ஶ்ரீமத்வால்மீகீய ராமாயணே யுத்தகாண்டம் ।
அத ஸப்தபஞ்சாஶஸ்ஸர்கஃ ।
அகம்பநவதம்ஶ்ருத்வாக்ருத்தோவைராக்ஷஸேஶ்வரஃ ।
கிஞ்சிததீநமுகஶ்சாபிஸசிவாம்ஸ்தாநுதைக்ஷத ॥ 1 ॥
ஸதுத்யாத்வாமுஹூர்தந்துமந்த்ரிபிஸ்ஸம்விசார்யச ।
ததஸ்துராவணஃபூர்வதிவஸேராக்ஷஸாதிபஃ ॥ 2 ॥
புரீம்பரியயௌலங்காம்ஸர்வகுல்மாநவேக்ஷிதும் ।
தாம்ராக்ஷஸகணைர்குப்தாங்குல்மைர்பஹுபிராவ்ரு'தாம் ॥ 3 ॥
ததர்ஶநகரீம்லங்காம்பதாகாத்வஜமாலிநீம் ।
ருத்தாந்துநகரீந்த்ரு'ஷ்டவாராவணோராக்ஷஸேஶ்வரஃ ॥ 4 ॥
உவாசாத்மஹிதங்காலேப்ரஹஸ்தம்யுத்தகோவிதம் ।
புரஸ்யோபநிவிஷ்டஸ்யஸஹஸாபீடிதஸ்யவா ॥ 5 ॥
நாந்யம்யுத்தாத்ப்ரபஶ்யாமிமோக்ஷம்யுத்தவிஶாரத ।
அஹம்வாகும்பகர்ணோவாத்வம்வாஸேநாபதிர்மம ॥ 6 ॥
இந்த்ரஜித்வாநிகும்போவாவஹேயுர்பாரமீத்ரு'ஶம் ।
ஸத்வம்பலமதஶ்ஶீக்ரமாதாயபரிக்ரு'ஹ்யச ॥ 7 ॥
விஜயாயாபிநிர்யாஹியத்ரஸர்வேவநௌகஸஃ ।
நிர்யாணாயாதேவதேநூநஞ்சபலாஹரிவாஹிநீ ॥ 8 ॥
நர்ததாம்ராக்ஷஸேந்த்ராணாம்ஶ்ருத்வாநாதந்த்ரவிஷ்யதி ।
சபலாஹ்யவிநீதாஶ்சசலசித்தாஶ்சவாநராஃ ॥ 9 ॥
நஸஹிஷ்யந்திதேநாதம்ஸிம்ஹநாதமிவத்விபாஃ ।
வித்ருதேசபலேதஸ்மிந் ராமஃஸௌமித்ரிணாஸஹ ॥ 10 ॥
அவஶஸ்தேநிராலம்பஃப்ரஹஸ்தவஶமேஷ்யதி ।
ஆபத்ஸம்ஶயிதாஶ்ரேயோநாத்ரநிஸ்ஸம்ஶயீக்ரு'தா ॥ 11 ॥
ப்ரதிலோமாநுலோமம்வாயத்வாநோமந்யஸேஹிதம் ।
ராவணேநைவமுக்தஸ்துப்ரஹஸ்தோவாஹிநீபதிஃ ॥ 12 ॥
ராக்ஷஸேந்த்ரமுவாசேதமஸுரேந்த்ரமிவோஶநா ।
ராஜந்மந்த்ரிதபூர்வந்நஃகுஶலைஸ்ஸஹமந்த்ரிபிஃ ॥ 13 ॥
விவாதஶ்சாபிநோவ்ரு'த்தஸ்ஸமவேக்ஷ்யபரஸ்பரம் ।
ப்ரதாநேநதுஸீதாயாஃஶ்ரேயோவ்யவஸிதம்மயா ॥ 14 ॥
அப்ரதாநேபுநர்யுத்தந்த்ரு'ஷ்டமேத்ததைவநஃ ।
ஸோऽஹந்தாநைஶ்சமாநைஶ்சஸததம்பூஜிதஸ்த்வயா ॥ 15 ॥
ஸாந்த்வைஶ்சவிவிதைஃகாலேகிந்நகுர்யாம்ஹிதந்தவ ।
நஹிமேஜீவிதம்ரக்ஷ்யம்புத்ரதாரதநாநிச ॥ 16 ॥
த்வம்பஶ்யமாஞ்ஜுஹூஷந்தந்த்வதர்தேஜீவிதம்யுதி ।
ஏவமுக்த்வாதுபர்தாரம்ராவணம்வாஹிநீபதிஃ ॥ 17 ॥
உவாசேதம்பலாத்யக்ஷாந்ப்ரஹஸ்தஃபுரதஃஸ்திதாந் ।
மேஶீக்ரம்ராக்ஷஸாநாம்மஹாத்பலம் ॥ 18 ॥
மத்பாணாப்தாவேகேநஹதாநாம்ஶநிசரணாஜிரே ।
அத்யஹ்ரு'ஷ்யந்துமாம்ஸாதாஃபக்ஷிணஃகாநநௌகஸாம் ॥ 19 ॥
இத்யுக்தாஸ்தேப்ரஹஸ்தேநபலாத்யக்ஷாஃ க்ரு'தத்வராஃ ।
பலமுத்யோஜயாமாஸுஸ்தஸ்மிந்ராக்ஷஸமந்திரே ॥ 20 ॥
ஸாபபூவமுஹூர்தேநநிக்மர்நாநாவிதாயுதைஃ ।
லங்காராக்ஷஸவீரைஸ்தைர்கஜைரிவஸமாகுலா ॥ 21 ॥
ஹுதாஶநந்தர்பயதாம்ப்ராஹ்மணாம்ஶ்சநமஸ்யதாம் ।
ஆஜ்யகந்தப்ரதிவஹஃஸுரபிர்மாருதோவவௌ ॥ 22 ॥
ஸ்ரஜஶ்சவிவிதாகாராஜக்ரு'ஹுஸ்த்வபிமந்த்ரிதாஃ ।
ஸங்க்ராமஸஜ்ஜாஃஸம்ஹ்ரு'ஷ்டாதராயந்ராக்ஷஸாஸ்ததா ॥ 23 ॥
ஸதநுஷ்காஃகவசிநோவேகாதாப்லுத்யராக்ஷஸாஃ ।
ராவணம்ப்ரேக்ஷ்யராஜாநம்ப்ரஹஸ்தம்பர்யவாரயந் ॥ 24 ॥
அதாமந்த்ற்யதுராஜாநம்பேரீமாஹத்யபைரவாம் ।
ஆருரோஹரதம்யுக்தஃப்ரஹஸ்தஸ்ஸஜ்ஜகல்பிதம் ॥ 25 ॥
ஹயைர்மஹாஜவைர்யுக்தம்ஸம்யக்ஸூதஸுஸம்யதம் ।
மஹாஜலதநிர்கோஷம்ஸாக்ஷாச்சந்த்ரார்கபாஸ்வரம் ॥ 26 ॥
உரகத்வஜதுர்தர்ஷம்ஸுவரூதம்ஸ்வவஸ்கரம் ।
ஸுவர்ணஜாலஸம்யுக்தம்ப்ரஹஸந்தமிவஶ்ரியா ॥ 27 ॥
ததஸ்தம்ரதமாஸ்தாயராவணார்பிதஶாஸநஃ ।
லங்காயாநிர்யயௌதூர்ணம்பலேநமஹதாவ்ரு'தஃ ॥ 28 ॥
ததோதுந்துபிநிர்கோஷஃபர்ஜந்யநிநதோபமஃ ।
வாதித்ராணாஞ்சநிநதஃபூரயந்நிவமேதிநீம் ॥ 29 ॥
ஶுஶ்ருவேஶங்கஶப்தஶ்சப்ரயாதேவாஹிநீபதௌ ।
நிநதந்தஸ்ஸ்வராந்கோராந்ராக்ஷஸாஜக்முரக்ரதஃ ॥ 30 ॥
பீமரூபாமஹாகாயாஃப்ரஹஸ்தஸ்யபுரஸ்ஸராஃ ।
நராந்தகஃகும்பஹநுர்மஹாநாதஸ்ஸமுந்நதஃ ॥ 31 ॥
ப்ரஹஸ்தஸசிவாஹ்யேதேநிர்யயுஃபரிவார்யதம் ।
வ்யூடேநேவஸுகோரேணபூர்வத்வாராத்ஸநிர்யயௌ ॥ 32 ॥
கஜயூதநிகாஶேநபலேநமஹதாவ்ரு'தஃ ।
ஸாகரப்ரதிமௌகேநவ்ரு'தஸ்தேநபலேநஸஃ ॥ 33 ॥
ப்ரஹஸ்தோநிர்யயௌக்ருத்தஃகாலாந்தகயமோபமஃ ।
தஸ்யநிர்யாணகோஷேணராக்ஷஸாநாஞ்சநர்ததாம் ॥ 34 ॥
லங்காயாம்ஸர்வபூதாநிவிநேதுர்விக்ரு'தைஸ்ஸ்வரைஃ ।
வ்யப்ரமாகாஶமாவிஶ்யமாம்ஸஶோணிதபோஜநாஃ ॥ 35 ॥
மண்டலாந்யபஸவ்யாநிககாஶ்சக்ரூரதம்ப்ரதி ।
ஸம்நத்யஃபாவகஜ்வாலாஃஶிவாகோராவவாஶிரே ॥ 36 ॥
அந்தரிக்ஷாத்பபாதோல்காவாயுஶ்சபருஷம்வநௌ ।
அந்யோந்யமபிஸம்ரப்தாக்ரஹாஶ்சநசகாஶிரே ॥ 37 ॥
மேகாஶ்சகரநிர்கோஷாரதஸ்யோபரிரக்ஷஸஃ ।
வவ்ரு'ஷம்ருதிரஞ்சாஸ்யஸிஷிசுஶ்சபுரஸ்ஸராந் ॥ 38 ॥
கேதுர்மூர்தநிக்ரு'த்ரோऽஸ்யநிலீநோதக்ஷிணாமுகஃ ।
துதந்நுபயதஃபார்ஶ்வம்ஸமக்ராமஹரத்ப்ரபாம் ॥ 39 ॥
ஸாரதேர்பஹுஶஶ்சாஸ்யஸங்க்ராமமவகாஹதஃ ।
ப்ரதோதோந்யபதத்தஸ்தாத்ஸூதஸ்யஹயஸாதிநஃ ॥ 40 ॥
நிர்யாணஶ்ரீஶ்சயாऽஸ்யாஸீத்பாஸ்வராவஸுதுர்லபாஃ ।
ஸாநநாஶமுஹூர்தேநஸமேசஸ்கலிதாஹயாஃ ॥ 41 ॥
ப்ரஹஸ்தந்த்வபிநிர்யாந்தம்ப்ரக்யாதபலபௌருஷம் ।
யுதிநாநாப்ரஹரணாகபிஸேநாऽப்யவர்தத ॥ 42 ॥
அதகோஷஸ்ஸுதுமுலோஹரீணாம்ஸமஜாயத ।
வ்ரு'க்ஷாநாருஜதாஞ்சைவகுர்வீராக்ரு'ஹ்ணதாம்ஶிலாஃ ॥ 43 ॥
நததாம்ராக்ஷஸாநாஞ்சவாநராணாஞ்சகர்ஜதாம் ।
உபேப்ரமுதிதேஸைந்யேரக்ஷோகணவநௌகஸாம் ॥ 44 ॥
வேகிதாநாம்ஸமர்தாநாமந்யோந்யவதகாங் க்ஷிணாம் ।
பரஸ்பரஞ்சாஹ்வயதாந்நிநாத்ஶூயதேமஹாந் ॥ 45 ॥
ததஃப்ரஹஸ்தஃகபிராஜவாஹிநீமபிப்ரதஸ்தேவிஜயாயதுர்மதிஃ ।
விவ்ரு'த்தவேகம்ஶ்சவிவேஶதாஞ்சமூம்யதாமுமூர்ஷுஶ்ஶலபோவிபாவஸும் ॥ 46 ॥
இத்யார்ஷே ஶ்ரீமத்ராமாயணே வால்மீகீய ஆதிகாவ்யே யுத்தகாண்டே ஸப்தபஞ்சாஶஸ்ஸர்கஃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha saptapañcāśassargaḥ |
akampanavadhaṃśrutvākruddhovairākṣaseśvaraḥ |
kiñcidadīnamukhaścāpisacivāṃstānudaikṣata || 1 ||
satudhyātvāmuhūrtantumantribhissaṃvicāryaca |
tatasturāvaṇaḥpūrvadivaserākṣasādhipaḥ || 2 ||
purīmpariyayaulaṅkāṃsarvagulmānavekṣitum |
tāṃrākṣasagaṇairguptāṅgulmairbahubhirāvṛtām || 3 ||
dadarśanagarīṃlaṅkāmpatākādhvajamālinīm |
ruddhāntunagarīndṛṣṭavārāvaṇorākṣaseśvaraḥ || 4 ||
uvācātmahitaṅkāleprahastaṃyuddhakovidam |
purasyopaniviṣṭasyasahasāpīḍitasyavā || 5 ||
nānyaṃyuddhātprapaśyāmimokṣaṃyuddhaviśārada |
ahaṃvākumbhakarṇovātvaṃvāsenāpatirmama || 6 ||
indrajidvānikumbhovāvaheyurbhāramīdṛśam |
satvambalamataśśīghramādāyaparigṛhyaca || 7 ||
vijayāyābhiniryāhiyatrasarvevanaukasaḥ |
niryāṇāyādevatenūnañcapalāharivāhinī || 8 ||
nardatāṃrākṣasendrāṇāṃśrutvānādandraviṣyati |
capalāhyavinītāścacalacittāścavānarāḥ || 9 ||
nasahiṣyantitenādaṃsiṃhanādamivadvipāḥ |
vidrutecabaletasmin rāmaḥsaumitriṇāsaha || 10 ||
avaśastenirālambaḥprahastavaśameṣyati |
āpatsaṃśayitāśreyonātranissaṃśayīkṛtā || 11 ||
pratilomānulomaṃvāyadvānomanyasehitam |
rāvaṇenaivamuktastuprahastovāhinīpatiḥ || 12 ||
rākṣasendramuvācedamasurendramivośanā |
rājanmantritapūrvannaḥkuśalaissahamantribhiḥ || 13 ||
vivādaścāpinovṛttassamavekṣyaparasparam |
pradānenatusītāyāḥśreyovyavasitammayā || 14 ||
apradānepunaryuddhandṛṣṭamettathaivanaḥ |
so'handānaiścamānaiścasatatampūjitastvayā || 15 ||
sāntvaiścavividhaiḥkālekinnakuryāṃhitantava |
nahimejīvitaṃrakṣyamputradāradhanānica || 16 ||
tvampaśyamāñjuhūṣantantvadarthejīvitaṃyudhi |
evamuktvātubhartāraṃrāvaṇaṃvāhinīpatiḥ || 17 ||
uvācedambalādhyakṣānprahastaḥpurataḥsthitān |
meśīghraṃrākṣasānāmmahādbalam || 18 ||
madbhāṇābdāvegenahatānāṃśanicaraṇājire |
adyahṛṣyantumāṃsādāḥpakṣiṇaḥkānanaukasām || 19 ||
ityuktāsteprahastenabalādhyakṣāḥ kṛtatvarāḥ |
balamudyojayāmāsustasminrākṣasamandire || 20 ||
sābabhūvamuhūrtenanigmarnānāvidhāyudhaiḥ |
laṅkārākṣasavīraistairgajairivasamākulā || 21 ||
hutāśanantarpayatāmbrāhmaṇāṃścanamasyatām |
ājyagandhaprativahaḥsurabhirmārutovavau || 22 ||
srajaścavividhākārājagṛhustvabhimantritāḥ |
saṅgrāmasajjāḥsamhṛṣṭādharāyanrākṣasāstadā || 23 ||
sadhanuṣkāḥkavacinovegādāplutyarākṣasāḥ |
rāvaṇamprekṣyarājānamprahastamparyavārayan || 24 ||
athāmantṟyaturājānambherīmāhatyabhairavām |
āruroharathaṃyuktaḥprahastassajjakalpitam || 25 ||
hayairmahājavairyuktaṃsamyaksūtasusaṃyatam |
mahājaladanirghoṣaṃsākṣāccandrārkabhāsvaram || 26 ||
uragadhvajadurdharṣaṃsuvarūthaṃsvavaskaram |
suvarṇajālasaṃyuktamprahasantamivaśriyā || 27 ||
tatastaṃrathamāsthāyarāvaṇārpitaśāsanaḥ |
laṅkāyāniryayautūrṇambalenamahatāvṛtaḥ || 28 ||
tatodundhubhinirghoṣaḥparjanyaninadopamaḥ |
vāditrāṇāñcaninadaḥpūrayannivamedinīm || 29 ||
śuśruveśaṅkhaśabdaścaprayātevāhinīpatau |
ninadantassvarānghorānrākṣasājagmuragrataḥ || 30 ||
bhīmarūpāmahākāyāḥprahastasyapurassarāḥ |
narāntakaḥkumbhahanurmahānādassamunnataḥ || 31 ||
prahastasacivāhyeteniryayuḥparivāryatam |
vyūḍhenevasughoreṇapūrvadvārātsaniryayau || 32 ||
gajayūthanikāśenabalenamahatāvṛtaḥ |
sāgarapratimaughenavṛtastenabalenasaḥ || 33 ||
prahastoniryayaukruddhaḥkālāntakayamopamaḥ |
tasyaniryāṇaghoṣeṇarākṣasānāñcanardatām || 34 ||
laṅkāyāṃsarvabhūtānivinedurvikṛtaissvaraiḥ |
vyabhramākāśamāviśyamāṃsaśoṇitabhojanāḥ || 35 ||
maṇḍalānyapasavyānikhagāścakrūrathamprati |
samnatyaḥpāvakajvālāḥśivāghorāvavāśire || 36 ||
antarikṣātpapātolkāvāyuścaparuṣaṃvanau |
anyonyamabhisaṃrabdhāgrahāścanacakāśire || 37 ||
meghāścakharanirghoṣārathasyoparirakṣasaḥ |
vavṛṣaṃrudhirañcāsyasiṣicuścapurassarān || 38 ||
keturmūrdhanigṛdhro'syanilīnodakṣiṇāmukhaḥ |
tudannubhayataḥpārśvaṃsamagrāmaharatprabhām || 39 ||
sāratherbhahuśaścāsyasaṅgrāmamavagāhataḥ |
pratodonyapataddhastātsūtasyahayasādinaḥ || 40 ||
niryāṇaśrīścayā'syāsīdbhāsvarāvasudurlabhāḥ |
sānanāśamuhūrtenasamecaskhalitāhayāḥ || 41 ||
prahastantvabhiniryāntamprakhyātabalapauruṣam |
yudhinānāpraharaṇākapisenā'bhyavartata || 42 ||
athaghoṣassutumuloharīṇāṃsamajāyata |
vṛkṣānārujatāñcaivagurvīrāgṛhṇatāṃśilāḥ || 43 ||
nadatāṃrākṣasānāñcavānarāṇāñcagarjatām |
ubhepramuditesainyerakṣogaṇavanaukasām || 44 ||
vegitānāṃsamarthānāmanyonyavadhakāṅ kṣiṇām |
parasparañcāhvayatānninādśūyatemahān || 45 ||
tataḥprahastaḥkapirājavāhinīmabhipratasthevijayāyadurmatiḥ |
vivṛddhavegaṃścaviveśatāñcamūṃyathāmumūrṣuśśalabhovibhāvasum || 46 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe saptapañcāśassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे युद्धकाण्डम् ।
अथ सप्तपञ्चाशस्सर्गः ।
अकम्पनवधंश्रुत्वाक्रुद्धोवैराक्षसेश्वरः ।
किञ्चिददीनमुखश्चापिसचिवांस्तानुदैक्षत ॥ 1 ॥
सतुध्यात्वामुहूर्तन्तुमन्त्रिभिस्संविचार्यच ।
ततस्तुरावणःपूर्वदिवसेराक्षसाधिपः ॥ 2 ॥
पुरीम्परिययौलङ्कांसर्वगुल्मानवेक्षितुम् ।
तांराक्षसगणैर्गुप्ताङ्गुल्मैर्बहुभिरावृताम् ॥ 3 ॥
ददर्शनगरींलङ्काम्पताकाध्वजमालिनीम् ।
रुद्धान्तुनगरीन्दृष्टवारावणोराक्षसेश्वरः ॥ 4 ॥
उवाचात्महितङ्कालेप्रहस्तंयुद्धकोविदम् ।
पुरस्योपनिविष्टस्यसहसापीडितस्यवा ॥ 5 ॥
नान्यंयुद्धात्प्रपश्यामिमोक्षंयुद्धविशारद ।
अहंवाकुम्भकर्णोवात्वंवासेनापतिर्मम ॥ 6 ॥
इन्द्रजिद्वानिकुम्भोवावहेयुर्भारमीदृशम् ।
सत्वम्बलमतश्शीघ्रमादायपरिगृह्यच ॥ 7 ॥
विजयायाभिनिर्याहियत्रसर्वेवनौकसः ।
निर्याणायादेवतेनूनञ्चपलाहरिवाहिनी ॥ 8 ॥
नर्दतांराक्षसेन्द्राणांश्रुत्वानादन्द्रविष्यति ।
चपलाह्यविनीताश्चचलचित्ताश्चवानराः ॥ 9 ॥
नसहिष्यन्तितेनादंसिंहनादमिवद्विपाः ।
विद्रुतेचबलेतस्मिन् रामःसौमित्रिणासह ॥ 10 ॥
अवशस्तेनिरालम्बःप्रहस्तवशमेष्यति ।
आपत्संशयिताश्रेयोनात्रनिस्संशयीकृता ॥ 11 ॥
प्रतिलोमानुलोमंवायद्वानोमन्यसेहितम् ।
रावणेनैवमुक्तस्तुप्रहस्तोवाहिनीपतिः ॥ 12 ॥
राक्षसेन्द्रमुवाचेदमसुरेन्द्रमिवोशना ।
राजन्मन्त्रितपूर्वन्नःकुशलैस्सहमन्त्रिभिः ॥ 13 ॥
विवादश्चापिनोवृत्तस्समवेक्ष्यपरस्परम् ।
प्रदानेनतुसीतायाःश्रेयोव्यवसितम्मया ॥ 14 ॥
अप्रदानेपुनर्युद्धन्दृष्टमेत्तथैवनः ।
सोऽहन्दानैश्चमानैश्चसततम्पूजितस्त्वया ॥ 15 ॥
सान्त्वैश्चविविधैःकालेकिन्नकुर्यांहितन्तव ।
नहिमेजीवितंरक्ष्यम्पुत्रदारधनानिच ॥ 16 ॥
त्वम्पश्यमाञ्जुहूषन्तन्त्वदर्थेजीवितंयुधि ।
एवमुक्त्वातुभर्तारंरावणंवाहिनीपतिः ॥ 17 ॥
उवाचेदम्बलाध्यक्षान्प्रहस्तःपुरतःस्थितान् ।
मेशीघ्रंराक्षसानाम्महाद्बलम् ॥ 18 ॥
मद्भाणाब्दावेगेनहतानांशनिचरणाजिरे ।
अद्यहृष्यन्तुमांसादाःपक्षिणःकाननौकसाम् ॥ 19 ॥
इत्युक्तास्तेप्रहस्तेनबलाध्यक्षाः कृतत्वराः ।
बलमुद्योजयामासुस्तस्मिन्राक्षसमन्दिरे ॥ 20 ॥
साबभूवमुहूर्तेननिग्मर्नानाविधायुधैः ।
लङ्काराक्षसवीरैस्तैर्गजैरिवसमाकुला ॥ 21 ॥
हुताशनन्तर्पयताम्ब्राह्मणांश्चनमस्यताम् ।
आज्यगन्धप्रतिवहःसुरभिर्मारुतोववौ ॥ 22 ॥
स्रजश्चविविधाकाराजगृहुस्त्वभिमन्त्रिताः ।
सङ्ग्रामसज्जाःसम्हृष्टाधरायन्राक्षसास्तदा ॥ 23 ॥
सधनुष्काःकवचिनोवेगादाप्लुत्यराक्षसाः ।
रावणम्प्रेक्ष्यराजानम्प्रहस्तम्पर्यवारयन् ॥ 24 ॥
अथामन्त्ऱ्यतुराजानम्भेरीमाहत्यभैरवाम् ।
आरुरोहरथंयुक्तःप्रहस्तस्सज्जकल्पितम् ॥ 25 ॥
हयैर्महाजवैर्युक्तंसम्यक्सूतसुसंयतम् ।
महाजलदनिर्घोषंसाक्षाच्चन्द्रार्कभास्वरम् ॥ 26 ॥
उरगध्वजदुर्धर्षंसुवरूथंस्ववस्करम् ।
सुवर्णजालसंयुक्तम्प्रहसन्तमिवश्रिया ॥ 27 ॥
ततस्तंरथमास्थायरावणार्पितशासनः ।
लङ्कायानिर्ययौतूर्णम्बलेनमहतावृतः ॥ 28 ॥
ततोदुन्धुभिनिर्घोषःपर्जन्यनिनदोपमः ।
वादित्राणाञ्चनिनदःपूरयन्निवमेदिनीम् ॥ 29 ॥
शुश्रुवेशङ्खशब्दश्चप्रयातेवाहिनीपतौ ।
निनदन्तस्स्वरान्घोरान्राक्षसाजग्मुरग्रतः ॥ 30 ॥
भीमरूपामहाकायाःप्रहस्तस्यपुरस्सराः ।
नरान्तकःकुम्भहनुर्महानादस्समुन्नतः ॥ 31 ॥
प्रहस्तसचिवाह्येतेनिर्ययुःपरिवार्यतम् ।
व्यूढेनेवसुघोरेणपूर्वद्वारात्सनिर्ययौ ॥ 32 ॥
गजयूथनिकाशेनबलेनमहतावृतः ।
सागरप्रतिमौघेनवृतस्तेनबलेनसः ॥ 33 ॥
प्रहस्तोनिर्ययौक्रुद्धःकालान्तकयमोपमः ।
तस्यनिर्याणघोषेणराक्षसानाञ्चनर्दताम् ॥ 34 ॥
लङ्कायांसर्वभूतानिविनेदुर्विकृतैस्स्वरैः ।
व्यभ्रमाकाशमाविश्यमांसशोणितभोजनाः ॥ 35 ॥
मण्डलान्यपसव्यानिखगाश्चक्रूरथम्प्रति ।
सम्नत्यःपावकज्वालाःशिवाघोराववाशिरे ॥ 36 ॥
अन्तरिक्षात्पपातोल्कावायुश्चपरुषंवनौ ।
अन्योन्यमभिसंरब्धाग्रहाश्चनचकाशिरे ॥ 37 ॥
मेघाश्चखरनिर्घोषारथस्योपरिरक्षसः ।
ववृषंरुधिरञ्चास्यसिषिचुश्चपुरस्सरान् ॥ 38 ॥
केतुर्मूर्धनिगृध्रोऽस्यनिलीनोदक्षिणामुखः ।
तुदन्नुभयतःपार्श्वंसमग्रामहरत्प्रभाम् ॥ 39 ॥
सारथेर्भहुशश्चास्यसङ्ग्राममवगाहतः ।
प्रतोदोन्यपतद्धस्तात्सूतस्यहयसादिनः ॥ 40 ॥
निर्याणश्रीश्चयाऽस्यासीद्भास्वरावसुदुर्लभाः ।
साननाशमुहूर्तेनसमेचस्खलिताहयाः ॥ 41 ॥
प्रहस्तन्त्वभिनिर्यान्तम्प्रख्यातबलपौरुषम् ।
युधिनानाप्रहरणाकपिसेनाऽभ्यवर्तत ॥ 42 ॥
अथघोषस्सुतुमुलोहरीणांसमजायत ।
वृक्षानारुजताञ्चैवगुर्वीरागृह्णतांशिलाः ॥ 43 ॥
नदतांराक्षसानाञ्चवानराणाञ्चगर्जताम् ।
उभेप्रमुदितेसैन्येरक्षोगणवनौकसाम् ॥ 44 ॥
वेगितानांसमर्थानामन्योन्यवधकाङ् क्षिणाम् ।
परस्परञ्चाह्वयतान्निनाद्शूयतेमहान् ॥ 45 ॥
ततःप्रहस्तःकपिराजवाहिनीमभिप्रतस्थेविजयायदुर्मतिः ।
विवृद्धवेगंश्चविवेशताञ्चमूंयथामुमूर्षुश्शलभोविभावसुम् ॥ 46 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये युद्धकाण्डे सप्तपञ्चाशस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha saptapañcāśassargaḥ |
akampanavadhaṃśrutvākruddhovairākṣaseśvaraḥ |
kiñcidadīnamukhaścāpisacivāṃstānudaikṣata || 1 ||
satudhyātvāmuhūrtantumantribhissaṃvicāryaca |
tatasturāvaṇaḥpūrvadivaserākṣasādhipaḥ || 2 ||
purīmpariyayaulaṅkāṃsarvagulmānavekṣitum |
tāṃrākṣasagaṇairguptāṅgulmairbahubhirāvṛtām || 3 ||
dadarśanagarīṃlaṅkāmpatākādhvajamālinīm |
ruddhāntunagarīndṛṣṭavārāvaṇorākṣaseśvaraḥ || 4 ||
uvācātmahitaṅkāleprahastaṃyuddhakovidam |
purasyopaniviṣṭasyasahasāpīḍitasyavā || 5 ||
nānyaṃyuddhātprapaśyāmimokṣaṃyuddhaviśārada |
ahaṃvākumbhakarṇovātvaṃvāsenāpatirmama || 6 ||
indrajidvānikumbhovāvaheyurbhāramīdṛśam |
satvambalamataśśīghramādāyaparigṛhyaca || 7 ||
vijayāyābhiniryāhiyatrasarvevanaukasaḥ |
niryāṇāyādevatenūnañcapalāharivāhinī || 8 ||
nardatāṃrākṣasendrāṇāṃśrutvānādandraviṣyati |
capalāhyavinītāścacalacittāścavānarāḥ || 9 ||
nasahiṣyantitenādaṃsiṃhanādamivadvipāḥ |
vidrutecabaletasmin rāmaḥsaumitriṇāsaha || 10 ||
avaśastenirālambaḥprahastavaśameṣyati |
āpatsaṃśayitāśreyonātranissaṃśayīkṛtā || 11 ||
pratilomānulomaṃvāyadvānomanyasehitam |
rāvaṇenaivamuktastuprahastovāhinīpatiḥ || 12 ||
rākṣasendramuvācedamasurendramivośanā |
rājanmantritapūrvannaḥkuśalaissahamantribhiḥ || 13 ||
vivādaścāpinovṛttassamavekṣyaparasparam |
pradānenatusītāyāḥśreyovyavasitammayā || 14 ||
apradānepunaryuddhandṛṣṭamettathaivanaḥ |
so'handānaiścamānaiścasatatampūjitastvayā || 15 ||
sāntvaiścavividhaiḥkālekinnakuryāṃhitantava |
nahimejīvitaṃrakṣyamputradāradhanānica || 16 ||
tvampaśyamāñjuhūṣantantvadarthejīvitaṃyudhi |
evamuktvātubhartāraṃrāvaṇaṃvāhinīpatiḥ || 17 ||
uvācedambalādhyakṣānprahastaḥpurataḥsthitān |
meśīghraṃrākṣasānāmmahādbalam || 18 ||
madbhāṇābdāvegenahatānāṃśanicaraṇājire |
adyahṛṣyantumāṃsādāḥpakṣiṇaḥkānanaukasām || 19 ||
ityuktāsteprahastenabalādhyakṣāḥ kṛtatvarāḥ |
balamudyojayāmāsustasminrākṣasamandire || 20 ||
sābabhūvamuhūrtenanigmarnānāvidhāyudhaiḥ |
laṅkārākṣasavīraistairgajairivasamākulā || 21 ||
hutāśanantarpayatāmbrāhmaṇāṃścanamasyatām |
ājyagandhaprativahaḥsurabhirmārutovavau || 22 ||
srajaścavividhākārājagṛhustvabhimantritāḥ |
saṅgrāmasajjāḥsamhṛṣṭādharāyanrākṣasāstadā || 23 ||
sadhanuṣkāḥkavacinovegādāplutyarākṣasāḥ |
rāvaṇamprekṣyarājānamprahastamparyavārayan || 24 ||
athāmantṟyaturājānambherīmāhatyabhairavām |
āruroharathaṃyuktaḥprahastassajjakalpitam || 25 ||
hayairmahājavairyuktaṃsamyaksūtasusaṃyatam |
mahājaladanirghoṣaṃsākṣāccandrārkabhāsvaram || 26 ||
uragadhvajadurdharṣaṃsuvarūthaṃsvavaskaram |
suvarṇajālasaṃyuktamprahasantamivaśriyā || 27 ||
tatastaṃrathamāsthāyarāvaṇārpitaśāsanaḥ |
laṅkāyāniryayautūrṇambalenamahatāvṛtaḥ || 28 ||
tatodundhubhinirghoṣaḥparjanyaninadopamaḥ |
vāditrāṇāñcaninadaḥpūrayannivamedinīm || 29 ||
śuśruveśaṅkhaśabdaścaprayātevāhinīpatau |
ninadantassvarānghorānrākṣasājagmuragrataḥ || 30 ||
bhīmarūpāmahākāyāḥprahastasyapurassarāḥ |
narāntakaḥkumbhahanurmahānādassamunnataḥ || 31 ||
prahastasacivāhyeteniryayuḥparivāryatam |
vyūḍhenevasughoreṇapūrvadvārātsaniryayau || 32 ||
gajayūthanikāśenabalenamahatāvṛtaḥ |
sāgarapratimaughenavṛtastenabalenasaḥ || 33 ||
prahastoniryayaukruddhaḥkālāntakayamopamaḥ |
tasyaniryāṇaghoṣeṇarākṣasānāñcanardatām || 34 ||
laṅkāyāṃsarvabhūtānivinedurvikṛtaissvaraiḥ |
vyabhramākāśamāviśyamāṃsaśoṇitabhojanāḥ || 35 ||
maṇḍalānyapasavyānikhagāścakrūrathamprati |
samnatyaḥpāvakajvālāḥśivāghorāvavāśire || 36 ||
antarikṣātpapātolkāvāyuścaparuṣaṃvanau |
anyonyamabhisaṃrabdhāgrahāścanacakāśire || 37 ||
meghāścakharanirghoṣārathasyoparirakṣasaḥ |
vavṛṣaṃrudhirañcāsyasiṣicuścapurassarān || 38 ||
keturmūrdhanigṛdhro'syanilīnodakṣiṇāmukhaḥ |
tudannubhayataḥpārśvaṃsamagrāmaharatprabhām || 39 ||
sāratherbhahuśaścāsyasaṅgrāmamavagāhataḥ |
pratodonyapataddhastātsūtasyahayasādinaḥ || 40 ||
niryāṇaśrīścayā'syāsīdbhāsvarāvasudurlabhāḥ |
sānanāśamuhūrtenasamecaskhalitāhayāḥ || 41 ||
prahastantvabhiniryāntamprakhyātabalapauruṣam |
yudhinānāpraharaṇākapisenā'bhyavartata || 42 ||
athaghoṣassutumuloharīṇāṃsamajāyata |
vṛkṣānārujatāñcaivagurvīrāgṛhṇatāṃśilāḥ || 43 ||
nadatāṃrākṣasānāñcavānarāṇāñcagarjatām |
ubhepramuditesainyerakṣogaṇavanaukasām || 44 ||
vegitānāṃsamarthānāmanyonyavadhakāṅ kṣiṇām |
parasparañcāhvayatānninādśūyatemahān || 45 ||
tataḥprahastaḥkapirājavāhinīmabhipratasthevijayāyadurmatiḥ |
vivṛddhavegaṃścaviveśatāñcamūṃyathāmumūrṣuśśalabhovibhāvasum || 46 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe saptapañcāśassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Tamil script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.