Meaning —
⏳ The meaning of this text is being prepared (AI translation with an accuracy check). This usually takes a few minutes — this page will refresh when it is ready.
The meaning is ready. Show it.
The meaning could not be prepared right now.
A translation in is not yet available for this text.
The original text and transliteration are shown below.
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे युद्धकाण्डम् ।
अथ अष्टषष्टितमस्सर्गः ।
Shloka 1
कुम्भकर्णंहतन्दृष्टवाराघवेणमहात्मना ।
राक्षसाराक्षसेन्द्रायरावणायन्यवेदयन् ॥ 1 ॥
राक्षसाराक्षसेन्द्रायरावणायन्यवेदयन् ॥ 1 ॥
kumbhakarṇaṃhatandṛṣṭavārāghaveṇamahātmanā |
rākṣasārākṣasendrāyarāvaṇāyanyavedayan || 1 ||
rākṣasārākṣasendrāyarāvaṇāyanyavedayan || 1 ||
Shloka 2
राजन् स कालसङ्काशस्संयुक्तःकालकर्मणा ।
विद्राव्यवानरींसेनाम्भक्षयित्वा च वानरान् ॥ 2 ॥
विद्राव्यवानरींसेनाम्भक्षयित्वा च वानरान् ॥ 2 ॥
rājan sa kālasaṅkāśassaṃyuktaḥkālakarmaṇā |
vidrāvyavānarīṃsenāmbhakṣayitvā ca vānarān || 2 ||
vidrāvyavānarīṃsenāmbhakṣayitvā ca vānarān || 2 ||
Shloka 3
प्रतपित्वा मुहूर्तन्तुप्रशान्तोरामतेजसा ।
कायेनार्थप्रविष्टेनसमुद्रम्भीमदर्शनम् ॥ 3 ॥
कायेनार्थप्रविष्टेनसमुद्रम्भीमदर्शनम् ॥ 3 ॥
pratapitvā muhūrtantupraśāntorāmatejasā |
kāyenārthapraviṣṭenasamudrambhīmadarśanam || 3 ||
kāyenārthapraviṣṭenasamudrambhīmadarśanam || 3 ||
Shloka 4
निकृत्तकण्ठोरुभुजोविक्षरन्रुधिरम्बहु ।
रुद्ध्वाद्वारंशरीरेणलङ्कायाःपर्वतोपमः ॥ 4 ॥
रुद्ध्वाद्वारंशरीरेणलङ्कायाःपर्वतोपमः ॥ 4 ॥
nikṛttakaṇṭhorubhujovikṣaranrudhirambahu |
ruddhvādvāraṃśarīreṇalaṅkāyāḥparvatopamaḥ || 4 ||
ruddhvādvāraṃśarīreṇalaṅkāyāḥparvatopamaḥ || 4 ||
Shloka 5
कुम्भकर्णस्तव भ्राता काकुत्थ्सशरपीडितः ।
लगण्डभूतो विकृतो दावदग्ध इव द्रुमः ॥ 5 ॥
लगण्डभूतो विकृतो दावदग्ध इव द्रुमः ॥ 5 ॥
kumbhakarṇastava bhrātā kākutthsaśarapīḍitaḥ |
lagaṇḍabhūto vikṛto dāvadagdha iva drumaḥ || 5 ||
lagaṇḍabhūto vikṛto dāvadagdha iva drumaḥ || 5 ||
Shloka 6
तंश्रुत्वाविनिहतंसङ्ख्येकुम्भकर्णम्महाबलम् ।
रावणश्शोकसन्तप्तोमुमोह च पपात च ॥ 6 ॥
रावणश्शोकसन्तप्तोमुमोह च पपात च ॥ 6 ॥
taṃśrutvāvinihataṃsaṅkhyekumbhakarṇammahābalam |
rāvaṇaśśokasantaptomumoha ca papāta ca || 6 ||
rāvaṇaśśokasantaptomumoha ca papāta ca || 6 ||
Shloka 7
पितृव्यन्निहतंश्रुत्वादेवान्तकनरान्तकौ ।
त्रिशिराश्चातिकायश्चरुरुदुश्शोकपीडिताः ॥ 7 ॥
त्रिशिराश्चातिकायश्चरुरुदुश्शोकपीडिताः ॥ 7 ॥
pitṛvyannihataṃśrutvādevāntakanarāntakau |
triśirāścātikāyaścaruruduśśokapīḍitāḥ || 7 ||
triśirāścātikāyaścaruruduśśokapīḍitāḥ || 7 ||
Shloka 8
भ्रातरन्निहतंश्रुत्वारामेणाक्लिष्टकर्मणा ।
महोदरमहापार्श्वौशोकाक्रान्तौबभूवतुः ॥ 8 ॥
महोदरमहापार्श्वौशोकाक्रान्तौबभूवतुः ॥ 8 ॥
bhrātarannihataṃśrutvārāmeṇākliṣṭakarmaṇā |
mahodaramahāpārśvauśokākrāntaubabhūvatuḥ || 8 ||
mahodaramahāpārśvauśokākrāntaubabhūvatuḥ || 8 ||
Shloka 9
ततःकृच्छ्रात्समासाद्यसञ्ज्ञांराक्षसपुङ्गवः ।
कुम्भकर्णवधाद्दीनोविललापकुलेन्द्रियः ॥ 9 ॥
कुम्भकर्णवधाद्दीनोविललापकुलेन्द्रियः ॥ 9 ॥
tataḥkṛcchrātsamāsādyasañjñāṃrākṣasapuṅgavaḥ |
kumbhakarṇavadhāddīnovilalāpakulendriyaḥ || 9 ||
kumbhakarṇavadhāddīnovilalāpakulendriyaḥ || 9 ||
Shloka 10
हावीर रिपुदर्पघ्न कुम्भकर्ण महाबल ।
त्वम्मांविहायवैदैवाद्यातोऽसियमसादनम् ॥ 10 ॥
त्वम्मांविहायवैदैवाद्यातोऽसियमसादनम् ॥ 10 ॥
hāvīra ripudarpaghna kumbhakarṇa mahābala |
tvammāṃvihāyavaidaivādyāto'siyamasādanam || 10 ||
tvammāṃvihāyavaidaivādyāto'siyamasādanam || 10 ||
Shloka 11
ममशल्यमनुद्धृत्यबान्धवानाम्महाबल ।
शत्रुसैन्यम्प्रताप्यैकस्त्वम्मांसन्त्यज्यगच्छसि ॥ 11 ॥
शत्रुसैन्यम्प्रताप्यैकस्त्वम्मांसन्त्यज्यगच्छसि ॥ 11 ॥
mamaśalyamanuddhṛtyabāndhavānāmmahābala |
śatrusainyampratāpyaikastvammāṃsantyajyagacchasi || 11 ||
śatrusainyampratāpyaikastvammāṃsantyajyagacchasi || 11 ||
Shloka 12
इदानीङ्खल्वहन्नास्मियस्यमेदक्षिणोभुजः ।
पतितोयंसमाश्रित्य न बिभेमिसुरासुरान् ॥ 12 ॥
पतितोयंसमाश्रित्य न बिभेमिसुरासुरान् ॥ 12 ॥
idānīṅkhalvahannāsmiyasyamedakṣiṇobhujaḥ |
patitoyaṃsamāśritya na bibhemisurāsurān || 12 ||
patitoyaṃsamāśritya na bibhemisurāsurān || 12 ||
Shloka 13
कथमेवंविधोवीरोदेवदानवदर्पहा ।
कालाग्निरुद्राप्रतिमोरणेराघवेणवैहतः ॥ 13 ॥
कालाग्निरुद्राप्रतिमोरणेराघवेणवैहतः ॥ 13 ॥
kathamevaṃvidhovīrodevadānavadarpahā |
kālāgnirudrāpratimoraṇerāghaveṇavaihataḥ || 13 ||
kālāgnirudrāpratimoraṇerāghaveṇavaihataḥ || 13 ||
Shloka 14
यस्यतेवज्रनिष्पेषो न कुर्वाद्व्यसनंसदा ।
स कथंरामबाणार्तम्प्रसुप्तोऽसिमहीतले ॥ 14 ॥
स कथंरामबाणार्तम्प्रसुप्तोऽसिमहीतले ॥ 14 ॥
yasyatevajraniṣpeṣo na kurvādvyasanaṃsadā |
sa kathaṃrāmabāṇārtamprasupto'simahītale || 14 ||
sa kathaṃrāmabāṇārtamprasupto'simahītale || 14 ||
Shloka 15
एतेदेवगणास्सार्थमृषिभिर्गगनेस्थिताः ।
निहतन्त्वांरणेदृष्टवानिनदन्तिप्रहर्षिताः ॥ 15 ॥
निहतन्त्वांरणेदृष्टवानिनदन्तिप्रहर्षिताः ॥ 15 ॥
etedevagaṇāssārthamṛṣibhirgaganesthitāḥ |
nihatantvāṃraṇedṛṣṭavāninadantipraharṣitāḥ || 15 ||
nihatantvāṃraṇedṛṣṭavāninadantipraharṣitāḥ || 15 ||
Shloka 16
ध्रुवमद्यैवसंहृष्टालब्धलक्षाःप्लवङ्गमाः ।
आरोक्ष्यन्तीहदुर्गाणिलङ्काद्वाराणिसर्वशः ॥ 16 ॥
आरोक्ष्यन्तीहदुर्गाणिलङ्काद्वाराणिसर्वशः ॥ 16 ॥
dhruvamadyaivasaṃhṛṣṭālabdhalakṣāḥplavaṅgamāḥ |
ārokṣyantīhadurgāṇilaṅkādvārāṇisarvaśaḥ || 16 ||
ārokṣyantīhadurgāṇilaṅkādvārāṇisarvaśaḥ || 16 ||
Shloka 17
राज्येननास्तिमेकार्यङ्किङ्करिष्यामिसीतया ।
कुम्भकर्णविहीनस्यजीवितेनास्तिमेमतिः ॥ 17 ॥
कुम्भकर्णविहीनस्यजीवितेनास्तिमेमतिः ॥ 17 ॥
rājyenanāstimekāryaṅkiṅkariṣyāmisītayā |
kumbhakarṇavihīnasyajīvitenāstimematiḥ || 17 ||
kumbhakarṇavihīnasyajīvitenāstimematiḥ || 17 ||
Shloka 18
यद्यहम्भ्रातृहन्तारं न हन्मियुधिराघवम् ।
ननुमेमरणंश्रेयो न चेदंव्यर्थजीवितम् ॥ 18 ॥
ननुमेमरणंश्रेयो न चेदंव्यर्थजीवितम् ॥ 18 ॥
yadyahambhrātṛhantāraṃ na hanmiyudhirāghavam |
nanumemaraṇaṃśreyo na cedaṃvyarthajīvitam || 18 ||
nanumemaraṇaṃśreyo na cedaṃvyarthajīvitam || 18 ||
Shloka 19
अद्यैवतङ्गमिष्यामिदेशंयत्रानुजोमम ।
न हिभ्रातृन् समुत्सृज्यक्षणञ्जीवितमुत्सहे ॥ 19 ॥
न हिभ्रातृन् समुत्सृज्यक्षणञ्जीवितमुत्सहे ॥ 19 ॥
adyaivataṅgamiṣyāmideśaṃyatrānujomama |
na hibhrātṛn samutsṛjyakṣaṇañjīvitamutsahe || 19 ||
na hibhrātṛn samutsṛjyakṣaṇañjīvitamutsahe || 19 ||
Shloka 20
देवाहिमांहसिष्यन्तिदृष्टवापूर्वापकारिणम् ।
कथमिन्द्रञ्जयिष्यामिकुम्भकर्ण हतेत्वयि ॥ 20 ॥
कथमिन्द्रञ्जयिष्यामिकुम्भकर्ण हतेत्वयि ॥ 20 ॥
devāhimāṃhasiṣyantidṛṣṭavāpūrvāpakāriṇam |
kathamindrañjayiṣyāmikumbhakarṇa hatetvayi || 20 ||
kathamindrañjayiṣyāmikumbhakarṇa hatetvayi || 20 ||
Shloka 21
तदिदम्मामनुप्राप्तंविभीषणवचश्शुभम् ।
यदज्ञानान्मयातस्य न गृहीतम्महात्मनः ॥ 21 ॥
यदज्ञानान्मयातस्य न गृहीतम्महात्मनः ॥ 21 ॥
tadidammāmanuprāptaṃvibhīṣaṇavacaśśubham |
yadajñānānmayātasya na gṛhītammahātmanaḥ || 21 ||
yadajñānānmayātasya na gṛhītammahātmanaḥ || 21 ||
Shloka 22
विभीषणवचोयावत्कुम्भकर्णप्रहस्तयोः ।
विनाशोऽयंसमुत्पन्नोमांव्रीडयतिदारुणः ॥ 22 ॥
विनाशोऽयंसमुत्पन्नोमांव्रीडयतिदारुणः ॥ 22 ॥
vibhīṣaṇavacoyāvatkumbhakarṇaprahastayoḥ |
vināśo'yaṃsamutpannomāṃvrīḍayatidāruṇaḥ || 22 ||
vināśo'yaṃsamutpannomāṃvrīḍayatidāruṇaḥ || 22 ||
Shloka 23
तस्यायङ्कर्मणःप्राप्तोविपाकोममशोकदः ।
यन्मयाधार्मिकश्शमान् स निरस्तोविभीषणः ॥ 23 ॥
यन्मयाधार्मिकश्शमान् स निरस्तोविभीषणः ॥ 23 ॥
tasyāyaṅkarmaṇaḥprāptovipākomamaśokadaḥ |
yanmayādhārmikaśśamān sa nirastovibhīṣaṇaḥ || 23 ||
yanmayādhārmikaśśamān sa nirastovibhīṣaṇaḥ || 23 ||
Shloka 24
इतिबहुविधमाकुलान्तरात्माकृपणमतीवविलप्यकुम्भकर्णम् ।
न्यपदथदशाननोभृशार्तस्तमनुजमिन्द्ररिपुंहतंविदित्वा ॥ 24 ॥
न्यपदथदशाननोभृशार्तस्तमनुजमिन्द्ररिपुंहतंविदित्वा ॥ 24 ॥
itibahuvidhamākulāntarātmākṛpaṇamatīvavilapyakumbhakarṇam |
nyapadathadaśānanobhṛśārtastamanujamindraripuṃhataṃviditvā || 24 ||
nyapadathadaśānanobhṛśārtastamanujamindraripuṃhataṃviditvā || 24 ||
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये युद्धकाण्डे अष्टषष्टितमस्सर्गः ॥