ஶ்ரீமத்வால்மீகீய ராமாயணே யுத்தகாண்டம் ।
அத பஞ்சாஶஸ்ஸர்கஃ ।
அதோவாசமஹாதேஜாஹரிராஜோமஹாபலஃ ।
கிமியம்வ்யதிதாஸேநாமூடவாதேவநௌர்ஜலே ॥ 1 ॥
ஸுக்ரீவஸ்யவசஶ்ஶ்ருத்வாவாலிபுத்ரோऽங்கதோऽப்ரவீத் ।
நத்வம்பஶ்யஸிராமஞ்சலக்ஷ்மணஞ்சமஹாரதம் ॥ 2 ॥
ஶரஜாலசிதௌவீராவுபௌதஶரதாத்மஜௌ ।
ஶரதல்பேமஹாத்மாநௌஶயாநௌருதிரோக்ஷிதௌ ॥ 3 ॥
அதாப்ரவீத்வாநரேந்த்ரஸ்ஸுக்ரீவஃபுத்ரமங்கதம் ।
நாநிமித்தமிதம்மந்யேபவிதவ்யம்பயேநது ॥ 4 ॥
விஷண்ணவதநாஹ்யேதேத்யக்தப்ரஹரணாதிஶஃ ।
ப்ரபலாயந்திஹரயஸ்த்ராஸாதுத்புல்லலோசநாஃ ॥ 5 ॥
அந்யோந்யஸ்யநலஜ்ஜந்தேநிரீக்ஷந்திப்ரு'ஷ்டதஃ ।
விப்ரகர்ஷந்திசாந்யோந்யம்பதிதம்லங்கயந்திச ॥ 6 ॥
ஏதஸ்மிந்நந்தரேவீரோகதாபாணிர்விபீஷணஃ ।
ஸுக்ரீவம்வர்தயாமாஸராகவஞ்சநிரைக்ஷத ॥ 7 ॥
விபீஷணஞ்சஸுக்ரீவோத்ரு'ஷ்டவாவாநரபீஷணம் ।
ரு'க்ஷராஜம்மஹாத்மாநம்ஸமீபஸ்தமுவாசஹ ॥ 8 ॥
விபீஷணோऽயம்ஸம்ப்ராப்தோயந்த்ரு'ஷ்டவாவாநரர்ஷபாஃ ।
வித்ரவந்திபரிதத்ரஸராவணாத்மஜஶங்கயா ॥ 9 ॥
ஶீக்ரமேதாந் ஸுஸந்த்ரஸ்தாந்பஹுதாவிப்ரதாவிதாந் ।
பர்யவஸ்தாபயாக்யாஹிவிபீஷணமுபஸ்திதம் ॥ 10 ॥
ஸுக்ரீவேணைவமுக்தஸ்துஜாம்பவாந்ரு'க்ஷபார்திவஃ ।
வாநராந்ஸாந்த்வயாமாஸஸந்நிருத்யப்ரதாநதஃ ॥ 11 ॥
தேநிவ்ரு'த்தாஃபுநஃஸர்வேவாநராஸ்த்யக்தஸம்ப்ரமாஃ ।
ரு'க்ஷராஜவசஶ்ஶ்ருத்வாதஞ்சத்ரு'ஷ்டவாவிபீஷணம் ॥ 12 ॥
விபீஷணஸ்துராமஸ்யத்ரு'ஷ்டவாகாத்ரம்ஶரைஶ்சிதம் ।
லக்ஷ்மணஸ்யசதர்மாத்மாபபூவவ்யதிதஸ்ததா ॥ 13 ॥
ஜலக்லிந்நேநஹஸ்தேநதயோர்நேத்ரேப்ரம்ரு'ஜ்யச ।
ஶோகஸம்பீடிதமநாருரோதவிலலாபச ॥ 14 ॥
இமௌதௌஸத்த்வஸம்பந்நௌவிக்ராந்தௌப்ரியஸம்யுகௌ ।
இமாமவஸ்தாங்கமிதௌராக்ஷஸைஃகூடயோதிபிஃ ॥ 15 ॥
ப்ராதுஃபுத்ரேணமேதேநதுஷ்புத்ரேணதுராத்மநா ।
ராக்ஷஸ்யாஜிஹ்மயாபுத்யாசாலிதாவ்ரு'ஜுவிக்ரமௌ ॥ 16 ॥
ஶரைரிமாவலம்வித்தௌருதிரேணஸமுக்ஷிதௌ ।
வஸுதாயாமிமௌஸுப்தௌத்ரு'ஶ்யேதேஶல்யகாவிவ ॥ 17 ॥
யயோர்வீர்யமுபாஶ்ரித்யப்ரதிஷ்டாகாங்க்ஷிதாமயா ।
தாவுபௌதேஹநாஶாயப்ரஸுப்தௌபுருஷர்ஷபௌ ॥ 18 ॥
ஜீவந்நத்யவிபந்நோऽஸ்மிநஷ்டராஜ்யமநோரதஃ ।
ப்ராப்தப்ரதிஜ்ஞஶ்சரிபுஃஸகாமோராவணஃக்ரு'தஃ ॥ 19 ॥
ஏவம்விலபமாநந்தம்பரிஷ்வஜ்யவிபீஷணம் ।
ஸுக்ரீவஃஸத்த்வஸம்பந்நோஹரிராஜோऽப்ரவீதிதம் ॥ 20 ॥
ராஜ்யம்ப்ராப்ஸ்யஸிதர்மஜ்ஞ லங்காயாந்நாத்ரஸம்ஶயஃ ।
ராவணஸ்ஸஹபுத்ரேணஸ்வகாமந்நேஹலப்ஸ்யதே ॥ 21 ॥
நருஜாபீடிதாவேதாவுபௌராகவலக்ஷ்மணௌ ।
த்யக்த்வாமோஹம்வதிஷ்யேதேஸகணம்ராவணம்ரணே ॥ 22 ॥
தமேவம்ஸாந்த்வயித்வாதுஸமாஶ்வாஸ்யசராக்ஷஸம் ।
ஸுஷேணம்ஶ்வஶுரம்பார்ஶ்வேஸுக்ரீவஸ்தமுவாசஹ ॥ 23 ॥
ஸஹஶூரைர்ஹரிகணைர்லப்தஸஞ்ஜ்ஞாவரிந்தமௌ ।
கச்சத்வம்ப்ராதரங்க்ரு'ஹ்யகிஷ்கிந்தாம்ராமலக்ஷ்மணௌ ॥ 24 ॥
அஹந்துராவணம்ஹத்வாஸபுத்ரம்ஸஹபாந்தவம் ।
மைதிலீமாநயிஷ்யாமிஶக்ரோநஷ்டாமிவஶ்ரியம் ॥ 25 ॥
ஶ்ருத்வைதத்வாநரேந்த்ரஸ்யஸுஷேணோவாக்யமப்ரவீத் ।
தைவாஸுரம்மஹத்யுத்தமநுபூதம்ஸுதாருணம் ॥ 26 ॥
ததாஸ்மதாநவாஶரஸம்ஸ்பர்ஶகோவிதாஃ ।
நிஜக்நுஶ்ஶஸ்த்ரவிதுஷஶ்சாதயந்தோமுஹுர்முஹுஃ ॥ 27 ॥
தாநார்தாந்நஷ்டஸஞ்ஜ்ஞாம்ஶ்சகதாஸூம்ஶ்சப்ரு'ஹஸ்பதிஃ ।
வித்யாபிர்மந்த்ரயுக்தாபிரோஷதீபிஶ்சிகித்ஸதி ॥ 28 ॥
தாந்யௌஷதாந்யாநயிதுங்க்ஷீரோதம்யாந்துஸாகரம் ।
ஜவேநவாநராஃஶீக்ரம்ஸம்பாதிபநஸாதயஃ ॥ 29 ॥
ஹரயஸ்துவிஜாநந்திபார்வதீஸ்தாமஹௌஷதீஃ ।
ஸஞ்ஜீவகரணீந்திவ்யாம்விஶல்யாந்தேவநிர்மிதாம் ॥ 30 ॥
சந்த்ரஶ்சநாமத்ரோணஶ்சக்ஷீரோதேஸாகரோத்தமே ।
அம்ரு'தம்யத்ரமதிதந்தத்ரதேபரமௌஷதீ ॥ 31 ॥
தௌதத்ரவிஹிதேதேவைஃபர்வதௌமஹோததௌ ।
அயம்வாயுஸுதோராஜந் ஹநூமாம்ஸ்தத்ரகச்சது ॥ 32 ॥
ஏதஸ்மிந்நந்தரேவாயுர்மேகாம்ஶ்சாபிஸவித்யுதஃ ।
பர்யஸ்யஸாகரேதோயங்கம்பயநநிவமேதிநீம் ॥ 33 ॥
மஹதாபக்ஷவாதேநஸர்வவதீபமஹாத்ருமாஃ ।
நிபேதுர்பக்நவிடபாஃஸலிலேலவணாம்பஸி ॥ 34 ॥
அபவந் பந்நகாஸ்த்ரஸ்தாபோகிநஸ்தத்ரவாஸிநஃ ।
ஶீக்ரம்ஸர்வாணியாதாம்ஸிஜக்முஶ்சலவணார்ணவம் ॥ 35 ॥
ததோமுஹூர்தார்கருடம்வைநதேயம்மஹாபலம் ।
வாநராதத்ரு'ஶுஃஸர்வேஜ்வலந்தமிவபாவகம் ॥ 36 ॥
தமாகதமபிப்ரேக்ஷ்யநாகாஸ்தேஸம்ப்ரதுத்ருவுஃ ।
யைஸ்தௌஸத்புருஷௌபத்தௌஶரபூதைர்மஹாபலௌ ॥ 37 ॥
ததஸ்ஸுபர்ணஃகாகுத்ஸ்தௌஸ்ப்ரு'ஷ்டவாப்ரத்யபிநதநிதஃ ।
விமமர்ஶசபாணிப்யாம்முகேசந்த்ரஸமப்ரபே ॥ 38 ॥
வைநதேயேநஸம்ஸ்ப்ரு'ஷ்டாஸ்தயோஃஸம்ருருஹுர்வ்ரணாஃ ।
ஸுவர்ணேசதநூஸ்நிக்தேதயோராஶுபபூவதுஃ ॥ 39 ॥
தேஜோ வீர்யம் பலம் ச ஓஜ;உத்ஸாஹஶ் ச மஹா குணாஃ ।
ப்ரதர்ஶநம் ச புத்திஶ் ச ஸ்ம்ரு'திஶ் ச த்விகுணம் தயோஃ ॥ 40 ॥
தாவுத்தாப்யமஹாதேஜாகருடோவாஸவோபமௌ ।
உபௌதௌஸஸ்வஜேஹ்ரு'ஷ்டோராமஶ்சைநமுவாசஹ ॥ 41 ॥
பவத்ப்ரஸாதாத் வ்யஸநம்ராவணிப்ரபவம்மஹத் ।
ஆவாமிஹவ்யதிக்ராந்தௌபூர்வவத் பலிநௌக்ரு'தௌ ॥ 42 ॥
யதாதாதந்தஶரதம்யதாऽஜஞ்சபிதாமஹம் ।
ததாபவந்தமாஸாத்யஹ்ரு'தயம்மேப்ரஸீததி ॥ 43 ॥
கோபவாந்ரூபஸம்பந்நோதிவ்யஸ்ரகநுலேபநஃ ।
வஸாநோவிரஜேவஸ்த்ரதிவ்யாபரணபூஷிதஃ ॥ 44 ॥
தமுவாசமஹாதேஜாவைநதேயோமஹாபலஃ ।
பதத்த்ரிராஜஃப்ரீதாத்மாஹர்ஷபர்யாகுலேக்ஷணஃ ॥ 45 ॥
அஹம்ஸகாதேகாகுத்ஸ்த ப்ரியஃப்ராணோபஹிஶ்சரஃ ।
கருத்மாநிஹஸம்ப்ராப்தோயுவயோஃஸாஹ்யகாரணாத் ॥ 46 ॥
அஸுராவாமஹாவீர்யாவாநராவாமஹாபலாஃ ।
ஸுராஶ்சாபிஸகந்த்வர்வாஃபுரஸ்க்ரு'த்யஶதக்ரதும் ॥ 47 ॥
நேமம்மோக்ஷயிதும்ஶக்தாஶ்ஶரபந்தம்ஸுதாருணம் ।
மாயாபலாதிந்த்ரஜிதாநிர்மிதங்க்ரூரகர்மணா ॥ 48 ॥
ஏதேநாகாஃகாத்ரவேயாஸ்தீக்ஷ்ணதம்ஷ்ட்ராவிஷோல்பணாஃ ।
ரக்ஷோமாயாப்ரபாவேணஶராபூத்வாஸ்த்வதாஶ்ரிதாஃ ॥ 49 ॥
ஸபாக்யஶ்சாஸிதர்மஜ்ஞ ராம ஸத்யபராக்ரம ।
லக்ஷ்மணேநஸஹப்ராத்ராஸமரேரிபுகாதிநா ॥ 50 ॥
இமம்ஶ்ருத்வாதுவ்ரு'த்தாந்தந்த்வரமாணோऽஹமாகதஃ ।
ஸஹஸாயுவயோஃஸ்நேஹாத்ஸகித்வமநுபாலயந் ॥ 51 ॥
மோக்ஷிதௌசமஹாகோராதஸ்மாத்ஸாயகபந்தநாத் ।
அப்ரமாதஶ்சகர்தவ்யோயுவாப்யாந்நித்யமேவச ॥ 52 ॥
ப்ரக்ரு'த்யாராக்ஷஸாஃஸர்வேஸங்க்ராமேகூடயோதிநஃ ।
ஶூராணாம்ஶுத்தபாவாநாம்பவதாமரார்ஜவம்பலம் ॥ 53 ॥
தந்நவிஶ்வஸநீயம்வோராக்ஷஸாநாம்ரணாஜிரே ।
ஏதேநைவோபமாநேநநித்யஞ்ஜிஹ்மாஹிராக்ஷஸாஃ ॥ 54 ॥
ஏவமுக்த்வாததாராமம்ஸுபர்ணஸ்ஸுமஹாபலஃ ।
பரிஷ்வஜ்யசஸுஹ்ரு'த்ஸ்நிக்தமாப்ரஷ்டுமுபசக்ரமே ॥ 55 ॥
ஸகே ராகவ தர்மஜ்ஞ ரிபூணாமபிவத்ஸல ।
அப்யநுஜ்ஞாதுமிச்சாமிகமிஷ்யாமியதாமதம் ॥ 56 ॥
நசகௌதூஹலங்கார்யம்ஸகித்வம்ப்ரதிராகவ ।
க்ரு'தகர்மாரணேவீர ஸகித்வம்ப்ரதிவேத்ஸ்யஸி ॥ 57 ॥
பாலவ்ரு'த்தாவஶேஷாந்துக்ரு'த்வாலங்காம்ஶரோர்மிபிஃ ।
ராவணஞ்சரிபும்ஹத்வாஸீதாந்த்வம்ஸமுலப்ஸ்யதே ॥ 58 ॥
ப்ரதக்ஷிணந்ததஃக்ரு'த்வாபரிஷ்வஜ்யசவீர்யவாந் ।
ஜகாமாகாஶமாவிஶ்யஸுபர்ணஃபவநோயதா ॥ 59 ॥
விருஜௌராகவௌத்ரு'ஷ்டவாததோவாநரயூதபாஃ ।
ஸிம்ஹநாதாம்ஸ்ததாநேதுர்லங்கூலந்ந்துதுவுஸ்ததா ॥ 60 ॥
ததோபேரீஸ்ஸமாஜக்நுர்ம்ரு'தங்காம்ஶ்சாப்யநாதயந் ।
தத்முஶ்ஶங்காந்ஸம்ப்ரஹ்ரு'ஷ்டாஃக்ஷேவலந்த்யபியதாபுரம் ॥ 61 ॥
ஆஸ்போட்யாஃஸ்போட்யவிக்ராந்தாஃவாநராஃநகயோதிநஃ ।
த்ருமாநுத்பட்யவிவிதாம்ஸ்தஸ்துஶ்ஶதஸஹஸ்ரஶஃ ॥ 62 ॥
விஸ்ரு'ஜந்தோமஹாநாதாம்ஸ்த்ராஸயந்தோநிஶாசராந் ।
லங்காத்வாராண்யுபாஜக்முர்யுத்தகாமாஃப்லவங்கமாஃ ॥ 63 ॥
தேஷாம்ஸுகீமஸ்துமுலோநிநாதோபபூவஶாகாம்ரு'கயூதபாநாம் ।
க்ஷயேநிதாகஸ்யயதாகநாநாந்நாதஸ்ஸுபீமோநததாந்நிஶீதே ॥ 64 ॥
இத்யார்ஷே ஶ்ரீமத்ராமாயணே வால்மீகீய ஆதிகாவ்யே யுத்தகாண்டே பஞ்சாஶஸ்ஸர்கஃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha pañcāśassargaḥ |
athovācamahātejāharirājomahābalaḥ |
kimiyaṃvyathitāsenāmūḍhavātevanaurjale || 1 ||
sugrīvasyavacaśśrutvāvāliputro'ṅgado'bravīt |
natvampaśyasirāmañcalakṣmaṇañcamahāratham || 2 ||
śarajālacitauvīrāvubhaudaśarathātmajau |
śaratalpemahātmānauśayānaurudhirokṣitau || 3 ||
athābravīdvānarendrassugrīvaḥputramaṅgadam |
nānimittamidammanyebhavitavyambhayenatu || 4 ||
viṣaṇṇavadanāhyetetyaktapraharaṇādiśaḥ |
prapalāyantiharayastrāsādutphullalocanāḥ || 5 ||
anyonyasyanalajjantenirīkṣantipṛṣṭhataḥ |
viprakarṣanticānyonyampatitaṃlaṅghayantica || 6 ||
etasminnantarevīrogadāpāṇirvibhīṣaṇaḥ |
sugrīvaṃvardhayāmāsarāghavañcaniraikṣata || 7 ||
vibhīṣaṇañcasugrīvodṛṣṭavāvānarabhīṣaṇam |
ṛkṣarājammahātmānaṃsamīpasthamuvācaha || 8 ||
vibhīṣaṇo'yaṃsamprāptoyandṛṣṭavāvānararṣabhāḥ |
vidravantiparitatrasarāvaṇātmajaśaṅkayā || 9 ||
śīghrametān susantrastānbahudhāvipradhāvitān |
paryavasthāpayākhyāhivibhīṣaṇamupasthitam || 10 ||
sugrīveṇaivamuktastujāmbavānṛkṣapārthivaḥ |
vānarānsāntvayāmāsasannirudhyapradhānataḥ || 11 ||
tenivṛttāḥpunaḥsarvevānarāstyaktasambhramāḥ |
ṛkṣarājavacaśśrutvātañcadṛṣṭavāvibhīṣaṇam || 12 ||
vibhīṣaṇasturāmasyadṛṣṭavāgātraṃśaraiścitam |
lakṣmaṇasyacadharmātmābabhūvavyathitastadā || 13 ||
jalaklinnenahastenatayornetrepramṛjyaca |
śokasampīḍitamanārurodavilalāpaca || 14 ||
imautausattvasampannauvikrāntaupriyasamyugau |
imāmavasthāṅgamitaurākṣasaiḥkūṭayodhibhiḥ || 15 ||
bhrātuḥputreṇametenaduṣputreṇadurātmanā |
rākṣasyājihmayābudhyācālitāvṛjuvikramau || 16 ||
śarairimāvalaṃviddhaurudhireṇasamukṣitau |
vasudhāyāmimausuptaudṛśyeteśalyakāviva || 17 ||
yayorvīryamupāśrityapratiṣṭhākāṅkṣitāmayā |
tāvubhaudehanāśāyaprasuptaupuruṣarṣabhau || 18 ||
jīvannadyavipanno'sminaṣṭarājyamanorathaḥ |
prāptapratijñaścaripuḥsakāmorāvaṇaḥkṛtaḥ || 19 ||
evaṃvilapamānantampariṣvajyavibhīṣaṇam |
sugrīvaḥsattvasampannoharirājo'bravīdidam || 20 ||
rājyamprāpsyasidharmajña laṅkāyānnātrasaṃśayaḥ |
rāvaṇassahaputreṇasvakāmannehalapsyate || 21 ||
narujāpīḍitāvetāvubhaurāghavalakṣmaṇau |
tyaktvāmohaṃvadhiṣyetesagaṇaṃrāvaṇaṃraṇe || 22 ||
tamevaṃsāntvayitvātusamāśvāsyacarākṣasam |
suṣeṇaṃśvaśurampārśvesugrīvastamuvācaha || 23 ||
sahaśūrairharigaṇairlabdhasañjñāvarindamau |
gacchatvambhrātaraṅgṛhyakiṣkindhāṃrāmalakṣmaṇau || 24 ||
ahanturāvaṇaṃhatvāsaputraṃsahabāndhavam |
maithilīmānayiṣyāmiśakronaṣṭāmivaśriyam || 25 ||
śrutvaitadvānarendrasyasuṣeṇovākyamabravīt |
daivāsurammahadyuddhamanubhūtaṃsudāruṇam || 26 ||
tadāsmadānavāśarasamsparśakovidāḥ |
nijaghnuśśastraviduṣaścādayantomuhurmuhuḥ || 27 ||
tānārtānnaṣṭasañjñāṃścagatāsūṃścabṛhaspatiḥ |
vidyābhirmantrayuktābhiroṣadhībhiścikitsati || 28 ||
tānyauṣadhānyānayituṅkṣīrodaṃyāntusāgaram |
javenavānarāḥśīghraṃsampātipanasādayaḥ || 29 ||
harayastuvijānantipārvatīstāmahauṣadhīḥ |
sañjīvakaraṇīndivyāṃviśalyāndevanirmitām || 30 ||
candraścanāmadroṇaścakṣīrodesāgarottame |
amṛtaṃyatramathitantatrateparamauṣadhī || 31 ||
tautatravihitedevaiḥparvataumahodadhau |
ayaṃvāyusutorājan hanūmāṃstatragacchatu || 32 ||
etasminnantarevāyurmegāṃścāpisavidyutaḥ |
paryasyasāgaretoyaṅkampayananivamedinīm || 33 ||
mahatāpakṣavātenasarvavadīpamahādrumāḥ |
nipeturbhagnaviṭapāḥsalilelavaṇāmbhasi || 34 ||
abhavan pannagāstrastābhoginastatravāsinaḥ |
śīghraṃsarvāṇiyādāṃsijagmuścalavaṇārṇavam || 35 ||
tatomuhūrtārgaruḍaṃvainateyammahābalam |
vānarādadṛśuḥsarvejvalantamivapāvakam || 36 ||
tamāgatamabhiprekṣyanāgāstesampradudruvuḥ |
yaistausatpuruṣaubaddhauśarabhūtairmahābalau || 37 ||
tatassuparṇaḥkākutsthauspṛṣṭavāpratyabhinadanitaḥ |
vimamarśacapāṇibhyāmmukhecandrasamaprabhe || 38 ||
vainateyenasamspṛṣṭāstayoḥsamruruhurvraṇāḥ |
suvarṇecatanūsnigdhetayorāśubabhūvatuḥ || 39 ||
tejo vīryaṃ balaṃ ca oja;utsāhaś ca mahā guṇāḥ |
pradarśanaṃ ca buddhiś ca smṛtiś ca dviguṇaṃ tayoḥ || 40 ||
tāvutthāpyamahātejāgaruḍovāsavopamau |
ubhautausasvajehṛṣṭorāmaścainamuvācaha || 41 ||
bhavatprasādād vyasanaṃrāvaṇiprabhavammahat |
āvāmihavyatikrāntaupūrvavad balinaukṛtau || 42 ||
yathātātandaśarathaṃyathā'jañcapitāmaham |
tathābhavantamāsādyahṛdayammeprasīdati || 43 ||
kobhavānrūpasampannodivyasraganulepanaḥ |
vasānovirajevastradivyābharaṇabhūṣitaḥ || 44 ||
tamuvācamahātejāvainateyomahābalaḥ |
patattrirājaḥprītātmāharṣaparyākulekṣaṇaḥ || 45 ||
ahaṃsakhātekākutstha priyaḥprāṇobahiścaraḥ |
garutmānihasamprāptoyuvayoḥsāhyakāraṇāt || 46 ||
asurāvāmahāvīryāvānarāvāmahābalāḥ |
surāścāpisagandhvarvāḥpuraskṛtyaśatakratum || 47 ||
nemammokṣayituṃśaktāśśarabandhaṃsudāruṇam |
māyābalādindrajitānirmitaṅkrūrakarmaṇā || 48 ||
etenāgāḥkādraveyāstīkṣṇadaṃṣṭrāviṣolbaṇāḥ |
rakṣomāyāprabhāveṇaśarābhūtvāstvadāśritāḥ || 49 ||
sabhāgyaścāsidharmajña rāma satyaparākrama |
lakṣmaṇenasahabhrātrāsamareripughātinā || 50 ||
imaṃśrutvātuvṛttāntantvaramāṇo'hamāgataḥ |
sahasāyuvayoḥsnehātsakhitvamanupālayan || 51 ||
mokṣitaucamahāghorādasmātsāyakabandhanāt |
apramādaścakartavyoyuvābhyānnityamevaca || 52 ||
prakṛtyārākṣasāḥsarvesaṅgrāmekūṭayodhinaḥ |
śūrāṇāṃśuddhabhāvānāmbhavatāmarārjavambalam || 53 ||
tannaviśvasanīyaṃvorākṣasānāṃraṇājire |
etenaivopamānenanityañjihmāhirākṣasāḥ || 54 ||
evamuktvātadārāmaṃsuparṇassumahābalaḥ |
pariṣvajyacasuhṛtsnigdhamāpraṣṭumupacakrame || 55 ||
sakhe rāghava dharmajña ripūṇāmapivatsala |
abhyanujñātumicchāmigamiṣyāmiyathāmatam || 56 ||
nacakautūhalaṅkāryaṃsakhitvampratirāghava |
kṛtakarmāraṇevīra sakhitvamprativetsyasi || 57 ||
bālavṛddhāvaśeṣāntukṛtvālaṅkāṃśarormibhiḥ |
rāvaṇañcaripuṃhatvāsītāntvaṃsamulapsyate || 58 ||
pradakṣiṇantataḥkṛtvāpariṣvajyacavīryavān |
jagāmākāśamāviśyasuparṇaḥpavanoyathā || 59 ||
virujaurāghavaudṛṣṭavātatovānarayūthapāḥ |
siṃhanādāṃstadānedurlaṅgūlanndudhuvustadā || 60 ||
tatobherīssamājaghnurmṛdaṅgāṃścāpyanādayan |
dadhmuśśaṅkhānsamprahṛṣṭāḥkṣevalantyapiyathāpuram || 61 ||
āsphoṭyāḥspoṭyavikrāntāḥvānarāḥnagayodhinaḥ |
drumānutpaṭyavividhāṃstasthuśśatasahasraśaḥ || 62 ||
visṛjantomahānādāṃstrāsayantoniśācarān |
laṅkādvārāṇyupājagmuryuddhakāmāḥplavaṅgamāḥ || 63 ||
teṣāṃsukhīmastumuloninādobabhūvaśākhāmṛgayūthapānām |
kṣayenidāghasyayathāghanānānnādassubhīmonadatānniśīthe || 64 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe pañcāśassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे युद्धकाण्डम् ।
अथ पञ्चाशस्सर्गः ।
अथोवाचमहातेजाहरिराजोमहाबलः ।
किमियंव्यथितासेनामूढवातेवनौर्जले ॥ 1 ॥
सुग्रीवस्यवचश्श्रुत्वावालिपुत्रोऽङ्गदोऽब्रवीत् ।
नत्वम्पश्यसिरामञ्चलक्ष्मणञ्चमहारथम् ॥ 2 ॥
शरजालचितौवीरावुभौदशरथात्मजौ ।
शरतल्पेमहात्मानौशयानौरुधिरोक्षितौ ॥ 3 ॥
अथाब्रवीद्वानरेन्द्रस्सुग्रीवःपुत्रमङ्गदम् ।
नानिमित्तमिदम्मन्येभवितव्यम्भयेनतु ॥ 4 ॥
विषण्णवदनाह्येतेत्यक्तप्रहरणादिशः ।
प्रपलायन्तिहरयस्त्रासादुत्फुल्ललोचनाः ॥ 5 ॥
अन्योन्यस्यनलज्जन्तेनिरीक्षन्तिपृष्ठतः ।
विप्रकर्षन्तिचान्योन्यम्पतितंलङ्घयन्तिच ॥ 6 ॥
एतस्मिन्नन्तरेवीरोगदापाणिर्विभीषणः ।
सुग्रीवंवर्धयामासराघवञ्चनिरैक्षत ॥ 7 ॥
विभीषणञ्चसुग्रीवोदृष्टवावानरभीषणम् ।
ऋक्षराजम्महात्मानंसमीपस्थमुवाचह ॥ 8 ॥
विभीषणोऽयंसम्प्राप्तोयन्दृष्टवावानरर्षभाः ।
विद्रवन्तिपरितत्रसरावणात्मजशङ्कया ॥ 9 ॥
शीघ्रमेतान् सुसन्त्रस्तान्बहुधाविप्रधावितान् ।
पर्यवस्थापयाख्याहिविभीषणमुपस्थितम् ॥ 10 ॥
सुग्रीवेणैवमुक्तस्तुजाम्बवानृक्षपार्थिवः ।
वानरान्सान्त्वयामाससन्निरुध्यप्रधानतः ॥ 11 ॥
तेनिवृत्ताःपुनःसर्वेवानरास्त्यक्तसम्भ्रमाः ।
ऋक्षराजवचश्श्रुत्वातञ्चदृष्टवाविभीषणम् ॥ 12 ॥
विभीषणस्तुरामस्यदृष्टवागात्रंशरैश्चितम् ।
लक्ष्मणस्यचधर्मात्माबभूवव्यथितस्तदा ॥ 13 ॥
जलक्लिन्नेनहस्तेनतयोर्नेत्रेप्रमृज्यच ।
शोकसम्पीडितमनारुरोदविललापच ॥ 14 ॥
इमौतौसत्त्वसम्पन्नौविक्रान्तौप्रियसम्युगौ ।
इमामवस्थाङ्गमितौराक्षसैःकूटयोधिभिः ॥ 15 ॥
भ्रातुःपुत्रेणमेतेनदुष्पुत्रेणदुरात्मना ।
राक्षस्याजिह्मयाबुध्याचालितावृजुविक्रमौ ॥ 16 ॥
शरैरिमावलंविद्धौरुधिरेणसमुक्षितौ ।
वसुधायामिमौसुप्तौदृश्येतेशल्यकाविव ॥ 17 ॥
ययोर्वीर्यमुपाश्रित्यप्रतिष्ठाकाङ्क्षितामया ।
तावुभौदेहनाशायप्रसुप्तौपुरुषर्षभौ ॥ 18 ॥
जीवन्नद्यविपन्नोऽस्मिनष्टराज्यमनोरथः ।
प्राप्तप्रतिज्ञश्चरिपुःसकामोरावणःकृतः ॥ 19 ॥
एवंविलपमानन्तम्परिष्वज्यविभीषणम् ।
सुग्रीवःसत्त्वसम्पन्नोहरिराजोऽब्रवीदिदम् ॥ 20 ॥
राज्यम्प्राप्स्यसिधर्मज्ञ लङ्कायान्नात्रसंशयः ।
रावणस्सहपुत्रेणस्वकामन्नेहलप्स्यते ॥ 21 ॥
नरुजापीडितावेतावुभौराघवलक्ष्मणौ ।
त्यक्त्वामोहंवधिष्येतेसगणंरावणंरणे ॥ 22 ॥
तमेवंसान्त्वयित्वातुसमाश्वास्यचराक्षसम् ।
सुषेणंश्वशुरम्पार्श्वेसुग्रीवस्तमुवाचह ॥ 23 ॥
सहशूरैर्हरिगणैर्लब्धसञ्ज्ञावरिन्दमौ ।
गच्छत्वम्भ्रातरङ्गृह्यकिष्किन्धांरामलक्ष्मणौ ॥ 24 ॥
अहन्तुरावणंहत्वासपुत्रंसहबान्धवम् ।
मैथिलीमानयिष्यामिशक्रोनष्टामिवश्रियम् ॥ 25 ॥
श्रुत्वैतद्वानरेन्द्रस्यसुषेणोवाक्यमब्रवीत् ।
दैवासुरम्महद्युद्धमनुभूतंसुदारुणम् ॥ 26 ॥
तदास्मदानवाशरसम्स्पर्शकोविदाः ।
निजघ्नुश्शस्त्रविदुषश्चादयन्तोमुहुर्मुहुः ॥ 27 ॥
तानार्तान्नष्टसञ्ज्ञांश्चगतासूंश्चबृहस्पतिः ।
विद्याभिर्मन्त्रयुक्ताभिरोषधीभिश्चिकित्सति ॥ 28 ॥
तान्यौषधान्यानयितुङ्क्षीरोदंयान्तुसागरम् ।
जवेनवानराःशीघ्रंसम्पातिपनसादयः ॥ 29 ॥
हरयस्तुविजानन्तिपार्वतीस्तामहौषधीः ।
सञ्जीवकरणीन्दिव्यांविशल्यान्देवनिर्मिताम् ॥ 30 ॥
चन्द्रश्चनामद्रोणश्चक्षीरोदेसागरोत्तमे ।
अमृतंयत्रमथितन्तत्रतेपरमौषधी ॥ 31 ॥
तौतत्रविहितेदेवैःपर्वतौमहोदधौ ।
अयंवायुसुतोराजन् हनूमांस्तत्रगच्छतु ॥ 32 ॥
एतस्मिन्नन्तरेवायुर्मेगांश्चापिसविद्युतः ।
पर्यस्यसागरेतोयङ्कम्पयननिवमेदिनीम् ॥ 33 ॥
महतापक्षवातेनसर्ववदीपमहाद्रुमाः ।
निपेतुर्भग्नविटपाःसलिलेलवणाम्भसि ॥ 34 ॥
अभवन् पन्नगास्त्रस्ताभोगिनस्तत्रवासिनः ।
शीघ्रंसर्वाणियादांसिजग्मुश्चलवणार्णवम् ॥ 35 ॥
ततोमुहूर्तार्गरुडंवैनतेयम्महाबलम् ।
वानराददृशुःसर्वेज्वलन्तमिवपावकम् ॥ 36 ॥
तमागतमभिप्रेक्ष्यनागास्तेसम्प्रदुद्रुवुः ।
यैस्तौसत्पुरुषौबद्धौशरभूतैर्महाबलौ ॥ 37 ॥
ततस्सुपर्णःकाकुत्स्थौस्पृष्टवाप्रत्यभिनदनितः ।
विममर्शचपाणिभ्याम्मुखेचन्द्रसमप्रभे ॥ 38 ॥
वैनतेयेनसम्स्पृष्टास्तयोःसम्रुरुहुर्व्रणाः ।
सुवर्णेचतनूस्निग्धेतयोराशुबभूवतुः ॥ 39 ॥
तेजो वीर्यं बलं च ओज;उत्साहश् च महा गुणाः ।
प्रदर्शनं च बुद्धिश् च स्मृतिश् च द्विगुणं तयोः ॥ 40 ॥
तावुत्थाप्यमहातेजागरुडोवासवोपमौ ।
उभौतौसस्वजेहृष्टोरामश्चैनमुवाचह ॥ 41 ॥
भवत्प्रसादाद् व्यसनंरावणिप्रभवम्महत् ।
आवामिहव्यतिक्रान्तौपूर्ववद् बलिनौकृतौ ॥ 42 ॥
यथातातन्दशरथंयथाऽजञ्चपितामहम् ।
तथाभवन्तमासाद्यहृदयम्मेप्रसीदति ॥ 43 ॥
कोभवान्रूपसम्पन्नोदिव्यस्रगनुलेपनः ।
वसानोविरजेवस्त्रदिव्याभरणभूषितः ॥ 44 ॥
तमुवाचमहातेजावैनतेयोमहाबलः ।
पतत्त्रिराजःप्रीतात्माहर्षपर्याकुलेक्षणः ॥ 45 ॥
अहंसखातेकाकुत्स्थ प्रियःप्राणोबहिश्चरः ।
गरुत्मानिहसम्प्राप्तोयुवयोःसाह्यकारणात् ॥ 46 ॥
असुरावामहावीर्यावानरावामहाबलाः ।
सुराश्चापिसगन्ध्वर्वाःपुरस्कृत्यशतक्रतुम् ॥ 47 ॥
नेमम्मोक्षयितुंशक्ताश्शरबन्धंसुदारुणम् ।
मायाबलादिन्द्रजितानिर्मितङ्क्रूरकर्मणा ॥ 48 ॥
एतेनागाःकाद्रवेयास्तीक्ष्णदंष्ट्राविषोल्बणाः ।
रक्षोमायाप्रभावेणशराभूत्वास्त्वदाश्रिताः ॥ 49 ॥
सभाग्यश्चासिधर्मज्ञ राम सत्यपराक्रम ।
लक्ष्मणेनसहभ्रात्रासमरेरिपुघातिना ॥ 50 ॥
इमंश्रुत्वातुवृत्तान्तन्त्वरमाणोऽहमागतः ।
सहसायुवयोःस्नेहात्सखित्वमनुपालयन् ॥ 51 ॥
मोक्षितौचमहाघोरादस्मात्सायकबन्धनात् ।
अप्रमादश्चकर्तव्योयुवाभ्यान्नित्यमेवच ॥ 52 ॥
प्रकृत्याराक्षसाःसर्वेसङ्ग्रामेकूटयोधिनः ।
शूराणांशुद्धभावानाम्भवतामरार्जवम्बलम् ॥ 53 ॥
तन्नविश्वसनीयंवोराक्षसानांरणाजिरे ।
एतेनैवोपमानेननित्यञ्जिह्माहिराक्षसाः ॥ 54 ॥
एवमुक्त्वातदारामंसुपर्णस्सुमहाबलः ।
परिष्वज्यचसुहृत्स्निग्धमाप्रष्टुमुपचक्रमे ॥ 55 ॥
सखे राघव धर्मज्ञ रिपूणामपिवत्सल ।
अभ्यनुज्ञातुमिच्छामिगमिष्यामियथामतम् ॥ 56 ॥
नचकौतूहलङ्कार्यंसखित्वम्प्रतिराघव ।
कृतकर्मारणेवीर सखित्वम्प्रतिवेत्स्यसि ॥ 57 ॥
बालवृद्धावशेषान्तुकृत्वालङ्कांशरोर्मिभिः ।
रावणञ्चरिपुंहत्वासीतान्त्वंसमुलप्स्यते ॥ 58 ॥
प्रदक्षिणन्ततःकृत्वापरिष्वज्यचवीर्यवान् ।
जगामाकाशमाविश्यसुपर्णःपवनोयथा ॥ 59 ॥
विरुजौराघवौदृष्टवाततोवानरयूथपाः ।
सिंहनादांस्तदानेदुर्लङ्गूलन्न्दुधुवुस्तदा ॥ 60 ॥
ततोभेरीस्समाजघ्नुर्मृदङ्गांश्चाप्यनादयन् ।
दध्मुश्शङ्खान्सम्प्रहृष्टाःक्षेवलन्त्यपियथापुरम् ॥ 61 ॥
आस्फोट्याःस्पोट्यविक्रान्ताःवानराःनगयोधिनः ।
द्रुमानुत्पट्यविविधांस्तस्थुश्शतसहस्रशः ॥ 62 ॥
विसृजन्तोमहानादांस्त्रासयन्तोनिशाचरान् ।
लङ्काद्वाराण्युपाजग्मुर्युद्धकामाःप्लवङ्गमाः ॥ 63 ॥
तेषांसुखीमस्तुमुलोनिनादोबभूवशाखामृगयूथपानाम् ।
क्षयेनिदाघस्ययथाघनानान्नादस्सुभीमोनदतान्निशीथे ॥ 64 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये युद्धकाण्डे पञ्चाशस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha pañcāśassargaḥ |
athovācamahātejāharirājomahābalaḥ |
kimiyaṃvyathitāsenāmūḍhavātevanaurjale || 1 ||
sugrīvasyavacaśśrutvāvāliputro'ṅgado'bravīt |
natvampaśyasirāmañcalakṣmaṇañcamahāratham || 2 ||
śarajālacitauvīrāvubhaudaśarathātmajau |
śaratalpemahātmānauśayānaurudhirokṣitau || 3 ||
athābravīdvānarendrassugrīvaḥputramaṅgadam |
nānimittamidammanyebhavitavyambhayenatu || 4 ||
viṣaṇṇavadanāhyetetyaktapraharaṇādiśaḥ |
prapalāyantiharayastrāsādutphullalocanāḥ || 5 ||
anyonyasyanalajjantenirīkṣantipṛṣṭhataḥ |
viprakarṣanticānyonyampatitaṃlaṅghayantica || 6 ||
etasminnantarevīrogadāpāṇirvibhīṣaṇaḥ |
sugrīvaṃvardhayāmāsarāghavañcaniraikṣata || 7 ||
vibhīṣaṇañcasugrīvodṛṣṭavāvānarabhīṣaṇam |
ṛkṣarājammahātmānaṃsamīpasthamuvācaha || 8 ||
vibhīṣaṇo'yaṃsamprāptoyandṛṣṭavāvānararṣabhāḥ |
vidravantiparitatrasarāvaṇātmajaśaṅkayā || 9 ||
śīghrametān susantrastānbahudhāvipradhāvitān |
paryavasthāpayākhyāhivibhīṣaṇamupasthitam || 10 ||
sugrīveṇaivamuktastujāmbavānṛkṣapārthivaḥ |
vānarānsāntvayāmāsasannirudhyapradhānataḥ || 11 ||
tenivṛttāḥpunaḥsarvevānarāstyaktasambhramāḥ |
ṛkṣarājavacaśśrutvātañcadṛṣṭavāvibhīṣaṇam || 12 ||
vibhīṣaṇasturāmasyadṛṣṭavāgātraṃśaraiścitam |
lakṣmaṇasyacadharmātmābabhūvavyathitastadā || 13 ||
jalaklinnenahastenatayornetrepramṛjyaca |
śokasampīḍitamanārurodavilalāpaca || 14 ||
imautausattvasampannauvikrāntaupriyasamyugau |
imāmavasthāṅgamitaurākṣasaiḥkūṭayodhibhiḥ || 15 ||
bhrātuḥputreṇametenaduṣputreṇadurātmanā |
rākṣasyājihmayābudhyācālitāvṛjuvikramau || 16 ||
śarairimāvalaṃviddhaurudhireṇasamukṣitau |
vasudhāyāmimausuptaudṛśyeteśalyakāviva || 17 ||
yayorvīryamupāśrityapratiṣṭhākāṅkṣitāmayā |
tāvubhaudehanāśāyaprasuptaupuruṣarṣabhau || 18 ||
jīvannadyavipanno'sminaṣṭarājyamanorathaḥ |
prāptapratijñaścaripuḥsakāmorāvaṇaḥkṛtaḥ || 19 ||
evaṃvilapamānantampariṣvajyavibhīṣaṇam |
sugrīvaḥsattvasampannoharirājo'bravīdidam || 20 ||
rājyamprāpsyasidharmajña laṅkāyānnātrasaṃśayaḥ |
rāvaṇassahaputreṇasvakāmannehalapsyate || 21 ||
narujāpīḍitāvetāvubhaurāghavalakṣmaṇau |
tyaktvāmohaṃvadhiṣyetesagaṇaṃrāvaṇaṃraṇe || 22 ||
tamevaṃsāntvayitvātusamāśvāsyacarākṣasam |
suṣeṇaṃśvaśurampārśvesugrīvastamuvācaha || 23 ||
sahaśūrairharigaṇairlabdhasañjñāvarindamau |
gacchatvambhrātaraṅgṛhyakiṣkindhāṃrāmalakṣmaṇau || 24 ||
ahanturāvaṇaṃhatvāsaputraṃsahabāndhavam |
maithilīmānayiṣyāmiśakronaṣṭāmivaśriyam || 25 ||
śrutvaitadvānarendrasyasuṣeṇovākyamabravīt |
daivāsurammahadyuddhamanubhūtaṃsudāruṇam || 26 ||
tadāsmadānavāśarasamsparśakovidāḥ |
nijaghnuśśastraviduṣaścādayantomuhurmuhuḥ || 27 ||
tānārtānnaṣṭasañjñāṃścagatāsūṃścabṛhaspatiḥ |
vidyābhirmantrayuktābhiroṣadhībhiścikitsati || 28 ||
tānyauṣadhānyānayituṅkṣīrodaṃyāntusāgaram |
javenavānarāḥśīghraṃsampātipanasādayaḥ || 29 ||
harayastuvijānantipārvatīstāmahauṣadhīḥ |
sañjīvakaraṇīndivyāṃviśalyāndevanirmitām || 30 ||
candraścanāmadroṇaścakṣīrodesāgarottame |
amṛtaṃyatramathitantatrateparamauṣadhī || 31 ||
tautatravihitedevaiḥparvataumahodadhau |
ayaṃvāyusutorājan hanūmāṃstatragacchatu || 32 ||
etasminnantarevāyurmegāṃścāpisavidyutaḥ |
paryasyasāgaretoyaṅkampayananivamedinīm || 33 ||
mahatāpakṣavātenasarvavadīpamahādrumāḥ |
nipeturbhagnaviṭapāḥsalilelavaṇāmbhasi || 34 ||
abhavan pannagāstrastābhoginastatravāsinaḥ |
śīghraṃsarvāṇiyādāṃsijagmuścalavaṇārṇavam || 35 ||
tatomuhūrtārgaruḍaṃvainateyammahābalam |
vānarādadṛśuḥsarvejvalantamivapāvakam || 36 ||
tamāgatamabhiprekṣyanāgāstesampradudruvuḥ |
yaistausatpuruṣaubaddhauśarabhūtairmahābalau || 37 ||
tatassuparṇaḥkākutsthauspṛṣṭavāpratyabhinadanitaḥ |
vimamarśacapāṇibhyāmmukhecandrasamaprabhe || 38 ||
vainateyenasamspṛṣṭāstayoḥsamruruhurvraṇāḥ |
suvarṇecatanūsnigdhetayorāśubabhūvatuḥ || 39 ||
tejo vīryaṃ balaṃ ca oja;utsāhaś ca mahā guṇāḥ |
pradarśanaṃ ca buddhiś ca smṛtiś ca dviguṇaṃ tayoḥ || 40 ||
tāvutthāpyamahātejāgaruḍovāsavopamau |
ubhautausasvajehṛṣṭorāmaścainamuvācaha || 41 ||
bhavatprasādād vyasanaṃrāvaṇiprabhavammahat |
āvāmihavyatikrāntaupūrvavad balinaukṛtau || 42 ||
yathātātandaśarathaṃyathā'jañcapitāmaham |
tathābhavantamāsādyahṛdayammeprasīdati || 43 ||
kobhavānrūpasampannodivyasraganulepanaḥ |
vasānovirajevastradivyābharaṇabhūṣitaḥ || 44 ||
tamuvācamahātejāvainateyomahābalaḥ |
patattrirājaḥprītātmāharṣaparyākulekṣaṇaḥ || 45 ||
ahaṃsakhātekākutstha priyaḥprāṇobahiścaraḥ |
garutmānihasamprāptoyuvayoḥsāhyakāraṇāt || 46 ||
asurāvāmahāvīryāvānarāvāmahābalāḥ |
surāścāpisagandhvarvāḥpuraskṛtyaśatakratum || 47 ||
nemammokṣayituṃśaktāśśarabandhaṃsudāruṇam |
māyābalādindrajitānirmitaṅkrūrakarmaṇā || 48 ||
etenāgāḥkādraveyāstīkṣṇadaṃṣṭrāviṣolbaṇāḥ |
rakṣomāyāprabhāveṇaśarābhūtvāstvadāśritāḥ || 49 ||
sabhāgyaścāsidharmajña rāma satyaparākrama |
lakṣmaṇenasahabhrātrāsamareripughātinā || 50 ||
imaṃśrutvātuvṛttāntantvaramāṇo'hamāgataḥ |
sahasāyuvayoḥsnehātsakhitvamanupālayan || 51 ||
mokṣitaucamahāghorādasmātsāyakabandhanāt |
apramādaścakartavyoyuvābhyānnityamevaca || 52 ||
prakṛtyārākṣasāḥsarvesaṅgrāmekūṭayodhinaḥ |
śūrāṇāṃśuddhabhāvānāmbhavatāmarārjavambalam || 53 ||
tannaviśvasanīyaṃvorākṣasānāṃraṇājire |
etenaivopamānenanityañjihmāhirākṣasāḥ || 54 ||
evamuktvātadārāmaṃsuparṇassumahābalaḥ |
pariṣvajyacasuhṛtsnigdhamāpraṣṭumupacakrame || 55 ||
sakhe rāghava dharmajña ripūṇāmapivatsala |
abhyanujñātumicchāmigamiṣyāmiyathāmatam || 56 ||
nacakautūhalaṅkāryaṃsakhitvampratirāghava |
kṛtakarmāraṇevīra sakhitvamprativetsyasi || 57 ||
bālavṛddhāvaśeṣāntukṛtvālaṅkāṃśarormibhiḥ |
rāvaṇañcaripuṃhatvāsītāntvaṃsamulapsyate || 58 ||
pradakṣiṇantataḥkṛtvāpariṣvajyacavīryavān |
jagāmākāśamāviśyasuparṇaḥpavanoyathā || 59 ||
virujaurāghavaudṛṣṭavātatovānarayūthapāḥ |
siṃhanādāṃstadānedurlaṅgūlanndudhuvustadā || 60 ||
tatobherīssamājaghnurmṛdaṅgāṃścāpyanādayan |
dadhmuśśaṅkhānsamprahṛṣṭāḥkṣevalantyapiyathāpuram || 61 ||
āsphoṭyāḥspoṭyavikrāntāḥvānarāḥnagayodhinaḥ |
drumānutpaṭyavividhāṃstasthuśśatasahasraśaḥ || 62 ||
visṛjantomahānādāṃstrāsayantoniśācarān |
laṅkādvārāṇyupājagmuryuddhakāmāḥplavaṅgamāḥ || 63 ||
teṣāṃsukhīmastumuloninādobabhūvaśākhāmṛgayūthapānām |
kṣayenidāghasyayathāghanānānnādassubhīmonadatānniśīthe || 64 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe pañcāśassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Tamil script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.