ஶ்ரீமத்வால்மீகீய ராமாயணே யுத்தகாண்டம் ।
அத அஷ்டாவிம்ஶஸ்ஸர்கஃ ।
ஸாராணஸ்யவசஶ்ஶ்ருத்வாராவணம்ராக்ஷஸாதிபம் ।
பலமாதிஶ்யதத்ஸர்வம்ஶுகோவாக்யமதாப்ரவீத் ॥ 1 ॥
ஸ்திதாந்பஶ்யஸியாநேதாந்மத்தாநிவமஹாத்விபாந் ।
ந்யக்ரோதாநிவகாங்கேயாந் ஸாலாந் ஹைமவதாநிவ ॥ 2 ॥
ஏதேதுஷ்ப்ரஸஹாராஜந்பலிநஃகாமரூபிணஃ ।
தைத்யதாநவஸங்காஶாயுத்தேதேவபராக்ரமாஃ ॥ 3 ॥
ஏஷாங்கோடிஸஹஸ்ராணிநவபஞ்சசஸப்தச ।
ததாஶங்குஸஹஸ்ராணிததாப்ரு'ந்தஶதாநிச ॥ 4 ॥
ஏதேஸுக்ரீவஸசிவாஃகிஷ்கிந்தாநிலயாஸ்ஸதா ।
ஹரயோதேவகந்தர்வைருத்பந்நாஃகாமரூபிணஃ ॥ 5 ॥
யௌதௌபஶ்யஸிதிஷ்டந்தௌகுமாரௌதேவரூபிணௌ ।
மைந்தஶ்சத்விவிதஶ்சோபௌதாப்யாந்நாஸ்திஸமோயுதி ॥ 6 ॥
ப்ராஹ்மணாஸமமஜ்ஞாதாவம்ரு'தப்ராஶிநாபுபௌ ।
ஆஶம்ஸேதேயுதாலங்காமேதௌமர்திதுமோஜஸா ॥ 7 ॥
யந்துபஶ்யஸிதிஷ்டந்தம்ப்ரபிந்நமிவகுஞ்ஜரம் ।
யோபலாத் க்ஷோபயேத் க்ருத்தஸ்ஸமுத்ரமபிவாநரஃ ॥ 8 ॥
ஏஷோऽபிகந்தாலங்காயாவைதேஹ்யாஸ்தவசப்ரபோஃ ।
ஏநம்பஶ்யபுராத்ரு'ஷ்டம்வாநரம்புநராகதம் ॥ 9 ॥
ஜ்யேஷ்டஃ கேஸரிணஃ புத்ரோ வாத ஆத்மஜ இதி ஶ்ருதஃ ।
ஹநூமாந் இதி விக்யாதோ லந்கிதோ யேந ஸாகரஃ ॥ 10 ॥
காமரூபீஹரிஶ்ரேஷ்டோபலரூபஸமந்விதஃ ।
அநிவார்யகதிஶ்சைவயதாஸததகஃப்ரபுஃ ॥ 11 ॥
உத்யந்தபாஸ்கரந்த்ரு'ஷ்டவாபாலஃகிலபிபாஸிதஃ ।
த்ரியோஜநஸஹஸ்ரந்துஅத்வாநமவதீர்யஹி ॥ 12 ॥
ஆதித்யமாஹரிஷ்யாமிநமேக்ஷுத்ப்ரதியாஸ்யதி ।
இதிஸஞ்சிந்த்யமநஸாபுரைஷபலதர்பிதஃ ॥ 13 ॥
அநாத்ரு'ஷ்யதமந்தேவமபிதேவர்ஷிதாநவைஃ ।
அநாஸாகைவபதிதோபாஸ்கரோதயநேகிரௌ ॥ 14 ॥
பதிதஸ்யகபேரஸ்யஹநுரேகாஶிலாதலே ।
கிஞ்சித்பிந்நாத்ரு'டஹநோர்ஹநூமாநேஷதேநவை ॥ 15 ॥
ஸத்யமாகமயோகேநமமைஷவிதிதோஹரிஃ ।
நாஸ்யஶக்யம்பலம்ரூபம்ப்ரபாவோவாऽபிபாஷிதம் ॥ 16 ॥
ஏஷஆஶம்ஸதேலங்காமேகோமர்திதுமோஜஸா ।
யேவஜாஜ்வல்யதேऽபௌவைதூமகேதுஸ்தவாத்யவை ॥ 17 ॥
லங்காயாந்நிஹிதஶ்சாபிகதம்விஸ்மரஸேகபிம் ।
யஶ்சைஷோऽநந்தரஶ்ஶூரஶ்ஶ்யாமஃபத்மநிபேக்ஷணஃ ।
இக்ஷ்வாகூணாமதிரதோலோகேவிக்யாதபௌருஷ ॥ 18 ॥
யஸ்மிந்நசலதேதர்மோயோதர்மந்நாதிவர்ததே ।
யோப்ராஹ்மமஸ்த்ரம்வேதாம்ஶ்சவேதவேதவிதாம்வரஃ ॥ 19 ॥
யோபிந்த்யாத்ககநம்பாணைஃபர்வதாம்ஶ்சாபிதாரயேத் ।
யஸ்யம்ரு'த்யோரிவக்ரோதஶ்ஶக்ரஸ்யேவபராக்ரமஃ ॥ 20 ॥
யஸ்யபார்யாஜநஸ்தாநாத்ஸீதாசாபிஹ்ரு'தாத்வயா ।
ஸஏஷராமஸ்த்வாம்யோத்தும்ராஜந்ஸமபிவர்ததே ॥ 21 ॥
யஸ்யைஷதக்ஷிணேபார்ஶ்வேஶுத்தஜாம்பூநதப்ரபஃ ।
விஶாலவக்ஷாஸ்தாம்ராக்ஷோநீலகுஞ்ஜிதமூர்தஜஃ ॥ 22 ॥
ஏஷோऽஸ்யலக்ஷ்மணோநாமப்ராதாப்ராணஸமஃப்ரியஃ ।
நயேயுத்தேசகுஶலஸ்ஸர்வஶஸ்த்ரப்ரு'தம்வரஃ ॥ 23 ॥
அமர்ஷீதுர்ஜயோஜேதாவிக்ராந்தோபுத்திமாந் பலீ ।
ராமஸ்யதக்ஷிணோபாஹுர்நித்யம்ப்ராணோபஹிஶ்சரஃ ॥ 24 ॥
நஹ்யேஷராகவஸ்யார்தேஜீவிதம்பரிரக்ஷதி ।
ஏஷைவாஶம்ஸதேயுத்தேநிஹந்தும்ஸர்வராக்ஷஸாந் ॥ 25 ॥
யஸ்துஸவ்யமஸௌபக்ஷம்ராமஸ்யாஶ்ரித்யதிஷ்டதி ।
ரக்ஷோகணபரிக்ஷிப்தோராஜாஹ்யேஷவிபீஷணஃ ॥ 26 ॥
ஶ்ரீமதாராஜராஜேநலங்காயாமபிஷேசிதஃ ।
த்வாமேவப்ரதிஸம்ரப்தோயுத்தாயைஷோऽபிவர்ததே ॥ 27 ॥
யந்துபஸ்யஸிதிஷ்டந்தம்மத்யேகிரிமிவாசலம் ।
ஸர்வஶாகாம்ரு'கேந்த்ராணாம்பர்தாரமமிதௌஜஸம் ॥ 28 ॥
தேஜயஶஸாபுத் த்யாஜ்ஞாநேநாபிஜநேநச ।
யஃகபீநதிபப்ராஜஹிமவாநிவபர்வதாந் ॥ 29 ॥
கிஷ்கிந்தாம்யஸ்ஸமத்யாஸ்தேகுஹாம்ஸகஹநத்ருமாம் ।
துர்காம்பர்வததுர்கஸ்தாம்ப்ரதாநைஸ்ஸஹயூதபைஃ ॥ 30 ॥
யஸ்யைஷாகாஞ்சநீமாலாஶோபிதேஶதபுஷ்கரா ।
காந்தாதேவமநுஷ்யாணாம்யஸ்யாம்லக்ஷ்மீப்ரதிஷ்டிதா ॥ 31 ॥
ஏதாஞ்சமாலாந்தாராஞ்சகபிராஜ்யஞ்சஶாஶ்வதம் ।
ஸுக்ரீவோவாலிநம்ஹத்வாராமேணப்ரதிபாதிதஃ ॥ 32 ॥
ஶதம்ஶதஸஹஸ்ராணாங்கோடிமாஹுர்மநீஷிணஃ ।
ஶதங்கோடிஸஹஸ்ராணாம்ஶங்குஃ இத்யபிதீயதே ॥ 33 ॥
ஶதம்ஶங்குஸஹஸ்ராணாம்மஹாஶங்குஃ இதிஸ்ம்ரு'தஃ ॥ 34 ॥
மஹாஶங்குஸஹஸ்ராணாம்ஶதம்ப்ரு'ந்தமிஹோச்யதே ।
ஶதம்ப்ரு'ந்தஸஹஸ்ராணாம்மஹாவ்ரு'ந்தமிதிஸ்ம்ரு'தம் ॥ 35 ॥
மஹாப்ரு'ந்தஸஹஸ்ராணாம்ஶதம்பத்மமிஹோச்யதே ।
ஶதம்பத்மஸஹஸ்ராணாம்மஹாபத்மமிதிஸ்ம்ரு'திம் ॥ 36 ॥
மஹாபத்மஸஹஸ்ராணாம்ஶதங்கர்வமிஹோச்யதே ।
ஶதங்கர்வஸஹஸ்ராணாம்மஹாகர்வமிவோச்யதே ॥ 37 ॥
மஹாகர்வஸஹஸ்ராணாம் ஸமுத்ரமபிதீயதே ।
ஶதம் ஸமுத்ரஸாஹஸ்ரமோக இத்யபிதீயதே ॥ 38 ॥
ஶதமோகஸஹஸ்ராணாம் மஹௌக இதி விஶ்ருதஃ ।
ஏவம் கோடி ஸஹஸ்ரேண ஶந்கூநாம் ச ஶதேந ச ॥ 39 ॥
மஹாஶங்குஸஹஸ்ரேணததாப்ரு'ந்தஶதேநச ।
மஹாப்ரு'ந்தஸஹஸ்ரேணததாபத்மஶதேநச ॥ 40 ॥
ஹாபத்மஸஹஸ்ரேணததாகர்வஶதேநச ।
ஸமுத்ரேணசதேநைவமஹௌகேநததைவச ॥ 41 ॥
ஏஷகோடிமஹௌகேநஸமுத்ரஸத்ரு'ஶேநச ।
விபீஷணேநஸசிவைஃராக்ஷஸைஃபரிவாரிதஃ ॥ 42 ॥
ஸுக்ரீவோவாநரேந்த்ரஸ்த்வாம்யுத்தார்தமமவர்ததே ।
மஹாபலவ்ரு'தோநித்யம்மஹாபலபராக்ரமஃ ॥ 43 ॥
இமாம்மஹாராஜஸமீக்ஷ்யவாஹிநீமுபஸ்திதாம்ப்ரஜ்வலிதக்ரஹோபமாம் ।
ததஃப்ரயத்நஃபரமோவிதீயதாம்யதாஜயஸ்ஸ்யாந்நபரைஃபராஜயஃ ॥ 44 ॥
இத்யார்ஷே ஶ்ரீமத்ராமாயணே வால்மீகீய ஆதிகாவ்யே யுத்தகாண்டே அஷ்டாவிம்ஶஸ்ஸர்கஃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha aṣṭāviṃśassargaḥ |
sārāṇasyavacaśśrutvārāvaṇaṃrākṣasādhipam |
balamādiśyatatsarvaṃśukovākyamathābravīt || 1 ||
sthitānpaśyasiyānetānmattānivamahādvipān |
nyagrodhānivagāṅgeyān sālān haimavatāniva || 2 ||
eteduṣprasahārājanbalinaḥkāmarūpiṇaḥ |
daityadānavasaṅkāśāyuddhedevaparākramāḥ || 3 ||
eṣāṅkoṭisahasrāṇinavapañcacasaptaca |
tathāśaṅkhusahasrāṇitathābṛndaśatānica || 4 ||
etesugrīvasacivāḥkiṣkindhānilayāssadā |
harayodevagandharvairutpannāḥkāmarūpiṇaḥ || 5 ||
yautaupaśyasitiṣṭhantaukumāraudevarūpiṇau |
maindaścadvividaścobhautābhyānnāstisamoyudhi || 6 ||
brāhmaṇāsamamajñātāvamṛtaprāśināpubhau |
āśaṃseteyuthālaṅkāmetaumarditumojasā || 7 ||
yantupaśyasitiṣṭantamprabhinnamivakuñjaram |
yobalāt kṣobhayet kruddhassamudramapivānaraḥ || 8 ||
eṣo'bhigantālaṅkāyāvaidehyāstavacaprabhoḥ |
enampaśyapurādṛṣṭaṃvānarampunarāgatam || 9 ||
jyeṣṭhaḥ kesariṇaḥ putro vāta ātmaja iti śrutaḥ |
hanūmān iti vikhyāto langhito yena sāgaraḥ || 10 ||
kāmarūpīhariśreṣṭobalarūpasamanvitaḥ |
anivāryagatiścaivayathāsatatagaḥprabhuḥ || 11 ||
udyantabhāskarandṛṣṭavābālaḥkilapipāsitaḥ |
triyojanasahasrantuadhvānamavatīryahi || 12 ||
ādityamāhariṣyāminamekṣutpratiyāsyati |
itisañcintyamanasāpuraiṣabaladarpitaḥ || 13 ||
anādhṛṣyatamandevamapidevarṣidānavaiḥ |
anāsāghaivapatitobhāskarodayanegirau || 14 ||
patitasyakaperasyahanurekāśilātale |
kiñcidbhinnādṛḍhahanorhanūmāneṣatenavai || 15 ||
satyamāgamayogenamamaiṣaviditohariḥ |
nāsyaśakyambalaṃrūpamprabhāvovā'pibhāṣitam || 16 ||
eṣaāśaṃsatelaṅkāmekomarditumojasā |
yevajājvalyate'pauvaidhūmaketustavādyavai || 17 ||
laṅkāyānnihitaścāpikathaṃvismarasekapim |
yaścaiṣo'nantaraśśūraśśyāmaḥpadmanibhekṣaṇaḥ |
ikṣvākūṇāmatiratholokevikhyātapauruṣa || 18 ||
yasminnacalatedharmoyodharmannātivartate |
yobrāhmamastraṃvedāṃścavedavedavidāṃvaraḥ || 19 ||
yobhindyādgaganambāṇaiḥparvatāṃścāpidārayet |
yasyamṛtyorivakrodhaśśakrasyevaparākramaḥ || 20 ||
yasyabhāryājanasthānātsītācāpihṛtātvayā |
saeṣarāmastvāṃyoddhuṃrājansamabhivartate || 21 ||
yasyaiṣadakṣiṇepārśveśuddhajāmbūnadaprabhaḥ |
viśālavakṣāstāmrākṣonīlakuñjitamūrdhajaḥ || 22 ||
eṣo'syalakṣmaṇonāmabhrātāprāṇasamaḥpriyaḥ |
nayeyuddhecakuśalassarvaśastrabhṛtaṃvaraḥ || 23 ||
amarṣīdurjayojetāvikrāntobuddhimān balī |
rāmasyadakṣiṇobāhurnityamprāṇobahiścaraḥ || 24 ||
nahyeṣarāghavasyārthejīvitamparirakṣati |
eṣaivāśaṃsateyuddhenihantuṃsarvarākṣasān || 25 ||
yastusavyamasaupakṣaṃrāmasyāśrityatiṣṭhati |
rakṣogaṇaparikṣiptorājāhyeṣavibhīṣaṇaḥ || 26 ||
śrīmatārājarājenalaṅkāyāmabhiṣecitaḥ |
tvāmevapratisaṃrabdoyuddhāyaiṣo'bhivartate || 27 ||
yantupasyasitiṣṭhantammadhyegirimivācalam |
sarvaśākhāmṛgendrāṇāmbhartāramamitaujasam || 28 ||
tejayaśasābud dhyājñānenābhijanenaca |
yaḥkapīnatibabhrājahimavānivaparvatān || 29 ||
kiṣkindhāṃyassamadhyāsteguhāṃsagahanadrumām |
durgāmparvatadurgastāmpradhānaissahayūthapaiḥ || 30 ||
yasyaiṣākāñcanīmālāśobhiteśatapuṣkarā |
kāntādevamanuṣyāṇāṃyasyāṃlakṣmīpratiṣṭhitā || 31 ||
etāñcamālāntārāñcakapirājyañcaśāśvatam |
sugrīvovālinaṃhatvārāmeṇapratipāditaḥ || 32 ||
śataṃśatasahasrāṇāṅkoṭimāhurmanīṣiṇaḥ |
śataṅkoṭisahasrāṇāṃśaṅkuḥ ityabhidhīyate || 33 ||
śataṃśaṅkusahasrāṇāmmahāśaṅkuḥ itismṛtaḥ || 34 ||
mahāśaṅkusahasrāṇāṃśatambṛndamihocyate |
śatambṛndasahasrāṇāmmahāvṛndamitismṛtam || 35 ||
mahābṛndasahasrāṇāṃśatampadmamihocyate |
śatampadmasahasrāṇāmmahāpadmamitismṛtim || 36 ||
mahāpadmasahasrāṇāṃśataṅkharvamihocyate |
śataṅkharvasahasrāṇāmmahākharvamivocyate || 37 ||
mahākharvasahasrāṇāṃ samudramabhidhīyate |
śataṃ samudrasāhasramogha ityabhidhīyate || 38 ||
śatamoghasahasrāṇāṃ mahaugha iti viśrutaḥ |
evaṃ koṭi sahasreṇa śankūnāṃ ca śatena ca || 39 ||
mahāśaṅkusahasreṇatathābṛndaśatenaca |
mahābṛndasahasreṇatathāpadmaśatenaca || 40 ||
hāpadmasahasreṇatathākharvaśatenaca |
samudreṇacatenaivamahaughenatathaivaca || 41 ||
eṣakoṭimahaughenasamudrasadṛśenaca |
vibhīṣaṇenasacivaiḥrākṣasaiḥparivāritaḥ || 42 ||
sugrīvovānarendrastvāṃyuddhārthamamavartate |
mahābalavṛtonityammahābalaparākramaḥ || 43 ||
imāmmahārājasamīkṣyavāhinīmupasthitāmprajvalitagrahopamām |
tataḥprayatnaḥparamovidhīyatāṃyathājayassyānnaparaiḥparājayaḥ || 44 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe aṣṭāviṃśassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे युद्धकाण्डम् ।
अथ अष्टाविंशस्सर्गः ।
साराणस्यवचश्श्रुत्वारावणंराक्षसाधिपम् ।
बलमादिश्यतत्सर्वंशुकोवाक्यमथाब्रवीत् ॥ 1 ॥
स्थितान्पश्यसियानेतान्मत्तानिवमहाद्विपान् ।
न्यग्रोधानिवगाङ्गेयान् सालान् हैमवतानिव ॥ 2 ॥
एतेदुष्प्रसहाराजन्बलिनःकामरूपिणः ।
दैत्यदानवसङ्काशायुद्धेदेवपराक्रमाः ॥ 3 ॥
एषाङ्कोटिसहस्राणिनवपञ्चचसप्तच ।
तथाशङ्खुसहस्राणितथाबृन्दशतानिच ॥ 4 ॥
एतेसुग्रीवसचिवाःकिष्किन्धानिलयास्सदा ।
हरयोदेवगन्धर्वैरुत्पन्नाःकामरूपिणः ॥ 5 ॥
यौतौपश्यसितिष्ठन्तौकुमारौदेवरूपिणौ ।
मैन्दश्चद्विविदश्चोभौताभ्यान्नास्तिसमोयुधि ॥ 6 ॥
ब्राह्मणासममज्ञातावमृतप्राशिनापुभौ ।
आशंसेतेयुथालङ्कामेतौमर्दितुमोजसा ॥ 7 ॥
यन्तुपश्यसितिष्टन्तम्प्रभिन्नमिवकुञ्जरम् ।
योबलात् क्षोभयेत् क्रुद्धस्समुद्रमपिवानरः ॥ 8 ॥
एषोऽभिगन्तालङ्कायावैदेह्यास्तवचप्रभोः ।
एनम्पश्यपुरादृष्टंवानरम्पुनरागतम् ॥ 9 ॥
ज्येष्ठः केसरिणः पुत्रो वात आत्मज इति श्रुतः ।
हनूमान् इति विख्यातो लन्घितो येन सागरः ॥ 10 ॥
कामरूपीहरिश्रेष्टोबलरूपसमन्वितः ।
अनिवार्यगतिश्चैवयथासततगःप्रभुः ॥ 11 ॥
उद्यन्तभास्करन्दृष्टवाबालःकिलपिपासितः ।
त्रियोजनसहस्रन्तुअध्वानमवतीर्यहि ॥ 12 ॥
आदित्यमाहरिष्यामिनमेक्षुत्प्रतियास्यति ।
इतिसञ्चिन्त्यमनसापुरैषबलदर्पितः ॥ 13 ॥
अनाधृष्यतमन्देवमपिदेवर्षिदानवैः ।
अनासाघैवपतितोभास्करोदयनेगिरौ ॥ 14 ॥
पतितस्यकपेरस्यहनुरेकाशिलातले ।
किञ्चिद्भिन्नादृढहनोर्हनूमानेषतेनवै ॥ 15 ॥
सत्यमागमयोगेनममैषविदितोहरिः ।
नास्यशक्यम्बलंरूपम्प्रभावोवाऽपिभाषितम् ॥ 16 ॥
एषआशंसतेलङ्कामेकोमर्दितुमोजसा ।
येवजाज्वल्यतेऽपौवैधूमकेतुस्तवाद्यवै ॥ 17 ॥
लङ्कायान्निहितश्चापिकथंविस्मरसेकपिम् ।
यश्चैषोऽनन्तरश्शूरश्श्यामःपद्मनिभेक्षणः ।
इक्ष्वाकूणामतिरथोलोकेविख्यातपौरुष ॥ 18 ॥
यस्मिन्नचलतेधर्मोयोधर्मन्नातिवर्तते ।
योब्राह्ममस्त्रंवेदांश्चवेदवेदविदांवरः ॥ 19 ॥
योभिन्द्याद्गगनम्बाणैःपर्वतांश्चापिदारयेत् ।
यस्यमृत्योरिवक्रोधश्शक्रस्येवपराक्रमः ॥ 20 ॥
यस्यभार्याजनस्थानात्सीताचापिहृतात्वया ।
सएषरामस्त्वांयोद्धुंराजन्समभिवर्तते ॥ 21 ॥
यस्यैषदक्षिणेपार्श्वेशुद्धजाम्बूनदप्रभः ।
विशालवक्षास्ताम्राक्षोनीलकुञ्जितमूर्धजः ॥ 22 ॥
एषोऽस्यलक्ष्मणोनामभ्राताप्राणसमःप्रियः ।
नयेयुद्धेचकुशलस्सर्वशस्त्रभृतंवरः ॥ 23 ॥
अमर्षीदुर्जयोजेताविक्रान्तोबुद्धिमान् बली ।
रामस्यदक्षिणोबाहुर्नित्यम्प्राणोबहिश्चरः ॥ 24 ॥
नह्येषराघवस्यार्थेजीवितम्परिरक्षति ।
एषैवाशंसतेयुद्धेनिहन्तुंसर्वराक्षसान् ॥ 25 ॥
यस्तुसव्यमसौपक्षंरामस्याश्रित्यतिष्ठति ।
रक्षोगणपरिक्षिप्तोराजाह्येषविभीषणः ॥ 26 ॥
श्रीमताराजराजेनलङ्कायामभिषेचितः ।
त्वामेवप्रतिसंरब्दोयुद्धायैषोऽभिवर्तते ॥ 27 ॥
यन्तुपस्यसितिष्ठन्तम्मध्येगिरिमिवाचलम् ।
सर्वशाखामृगेन्द्राणाम्भर्तारममितौजसम् ॥ 28 ॥
तेजयशसाबुद् ध्याज्ञानेनाभिजनेनच ।
यःकपीनतिबभ्राजहिमवानिवपर्वतान् ॥ 29 ॥
किष्किन्धांयस्समध्यास्तेगुहांसगहनद्रुमाम् ।
दुर्गाम्पर्वतदुर्गस्ताम्प्रधानैस्सहयूथपैः ॥ 30 ॥
यस्यैषाकाञ्चनीमालाशोभितेशतपुष्करा ।
कान्तादेवमनुष्याणांयस्यांलक्ष्मीप्रतिष्ठिता ॥ 31 ॥
एताञ्चमालान्ताराञ्चकपिराज्यञ्चशाश्वतम् ।
सुग्रीवोवालिनंहत्वारामेणप्रतिपादितः ॥ 32 ॥
शतंशतसहस्राणाङ्कोटिमाहुर्मनीषिणः ।
शतङ्कोटिसहस्राणांशङ्कुः इत्यभिधीयते ॥ 33 ॥
शतंशङ्कुसहस्राणाम्महाशङ्कुः इतिस्मृतः ॥ 34 ॥
महाशङ्कुसहस्राणांशतम्बृन्दमिहोच्यते ।
शतम्बृन्दसहस्राणाम्महावृन्दमितिस्मृतम् ॥ 35 ॥
महाबृन्दसहस्राणांशतम्पद्ममिहोच्यते ।
शतम्पद्मसहस्राणाम्महापद्ममितिस्मृतिम् ॥ 36 ॥
महापद्मसहस्राणांशतङ्खर्वमिहोच्यते ।
शतङ्खर्वसहस्राणाम्महाखर्वमिवोच्यते ॥ 37 ॥
महाखर्वसहस्राणां समुद्रमभिधीयते ।
शतं समुद्रसाहस्रमोघ इत्यभिधीयते ॥ 38 ॥
शतमोघसहस्राणां महौघ इति विश्रुतः ।
एवं कोटि सहस्रेण शन्कूनां च शतेन च ॥ 39 ॥
महाशङ्कुसहस्रेणतथाबृन्दशतेनच ।
महाबृन्दसहस्रेणतथापद्मशतेनच ॥ 40 ॥
हापद्मसहस्रेणतथाखर्वशतेनच ।
समुद्रेणचतेनैवमहौघेनतथैवच ॥ 41 ॥
एषकोटिमहौघेनसमुद्रसदृशेनच ।
विभीषणेनसचिवैःराक्षसैःपरिवारितः ॥ 42 ॥
सुग्रीवोवानरेन्द्रस्त्वांयुद्धार्थममवर्तते ।
महाबलवृतोनित्यम्महाबलपराक्रमः ॥ 43 ॥
इमाम्महाराजसमीक्ष्यवाहिनीमुपस्थिताम्प्रज्वलितग्रहोपमाम् ।
ततःप्रयत्नःपरमोविधीयतांयथाजयस्स्यान्नपरैःपराजयः ॥ 44 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये युद्धकाण्डे अष्टाविंशस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha aṣṭāviṃśassargaḥ |
sārāṇasyavacaśśrutvārāvaṇaṃrākṣasādhipam |
balamādiśyatatsarvaṃśukovākyamathābravīt || 1 ||
sthitānpaśyasiyānetānmattānivamahādvipān |
nyagrodhānivagāṅgeyān sālān haimavatāniva || 2 ||
eteduṣprasahārājanbalinaḥkāmarūpiṇaḥ |
daityadānavasaṅkāśāyuddhedevaparākramāḥ || 3 ||
eṣāṅkoṭisahasrāṇinavapañcacasaptaca |
tathāśaṅkhusahasrāṇitathābṛndaśatānica || 4 ||
etesugrīvasacivāḥkiṣkindhānilayāssadā |
harayodevagandharvairutpannāḥkāmarūpiṇaḥ || 5 ||
yautaupaśyasitiṣṭhantaukumāraudevarūpiṇau |
maindaścadvividaścobhautābhyānnāstisamoyudhi || 6 ||
brāhmaṇāsamamajñātāvamṛtaprāśināpubhau |
āśaṃseteyuthālaṅkāmetaumarditumojasā || 7 ||
yantupaśyasitiṣṭantamprabhinnamivakuñjaram |
yobalāt kṣobhayet kruddhassamudramapivānaraḥ || 8 ||
eṣo'bhigantālaṅkāyāvaidehyāstavacaprabhoḥ |
enampaśyapurādṛṣṭaṃvānarampunarāgatam || 9 ||
jyeṣṭhaḥ kesariṇaḥ putro vāta ātmaja iti śrutaḥ |
hanūmān iti vikhyāto langhito yena sāgaraḥ || 10 ||
kāmarūpīhariśreṣṭobalarūpasamanvitaḥ |
anivāryagatiścaivayathāsatatagaḥprabhuḥ || 11 ||
udyantabhāskarandṛṣṭavābālaḥkilapipāsitaḥ |
triyojanasahasrantuadhvānamavatīryahi || 12 ||
ādityamāhariṣyāminamekṣutpratiyāsyati |
itisañcintyamanasāpuraiṣabaladarpitaḥ || 13 ||
anādhṛṣyatamandevamapidevarṣidānavaiḥ |
anāsāghaivapatitobhāskarodayanegirau || 14 ||
patitasyakaperasyahanurekāśilātale |
kiñcidbhinnādṛḍhahanorhanūmāneṣatenavai || 15 ||
satyamāgamayogenamamaiṣaviditohariḥ |
nāsyaśakyambalaṃrūpamprabhāvovā'pibhāṣitam || 16 ||
eṣaāśaṃsatelaṅkāmekomarditumojasā |
yevajājvalyate'pauvaidhūmaketustavādyavai || 17 ||
laṅkāyānnihitaścāpikathaṃvismarasekapim |
yaścaiṣo'nantaraśśūraśśyāmaḥpadmanibhekṣaṇaḥ |
ikṣvākūṇāmatiratholokevikhyātapauruṣa || 18 ||
yasminnacalatedharmoyodharmannātivartate |
yobrāhmamastraṃvedāṃścavedavedavidāṃvaraḥ || 19 ||
yobhindyādgaganambāṇaiḥparvatāṃścāpidārayet |
yasyamṛtyorivakrodhaśśakrasyevaparākramaḥ || 20 ||
yasyabhāryājanasthānātsītācāpihṛtātvayā |
saeṣarāmastvāṃyoddhuṃrājansamabhivartate || 21 ||
yasyaiṣadakṣiṇepārśveśuddhajāmbūnadaprabhaḥ |
viśālavakṣāstāmrākṣonīlakuñjitamūrdhajaḥ || 22 ||
eṣo'syalakṣmaṇonāmabhrātāprāṇasamaḥpriyaḥ |
nayeyuddhecakuśalassarvaśastrabhṛtaṃvaraḥ || 23 ||
amarṣīdurjayojetāvikrāntobuddhimān balī |
rāmasyadakṣiṇobāhurnityamprāṇobahiścaraḥ || 24 ||
nahyeṣarāghavasyārthejīvitamparirakṣati |
eṣaivāśaṃsateyuddhenihantuṃsarvarākṣasān || 25 ||
yastusavyamasaupakṣaṃrāmasyāśrityatiṣṭhati |
rakṣogaṇaparikṣiptorājāhyeṣavibhīṣaṇaḥ || 26 ||
śrīmatārājarājenalaṅkāyāmabhiṣecitaḥ |
tvāmevapratisaṃrabdoyuddhāyaiṣo'bhivartate || 27 ||
yantupasyasitiṣṭhantammadhyegirimivācalam |
sarvaśākhāmṛgendrāṇāmbhartāramamitaujasam || 28 ||
tejayaśasābud dhyājñānenābhijanenaca |
yaḥkapīnatibabhrājahimavānivaparvatān || 29 ||
kiṣkindhāṃyassamadhyāsteguhāṃsagahanadrumām |
durgāmparvatadurgastāmpradhānaissahayūthapaiḥ || 30 ||
yasyaiṣākāñcanīmālāśobhiteśatapuṣkarā |
kāntādevamanuṣyāṇāṃyasyāṃlakṣmīpratiṣṭhitā || 31 ||
etāñcamālāntārāñcakapirājyañcaśāśvatam |
sugrīvovālinaṃhatvārāmeṇapratipāditaḥ || 32 ||
śataṃśatasahasrāṇāṅkoṭimāhurmanīṣiṇaḥ |
śataṅkoṭisahasrāṇāṃśaṅkuḥ ityabhidhīyate || 33 ||
śataṃśaṅkusahasrāṇāmmahāśaṅkuḥ itismṛtaḥ || 34 ||
mahāśaṅkusahasrāṇāṃśatambṛndamihocyate |
śatambṛndasahasrāṇāmmahāvṛndamitismṛtam || 35 ||
mahābṛndasahasrāṇāṃśatampadmamihocyate |
śatampadmasahasrāṇāmmahāpadmamitismṛtim || 36 ||
mahāpadmasahasrāṇāṃśataṅkharvamihocyate |
śataṅkharvasahasrāṇāmmahākharvamivocyate || 37 ||
mahākharvasahasrāṇāṃ samudramabhidhīyate |
śataṃ samudrasāhasramogha ityabhidhīyate || 38 ||
śatamoghasahasrāṇāṃ mahaugha iti viśrutaḥ |
evaṃ koṭi sahasreṇa śankūnāṃ ca śatena ca || 39 ||
mahāśaṅkusahasreṇatathābṛndaśatenaca |
mahābṛndasahasreṇatathāpadmaśatenaca || 40 ||
hāpadmasahasreṇatathākharvaśatenaca |
samudreṇacatenaivamahaughenatathaivaca || 41 ||
eṣakoṭimahaughenasamudrasadṛśenaca |
vibhīṣaṇenasacivaiḥrākṣasaiḥparivāritaḥ || 42 ||
sugrīvovānarendrastvāṃyuddhārthamamavartate |
mahābalavṛtonityammahābalaparākramaḥ || 43 ||
imāmmahārājasamīkṣyavāhinīmupasthitāmprajvalitagrahopamām |
tataḥprayatnaḥparamovidhīyatāṃyathājayassyānnaparaiḥparājayaḥ || 44 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe aṣṭāviṃśassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Tamil script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.