Meaning —
⏳ The meaning of this text is being prepared (AI translation with an accuracy check). This usually takes a few minutes — this page will refresh when it is ready.
The meaning is ready. Show it.
The meaning could not be prepared right now.
A translation in is not yet available for this text.
The original text and transliteration are shown below.
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे युद्धकाण्डम् ।
अथ चतुरशीतितमस्सर्गः ।
Shloka 1
राममाश्वासयानेतुलक्ष्मणेभ्रातृवत्सले ।
निक्षिप्यगुल्मान् स्वस्थानेतत्रागच्छद्विभीषणः ॥ 1 ॥
निक्षिप्यगुल्मान् स्वस्थानेतत्रागच्छद्विभीषणः ॥ 1 ॥
rāmamāśvāsayānetulakṣmaṇebhrātṛvatsale |
nikṣipyagulmān svasthānetatrāgacchadvibhīṣaṇaḥ || 1 ||
nikṣipyagulmān svasthānetatrāgacchadvibhīṣaṇaḥ || 1 ||
Shloka 2
नानाप्रहरणैर्वीरैश्चतुर्भिस्सचिवैर्वृतः ।
नीलाञ्जनचयाकारैर्मातङ्गैरिवयूथप ॥ 2 ॥
नीलाञ्जनचयाकारैर्मातङ्गैरिवयूथप ॥ 2 ॥
nānāpraharaṇairvīraiścaturbhissacivairvṛtaḥ |
nīlāñjanacayākārairmātaṅgairivayūthapa || 2 ||
nīlāñjanacayākārairmātaṅgairivayūthapa || 2 ||
Shloka 3
राघवं च महात्मानमिक्ष्वाकुकुलनन्दनम् ।
ददर्शमोहमापन्नंलक्ष्मणस्याङ्गमाश्रितम् ॥ 3 ॥
ददर्शमोहमापन्नंलक्ष्मणस्याङ्गमाश्रितम् ॥ 3 ॥
rāghavaṃ ca mahātmānamikṣvākukulanandanam |
dadarśamohamāpannaṃlakṣmaṇasyāṅgamāśritam || 3 ||
dadarśamohamāpannaṃlakṣmaṇasyāṅgamāśritam || 3 ||
Shloka 4
व्रीडितंशोकसन्तप्तन्दृष्टवारामंविभीषणः ।
अन्तर्धुःखएनदीनात्माकिमेतदितिसोऽब्रवीत् ॥ 4 ॥
अन्तर्धुःखएनदीनात्माकिमेतदितिसोऽब्रवीत् ॥ 4 ॥
vrīḍitaṃśokasantaptandṛṣṭavārāmaṃvibhīṣaṇaḥ |
antardhuḥkhaenadīnātmākimetaditiso'bravīt || 4 ||
antardhuḥkhaenadīnātmākimetaditiso'bravīt || 4 ||
Shloka 5
विभीषणमुखन्दृष्टवासुग्रीवन्तांश्चवानरान् ।
लक्ष्मणोवाचमन्दार्थमिदम्बाष्पपरिप्लुतः ॥ 5 ॥
लक्ष्मणोवाचमन्दार्थमिदम्बाष्पपरिप्लुतः ॥ 5 ॥
vibhīṣaṇamukhandṛṣṭavāsugrīvantāṃścavānarān |
lakṣmaṇovācamandārthamidambāṣpapariplutaḥ || 5 ||
lakṣmaṇovācamandārthamidambāṣpapariplutaḥ || 5 ||
Shloka 6
हताइन्द्रजितासीताइतिश्रुत्वैवराघवः ।
हनूमद्वचनात्सौम्यततोमोहमुपागतः ॥ 6 ॥
हनूमद्वचनात्सौम्यततोमोहमुपागतः ॥ 6 ॥
hatāindrajitāsītāitiśrutvaivarāghavaḥ |
hanūmadvacanātsaumyatatomohamupāgataḥ || 6 ||
hanūmadvacanātsaumyatatomohamupāgataḥ || 6 ||
Shloka 7
कथयन्तन्तुसौमित्रिंसन्निवार्यविभीषणः ।
पुष्कलार्थमिदंवाक्यंविसञ्ज्ञंराममब्रवीत् ॥ 7 ॥
पुष्कलार्थमिदंवाक्यंविसञ्ज्ञंराममब्रवीत् ॥ 7 ॥
kathayantantusaumitriṃsannivāryavibhīṣaṇaḥ |
puṣkalārthamidaṃvākyaṃvisañjñaṃrāmamabravīt || 7 ||
puṣkalārthamidaṃvākyaṃvisañjñaṃrāmamabravīt || 7 ||
Shloka 8
मनुजेन्द्रार्थरूपेणयदुक्ततुहनूमता ।
तदयुक्तमहम्मन्येसागरस्येवशोषणम् ॥ 8 ॥
तदयुक्तमहम्मन्येसागरस्येवशोषणम् ॥ 8 ॥
manujendrārtharūpeṇayaduktatuhanūmatā |
tadayuktamahammanyesāgarasyevaśoṣaṇam || 8 ||
tadayuktamahammanyesāgarasyevaśoṣaṇam || 8 ||
Shloka 9
अभिप्रायन्तुजानामिरावणस्यदुरात्मनः ।
सीताम्प्रतिमहाबाहो न च घातङ्करिष्यति ॥ 9 ॥
सीताम्प्रतिमहाबाहो न च घातङ्करिष्यति ॥ 9 ॥
abhiprāyantujānāmirāvaṇasyadurātmanaḥ |
sītāmpratimahābāho na ca ghātaṅkariṣyati || 9 ||
sītāmpratimahābāho na ca ghātaṅkariṣyati || 9 ||
Shloka 10
याच्यमानःसुबहुशोमयाहितचिकीर्षुणा ।
वैदेहीमुत्सृजस्वेति न च तत्कृतवान्वचः ॥ 10 ॥
वैदेहीमुत्सृजस्वेति न च तत्कृतवान्वचः ॥ 10 ॥
yācyamānaḥsubahuśomayāhitacikīrṣuṇā |
vaidehīmutsṛjasveti na ca tatkṛtavānvacaḥ || 10 ||
vaidehīmutsṛjasveti na ca tatkṛtavānvacaḥ || 10 ||
Shloka 11
नैवसाम्ना न दानेन न भेदेनकुतोयुधा ।
साद्रष्टुमपिशक्येतनैवचान्येनकेनचित् ॥ 11 ॥
साद्रष्टुमपिशक्येतनैवचान्येनकेनचित् ॥ 11 ॥
naivasāmnā na dānena na bhedenakutoyudhā |
sādraṣṭumapiśakyetanaivacānyenakenacit || 11 ||
sādraṣṭumapiśakyetanaivacānyenakenacit || 11 ||
Shloka 12
वानरान्मोहयित्वातुप्रतियातः स राक्षसः ।
मयामयीम्महाबाहोतांविद्दिजनकात्मजाम् ॥ 12 ॥
मयामयीम्महाबाहोतांविद्दिजनकात्मजाम् ॥ 12 ॥
vānarānmohayitvātupratiyātaḥ sa rākṣasaḥ |
mayāmayīmmahābāhotāṃviddijanakātmajām || 12 ||
mayāmayīmmahābāhotāṃviddijanakātmajām || 12 ||
Shloka 13
चैत्यन्निकुम्भिलान्नामप्राप्यहोमङ्करिष्यति ।
हुतवानुपयातोहिदेवैरपिसवासवैः ॥ 13 ॥
हुतवानुपयातोहिदेवैरपिसवासवैः ॥ 13 ॥
caityannikumbhilānnāmaprāpyahomaṅkariṣyati |
hutavānupayātohidevairapisavāsavaiḥ || 13 ||
hutavānupayātohidevairapisavāsavaiḥ || 13 ||
Shloka 14
दुराधर्षोभवत्येषसङ्ग्रामेरावणात्मजः ।
तेनमोहयतानूनमेषामायाप्रयोजिता ॥ 14 ॥
तेनमोहयतानूनमेषामायाप्रयोजिता ॥ 14 ॥
durādharṣobhavatyeṣasaṅgrāmerāvaṇātmajaḥ |
tenamohayatānūnameṣāmāyāprayojitā || 14 ||
tenamohayatānūnameṣāmāyāprayojitā || 14 ||
Shloka 15
विघ्नमन्विच्छतातत्रवानराणाम्पराक्रमे ।
ससैन्यास्तत्रगच्छामोयावत्तन्नसमाप्यते ॥ 15 ॥
ससैन्यास्तत्रगच्छामोयावत्तन्नसमाप्यते ॥ 15 ॥
vighnamanvicchatātatravānarāṇāmparākrame |
sasainyāstatragacchāmoyāvattannasamāpyate || 15 ||
sasainyāstatragacchāmoyāvattannasamāpyate || 15 ||
Shloka 16
त्यजेमन्नरशार्दूलमिथ्यासन्तापगतम् ।
सीदतेहिबलंसर्वन्दृष्टवात्वांशोककर्शितम् ॥ 16 ॥
सीदतेहिबलंसर्वन्दृष्टवात्वांशोककर्शितम् ॥ 16 ॥
tyajemannaraśārdūlamithyāsantāpagatam |
sīdatehibalaṃsarvandṛṣṭavātvāṃśokakarśitam || 16 ||
sīdatehibalaṃsarvandṛṣṭavātvāṃśokakarśitam || 16 ||
Shloka 17
इहत्वंस्वस्थहृदयस्तिष्ठसत्त्वसमुच्छ्रितः ।
लक्ष्मणम्प्रेषयास्माभिस्सहसैन्यानुकर्षिभिः ॥ 17 ॥
लक्ष्मणम्प्रेषयास्माभिस्सहसैन्यानुकर्षिभिः ॥ 17 ॥
ihatvaṃsvasthahṛdayastiṣṭhasattvasamucchritaḥ |
lakṣmaṇampreṣayāsmābhissahasainyānukarṣibhiḥ || 17 ||
lakṣmaṇampreṣayāsmābhissahasainyānukarṣibhiḥ || 17 ||
Shloka 18
एषतन्नरशार्दूलोरावणिन्निशितैश्शरैः ।
त्याजयिष्यतितत्कर्मततोवध्योभविष्यति ॥ 18 ॥
त्याजयिष्यतितत्कर्मततोवध्योभविष्यति ॥ 18 ॥
eṣatannaraśārdūlorāvaṇinniśitaiśśaraiḥ |
tyājayiṣyatitatkarmatatovadhyobhaviṣyati || 18 ||
tyājayiṣyatitatkarmatatovadhyobhaviṣyati || 18 ||
Shloka 19
एष तं नरशार्दूलो रावणिं निशितैः शरैः ।
त्याजयिष्यति तत्कर्म ततो वध्यो भविष्यति ॥ 19 ॥
त्याजयिष्यति तत्कर्म ततो वध्यो भविष्यति ॥ 19 ॥
eṣa taṃ naraśārdūlo rāvaṇiṃ niśitaiḥ śaraiḥ |
tyājayiṣyati tatkarma tato vadhyo bhaviṣyati || 19 ||
tyājayiṣyati tatkarma tato vadhyo bhaviṣyati || 19 ||
Shloka 20
सत्सन्दिशमहाबाहोलक्ष्मणंशुभलक्षणम् ।
राक्षसस्यविनाशायवज्रंवज्रधरोयथा ॥ 20 ॥
राक्षसस्यविनाशायवज्रंवज्रधरोयथा ॥ 20 ॥
satsandiśamahābāholakṣmaṇaṃśubhalakṣaṇam |
rākṣasasyavināśāyavajraṃvajradharoyathā || 20 ||
rākṣasasyavināśāyavajraṃvajradharoyathā || 20 ||
Shloka 21
मनुजवरन कालविप्रकर्षोरिपुनिधनम्प्रतियत्क्षामोऽद्यकर्तुम् ।
त्वमतिसृजरिपोर्वधायवाणीममररिपोर्मथनेयथामहेन्द्रः ॥ 21 ॥
त्वमतिसृजरिपोर्वधायवाणीममररिपोर्मथनेयथामहेन्द्रः ॥ 21 ॥
manujavarana kālaviprakarṣoripunidhanampratiyatkṣāmo'dyakartum |
tvamatisṛjariporvadhāyavāṇīmamararipormathaneyathāmahendraḥ || 21 ||
tvamatisṛjariporvadhāyavāṇīmamararipormathaneyathāmahendraḥ || 21 ||
Shloka 22
समाप्तकर्माहि स राक्षसाधिपोभवत्यदृश्यस्समरेसुरासुरैः ।
युयुत्सतातेनसमाप्तकर्मणाभवेत्सुराणामपिसंशयोमहान् ॥ 22 ॥
युयुत्सतातेनसमाप्तकर्मणाभवेत्सुराणामपिसंशयोमहान् ॥ 22 ॥
samāptakarmāhi sa rākṣasādhipobhavatyadṛśyassamaresurāsuraiḥ |
yuyutsatātenasamāptakarmaṇābhavetsurāṇāmapisaṃśayomahān || 22 ||
yuyutsatātenasamāptakarmaṇābhavetsurāṇāmapisaṃśayomahān || 22 ||
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये युद्धकाण्डे चतुरशीतितमस्सर्गः ॥