𑌶𑍍𑌰𑍀𑌮𑌦𑍍𑌵𑌾𑌲𑍍𑌮𑍀𑌕𑍀𑌯 𑌰𑌾𑌮𑌾𑌯𑌣𑍇 𑌯𑍁𑌦𑍍𑌧𑌕𑌾𑌣𑍍𑌡𑌮𑍍 ।
𑌅𑌥 𑌅𑌷𑍍𑌟𑌷𑌷𑍍𑌟𑌿𑌤𑌮𑌸𑍍𑌸𑌰𑍍𑌗𑌃 ।
𑌕𑍁𑌮𑍍𑌭𑌕𑌰𑍍𑌣𑌂𑌹𑌤𑌨𑍍𑌦𑍃𑌷𑍍𑌟𑌵𑌾𑌰𑌾𑌘𑌵𑍇𑌣𑌮𑌹𑌾𑌤𑍍𑌮𑌨𑌾 ।
𑌰𑌾𑌕𑍍𑌷𑌸𑌾𑌰𑌾𑌕𑍍𑌷𑌸𑍇𑌨𑍍𑌦𑍍𑌰𑌾𑌯𑌰𑌾𑌵𑌣𑌾𑌯𑌨𑍍𑌯𑌵𑍇𑌦𑌯𑌨𑍍 ॥ 1 ॥
𑌰𑌾𑌜𑌨𑍍 𑌸 𑌕𑌾𑌲𑌸𑌙𑍍𑌕𑌾𑌶𑌸𑍍𑌸𑌂𑌯𑍁𑌕𑍍𑌤𑌃𑌕𑌾𑌲𑌕𑌰𑍍𑌮𑌣𑌾 ।
𑌵𑌿𑌦𑍍𑌰𑌾𑌵𑍍𑌯𑌵𑌾𑌨𑌰𑍀𑌂𑌸𑍇𑌨𑌾𑌮𑍍𑌭𑌕𑍍𑌷𑌯𑌿𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌚 𑌵𑌾𑌨𑌰𑌾𑌨𑍍 ॥ 2 ॥
𑌪𑍍𑌰𑌤𑌪𑌿𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌮𑍁𑌹𑍂𑌰𑍍𑌤𑌨𑍍𑌤𑍁𑌪𑍍𑌰𑌶𑌾𑌨𑍍𑌤𑍋𑌰𑌾𑌮𑌤𑍇𑌜𑌸𑌾 ।
𑌕𑌾𑌯𑍇𑌨𑌾𑌰𑍍𑌥𑌪𑍍𑌰𑌵𑌿𑌷𑍍𑌟𑍇𑌨𑌸𑌮𑍁𑌦𑍍𑌰𑌮𑍍𑌭𑍀𑌮𑌦𑌰𑍍𑌶𑌨𑌮𑍍 ॥ 3 ॥
𑌨𑌿𑌕𑍃𑌤𑍍𑌤𑌕𑌣𑍍𑌠𑍋𑌰𑍁𑌭𑍁𑌜𑍋𑌵𑌿𑌕𑍍𑌷𑌰𑌨𑍍𑌰𑍁𑌧𑌿𑌰𑌮𑍍𑌬𑌹𑍁 ।
𑌰𑍁𑌦𑍍𑌧𑍍𑌵𑌾𑌦𑍍𑌵𑌾𑌰𑌂𑌶𑌰𑍀𑌰𑍇𑌣𑌲𑌙𑍍𑌕𑌾𑌯𑌾𑌃𑌪𑌰𑍍𑌵𑌤𑍋𑌪𑌮𑌃 ॥ 4 ॥
𑌕𑍁𑌮𑍍𑌭𑌕𑌰𑍍𑌣𑌸𑍍𑌤𑌵 𑌭𑍍𑌰𑌾𑌤𑌾 𑌕𑌾𑌕𑍁𑌤𑍍𑌥𑍍𑌸𑌶𑌰𑌪𑍀𑌡𑌿𑌤𑌃 ।
𑌲𑌗𑌣𑍍𑌡𑌭𑍂𑌤𑍋 𑌵𑌿𑌕𑍃𑌤𑍋 𑌦𑌾𑌵𑌦𑌗𑍍𑌧 𑌇𑌵 𑌦𑍍𑌰𑍁𑌮𑌃 ॥ 5 ॥
𑌤𑌂𑌶𑍍𑌰𑍁𑌤𑍍𑌵𑌾𑌵𑌿𑌨𑌿𑌹𑌤𑌂𑌸𑌙𑍍𑌖𑍍𑌯𑍇𑌕𑍁𑌮𑍍𑌭𑌕𑌰𑍍𑌣𑌮𑍍𑌮𑌹𑌾𑌬𑌲𑌮𑍍 ।
𑌰𑌾𑌵𑌣𑌶𑍍𑌶𑍋𑌕𑌸𑌨𑍍𑌤𑌪𑍍𑌤𑍋𑌮𑍁𑌮𑍋𑌹 𑌚 𑌪𑌪𑌾𑌤 𑌚 ॥ 6 ॥
𑌪𑌿𑌤𑍃𑌵𑍍𑌯𑌨𑍍𑌨𑌿𑌹𑌤𑌂𑌶𑍍𑌰𑍁𑌤𑍍𑌵𑌾𑌦𑍇𑌵𑌾𑌨𑍍𑌤𑌕𑌨𑌰𑌾𑌨𑍍𑌤𑌕𑍗 ।
𑌤𑍍𑌰𑌿𑌶𑌿𑌰𑌾𑌶𑍍𑌚𑌾𑌤𑌿𑌕𑌾𑌯𑌶𑍍𑌚𑌰𑍁𑌰𑍁𑌦𑍁𑌶𑍍𑌶𑍋𑌕𑌪𑍀𑌡𑌿𑌤𑌾𑌃 ॥ 7 ॥
𑌭𑍍𑌰𑌾𑌤𑌰𑌨𑍍𑌨𑌿𑌹𑌤𑌂𑌶𑍍𑌰𑍁𑌤𑍍𑌵𑌾𑌰𑌾𑌮𑍇𑌣𑌾𑌕𑍍𑌲𑌿𑌷𑍍𑌟𑌕𑌰𑍍𑌮𑌣𑌾 ।
𑌮𑌹𑍋𑌦𑌰𑌮𑌹𑌾𑌪𑌾𑌰𑍍𑌶𑍍𑌵𑍗𑌶𑍋𑌕𑌾𑌕𑍍𑌰𑌾𑌨𑍍𑌤𑍗𑌬𑌭𑍂𑌵𑌤𑍁𑌃 ॥ 8 ॥
𑌤𑌤𑌃𑌕𑍃𑌚𑍍𑌛𑍍𑌰𑌾𑌤𑍍𑌸𑌮𑌾𑌸𑌾𑌦𑍍𑌯𑌸𑌞𑍍𑌜𑍍𑌞𑌾𑌂𑌰𑌾𑌕𑍍𑌷𑌸𑌪𑍁𑌙𑍍𑌗𑌵𑌃 ।
𑌕𑍁𑌮𑍍𑌭𑌕𑌰𑍍𑌣𑌵𑌧𑌾𑌦𑍍𑌦𑍀𑌨𑍋𑌵𑌿𑌲𑌲𑌾𑌪𑌕𑍁𑌲𑍇𑌨𑍍𑌦𑍍𑌰𑌿𑌯𑌃 ॥ 9 ॥
𑌹𑌾𑌵𑍀𑌰 𑌰𑌿𑌪𑍁𑌦𑌰𑍍𑌪𑌘𑍍𑌨 𑌕𑍁𑌮𑍍𑌭𑌕𑌰𑍍𑌣 𑌮𑌹𑌾𑌬𑌲 ।
𑌤𑍍𑌵𑌮𑍍𑌮𑌾𑌂𑌵𑌿𑌹𑌾𑌯𑌵𑍈𑌦𑍈𑌵𑌾𑌦𑍍𑌯𑌾𑌤𑍋𑌽𑌸𑌿𑌯𑌮𑌸𑌾𑌦𑌨𑌮𑍍 ॥ 10 ॥
𑌮𑌮𑌶𑌲𑍍𑌯𑌮𑌨𑍁𑌦𑍍𑌧𑍃𑌤𑍍𑌯𑌬𑌾𑌨𑍍𑌧𑌵𑌾𑌨𑌾𑌮𑍍𑌮𑌹𑌾𑌬𑌲 ।
𑌶𑌤𑍍𑌰𑍁𑌸𑍈𑌨𑍍𑌯𑌮𑍍𑌪𑍍𑌰𑌤𑌾𑌪𑍍𑌯𑍈𑌕𑌸𑍍𑌤𑍍𑌵𑌮𑍍𑌮𑌾𑌂𑌸𑌨𑍍𑌤𑍍𑌯𑌜𑍍𑌯𑌗𑌚𑍍𑌛𑌸𑌿 ॥ 11 ॥
𑌇𑌦𑌾𑌨𑍀𑌙𑍍𑌖𑌲𑍍𑌵𑌹𑌨𑍍𑌨𑌾𑌸𑍍𑌮𑌿𑌯𑌸𑍍𑌯𑌮𑍇𑌦𑌕𑍍𑌷𑌿𑌣𑍋𑌭𑍁𑌜𑌃 ।
𑌪𑌤𑌿𑌤𑍋𑌯𑌂𑌸𑌮𑌾𑌶𑍍𑌰𑌿𑌤𑍍𑌯 𑌨 𑌬𑌿𑌭𑍇𑌮𑌿𑌸𑍁𑌰𑌾𑌸𑍁𑌰𑌾𑌨𑍍 ॥ 12 ॥
𑌕𑌥𑌮𑍇𑌵𑌂𑌵𑌿𑌧𑍋𑌵𑍀𑌰𑍋𑌦𑍇𑌵𑌦𑌾𑌨𑌵𑌦𑌰𑍍𑌪𑌹𑌾 ।
𑌕𑌾𑌲𑌾𑌗𑍍𑌨𑌿𑌰𑍁𑌦𑍍𑌰𑌾𑌪𑍍𑌰𑌤𑌿𑌮𑍋𑌰𑌣𑍇𑌰𑌾𑌘𑌵𑍇𑌣𑌵𑍈𑌹𑌤𑌃 ॥ 13 ॥
𑌯𑌸𑍍𑌯𑌤𑍇𑌵𑌜𑍍𑌰𑌨𑌿𑌷𑍍𑌪𑍇𑌷𑍋 𑌨 𑌕𑍁𑌰𑍍𑌵𑌾𑌦𑍍𑌵𑍍𑌯𑌸𑌨𑌂𑌸𑌦𑌾 ।
𑌸 𑌕𑌥𑌂𑌰𑌾𑌮𑌬𑌾𑌣𑌾𑌰𑍍𑌤𑌮𑍍𑌪𑍍𑌰𑌸𑍁𑌪𑍍𑌤𑍋𑌽𑌸𑌿𑌮𑌹𑍀𑌤𑌲𑍇 ॥ 14 ॥
𑌏𑌤𑍇𑌦𑍇𑌵𑌗𑌣𑌾𑌸𑍍𑌸𑌾𑌰𑍍𑌥𑌮𑍃𑌷𑌿𑌭𑌿𑌰𑍍𑌗𑌗𑌨𑍇𑌸𑍍𑌥𑌿𑌤𑌾𑌃 ।
𑌨𑌿𑌹𑌤𑌨𑍍𑌤𑍍𑌵𑌾𑌂𑌰𑌣𑍇𑌦𑍃𑌷𑍍𑌟𑌵𑌾𑌨𑌿𑌨𑌦𑌨𑍍𑌤𑌿𑌪𑍍𑌰𑌹𑌰𑍍𑌷𑌿𑌤𑌾𑌃 ॥ 15 ॥
𑌧𑍍𑌰𑍁𑌵𑌮𑌦𑍍𑌯𑍈𑌵𑌸𑌂𑌹𑍃𑌷𑍍𑌟𑌾𑌲𑌬𑍍𑌧𑌲𑌕𑍍𑌷𑌾𑌃𑌪𑍍𑌲𑌵𑌙𑍍𑌗𑌮𑌾𑌃 ।
𑌆𑌰𑍋𑌕𑍍𑌷𑍍𑌯𑌨𑍍𑌤𑍀𑌹𑌦𑍁𑌰𑍍𑌗𑌾𑌣𑌿𑌲𑌙𑍍𑌕𑌾𑌦𑍍𑌵𑌾𑌰𑌾𑌣𑌿𑌸𑌰𑍍𑌵𑌶𑌃 ॥ 16 ॥
𑌰𑌾𑌜𑍍𑌯𑍇𑌨𑌨𑌾𑌸𑍍𑌤𑌿𑌮𑍇𑌕𑌾𑌰𑍍𑌯𑌙𑍍𑌕𑌿𑌙𑍍𑌕𑌰𑌿𑌷𑍍𑌯𑌾𑌮𑌿𑌸𑍀𑌤𑌯𑌾 ।
𑌕𑍁𑌮𑍍𑌭𑌕𑌰𑍍𑌣𑌵𑌿𑌹𑍀𑌨𑌸𑍍𑌯𑌜𑍀𑌵𑌿𑌤𑍇𑌨𑌾𑌸𑍍𑌤𑌿𑌮𑍇𑌮𑌤𑌿𑌃 ॥ 17 ॥
𑌯𑌦𑍍𑌯𑌹𑌮𑍍𑌭𑍍𑌰𑌾𑌤𑍃𑌹𑌨𑍍𑌤𑌾𑌰𑌂 𑌨 𑌹𑌨𑍍𑌮𑌿𑌯𑍁𑌧𑌿𑌰𑌾𑌘𑌵𑌮𑍍 ।
𑌨𑌨𑍁𑌮𑍇𑌮𑌰𑌣𑌂𑌶𑍍𑌰𑍇𑌯𑍋 𑌨 𑌚𑍇𑌦𑌂𑌵𑍍𑌯𑌰𑍍𑌥𑌜𑍀𑌵𑌿𑌤𑌮𑍍 ॥ 18 ॥
𑌅𑌦𑍍𑌯𑍈𑌵𑌤𑌙𑍍𑌗𑌮𑌿𑌷𑍍𑌯𑌾𑌮𑌿𑌦𑍇𑌶𑌂𑌯𑌤𑍍𑌰𑌾𑌨𑍁𑌜𑍋𑌮𑌮 ।
𑌨 𑌹𑌿𑌭𑍍𑌰𑌾𑌤𑍃𑌨𑍍 𑌸𑌮𑍁𑌤𑍍𑌸𑍃𑌜𑍍𑌯𑌕𑍍𑌷𑌣𑌞𑍍𑌜𑍀𑌵𑌿𑌤𑌮𑍁𑌤𑍍𑌸𑌹𑍇 ॥ 19 ॥
𑌦𑍇𑌵𑌾𑌹𑌿𑌮𑌾𑌂𑌹𑌸𑌿𑌷𑍍𑌯𑌨𑍍𑌤𑌿𑌦𑍃𑌷𑍍𑌟𑌵𑌾𑌪𑍂𑌰𑍍𑌵𑌾𑌪𑌕𑌾𑌰𑌿𑌣𑌮𑍍 ।
𑌕𑌥𑌮𑌿𑌨𑍍𑌦𑍍𑌰𑌞𑍍𑌜𑌯𑌿𑌷𑍍𑌯𑌾𑌮𑌿𑌕𑍁𑌮𑍍𑌭𑌕𑌰𑍍𑌣 𑌹𑌤𑍇𑌤𑍍𑌵𑌯𑌿 ॥ 20 ॥
𑌤𑌦𑌿𑌦𑌮𑍍𑌮𑌾𑌮𑌨𑍁𑌪𑍍𑌰𑌾𑌪𑍍𑌤𑌂𑌵𑌿𑌭𑍀𑌷𑌣𑌵𑌚𑌶𑍍𑌶𑍁𑌭𑌮𑍍 ।
𑌯𑌦𑌜𑍍𑌞𑌾𑌨𑌾𑌨𑍍𑌮𑌯𑌾𑌤𑌸𑍍𑌯 𑌨 𑌗𑍃𑌹𑍀𑌤𑌮𑍍𑌮𑌹𑌾𑌤𑍍𑌮𑌨𑌃 ॥ 21 ॥
𑌵𑌿𑌭𑍀𑌷𑌣𑌵𑌚𑍋𑌯𑌾𑌵𑌤𑍍𑌕𑍁𑌮𑍍𑌭𑌕𑌰𑍍𑌣𑌪𑍍𑌰𑌹𑌸𑍍𑌤𑌯𑍋𑌃 ।
𑌵𑌿𑌨𑌾𑌶𑍋𑌽𑌯𑌂𑌸𑌮𑍁𑌤𑍍𑌪𑌨𑍍𑌨𑍋𑌮𑌾𑌂𑌵𑍍𑌰𑍀𑌡𑌯𑌤𑌿𑌦𑌾𑌰𑍁𑌣𑌃 ॥ 22 ॥
𑌤𑌸𑍍𑌯𑌾𑌯𑌙𑍍𑌕𑌰𑍍𑌮𑌣𑌃𑌪𑍍𑌰𑌾𑌪𑍍𑌤𑍋𑌵𑌿𑌪𑌾𑌕𑍋𑌮𑌮𑌶𑍋𑌕𑌦𑌃 ।
𑌯𑌨𑍍𑌮𑌯𑌾𑌧𑌾𑌰𑍍𑌮𑌿𑌕𑌶𑍍𑌶𑌮𑌾𑌨𑍍 𑌸 𑌨𑌿𑌰𑌸𑍍𑌤𑍋𑌵𑌿𑌭𑍀𑌷𑌣𑌃 ॥ 23 ॥
𑌇𑌤𑌿𑌬𑌹𑍁𑌵𑌿𑌧𑌮𑌾𑌕𑍁𑌲𑌾𑌨𑍍𑌤𑌰𑌾𑌤𑍍𑌮𑌾𑌕𑍃𑌪𑌣𑌮𑌤𑍀𑌵𑌵𑌿𑌲𑌪𑍍𑌯𑌕𑍁𑌮𑍍𑌭𑌕𑌰𑍍𑌣𑌮𑍍 ।
𑌨𑍍𑌯𑌪𑌦𑌥𑌦𑌶𑌾𑌨𑌨𑍋𑌭𑍃𑌶𑌾𑌰𑍍𑌤𑌸𑍍𑌤𑌮𑌨𑍁𑌜𑌮𑌿𑌨𑍍𑌦𑍍𑌰𑌰𑌿𑌪𑍁𑌂𑌹𑌤𑌂𑌵𑌿𑌦𑌿𑌤𑍍𑌵𑌾 ॥ 24 ॥
𑌇𑌤𑍍𑌯𑌾𑌰𑍍𑌷𑍇 𑌶𑍍𑌰𑍀𑌮𑌦𑍍𑌰𑌾𑌮𑌾𑌯𑌣𑍇 𑌵𑌾𑌲𑍍𑌮𑍀𑌕𑍀𑌯 𑌆𑌦𑌿𑌕𑌾𑌵𑍍𑌯𑍇 𑌯𑍁𑌦𑍍𑌧𑌕𑌾𑌣𑍍𑌡𑍇 𑌅𑌷𑍍𑌟𑌷𑌷𑍍𑌟𑌿𑌤𑌮𑌸𑍍𑌸𑌰𑍍𑌗𑌃 ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha aṣṭaṣaṣṭitamassargaḥ |
kumbhakarṇaṃhatandṛṣṭavārāghaveṇamahātmanā |
rākṣasārākṣasendrāyarāvaṇāyanyavedayan || 1 ||
rājan sa kālasaṅkāśassaṃyuktaḥkālakarmaṇā |
vidrāvyavānarīṃsenāmbhakṣayitvā ca vānarān || 2 ||
pratapitvā muhūrtantupraśāntorāmatejasā |
kāyenārthapraviṣṭenasamudrambhīmadarśanam || 3 ||
nikṛttakaṇṭhorubhujovikṣaranrudhirambahu |
ruddhvādvāraṃśarīreṇalaṅkāyāḥparvatopamaḥ || 4 ||
kumbhakarṇastava bhrātā kākutthsaśarapīḍitaḥ |
lagaṇḍabhūto vikṛto dāvadagdha iva drumaḥ || 5 ||
taṃśrutvāvinihataṃsaṅkhyekumbhakarṇammahābalam |
rāvaṇaśśokasantaptomumoha ca papāta ca || 6 ||
pitṛvyannihataṃśrutvādevāntakanarāntakau |
triśirāścātikāyaścaruruduśśokapīḍitāḥ || 7 ||
bhrātarannihataṃśrutvārāmeṇākliṣṭakarmaṇā |
mahodaramahāpārśvauśokākrāntaubabhūvatuḥ || 8 ||
tataḥkṛcchrātsamāsādyasañjñāṃrākṣasapuṅgavaḥ |
kumbhakarṇavadhāddīnovilalāpakulendriyaḥ || 9 ||
hāvīra ripudarpaghna kumbhakarṇa mahābala |
tvammāṃvihāyavaidaivādyāto'siyamasādanam || 10 ||
mamaśalyamanuddhṛtyabāndhavānāmmahābala |
śatrusainyampratāpyaikastvammāṃsantyajyagacchasi || 11 ||
idānīṅkhalvahannāsmiyasyamedakṣiṇobhujaḥ |
patitoyaṃsamāśritya na bibhemisurāsurān || 12 ||
kathamevaṃvidhovīrodevadānavadarpahā |
kālāgnirudrāpratimoraṇerāghaveṇavaihataḥ || 13 ||
yasyatevajraniṣpeṣo na kurvādvyasanaṃsadā |
sa kathaṃrāmabāṇārtamprasupto'simahītale || 14 ||
etedevagaṇāssārthamṛṣibhirgaganesthitāḥ |
nihatantvāṃraṇedṛṣṭavāninadantipraharṣitāḥ || 15 ||
dhruvamadyaivasaṃhṛṣṭālabdhalakṣāḥplavaṅgamāḥ |
ārokṣyantīhadurgāṇilaṅkādvārāṇisarvaśaḥ || 16 ||
rājyenanāstimekāryaṅkiṅkariṣyāmisītayā |
kumbhakarṇavihīnasyajīvitenāstimematiḥ || 17 ||
yadyahambhrātṛhantāraṃ na hanmiyudhirāghavam |
nanumemaraṇaṃśreyo na cedaṃvyarthajīvitam || 18 ||
adyaivataṅgamiṣyāmideśaṃyatrānujomama |
na hibhrātṛn samutsṛjyakṣaṇañjīvitamutsahe || 19 ||
devāhimāṃhasiṣyantidṛṣṭavāpūrvāpakāriṇam |
kathamindrañjayiṣyāmikumbhakarṇa hatetvayi || 20 ||
tadidammāmanuprāptaṃvibhīṣaṇavacaśśubham |
yadajñānānmayātasya na gṛhītammahātmanaḥ || 21 ||
vibhīṣaṇavacoyāvatkumbhakarṇaprahastayoḥ |
vināśo'yaṃsamutpannomāṃvrīḍayatidāruṇaḥ || 22 ||
tasyāyaṅkarmaṇaḥprāptovipākomamaśokadaḥ |
yanmayādhārmikaśśamān sa nirastovibhīṣaṇaḥ || 23 ||
itibahuvidhamākulāntarātmākṛpaṇamatīvavilapyakumbhakarṇam |
nyapadathadaśānanobhṛśārtastamanujamindraripuṃhataṃviditvā || 24 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe aṣṭaṣaṣṭitamassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे युद्धकाण्डम् ।
अथ अष्टषष्टितमस्सर्गः ।
कुम्भकर्णंहतन्दृष्टवाराघवेणमहात्मना ।
राक्षसाराक्षसेन्द्रायरावणायन्यवेदयन् ॥ 1 ॥
राजन् स कालसङ्काशस्संयुक्तःकालकर्मणा ।
विद्राव्यवानरींसेनाम्भक्षयित्वा च वानरान् ॥ 2 ॥
प्रतपित्वा मुहूर्तन्तुप्रशान्तोरामतेजसा ।
कायेनार्थप्रविष्टेनसमुद्रम्भीमदर्शनम् ॥ 3 ॥
निकृत्तकण्ठोरुभुजोविक्षरन्रुधिरम्बहु ।
रुद्ध्वाद्वारंशरीरेणलङ्कायाःपर्वतोपमः ॥ 4 ॥
कुम्भकर्णस्तव भ्राता काकुत्थ्सशरपीडितः ।
लगण्डभूतो विकृतो दावदग्ध इव द्रुमः ॥ 5 ॥
तंश्रुत्वाविनिहतंसङ्ख्येकुम्भकर्णम्महाबलम् ।
रावणश्शोकसन्तप्तोमुमोह च पपात च ॥ 6 ॥
पितृव्यन्निहतंश्रुत्वादेवान्तकनरान्तकौ ।
त्रिशिराश्चातिकायश्चरुरुदुश्शोकपीडिताः ॥ 7 ॥
भ्रातरन्निहतंश्रुत्वारामेणाक्लिष्टकर्मणा ।
महोदरमहापार्श्वौशोकाक्रान्तौबभूवतुः ॥ 8 ॥
ततःकृच्छ्रात्समासाद्यसञ्ज्ञांराक्षसपुङ्गवः ।
कुम्भकर्णवधाद्दीनोविललापकुलेन्द्रियः ॥ 9 ॥
हावीर रिपुदर्पघ्न कुम्भकर्ण महाबल ।
त्वम्मांविहायवैदैवाद्यातोऽसियमसादनम् ॥ 10 ॥
ममशल्यमनुद्धृत्यबान्धवानाम्महाबल ।
शत्रुसैन्यम्प्रताप्यैकस्त्वम्मांसन्त्यज्यगच्छसि ॥ 11 ॥
इदानीङ्खल्वहन्नास्मियस्यमेदक्षिणोभुजः ।
पतितोयंसमाश्रित्य न बिभेमिसुरासुरान् ॥ 12 ॥
कथमेवंविधोवीरोदेवदानवदर्पहा ।
कालाग्निरुद्राप्रतिमोरणेराघवेणवैहतः ॥ 13 ॥
यस्यतेवज्रनिष्पेषो न कुर्वाद्व्यसनंसदा ।
स कथंरामबाणार्तम्प्रसुप्तोऽसिमहीतले ॥ 14 ॥
एतेदेवगणास्सार्थमृषिभिर्गगनेस्थिताः ।
निहतन्त्वांरणेदृष्टवानिनदन्तिप्रहर्षिताः ॥ 15 ॥
ध्रुवमद्यैवसंहृष्टालब्धलक्षाःप्लवङ्गमाः ।
आरोक्ष्यन्तीहदुर्गाणिलङ्काद्वाराणिसर्वशः ॥ 16 ॥
राज्येननास्तिमेकार्यङ्किङ्करिष्यामिसीतया ।
कुम्भकर्णविहीनस्यजीवितेनास्तिमेमतिः ॥ 17 ॥
यद्यहम्भ्रातृहन्तारं न हन्मियुधिराघवम् ।
ननुमेमरणंश्रेयो न चेदंव्यर्थजीवितम् ॥ 18 ॥
अद्यैवतङ्गमिष्यामिदेशंयत्रानुजोमम ।
न हिभ्रातृन् समुत्सृज्यक्षणञ्जीवितमुत्सहे ॥ 19 ॥
देवाहिमांहसिष्यन्तिदृष्टवापूर्वापकारिणम् ।
कथमिन्द्रञ्जयिष्यामिकुम्भकर्ण हतेत्वयि ॥ 20 ॥
तदिदम्मामनुप्राप्तंविभीषणवचश्शुभम् ।
यदज्ञानान्मयातस्य न गृहीतम्महात्मनः ॥ 21 ॥
विभीषणवचोयावत्कुम्भकर्णप्रहस्तयोः ।
विनाशोऽयंसमुत्पन्नोमांव्रीडयतिदारुणः ॥ 22 ॥
तस्यायङ्कर्मणःप्राप्तोविपाकोममशोकदः ।
यन्मयाधार्मिकश्शमान् स निरस्तोविभीषणः ॥ 23 ॥
इतिबहुविधमाकुलान्तरात्माकृपणमतीवविलप्यकुम्भकर्णम् ।
न्यपदथदशाननोभृशार्तस्तमनुजमिन्द्ररिपुंहतंविदित्वा ॥ 24 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये युद्धकाण्डे अष्टषष्टितमस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha aṣṭaṣaṣṭitamassargaḥ |
kumbhakarṇaṃhatandṛṣṭavārāghaveṇamahātmanā |
rākṣasārākṣasendrāyarāvaṇāyanyavedayan || 1 ||
rājan sa kālasaṅkāśassaṃyuktaḥkālakarmaṇā |
vidrāvyavānarīṃsenāmbhakṣayitvā ca vānarān || 2 ||
pratapitvā muhūrtantupraśāntorāmatejasā |
kāyenārthapraviṣṭenasamudrambhīmadarśanam || 3 ||
nikṛttakaṇṭhorubhujovikṣaranrudhirambahu |
ruddhvādvāraṃśarīreṇalaṅkāyāḥparvatopamaḥ || 4 ||
kumbhakarṇastava bhrātā kākutthsaśarapīḍitaḥ |
lagaṇḍabhūto vikṛto dāvadagdha iva drumaḥ || 5 ||
taṃśrutvāvinihataṃsaṅkhyekumbhakarṇammahābalam |
rāvaṇaśśokasantaptomumoha ca papāta ca || 6 ||
pitṛvyannihataṃśrutvādevāntakanarāntakau |
triśirāścātikāyaścaruruduśśokapīḍitāḥ || 7 ||
bhrātarannihataṃśrutvārāmeṇākliṣṭakarmaṇā |
mahodaramahāpārśvauśokākrāntaubabhūvatuḥ || 8 ||
tataḥkṛcchrātsamāsādyasañjñāṃrākṣasapuṅgavaḥ |
kumbhakarṇavadhāddīnovilalāpakulendriyaḥ || 9 ||
hāvīra ripudarpaghna kumbhakarṇa mahābala |
tvammāṃvihāyavaidaivādyāto'siyamasādanam || 10 ||
mamaśalyamanuddhṛtyabāndhavānāmmahābala |
śatrusainyampratāpyaikastvammāṃsantyajyagacchasi || 11 ||
idānīṅkhalvahannāsmiyasyamedakṣiṇobhujaḥ |
patitoyaṃsamāśritya na bibhemisurāsurān || 12 ||
kathamevaṃvidhovīrodevadānavadarpahā |
kālāgnirudrāpratimoraṇerāghaveṇavaihataḥ || 13 ||
yasyatevajraniṣpeṣo na kurvādvyasanaṃsadā |
sa kathaṃrāmabāṇārtamprasupto'simahītale || 14 ||
etedevagaṇāssārthamṛṣibhirgaganesthitāḥ |
nihatantvāṃraṇedṛṣṭavāninadantipraharṣitāḥ || 15 ||
dhruvamadyaivasaṃhṛṣṭālabdhalakṣāḥplavaṅgamāḥ |
ārokṣyantīhadurgāṇilaṅkādvārāṇisarvaśaḥ || 16 ||
rājyenanāstimekāryaṅkiṅkariṣyāmisītayā |
kumbhakarṇavihīnasyajīvitenāstimematiḥ || 17 ||
yadyahambhrātṛhantāraṃ na hanmiyudhirāghavam |
nanumemaraṇaṃśreyo na cedaṃvyarthajīvitam || 18 ||
adyaivataṅgamiṣyāmideśaṃyatrānujomama |
na hibhrātṛn samutsṛjyakṣaṇañjīvitamutsahe || 19 ||
devāhimāṃhasiṣyantidṛṣṭavāpūrvāpakāriṇam |
kathamindrañjayiṣyāmikumbhakarṇa hatetvayi || 20 ||
tadidammāmanuprāptaṃvibhīṣaṇavacaśśubham |
yadajñānānmayātasya na gṛhītammahātmanaḥ || 21 ||
vibhīṣaṇavacoyāvatkumbhakarṇaprahastayoḥ |
vināśo'yaṃsamutpannomāṃvrīḍayatidāruṇaḥ || 22 ||
tasyāyaṅkarmaṇaḥprāptovipākomamaśokadaḥ |
yanmayādhārmikaśśamān sa nirastovibhīṣaṇaḥ || 23 ||
itibahuvidhamākulāntarātmākṛpaṇamatīvavilapyakumbhakarṇam |
nyapadathadaśānanobhṛśārtastamanujamindraripuṃhataṃviditvā || 24 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe aṣṭaṣaṣṭitamassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Grantha script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.