ஶ்ரீமத்வால்மீகீய ராமாயணே யுத்தகாண்டம் ।
அத த்வாதஶாதிகஶததமஸ்ஸர்கஃ ।
ப்ராதரந்நிஹதந்த்ரு'ஷ்டவாஶயாநந்நிர்ஜிதம்ரணே ।
ஶோகவேகபரீதாத்மாவிலலாபவிபீஷணஃ ॥ 1 ॥
வீர விக்ராந்த விக்யாத ப்ரவீண நயகோவித ।
மஹார்ஹாஶயநோபேதகிம்ஶேஷேநிஹதோபுவி ॥ 2 ॥
விக்ஷிப்யதீர்கௌநிஶ்சேஷ்டௌபுஜாவங்கபூஷிதௌ ।
முகுடேநாபவ்ரு'த்தேநபாஸ்கராகாரவர்சஸா ॥ 3 ॥
தம்வீரஸம்ப்ராப்தம்யந்மயாபூர்வமீரிதம் ।
காமமோஹபரீதஸ்யயத்தந்நருசிதந்தவ ॥ 4 ॥
யந்நதர்பாத்ப்ரஹஸ்தோவாநேந்த்ரஜிந்நாபரேஜநாஃ ।
ந கும்பகர்ணோऽதிரதோநாதிகாயோநராந்தகஃ ॥ 5 ॥
ந ஸ்வயந்த்வமமந்யேதாஸ்தஸ்யோதர்கோऽயமாகதஃ ।
கதஸ்ஸேதுஸ்ஸுநீதீநாங்கதோதர்மஸ்யவிக்ரஹஃ ॥ 6 ॥
கதஸ்ஸத்த்வஸ்யஸங்க்ஷேபஃப்ரஸ்தாவாநாங்கதிர்கதா ।
ஆதித்யஃபதிதோபூமௌமக்நஸ்தமஸிசந்த்ரமாஃ ॥ 7 ॥
சித்ரபாநுஃப்ரஶாந்தார்சிர்வ்யவஸாயோநிருத்யமஃ ।
அஸ்மிந்நிபதிதேவீரே பூமௌஶஸ்த்ரப்ரு'தாம்வரே ॥ 8 ॥
ஸௌமித்ரிம் ஸத்த்வஸம்பந்நம் லக்ஷ்மணம் ஶுபலக்ஷணம் ।
விபீஷணமிமம் ஸௌம்ய லங்காயாமபிஷேசய ॥ 9 ॥
த்ரு'திப்ரவாலஃப்ரஸஹ்யாக்ய்ரபுஷ்பஸ்தபோபலஶ்ஶௌர்யநிபத்தமூலஃ ।
ரணேமஹாந்ராக்ஷஸராஜவ்ரு'க்ஷஃஸம்மர்திதோராகவமாருதேந ॥ 10 ॥
தேஜோவிஷாணஃகுலவம்ஶவம்ஶஃகோபப்ரஸாதாபரகாத்ரஹஸ்தஃ ।
இக்ஷ்வாகுஸிம்ஹாவக்ரு'ஹீததேஹஃஸுப்தஃக்ஷிதௌராவணகந்தஹஸ்தீ ॥ 11 ॥
பராக்ரமோத்ஸாஹவிஜ்ரு'ம்பிதார்சிர்நிஃஶ்வாஸதூமஸ்ஸ்வபலப்ரதாபஃ ।
ப்ரதாபவாந்ஸம்யதிராக்ஷஸாக்நிர்விர்வாபிதோராமபயோதரேண ॥ 12 ॥
ஸிம்ஹரக்ஷலாங்கூலககுத்விஷாணஃபராபிஜித்கந்தநகந்தஹஸ்தீ ।
ரக்ஷோவ்ரு'ஷஶ்சாபலகர்ணசக்ஷுஃக்ஷிதீஶ்வரவ்யாக்ரஹதோऽவஸந்நஃ ॥ 13 ॥
வதந்தம்ஹேதுமத்வாக்யம்பரித்ரு'ஷ்டார்தநிஶ்சயம் ।
ராமஃஶோகஸமாவிஷ்டமித்யுவாசவிபீஷணம் ॥ 14 ॥
நாயம்விநஷ்டோநிஶ்சேஷ்டஸ்ஸமரேசண்டவிக்ரமஃ ।
அத்யுந்நதமஹோத்ஸாஹஃபதிதோऽயமஶங்கிதஃ ॥ 15 ॥
நைவம்விநஷ்டாஃஶோச்யந்தேக்ஷத்ரதர்மவ்யவஸ்திதாஃ ।
வ்ரு'ததிமாஶம்ஸமாநாயேநிபதந்திரணாஜிரே ॥ 16 ॥
யேநஸேந்த்ராஸ்த்ரயோலோகாஸ்த்ராஸிதாயுதிதீமதா ।
தஸ்மிந்காலஸமாயுக்தே ந காலஃபரிஶோசிதும் ॥ 17 ॥
நைகாந்தவிஜயோயுத்தேபூதபூர்வஃகதாசந ।
பரைராஹந்யதேவீரஃபராந்வாஹந்திஸம்யுகே ॥ 18 ॥
ஸ தத்ராஜ்யம் மஹத்ப்ராப்ய ராமதத்தம் விபீஷணஃ ।
ப்ரக்ரு'தீஃ ஸாந்த்யயித்வா ச ததோ ராமமுபாகமத் ॥ 19 ॥
ததேவந்நிஶ்சயந்த்ரு'ஷ்டவாதத்த்வமாஸ்தாயவிஜ்வரஃ ।
யதிஹாநந்தரங்கார்யங்கல்ப்யந்ததநுசிந்தய ॥ 20 ॥
முக்தவாக்யம்விக்ராந்தம்ராஜபுத்ரம்விபீஷணஃ ।
உவாசஶோகஸந்தப்தோப்ராதுர்ஹிதமநந்தரம் ॥ 21 ॥
யோऽயம்விமர்தேஷ்வவிபக்நபூர்வஃஸுரைஸ்ஸமஸ்தேரபிவாஸவேந ।
பவந்தமாஸாத்யரணேவிபக்நோவேலாமிவாஸாத்யயதாஸமுத்ரஃ ॥ 22 ॥
அநேநதத்தாநிவநீபகேஷுபுக்தாஶ்சபோகாநிப்ரு'தாஶ்சப்ரு'த்யாஃ ।
தநாநிமித்ரேஷுஸமர்பிதாநிவைராண்யமித்ரேஷுநிபாதிதாநி ॥ 23 ॥
ஏஷோஹிதாக்நிஶ்சஃமஹாதபாஶ்சவேதாந்தகஃகர்மஸுசாக்ய்ரஶூரஃ ।
ஏதஸ்யயத்ப்ரேதகதஸ்யக்ரு'த்யந்தத்கர்துமிச்சாமிதவப்ரஸாதாத் ॥ 24 ॥
மரணாந்தாநிவைராணிநிர்வ்ரு'த்தம்வஃப்ரயோஜநம் ।
க்ரியதாமஸ்யஸம்ஸ்காரோமமாப்யேஷயதாதவ ॥ 25 ॥
இத்யார்ஷே ஶ்ரீமத்ராமாயணே வால்மீகீய ஆதிகாவ்யே யுத்தகாண்டே த்வாதஶாதிகஶததமஸ்ஸர்கஃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha dvādaśādhikaśatatamassargaḥ |
bhrātarannihatandṛṣṭavāśayānannirjitaṃraṇe |
śokavegaparītātmāvilalāpavibhīṣaṇaḥ || 1 ||
vīra vikrānta vikhyāta pravīṇa nayakovida |
mahārhāśayanopetakiṃśeṣenihatobhuvi || 2 ||
vikṣipyadīrghauniśceṣṭaubhujāvaṅgabhūṣitau |
mukuṭenāpavṛttenabhāskarākāravarcasā || 3 ||
daṃvīrasamprāptaṃyanmayāpūrvamīritam |
kāmamohaparītasyayattannarucitantava || 4 ||
yannadarpātprahastovānendrajinnāparejanāḥ |
na kumbakarṇo'tirathonātikāyonarāntakaḥ || 5 ||
na svayantvamamanyethāstasyodarko'yamāgataḥ |
gatassetussunītīnāṅgatodharmasyavigrahaḥ || 6 ||
gatassattvasyasaṅkṣepaḥprastāvānāṅgatirgatā |
ādityaḥpatitobhūmaumagnastamasicandramāḥ || 7 ||
citrabhānuḥpraśāntārcirvyavasāyonirudyamaḥ |
asminnipatitevīre bhūmauśastrabhṛtāṃvare || 8 ||
saumitriṃ sattvasampannaṃ lakṣmaṇaṃ śubhalakṣaṇam |
vibhīṣaṇamimaṃ saumya laṅkāyāmabhiṣecaya || 9 ||
dhṛtipravālaḥprasahyāgyrapuṣpastapobalaśśauryanibaddhamūlaḥ |
raṇemahānrākṣasarājavṛkṣaḥsammarditorāghavamārutena || 10 ||
tejoviṣāṇaḥkulavaṃśavaṃśaḥkopaprasādāparagātrahastaḥ |
ikṣvākusiṃhāvagṛhītadehaḥsuptaḥkṣitaurāvaṇagandhahastī || 11 ||
parākramotsāhavijṛmbhitārcirniḥśvāsadhūmassvabalapratāpaḥ |
pratāpavānsamyatirākṣasāgnirvirvāpitorāmapayodhareṇa || 12 ||
siṃharakṣalāṅgūlakakudviṣāṇaḥparābhijidgandhanagandhahastī |
rakṣovṛṣaścāpalakarṇacakṣuḥkṣitīśvaravyāghrahato'vasannaḥ || 13 ||
vadantaṃhetumadvākyamparidṛṣṭārthaniścayam |
rāmaḥśokasamāviṣṭamityuvācavibhīṣaṇam || 14 ||
nāyaṃvinaṣṭoniśceṣṭassamarecaṇḍavikramaḥ |
atyunnatamahotsāhaḥpatito'yamaśaṅkitaḥ || 15 ||
naivaṃvinaṣṭāḥśocyantekṣatradharmavyavasthitāḥ |
vṛdhadimāśaṃsamānāyenipatantiraṇājire || 16 ||
yenasendrāstrayolokāstrāsitāyudhidhīmatā |
tasminkālasamāyukte na kālaḥpariśocitum || 17 ||
naikāntavijayoyuddhebhūtapūrvaḥkadācana |
parairāhanyatevīraḥparānvāhantisaṃyuge || 18 ||
sa tadrājyaṃ mahatprāpya rāmadattaṃ vibhīṣaṇaḥ |
prakṛtīḥ sāntyayitvā ca tato rāmamupāgamat || 19 ||
tadevanniścayandṛṣṭavātattvamāsthāyavijvaraḥ |
yadihānantaraṅkāryaṅkalpyantadanucintaya || 20 ||
muktavākyaṃvikrāntaṃrājaputraṃvibhīṣaṇaḥ |
uvācaśokasantaptobhrāturhitamanantaram || 21 ||
yo'yaṃvimardeṣvavibhagnapūrvaḥsuraissamastherapivāsavena |
bhavantamāsādyaraṇevibhagnovelāmivāsādyayathāsamudraḥ || 22 ||
anenadattānivanīpakeṣubhuktāścabhogānibhṛtāścabhṛtyāḥ |
dhanānimitreṣusamarpitānivairāṇyamitreṣunipātitāni || 23 ||
eṣohitāgniścaḥmahātapāścavedāntagaḥkarmasucāgyraśūraḥ |
etasyayatpretagatasyakṛtyantatkartumicchāmitavaprasādāt || 24 ||
maraṇāntānivairāṇinirvṛttaṃvaḥprayojanam |
kriyatāmasyasaṃskāromamāpyeṣayathātava || 25 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe dvādaśādhikaśatatamassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे युद्धकाण्डम् ।
अथ द्वादशाधिकशततमस्सर्गः ।
भ्रातरन्निहतन्दृष्टवाशयानन्निर्जितंरणे ।
शोकवेगपरीतात्माविललापविभीषणः ॥ 1 ॥
वीर विक्रान्त विख्यात प्रवीण नयकोविद ।
महार्हाशयनोपेतकिंशेषेनिहतोभुवि ॥ 2 ॥
विक्षिप्यदीर्घौनिश्चेष्टौभुजावङ्गभूषितौ ।
मुकुटेनापवृत्तेनभास्कराकारवर्चसा ॥ 3 ॥
दंवीरसम्प्राप्तंयन्मयापूर्वमीरितम् ।
काममोहपरीतस्ययत्तन्नरुचितन्तव ॥ 4 ॥
यन्नदर्पात्प्रहस्तोवानेन्द्रजिन्नापरेजनाः ।
न कुम्बकर्णोऽतिरथोनातिकायोनरान्तकः ॥ 5 ॥
न स्वयन्त्वममन्येथास्तस्योदर्कोऽयमागतः ।
गतस्सेतुस्सुनीतीनाङ्गतोधर्मस्यविग्रहः ॥ 6 ॥
गतस्सत्त्वस्यसङ्क्षेपःप्रस्तावानाङ्गतिर्गता ।
आदित्यःपतितोभूमौमग्नस्तमसिचन्द्रमाः ॥ 7 ॥
चित्रभानुःप्रशान्तार्चिर्व्यवसायोनिरुद्यमः ।
अस्मिन्निपतितेवीरे भूमौशस्त्रभृतांवरे ॥ 8 ॥
सौमित्रिं सत्त्वसम्पन्नं लक्ष्मणं शुभलक्षणम् ।
विभीषणमिमं सौम्य लङ्कायामभिषेचय ॥ 9 ॥
धृतिप्रवालःप्रसह्याग्य्रपुष्पस्तपोबलश्शौर्यनिबद्धमूलः ।
रणेमहान्राक्षसराजवृक्षःसम्मर्दितोराघवमारुतेन ॥ 10 ॥
तेजोविषाणःकुलवंशवंशःकोपप्रसादापरगात्रहस्तः ।
इक्ष्वाकुसिंहावगृहीतदेहःसुप्तःक्षितौरावणगन्धहस्ती ॥ 11 ॥
पराक्रमोत्साहविजृम्भितार्चिर्निःश्वासधूमस्स्वबलप्रतापः ।
प्रतापवान्सम्यतिराक्षसाग्निर्विर्वापितोरामपयोधरेण ॥ 12 ॥
सिंहरक्षलाङ्गूलककुद्विषाणःपराभिजिद्गन्धनगन्धहस्ती ।
रक्षोवृषश्चापलकर्णचक्षुःक्षितीश्वरव्याघ्रहतोऽवसन्नः ॥ 13 ॥
वदन्तंहेतुमद्वाक्यम्परिदृष्टार्थनिश्चयम् ।
रामःशोकसमाविष्टमित्युवाचविभीषणम् ॥ 14 ॥
नायंविनष्टोनिश्चेष्टस्समरेचण्डविक्रमः ।
अत्युन्नतमहोत्साहःपतितोऽयमशङ्कितः ॥ 15 ॥
नैवंविनष्टाःशोच्यन्तेक्षत्रधर्मव्यवस्थिताः ।
वृधदिमाशंसमानायेनिपतन्तिरणाजिरे ॥ 16 ॥
येनसेन्द्रास्त्रयोलोकास्त्रासितायुधिधीमता ।
तस्मिन्कालसमायुक्ते न कालःपरिशोचितुम् ॥ 17 ॥
नैकान्तविजयोयुद्धेभूतपूर्वःकदाचन ।
परैराहन्यतेवीरःपरान्वाहन्तिसंयुगे ॥ 18 ॥
स तद्राज्यं महत्प्राप्य रामदत्तं विभीषणः ।
प्रकृतीः सान्त्ययित्वा च ततो राममुपागमत् ॥ 19 ॥
तदेवन्निश्चयन्दृष्टवातत्त्वमास्थायविज्वरः ।
यदिहानन्तरङ्कार्यङ्कल्प्यन्तदनुचिन्तय ॥ 20 ॥
मुक्तवाक्यंविक्रान्तंराजपुत्रंविभीषणः ।
उवाचशोकसन्तप्तोभ्रातुर्हितमनन्तरम् ॥ 21 ॥
योऽयंविमर्देष्वविभग्नपूर्वःसुरैस्समस्थेरपिवासवेन ।
भवन्तमासाद्यरणेविभग्नोवेलामिवासाद्ययथासमुद्रः ॥ 22 ॥
अनेनदत्तानिवनीपकेषुभुक्ताश्चभोगानिभृताश्चभृत्याः ।
धनानिमित्रेषुसमर्पितानिवैराण्यमित्रेषुनिपातितानि ॥ 23 ॥
एषोहिताग्निश्चःमहातपाश्चवेदान्तगःकर्मसुचाग्य्रशूरः ।
एतस्ययत्प्रेतगतस्यकृत्यन्तत्कर्तुमिच्छामितवप्रसादात् ॥ 24 ॥
मरणान्तानिवैराणिनिर्वृत्तंवःप्रयोजनम् ।
क्रियतामस्यसंस्कारोममाप्येषयथातव ॥ 25 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये युद्धकाण्डे द्वादशाधिकशततमस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha dvādaśādhikaśatatamassargaḥ |
bhrātarannihatandṛṣṭavāśayānannirjitaṃraṇe |
śokavegaparītātmāvilalāpavibhīṣaṇaḥ || 1 ||
vīra vikrānta vikhyāta pravīṇa nayakovida |
mahārhāśayanopetakiṃśeṣenihatobhuvi || 2 ||
vikṣipyadīrghauniśceṣṭaubhujāvaṅgabhūṣitau |
mukuṭenāpavṛttenabhāskarākāravarcasā || 3 ||
daṃvīrasamprāptaṃyanmayāpūrvamīritam |
kāmamohaparītasyayattannarucitantava || 4 ||
yannadarpātprahastovānendrajinnāparejanāḥ |
na kumbakarṇo'tirathonātikāyonarāntakaḥ || 5 ||
na svayantvamamanyethāstasyodarko'yamāgataḥ |
gatassetussunītīnāṅgatodharmasyavigrahaḥ || 6 ||
gatassattvasyasaṅkṣepaḥprastāvānāṅgatirgatā |
ādityaḥpatitobhūmaumagnastamasicandramāḥ || 7 ||
citrabhānuḥpraśāntārcirvyavasāyonirudyamaḥ |
asminnipatitevīre bhūmauśastrabhṛtāṃvare || 8 ||
saumitriṃ sattvasampannaṃ lakṣmaṇaṃ śubhalakṣaṇam |
vibhīṣaṇamimaṃ saumya laṅkāyāmabhiṣecaya || 9 ||
dhṛtipravālaḥprasahyāgyrapuṣpastapobalaśśauryanibaddhamūlaḥ |
raṇemahānrākṣasarājavṛkṣaḥsammarditorāghavamārutena || 10 ||
tejoviṣāṇaḥkulavaṃśavaṃśaḥkopaprasādāparagātrahastaḥ |
ikṣvākusiṃhāvagṛhītadehaḥsuptaḥkṣitaurāvaṇagandhahastī || 11 ||
parākramotsāhavijṛmbhitārcirniḥśvāsadhūmassvabalapratāpaḥ |
pratāpavānsamyatirākṣasāgnirvirvāpitorāmapayodhareṇa || 12 ||
siṃharakṣalāṅgūlakakudviṣāṇaḥparābhijidgandhanagandhahastī |
rakṣovṛṣaścāpalakarṇacakṣuḥkṣitīśvaravyāghrahato'vasannaḥ || 13 ||
vadantaṃhetumadvākyamparidṛṣṭārthaniścayam |
rāmaḥśokasamāviṣṭamityuvācavibhīṣaṇam || 14 ||
nāyaṃvinaṣṭoniśceṣṭassamarecaṇḍavikramaḥ |
atyunnatamahotsāhaḥpatito'yamaśaṅkitaḥ || 15 ||
naivaṃvinaṣṭāḥśocyantekṣatradharmavyavasthitāḥ |
vṛdhadimāśaṃsamānāyenipatantiraṇājire || 16 ||
yenasendrāstrayolokāstrāsitāyudhidhīmatā |
tasminkālasamāyukte na kālaḥpariśocitum || 17 ||
naikāntavijayoyuddhebhūtapūrvaḥkadācana |
parairāhanyatevīraḥparānvāhantisaṃyuge || 18 ||
sa tadrājyaṃ mahatprāpya rāmadattaṃ vibhīṣaṇaḥ |
prakṛtīḥ sāntyayitvā ca tato rāmamupāgamat || 19 ||
tadevanniścayandṛṣṭavātattvamāsthāyavijvaraḥ |
yadihānantaraṅkāryaṅkalpyantadanucintaya || 20 ||
muktavākyaṃvikrāntaṃrājaputraṃvibhīṣaṇaḥ |
uvācaśokasantaptobhrāturhitamanantaram || 21 ||
yo'yaṃvimardeṣvavibhagnapūrvaḥsuraissamastherapivāsavena |
bhavantamāsādyaraṇevibhagnovelāmivāsādyayathāsamudraḥ || 22 ||
anenadattānivanīpakeṣubhuktāścabhogānibhṛtāścabhṛtyāḥ |
dhanānimitreṣusamarpitānivairāṇyamitreṣunipātitāni || 23 ||
eṣohitāgniścaḥmahātapāścavedāntagaḥkarmasucāgyraśūraḥ |
etasyayatpretagatasyakṛtyantatkartumicchāmitavaprasādāt || 24 ||
maraṇāntānivairāṇinirvṛttaṃvaḥprayojanam |
kriyatāmasyasaṃskāromamāpyeṣayathātava || 25 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe dvādaśādhikaśatatamassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Tamil script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.