाहरिष्यामिनमेक्षुत्प्रतियास्यति ।
इतिसञ्चिन्त्यमनसापुरैषबलदर्पितः ॥ 13 ॥
इतिसञ्चिन्त्यमनसापुरैषबलदर्पितः ॥ 13 ॥
ādityamāhariṣyāminamekṣutpratiyāsyati |
itisañcintyamanasāpuraiṣabaladarpitaḥ || 13 ||
itisañcintyamanasāpuraiṣabaladarpitaḥ || 13 ||
Shloka 14
अनाधृष्यतमन्देवमपिदेवर्षिदानवैः ।
अनासाघैवपतितोभास्करोदयनेगिरौ ॥ 14 ॥
अनासाघैवपतितोभास्करोदयनेगिरौ ॥ 14 ॥
anādhṛṣyatamandevamapidevarṣidānavaiḥ |
anāsāghaivapatitobhāskarodayanegirau || 14 ||
anāsāghaivapatitobhāskarodayanegirau || 14 ||
Shloka 15
पतितस्यकपेरस्यहनुरेकाशिलातले ।
किञ्चिद्भिन्नादृढहनोर्हनूमानेषतेनवै ॥ 15 ॥
किञ्चिद्भिन्नादृढहनोर्हनूमानेषतेनवै ॥ 15 ॥
patitasyakaperasyahanurekāśilātale |
kiñcidbhinnādṛḍhahanorhanūmāneṣatenavai || 15 ||
kiñcidbhinnādṛḍhahanorhanūmāneṣatenavai || 15 ||
Shloka 16
सत्यमागमयोगेनममैषविदितोहरिः ।
नास्यशक्यम्बलंरूपम्प्रभावोवाऽपिभाषितम् ॥ 16 ॥
नास्यशक्यम्बलंरूपम्प्रभावोवाऽपिभाषितम् ॥ 16 ॥
satyamāgamayogenamamaiṣaviditohariḥ |
nāsyaśakyambalaṃrūpamprabhāvovā'pibhāṣitam || 16 ||
nāsyaśakyambalaṃrūpamprabhāvovā'pibhāṣitam || 16 ||
Shloka 17
एषआशंसतेलङ्कामेकोमर्दितुमोजसा ।
येवजाज्वल्यतेऽपौवैधूमकेतुस्तवाद्यवै ॥ 17 ॥
येवजाज्वल्यतेऽपौवैधूमकेतुस्तवाद्यवै ॥ 17 ॥
eṣaāśaṃsatelaṅkāmekomarditumojasā |
yevajājvalyate'pauvaidhūmaketustavādyavai || 17 ||
yevajājvalyate'pauvaidhūmaketustavādyavai || 17 ||
Shloka 18
लङ्कायान्निहितश्चापिकथंविस्मरसेकपिम् ।
यश्चैषोऽनन्तरश्शूरश्श्यामःपद्मनिभेक्षणः ।
इक्ष्वाकूणामतिरथोलोकेविख्यातपौरुष ॥ 18 ॥
यश्चैषोऽनन्तरश्शूरश्श्यामःपद्मनिभेक्षणः ।
इक्ष्वाकूणामतिरथोलोकेविख्यातपौरुष ॥ 18 ॥
laṅkāyānnihitaścāpikathaṃvismarasekapim |
yaścaiṣo'nantaraśśūraśśyāmaḥpadmanibhekṣaṇaḥ |
ikṣvākūṇāmatiratholokevikhyātapauruṣa || 18 ||
yaścaiṣo'nantaraśśūraśśyāmaḥpadmanibhekṣaṇaḥ |
ikṣvākūṇāmatiratholokevikhyātapauruṣa || 18 ||
Shloka 19
यस्मिन्नचलतेधर्मोयोधर्मन्नातिवर्तते ।
योब्राह्ममस्त्रंवेदांश्चवेदवेदविदांवरः ॥ 19 ॥
योब्राह्ममस्त्रंवेदांश्चवेदवेदविदांवरः ॥ 19 ॥
yasminnacalatedharmoyodharmannātivartate |
yobrāhmamastraṃvedāṃścavedavedavidāṃvaraḥ || 19 ||
yobrāhmamastraṃvedāṃścavedavedavidāṃvaraḥ || 19 ||
Shloka 20
योभिन्द्याद्गगनम्बाणैःपर्वतांश्चापिदारयेत् ।
यस्यमृत्योरिवक्रोधश्शक्रस्येवपराक्रमः ॥ 20 ॥
यस्यमृत्योरिवक्रोधश्शक्रस्येवपराक्रमः ॥ 20 ॥
yobhindyādgaganambāṇaiḥparvatāṃścāpidārayet |
yasyamṛtyorivakrodhaśśakrasyevaparākramaḥ || 20 ||
yasyamṛtyorivakrodhaśśakrasyevaparākramaḥ || 20 ||
Shloka 21
यस्यभार्याजनस्थानात्सीताचापिहृतात्वया ।
सएषरामस्त्वांयोद्धुंराजन्समभिवर्तते ॥ 21 ॥
सएषरामस्त्वांयोद्धुंराजन्समभिवर्तते ॥ 21 ॥
yasyabhāryājanasthānātsītācāpihṛtātvayā |
saeṣarāmastvāṃyoddhuṃrājansamabhivartate || 21 ||
saeṣarāmastvāṃyoddhuṃrājansamabhivartate || 21 ||
Shloka 22
यस्यैषदक्षिणेपार्श्वेशुद्धजाम्बूनदप्रभः ।
विशालवक्षास्ताम्राक्षोनीलकुञ्जितमूर्धजः ॥ 22 ॥
विशालवक्षास्ताम्राक्षोनीलकुञ्जितमूर्धजः ॥ 22 ॥
yasyaiṣadakṣiṇepārśveśuddhajāmbūnadaprabhaḥ |
viśālavakṣāstāmrākṣonīlakuñjitamūrdhajaḥ || 22 ||
viśālavakṣāstāmrākṣonīlakuñjitamūrdhajaḥ || 22 ||
Shloka 23
एषोऽस्यलक्ष्मणोनामभ्राताप्राणसमःप्रियः ।
नयेयुद्धेचकुशलस्सर्वशस्त्रभृतंवरः ॥ 23 ॥
नयेयुद्धेचकुशलस्सर्वशस्त्रभृतंवरः ॥ 23 ॥
eṣo'syalakṣmaṇonāmabhrātāprāṇasamaḥpriyaḥ |
nayeyuddhecakuśalassarvaśastrabhṛtaṃvaraḥ || 23 ||
nayeyuddhecakuśalassarvaśastrabhṛtaṃvaraḥ || 23 ||
Shloka 24
अमर्षीदुर्जयोजेताविक्रान्तोबुद्धिमान् बली ।
रामस्यदक्षिणोबाहुर्नित्यम्प्राणोबहिश्चरः ॥ 24 ॥
रामस्यदक्षिणोबाहुर्नित्यम्प्राणोबहिश्चरः ॥ 24 ॥
amarṣīdurjayojetāvikrāntobuddhimān balī |
rāmasyadakṣiṇobāhurnityamprāṇobahiścaraḥ || 24 ||
rāmasyadakṣiṇobāhurnityamprāṇobahiścaraḥ || 24 ||
Shloka 25
नह्येषराघवस्यार्थेजीवितम्परिरक्षति ।
एषैवाशंसतेयुद्धेनिहन्तुंसर्वराक्षसान् ॥ 25 ॥
एषैवाशंसतेयुद्धेनिहन्तुंसर्वराक्षसान् ॥ 25 ॥
nahyeṣarāghavasyārthejīvitamparirakṣati |
eṣaivāśaṃsateyuddhenihantuṃsarvarākṣasān || 25 ||
eṣaivāśaṃsateyuddhenihantuṃsarvarākṣasān || 25 ||
Shloka 26
यस्तुसव्यमसौपक्षंरामस्याश्रित्यतिष्ठति ।
रक्षोगणपरिक्षिप्तोराजाह्येषविभीषणः ॥ 26 ॥
रक्षोगणपरिक्षिप्तोराजाह्येषविभीषणः ॥ 26 ॥
yastusavyamasaupakṣaṃrāmasyāśrityatiṣṭhati |
rakṣogaṇaparikṣiptorājāhyeṣavibhīṣaṇaḥ || 26 ||
rakṣogaṇaparikṣiptorājāhyeṣavibhīṣaṇaḥ || 26 ||
Shloka 27
श्रीमताराजराजेनलङ्कायामभिषेचितः ।
त्वामेवप्रतिसंरब्दोयुद्धायैषोऽभिवर्तते ॥ 27 ॥
त्वामेवप्रतिसंरब्दोयुद्धायैषोऽभिवर्तते ॥ 27 ॥
śrīmatārājarājenalaṅkāyāmabhiṣecitaḥ |
tvāmevapratisaṃrabdoyuddhāyaiṣo'bhivartate || 27 ||
tvāmevapratisaṃrabdoyuddhāyaiṣo'bhivartate || 27 ||
Shloka 28
यन्तुपस्यसितिष्ठन्तम्मध्येगिरिमिवाचलम् ।
सर्वशाखामृगेन्द्राणाम्भर्तारममितौजसम् ॥ 28 ॥
सर्वशाखामृगेन्द्राणाम्भर्तारममितौजसम् ॥ 28 ॥
yantupasyasitiṣṭhantammadhyegirimivācalam |
sarvaśākhāmṛgendrāṇāmbhartāramamitaujasam || 28 ||
sarvaśākhāmṛgendrāṇāmbhartāramamitaujasam || 28 ||
Shloka 29
तेजयशसाबुद् ध्याज्ञानेनाभिजनेनच ।
यःकपीनतिबभ्राजहिमवानिवपर्वतान् ॥ 29 ॥
यःकपीनतिबभ्राजहिमवानिवपर्वतान् ॥ 29 ॥
tejayaśasābud dhyājñānenābhijanenaca |
yaḥkapīnatibabhrājahimavānivaparvatān || 29 ||
yaḥkapīnatibabhrājahimavānivaparvatān || 29 ||
Shloka 30
किष्किन्धांयस्समध्यास्तेगुहांसगहनद्रुमाम् ।
दुर्गाम्पर्वतदुर्गस्ताम्प्रधानैस्सहयूथपैः ॥ 30 ॥
दुर्गाम्पर्वतदुर्गस्ताम्प्रधानैस्सहयूथपैः ॥ 30 ॥
kiṣkindhāṃyassamadhyāsteguhāṃsagahanadrumām |
durgāmparvatadurgastāmpradhānaissahayūthapaiḥ || 30 ||
durgāmparvatadurgastāmpradhānaissahayūthapaiḥ || 30 ||
Shloka 31
यस्यैषाकाञ्चनीमालाशोभितेशतपुष्करा ।
कान्तादेवमनुष्याणांयस्यांलक्ष्मीप्रतिष्ठिता ॥ 31 ॥
कान्तादेवमनुष्याणांयस्यांलक्ष्मीप्रतिष्ठिता ॥ 31 ॥
yasyaiṣākāñcanīmālāśobhiteśatapuṣkarā |
kāntādevamanuṣyāṇāṃyasyāṃlakṣmīpratiṣṭhitā || 31 ||
kāntādevamanuṣyāṇāṃyasyāṃlakṣmīpratiṣṭhitā || 31 ||
Shloka 32
एताञ्चमालान्ताराञ्चकपिराज्यञ्चशाश्वतम् ।
सुग्रीवोवालिनंहत्वारामेणप्रतिपादितः ॥ 32 ॥
सुग्रीवोवालिनंहत्वारामेणप्रतिपादितः ॥ 32 ॥
etāñcamālāntārāñcakapirājyañcaśāśvatam |
sugrīvovālinaṃhatvārāmeṇapratipāditaḥ || 32 ||
sugrīvovālinaṃhatvārāmeṇapratipāditaḥ || 32 ||
Shloka 33
शतंशतसहस्राणाङ्कोटिमाहुर्मनीषिणः ।
शतङ्कोटिसहस्राणांशङ्कुः इत्यभिधीयते ॥ 33 ॥
शतङ्कोटिसहस्राणांशङ्कुः इत्यभिधीयते ॥ 33 ॥
śataṃśatasahasrāṇāṅkoṭimāhurmanīṣiṇaḥ |
śataṅkoṭisahasrāṇāṃśaṅkuḥ ityabhidhīyate || 33 ||
śataṅkoṭisahasrāṇāṃśaṅkuḥ ityabhidhīyate || 33 ||
Shloka 34
शतंशङ्कुसहस्राणाम्महाशङ्कुः इतिस्मृतः ॥ 34 ॥
śataṃśaṅkusahasrāṇāmmahāśaṅkuḥ itismṛtaḥ || 34 ||
Shloka 35
महाशङ्कुसहस्राणांशतम्बृन्दमिहोच्यते ।
शतम्बृन्दसहस्राणाम्महावृन्दमितिस्मृतम् ॥ 35 ॥
शतम्बृन्दसहस्राणाम्महावृन्दमितिस्मृतम् ॥ 35 ॥
mahāśaṅkusahasrāṇāṃśatambṛndamihocyate |
śatambṛndasahasrāṇāmmahāvṛndamitismṛtam || 35 ||
śatambṛndasahasrāṇāmmahāvṛndamitismṛtam || 35 ||
Shloka 36
महाबृन्दसहस्राणांशतम्पद्ममिहोच्यते ।
शतम्पद्मसहस्राणाम्महापद्ममितिस्मृतिम् ॥ 36 ॥
शतम्पद्मसहस्राणाम्महापद्ममितिस्मृतिम् ॥ 36 ॥
mahābṛndasahasrāṇāṃśatampadmamihocyate |
śatampadmasahasrāṇāmmahāpadmamitismṛtim || 36 ||
śatampadmasahasrāṇāmmahāpadmamitismṛtim || 36 ||
Shloka 37
महापद्मसहस्राणांशतङ्खर्वमिहोच्यते ।
शतङ्खर्वसहस्राणाम्महाखर्वमिवोच्यते ॥ 37 ॥
शतङ्खर्वसहस्राणाम्महाखर्वमिवोच्यते ॥ 37 ॥
mahāpadmasahasrāṇāṃśataṅkharvamihocyate |
śataṅkharvasahasrāṇāmmahākharvamivocyate || 37 ||
śataṅkharvasahasrāṇāmmahākharvamivocyate || 37 ||
Shloka 38
महाखर्वसहस्राणां समुद्रमभिधीयते ।
शतं समुद्रसाहस्रमोघ इत्यभिधीयते ॥ 38 ॥
शतं समुद्रसाहस्रमोघ इत्यभिधीयते ॥ 38 ॥
mahākharvasahasrāṇāṃ samudramabhidhīyate |
śataṃ samudrasāhasramogha ityabhidhīyate || 38 ||
śataṃ samudrasāhasramogha ityabhidhīyate || 38 ||
Shloka 39
शतमोघसहस्राणां महौघ इति विश्रुतः ।
एवं कोटि सहस्रेण शन्कूनां च शतेन च ॥ 39 ॥
एवं कोटि सहस्रेण शन्कूनां च शतेन च ॥ 39 ॥
śatamoghasahasrāṇāṃ mahaugha iti viśrutaḥ |
evaṃ koṭi sahasreṇa śankūnāṃ ca śatena ca || 39 ||
evaṃ koṭi sahasreṇa śankūnāṃ ca śatena ca || 39 ||
Shloka 40
महाशङ्कुसहस्रेणतथाबृन्दशतेनच ।
महाबृन्दसहस्रेणतथापद्मशतेनच ॥ 40 ॥
महाबृन्दसहस्रेणतथापद्मशतेनच ॥ 40 ॥
mahāśaṅkusahasreṇatathābṛndaśatenaca |
mahābṛndasahasreṇatathāpadmaśatenaca || 40 ||
mahābṛndasahasreṇatathāpadmaśatenaca || 40 ||
Shloka 41
हापद्मसहस्रेणतथाखर्वशतेनच ।
समुद्रेणचतेनैवमहौघेनतथैवच ॥ 41 ॥
समुद्रेणचतेनैवमहौघेनतथैवच ॥ 41 ॥
hāpadmasahasreṇatathākharvaśatenaca |
samudreṇacatenaivamahaughenatathaivaca || 41 ||
samudreṇacatenaivamahaughenatathaivaca || 41 ||
Shloka 42
एषकोटिमहौघेनसमुद्रसदृशेनच ।
विभीषणेनसचिवैःराक्षसैःपरिवारितः ॥ 42 ॥
विभीषणेनसचिवैःराक्षसैःपरिवारितः ॥ 42 ॥
eṣakoṭimahaughenasamudrasadṛśenaca |
vibhīṣaṇenasacivaiḥrākṣasaiḥparivāritaḥ || 42 ||
vibhīṣaṇenasacivaiḥrākṣasaiḥparivāritaḥ || 42 ||
Shloka 43
सुग्रीवोवानरेन्द्रस्त्वांयुद्धार्थममवर्तते ।
महाबलवृतोनित्यम्महाबलपराक्रमः ॥ 43 ॥
महाबलवृतोनित्यम्महाबलपराक्रमः ॥ 43 ॥
sugrīvovānarendrastvāṃyuddhārthamamavartate |
mahābalavṛtonityammahābalaparākramaḥ || 43 ||
mahābalavṛtonityammahābalaparākramaḥ || 43 ||
Shloka 44
इमाम्महाराजसमीक्ष्यवाहिनीमुपस्थिताम्प्रज्वलितग्रहोपमाम् ।
ततःप्रयत्नःपरमोविधीयतांयथाजयस्स्यान्नपरैःपराजयः ॥ 44 ॥
ततःप्रयत्नःपरमोविधीयतांयथाजयस्स्यान्नपरैःपराजयः ॥ 44 ॥
imāmmahārājasamīkṣyavāhinīmupasthitāmprajvalitagrahopamām |
tataḥprayatnaḥparamovidhīyatāṃyathājayassyānnaparaiḥparājayaḥ || 44 ||
tataḥprayatnaḥparamovidhīyatāṃyathājayassyānnaparaiḥparājayaḥ || 44 ||
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये युद्धकाण्डे अष्टाविंशस्सर्गः ॥