ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਰਾਮਾਯਣੇ ਯੁਦ੍ਧਕਾਣ੍ਡਮ੍ ।
ਅਥ ਸਪ੍ਤਪਞ੍ਚਾਸ਼ਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ।
ਅਕਮ੍ਪਨਵਧਂਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾਕ੍ਰੁਦ੍ਧੋਵੈਰਾਕ੍षਸੇਸ਼੍ਵਰਃ ।
ਕਿਞ੍ਚਿਦਦੀਨਮੁਖਸ਼੍ਚਾਪਿਸਚਿਵਾਂਸ੍ਤਾਨੁਦੈਕ੍षਤ ॥ 1 ॥
ਸਤੁਧ੍ਯਾਤ੍ਵਾਮੁਹੂਰ੍ਤਨ੍ਤੁਮਨ੍ਤ੍ਰਿਭਿਸ੍ਸਂਵਿਚਾਰ੍ਯਚ ।
ਤਤਸ੍ਤੁਰਾਵਣਃਪੂਰ੍ਵਦਿਵਸੇਰਾਕ੍षਸਾਧਿਪਃ ॥ 2 ॥
ਪੁਰੀਮ੍ਪਰਿਯਯੌਲਙ੍ਕਾਂਸਰ੍ਵਗੁਲ੍ਮਾਨਵੇਕ੍षਿਤੁਮ੍ ।
ਤਾਂਰਾਕ੍षਸਗਣੈਰ੍ਗੁਪ੍ਤਾਙ੍ਗੁਲ੍ਮੈਰ੍ਬਹੁਭਿਰਾਵृਤਾਮ੍ ॥ 3 ॥
ਦਦਰ੍ਸ਼ਨਗਰੀਂਲਙ੍ਕਾਮ੍ਪਤਾਕਾਧ੍ਵਜਮਾਲਿਨੀਮ੍ ।
ਰੁਦ੍ਧਾਨ੍ਤੁਨਗਰੀਨ੍ਦृष੍ਟਵਾਰਾਵਣੋਰਾਕ੍षਸੇਸ਼੍ਵਰਃ ॥ 4 ॥
ਉਵਾਚਾਤ੍ਮਹਿਤਙ੍ਕਾਲੇਪ੍ਰਹਸ੍ਤਂਯੁਦ੍ਧਕੋਵਿਦਮ੍ ।
ਪੁਰਸ੍ਯੋਪਨਿਵਿष੍ਟਸ੍ਯਸਹਸਾਪੀਡਿਤਸ੍ਯਵਾ ॥ 5 ॥
ਨਾਨ੍ਯਂਯੁਦ੍ਧਾਤ੍ਪ੍ਰਪਸ਼੍ਯਾਮਿਮੋਕ੍षਂਯੁਦ੍ਧਵਿਸ਼ਾਰਦ ।
ਅਹਂਵਾਕੁਮ੍ਭਕਰ੍ਣੋਵਾਤ੍ਵਂਵਾਸੇਨਾਪਤਿਰ੍ਮਮ ॥ 6 ॥
ਇਨ੍ਦ੍ਰਜਿਦ੍ਵਾਨਿਕੁਮ੍ਭੋਵਾਵਹੇਯੁਰ੍ਭਾਰਮੀਦृਸ਼ਮ੍ ।
ਸਤ੍ਵਮ੍ਬਲਮਤਸ਼੍ਸ਼ੀਘ੍ਰਮਾਦਾਯਪਰਿਗृਹ੍ਯਚ ॥ 7 ॥
ਵਿਜਯਾਯਾਭਿਨਿਰ੍ਯਾਹਿਯਤ੍ਰਸਰ੍ਵੇਵਨੌਕਸਃ ।
ਨਿਰ੍ਯਾਣਾਯਾਦੇਵਤੇਨੂਨਞ੍ਚਪਲਾਹਰਿਵਾਹਿਨੀ ॥ 8 ॥
ਨਰ੍ਦਤਾਂਰਾਕ੍षਸੇਨ੍ਦ੍ਰਾਣਾਂਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾਨਾਦਨ੍ਦ੍ਰਵਿष੍ਯਤਿ ।
ਚਪਲਾਹ੍ਯਵਿਨੀਤਾਸ਼੍ਚਚਲਚਿਤ੍ਤਾਸ਼੍ਚਵਾਨਰਾਃ ॥ 9 ॥
ਨਸਹਿष੍ਯਨ੍ਤਿਤੇਨਾਦਂਸਿਂਹਨਾਦਮਿਵਦ੍ਵਿਪਾਃ ।
ਵਿਦ੍ਰੁਤੇਚਬਲੇਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਰਾਮਃਸੌਮਿਤ੍ਰਿਣਾਸਹ ॥ 10 ॥
ਅਵਸ਼ਸ੍ਤੇਨਿਰਾਲਮ੍ਬਃਪ੍ਰਹਸ੍ਤਵਸ਼ਮੇष੍ਯਤਿ ।
ਆਪਤ੍ਸਂਸ਼ਯਿਤਾਸ਼੍ਰੇਯੋਨਾਤ੍ਰਨਿਸ੍ਸਂਸ਼ਯੀਕृਤਾ ॥ 11 ॥
ਪ੍ਰਤਿਲੋਮਾਨੁਲੋਮਂਵਾਯਦ੍ਵਾਨੋਮਨ੍ਯਸੇਹਿਤਮ੍ ।
ਰਾਵਣੇਨੈਵਮੁਕ੍ਤਸ੍ਤੁਪ੍ਰਹਸ੍ਤੋਵਾਹਿਨੀਪਤਿਃ ॥ 12 ॥
ਰਾਕ੍षਸੇਨ੍ਦ੍ਰਮੁਵਾਚੇਦਮਸੁਰੇਨ੍ਦ੍ਰਮਿਵੋਸ਼ਨਾ ।
ਰਾਜਨ੍ਮਨ੍ਤ੍ਰਿਤਪੂਰ੍ਵਨ੍ਨਃਕੁਸ਼ਲੈਸ੍ਸਹਮਨ੍ਤ੍ਰਿਭਿਃ ॥ 13 ॥
ਵਿਵਾਦਸ਼੍ਚਾਪਿਨੋਵृਤ੍ਤਸ੍ਸਮਵੇਕ੍ष੍ਯਪਰਸ੍ਪਰਮ੍ ।
ਪ੍ਰਦਾਨੇਨਤੁਸੀਤਾਯਾਃਸ਼੍ਰੇਯੋਵ੍ਯਵਸਿਤਮ੍ਮਯਾ ॥ 14 ॥
ਅਪ੍ਰਦਾਨੇਪੁਨਰ੍ਯੁਦ੍ਧਨ੍ਦृष੍ਟਮੇਤ੍ਤਥੈਵਨਃ ।
ਸੋऽਹਨ੍ਦਾਨੈਸ਼੍ਚਮਾਨੈਸ਼੍ਚਸਤਤਮ੍ਪੂਜਿਤਸ੍ਤ੍ਵਯਾ ॥ 15 ॥
ਸਾਨ੍ਤ੍ਵੈਸ਼੍ਚਵਿਵਿਧੈਃਕਾਲੇਕਿਨ੍ਨਕੁਰ੍ਯਾਂਹਿਤਨ੍ਤਵ ।
ਨਹਿਮੇਜੀਵਿਤਂਰਕ੍ष੍ਯਮ੍ਪੁਤ੍ਰਦਾਰਧਨਾਨਿਚ ॥ 16 ॥
ਤ੍ਵਮ੍ਪਸ਼੍ਯਮਾਞ੍ਜੁਹੂषਨ੍ਤਨ੍ਤ੍ਵਦਰ੍ਥੇਜੀਵਿਤਂਯੁਧਿ ।
ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾਤੁਭਰ੍ਤਾਰਂਰਾਵਣਂਵਾਹਿਨੀਪਤਿਃ ॥ 17 ॥
ਉਵਾਚੇਦਮ੍ਬਲਾਧ੍ਯਕ੍षਾਨ੍ਪ੍ਰਹਸ੍ਤਃਪੁਰਤਃਸ੍ਥਿਤਾਨ੍ ।
ਮੇਸ਼ੀਘ੍ਰਂਰਾਕ੍षਸਾਨਾਮ੍ਮਹਾਦ੍ਬਲਮ੍ ॥ 18 ॥
ਮਦ੍ਭਾਣਾਬ੍ਦਾਵੇਗੇਨਹਤਾਨਾਂਸ਼ਨਿਚਰਣਾਜਿਰੇ ।
ਅਦ੍ਯਹृष੍ਯਨ੍ਤੁਮਾਂਸਾਦਾਃਪਕ੍षਿਣਃਕਾਨਨੌਕਸਾਮ੍ ॥ 19 ॥
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਾਸ੍ਤੇਪ੍ਰਹਸ੍ਤੇਨਬਲਾਧ੍ਯਕ੍षਾਃ ਕृਤਤ੍ਵਰਾਃ ।
ਬਲਮੁਦ੍ਯੋਜਯਾਮਾਸੁਸ੍ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਰਾਕ੍षਸਮਨ੍ਦਿਰੇ ॥ 20 ॥
ਸਾਬਭੂਵਮੁਹੂਰ੍ਤੇਨਨਿਗ੍ਮਰ੍ਨਾਨਾਵਿਧਾਯੁਧੈਃ ।
ਲਙ੍ਕਾਰਾਕ੍षਸਵੀਰੈਸ੍ਤੈਰ੍ਗਜੈਰਿਵਸਮਾਕੁਲਾ ॥ 21 ॥
ਹੁਤਾਸ਼ਨਨ੍ਤਰ੍ਪਯਤਾਮ੍ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਂਸ਼੍ਚਨਮਸ੍ਯਤਾਮ੍ ।
ਆਜ੍ਯਗਨ੍ਧਪ੍ਰਤਿਵਹਃਸੁਰਭਿਰ੍ਮਾਰੁਤੋਵਵੌ ॥ 22 ॥
ਸ੍ਰਜਸ਼੍ਚਵਿਵਿਧਾਕਾਰਾਜਗृਹੁਸ੍ਤ੍ਵਭਿਮਨ੍ਤ੍ਰਿਤਾਃ ।
ਸਙ੍ਗ੍ਰਾਮਸਜ੍ਜਾਃਸਮ੍ਹृष੍ਟਾਧਰਾਯਨ੍ਰਾਕ੍षਸਾਸ੍ਤਦਾ ॥ 23 ॥
ਸਧਨੁष੍ਕਾਃਕਵਚਿਨੋਵੇਗਾਦਾਪ੍ਲੁਤ੍ਯਰਾਕ੍षਸਾਃ ।
ਰਾਵਣਮ੍ਪ੍ਰੇਕ੍ष੍ਯਰਾਜਾਨਮ੍ਪ੍ਰਹਸ੍ਤਮ੍ਪਰ੍ਯਵਾਰਯਨ੍ ॥ 24 ॥
ਅਥਾਮਨ੍ਤ੍ਰ਼੍ਯਤੁਰਾਜਾਨਮ੍ਭੇਰੀਮਾਹਤ੍ਯਭੈਰਵਾਮ੍ ।
ਆਰੁਰੋਹਰਥਂਯੁਕ੍ਤਃਪ੍ਰਹਸ੍ਤਸ੍ਸਜ੍ਜਕਲ੍ਪਿਤਮ੍ ॥ 25 ॥
ਹਯੈਰ੍ਮਹਾਜਵੈਰ੍ਯੁਕ੍ਤਂਸਮ੍ਯਕ੍ਸੂਤਸੁਸਂਯਤਮ੍ ।
ਮਹਾਜਲਦਨਿਰ੍ਘੋषਂਸਾਕ੍षਾਚ੍ਚਨ੍ਦ੍ਰਾਰ੍ਕਭਾਸ੍ਵਰਮ੍ ॥ 26 ॥
ਉਰਗਧ੍ਵਜਦੁਰ੍ਧਰ੍षਂਸੁਵਰੂਥਂਸ੍ਵਵਸ੍ਕਰਮ੍ ।
ਸੁਵਰ੍ਣਜਾਲਸਂਯੁਕ੍ਤਮ੍ਪ੍ਰਹਸਨ੍ਤਮਿਵਸ਼੍ਰਿਯਾ ॥ 27 ॥
ਤਤਸ੍ਤਂਰਥਮਾਸ੍ਥਾਯਰਾਵਣਾਰ੍ਪਿਤਸ਼ਾਸਨਃ ।
ਲਙ੍ਕਾਯਾਨਿਰ੍ਯਯੌਤੂਰ੍ਣਮ੍ਬਲੇਨਮਹਤਾਵृਤਃ ॥ 28 ॥
ਤਤੋਦੁਨ੍ਧੁਭਿਨਿਰ੍ਘੋषਃਪਰ੍ਜਨ੍ਯਨਿਨਦੋਪਮਃ ।
ਵਾਦਿਤ੍ਰਾਣਾਞ੍ਚਨਿਨਦਃਪੂਰਯਨ੍ਨਿਵਮੇਦਿਨੀਮ੍ ॥ 29 ॥
ਸ਼ੁਸ਼੍ਰੁਵੇਸ਼ਙ੍ਖਸ਼ਬ੍ਦਸ਼੍ਚਪ੍ਰਯਾਤੇਵਾਹਿਨੀਪਤੌ ।
ਨਿਨਦਨ੍ਤਸ੍ਸ੍ਵਰਾਨ੍ਘੋਰਾਨ੍ਰਾਕ੍षਸਾਜਗ੍ਮੁਰਗ੍ਰਤਃ ॥ 30 ॥
ਭੀਮਰੂਪਾਮਹਾਕਾਯਾਃਪ੍ਰਹਸ੍ਤਸ੍ਯਪੁਰਸ੍ਸਰਾਃ ।
ਨਰਾਨ੍ਤਕਃਕੁਮ੍ਭਹਨੁਰ੍ਮਹਾਨਾਦਸ੍ਸਮੁਨ੍ਨਤਃ ॥ 31 ॥
ਪ੍ਰਹਸ੍ਤਸਚਿਵਾਹ੍ਯੇਤੇਨਿਰ੍ਯਯੁਃਪਰਿਵਾਰ੍ਯਤਮ੍ ।
ਵ੍ਯੂਢੇਨੇਵਸੁਘੋਰੇਣਪੂਰ੍ਵਦ੍ਵਾਰਾਤ੍ਸਨਿਰ੍ਯਯੌ ॥ 32 ॥
ਗਜਯੂਥਨਿਕਾਸ਼ੇਨਬਲੇਨਮਹਤਾਵृਤਃ ।
ਸਾਗਰਪ੍ਰਤਿਮੌਘੇਨਵृਤਸ੍ਤੇਨਬਲੇਨਸਃ ॥ 33 ॥
ਪ੍ਰਹਸ੍ਤੋਨਿਰ੍ਯਯੌਕ੍ਰੁਦ੍ਧਃਕਾਲਾਨ੍ਤਕਯਮੋਪਮਃ ।
ਤਸ੍ਯਨਿਰ੍ਯਾਣਘੋषੇਣਰਾਕ੍षਸਾਨਾਞ੍ਚਨਰ੍ਦਤਾਮ੍ ॥ 34 ॥
ਲਙ੍ਕਾਯਾਂਸਰ੍ਵਭੂਤਾਨਿਵਿਨੇਦੁਰ੍ਵਿਕृਤੈਸ੍ਸ੍ਵਰੈਃ ।
ਵ੍ਯਭ੍ਰਮਾਕਾਸ਼ਮਾਵਿਸ਼੍ਯਮਾਂਸਸ਼ੋਣਿਤਭੋਜਨਾਃ ॥ 35 ॥
ਮਣ੍ਡਲਾਨ੍ਯਪਸਵ੍ਯਾਨਿਖਗਾਸ਼੍ਚਕ੍ਰੂਰਥਮ੍ਪ੍ਰਤਿ ।
ਸਮ੍ਨਤ੍ਯਃਪਾਵਕਜ੍ਵਾਲਾਃਸ਼ਿਵਾਘੋਰਾਵਵਾਸ਼ਿਰੇ ॥ 36 ॥
ਅਨ੍ਤਰਿਕ੍षਾਤ੍ਪਪਾਤੋਲ੍ਕਾਵਾਯੁਸ਼੍ਚਪਰੁषਂਵਨੌ ।
ਅਨ੍ਯੋਨ੍ਯਮਭਿਸਂਰਬ੍ਧਾਗ੍ਰਹਾਸ਼੍ਚਨਚਕਾਸ਼ਿਰੇ ॥ 37 ॥
ਮੇਘਾਸ਼੍ਚਖਰਨਿਰ੍ਘੋषਾਰਥਸ੍ਯੋਪਰਿਰਕ੍षਸਃ ।
ਵਵृषਂਰੁਧਿਰਞ੍ਚਾਸ੍ਯਸਿषਿਚੁਸ਼੍ਚਪੁਰਸ੍ਸਰਾਨ੍ ॥ 38 ॥
ਕੇਤੁਰ੍ਮੂਰ੍ਧਨਿਗृਧ੍ਰੋऽਸ੍ਯਨਿਲੀਨੋਦਕ੍षਿਣਾਮੁਖਃ ।
ਤੁਦਨ੍ਨੁਭਯਤਃਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਂਸਮਗ੍ਰਾਮਹਰਤ੍ਪ੍ਰਭਾਮ੍ ॥ 39 ॥
ਸਾਰਥੇਰ੍ਭਹੁਸ਼ਸ਼੍ਚਾਸ੍ਯਸਙ੍ਗ੍ਰਾਮਮਵਗਾਹਤਃ ।
ਪ੍ਰਤੋਦੋਨ੍ਯਪਤਦ੍ਧਸ੍ਤਾਤ੍ਸੂਤਸ੍ਯਹਯਸਾਦਿਨਃ ॥ 40 ॥
ਨਿਰ੍ਯਾਣਸ਼੍ਰੀਸ਼੍ਚਯਾऽਸ੍ਯਾਸੀਦ੍ਭਾਸ੍ਵਰਾਵਸੁਦੁਰ੍ਲਭਾਃ ।
ਸਾਨਨਾਸ਼ਮੁਹੂਰ੍ਤੇਨਸਮੇਚਸ੍ਖਲਿਤਾਹਯਾਃ ॥ 41 ॥
ਪ੍ਰਹਸ੍ਤਨ੍ਤ੍ਵਭਿਨਿਰ੍ਯਾਨ੍ਤਮ੍ਪ੍ਰਖ੍ਯਾਤਬਲਪੌਰੁषਮ੍ ।
ਯੁਧਿਨਾਨਾਪ੍ਰਹਰਣਾਕਪਿਸੇਨਾऽਭ੍ਯਵਰ੍ਤਤ ॥ 42 ॥
ਅਥਘੋषਸ੍ਸੁਤੁਮੁਲੋਹਰੀਣਾਂਸਮਜਾਯਤ ।
ਵृਕ੍षਾਨਾਰੁਜਤਾਞ੍ਚੈਵਗੁਰ੍ਵੀਰਾਗृਹ੍ਣਤਾਂਸ਼ਿਲਾਃ ॥ 43 ॥
ਨਦਤਾਂਰਾਕ੍षਸਾਨਾਞ੍ਚਵਾਨਰਾਣਾਞ੍ਚਗਰ੍ਜਤਾਮ੍ ।
ਉਭੇਪ੍ਰਮੁਦਿਤੇਸੈਨ੍ਯੇਰਕ੍षੋਗਣਵਨੌਕਸਾਮ੍ ॥ 44 ॥
ਵੇਗਿਤਾਨਾਂਸਮਰ੍ਥਾਨਾਮਨ੍ਯੋਨ੍ਯਵਧਕਾਙ੍ ਕ੍षਿਣਾਮ੍ ।
ਪਰਸ੍ਪਰਞ੍ਚਾਹ੍ਵਯਤਾਨ੍ਨਿਨਾਦ੍ਸ਼ੂਯਤੇਮਹਾਨ੍ ॥ 45 ॥
ਤਤਃਪ੍ਰਹਸ੍ਤਃਕਪਿਰਾਜਵਾਹਿਨੀਮਭਿਪ੍ਰਤਸ੍ਥੇਵਿਜਯਾਯਦੁਰ੍ਮਤਿਃ ।
ਵਿਵृਦ੍ਧਵੇਗਂਸ਼੍ਚਵਿਵੇਸ਼ਤਾਞ੍ਚਮੂਂਯਥਾਮੁਮੂਰ੍षੁਸ਼੍ਸ਼ਲਭੋਵਿਭਾਵਸੁਮ੍ ॥ 46 ॥
ਇਤ੍ਯਾਰ੍षੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਯੁਦ੍ਧਕਾਣ੍ਡੇ ਸਪ੍ਤਪਞ੍ਚਾਸ਼ਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha saptapañcāśassargaḥ |
akampanavadhaṃśrutvākruddhovairākṣaseśvaraḥ |
kiñcidadīnamukhaścāpisacivāṃstānudaikṣata || 1 ||
satudhyātvāmuhūrtantumantribhissaṃvicāryaca |
tatasturāvaṇaḥpūrvadivaserākṣasādhipaḥ || 2 ||
purīmpariyayaulaṅkāṃsarvagulmānavekṣitum |
tāṃrākṣasagaṇairguptāṅgulmairbahubhirāvṛtām || 3 ||
dadarśanagarīṃlaṅkāmpatākādhvajamālinīm |
ruddhāntunagarīndṛṣṭavārāvaṇorākṣaseśvaraḥ || 4 ||
uvācātmahitaṅkāleprahastaṃyuddhakovidam |
purasyopaniviṣṭasyasahasāpīḍitasyavā || 5 ||
nānyaṃyuddhātprapaśyāmimokṣaṃyuddhaviśārada |
ahaṃvākumbhakarṇovātvaṃvāsenāpatirmama || 6 ||
indrajidvānikumbhovāvaheyurbhāramīdṛśam |
satvambalamataśśīghramādāyaparigṛhyaca || 7 ||
vijayāyābhiniryāhiyatrasarvevanaukasaḥ |
niryāṇāyādevatenūnañcapalāharivāhinī || 8 ||
nardatāṃrākṣasendrāṇāṃśrutvānādandraviṣyati |
capalāhyavinītāścacalacittāścavānarāḥ || 9 ||
nasahiṣyantitenādaṃsiṃhanādamivadvipāḥ |
vidrutecabaletasmin rāmaḥsaumitriṇāsaha || 10 ||
avaśastenirālambaḥprahastavaśameṣyati |
āpatsaṃśayitāśreyonātranissaṃśayīkṛtā || 11 ||
pratilomānulomaṃvāyadvānomanyasehitam |
rāvaṇenaivamuktastuprahastovāhinīpatiḥ || 12 ||
rākṣasendramuvācedamasurendramivośanā |
rājanmantritapūrvannaḥkuśalaissahamantribhiḥ || 13 ||
vivādaścāpinovṛttassamavekṣyaparasparam |
pradānenatusītāyāḥśreyovyavasitammayā || 14 ||
apradānepunaryuddhandṛṣṭamettathaivanaḥ |
so'handānaiścamānaiścasatatampūjitastvayā || 15 ||
sāntvaiścavividhaiḥkālekinnakuryāṃhitantava |
nahimejīvitaṃrakṣyamputradāradhanānica || 16 ||
tvampaśyamāñjuhūṣantantvadarthejīvitaṃyudhi |
evamuktvātubhartāraṃrāvaṇaṃvāhinīpatiḥ || 17 ||
uvācedambalādhyakṣānprahastaḥpurataḥsthitān |
meśīghraṃrākṣasānāmmahādbalam || 18 ||
madbhāṇābdāvegenahatānāṃśanicaraṇājire |
adyahṛṣyantumāṃsādāḥpakṣiṇaḥkānanaukasām || 19 ||
ityuktāsteprahastenabalādhyakṣāḥ kṛtatvarāḥ |
balamudyojayāmāsustasminrākṣasamandire || 20 ||
sābabhūvamuhūrtenanigmarnānāvidhāyudhaiḥ |
laṅkārākṣasavīraistairgajairivasamākulā || 21 ||
hutāśanantarpayatāmbrāhmaṇāṃścanamasyatām |
ājyagandhaprativahaḥsurabhirmārutovavau || 22 ||
srajaścavividhākārājagṛhustvabhimantritāḥ |
saṅgrāmasajjāḥsamhṛṣṭādharāyanrākṣasāstadā || 23 ||
sadhanuṣkāḥkavacinovegādāplutyarākṣasāḥ |
rāvaṇamprekṣyarājānamprahastamparyavārayan || 24 ||
athāmantṟyaturājānambherīmāhatyabhairavām |
āruroharathaṃyuktaḥprahastassajjakalpitam || 25 ||
hayairmahājavairyuktaṃsamyaksūtasusaṃyatam |
mahājaladanirghoṣaṃsākṣāccandrārkabhāsvaram || 26 ||
uragadhvajadurdharṣaṃsuvarūthaṃsvavaskaram |
suvarṇajālasaṃyuktamprahasantamivaśriyā || 27 ||
tatastaṃrathamāsthāyarāvaṇārpitaśāsanaḥ |
laṅkāyāniryayautūrṇambalenamahatāvṛtaḥ || 28 ||
tatodundhubhinirghoṣaḥparjanyaninadopamaḥ |
vāditrāṇāñcaninadaḥpūrayannivamedinīm || 29 ||
śuśruveśaṅkhaśabdaścaprayātevāhinīpatau |
ninadantassvarānghorānrākṣasājagmuragrataḥ || 30 ||
bhīmarūpāmahākāyāḥprahastasyapurassarāḥ |
narāntakaḥkumbhahanurmahānādassamunnataḥ || 31 ||
prahastasacivāhyeteniryayuḥparivāryatam |
vyūḍhenevasughoreṇapūrvadvārātsaniryayau || 32 ||
gajayūthanikāśenabalenamahatāvṛtaḥ |
sāgarapratimaughenavṛtastenabalenasaḥ || 33 ||
prahastoniryayaukruddhaḥkālāntakayamopamaḥ |
tasyaniryāṇaghoṣeṇarākṣasānāñcanardatām || 34 ||
laṅkāyāṃsarvabhūtānivinedurvikṛtaissvaraiḥ |
vyabhramākāśamāviśyamāṃsaśoṇitabhojanāḥ || 35 ||
maṇḍalānyapasavyānikhagāścakrūrathamprati |
samnatyaḥpāvakajvālāḥśivāghorāvavāśire || 36 ||
antarikṣātpapātolkāvāyuścaparuṣaṃvanau |
anyonyamabhisaṃrabdhāgrahāścanacakāśire || 37 ||
meghāścakharanirghoṣārathasyoparirakṣasaḥ |
vavṛṣaṃrudhirañcāsyasiṣicuścapurassarān || 38 ||
keturmūrdhanigṛdhro'syanilīnodakṣiṇāmukhaḥ |
tudannubhayataḥpārśvaṃsamagrāmaharatprabhām || 39 ||
sāratherbhahuśaścāsyasaṅgrāmamavagāhataḥ |
pratodonyapataddhastātsūtasyahayasādinaḥ || 40 ||
niryāṇaśrīścayā'syāsīdbhāsvarāvasudurlabhāḥ |
sānanāśamuhūrtenasamecaskhalitāhayāḥ || 41 ||
prahastantvabhiniryāntamprakhyātabalapauruṣam |
yudhinānāpraharaṇākapisenā'bhyavartata || 42 ||
athaghoṣassutumuloharīṇāṃsamajāyata |
vṛkṣānārujatāñcaivagurvīrāgṛhṇatāṃśilāḥ || 43 ||
nadatāṃrākṣasānāñcavānarāṇāñcagarjatām |
ubhepramuditesainyerakṣogaṇavanaukasām || 44 ||
vegitānāṃsamarthānāmanyonyavadhakāṅ kṣiṇām |
parasparañcāhvayatānninādśūyatemahān || 45 ||
tataḥprahastaḥkapirājavāhinīmabhipratasthevijayāyadurmatiḥ |
vivṛddhavegaṃścaviveśatāñcamūṃyathāmumūrṣuśśalabhovibhāvasum || 46 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe saptapañcāśassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे युद्धकाण्डम् ।
अथ सप्तपञ्चाशस्सर्गः ।
अकम्पनवधंश्रुत्वाक्रुद्धोवैराक्षसेश्वरः ।
किञ्चिददीनमुखश्चापिसचिवांस्तानुदैक्षत ॥ 1 ॥
सतुध्यात्वामुहूर्तन्तुमन्त्रिभिस्संविचार्यच ।
ततस्तुरावणःपूर्वदिवसेराक्षसाधिपः ॥ 2 ॥
पुरीम्परिययौलङ्कांसर्वगुल्मानवेक्षितुम् ।
तांराक्षसगणैर्गुप्ताङ्गुल्मैर्बहुभिरावृताम् ॥ 3 ॥
ददर्शनगरींलङ्काम्पताकाध्वजमालिनीम् ।
रुद्धान्तुनगरीन्दृष्टवारावणोराक्षसेश्वरः ॥ 4 ॥
उवाचात्महितङ्कालेप्रहस्तंयुद्धकोविदम् ।
पुरस्योपनिविष्टस्यसहसापीडितस्यवा ॥ 5 ॥
नान्यंयुद्धात्प्रपश्यामिमोक्षंयुद्धविशारद ।
अहंवाकुम्भकर्णोवात्वंवासेनापतिर्मम ॥ 6 ॥
इन्द्रजिद्वानिकुम्भोवावहेयुर्भारमीदृशम् ।
सत्वम्बलमतश्शीघ्रमादायपरिगृह्यच ॥ 7 ॥
विजयायाभिनिर्याहियत्रसर्वेवनौकसः ।
निर्याणायादेवतेनूनञ्चपलाहरिवाहिनी ॥ 8 ॥
नर्दतांराक्षसेन्द्राणांश्रुत्वानादन्द्रविष्यति ।
चपलाह्यविनीताश्चचलचित्ताश्चवानराः ॥ 9 ॥
नसहिष्यन्तितेनादंसिंहनादमिवद्विपाः ।
विद्रुतेचबलेतस्मिन् रामःसौमित्रिणासह ॥ 10 ॥
अवशस्तेनिरालम्बःप्रहस्तवशमेष्यति ।
आपत्संशयिताश्रेयोनात्रनिस्संशयीकृता ॥ 11 ॥
प्रतिलोमानुलोमंवायद्वानोमन्यसेहितम् ।
रावणेनैवमुक्तस्तुप्रहस्तोवाहिनीपतिः ॥ 12 ॥
राक्षसेन्द्रमुवाचेदमसुरेन्द्रमिवोशना ।
राजन्मन्त्रितपूर्वन्नःकुशलैस्सहमन्त्रिभिः ॥ 13 ॥
विवादश्चापिनोवृत्तस्समवेक्ष्यपरस्परम् ।
प्रदानेनतुसीतायाःश्रेयोव्यवसितम्मया ॥ 14 ॥
अप्रदानेपुनर्युद्धन्दृष्टमेत्तथैवनः ।
सोऽहन्दानैश्चमानैश्चसततम्पूजितस्त्वया ॥ 15 ॥
सान्त्वैश्चविविधैःकालेकिन्नकुर्यांहितन्तव ।
नहिमेजीवितंरक्ष्यम्पुत्रदारधनानिच ॥ 16 ॥
त्वम्पश्यमाञ्जुहूषन्तन्त्वदर्थेजीवितंयुधि ।
एवमुक्त्वातुभर्तारंरावणंवाहिनीपतिः ॥ 17 ॥
उवाचेदम्बलाध्यक्षान्प्रहस्तःपुरतःस्थितान् ।
मेशीघ्रंराक्षसानाम्महाद्बलम् ॥ 18 ॥
मद्भाणाब्दावेगेनहतानांशनिचरणाजिरे ।
अद्यहृष्यन्तुमांसादाःपक्षिणःकाननौकसाम् ॥ 19 ॥
इत्युक्तास्तेप्रहस्तेनबलाध्यक्षाः कृतत्वराः ।
बलमुद्योजयामासुस्तस्मिन्राक्षसमन्दिरे ॥ 20 ॥
साबभूवमुहूर्तेननिग्मर्नानाविधायुधैः ।
लङ्काराक्षसवीरैस्तैर्गजैरिवसमाकुला ॥ 21 ॥
हुताशनन्तर्पयताम्ब्राह्मणांश्चनमस्यताम् ।
आज्यगन्धप्रतिवहःसुरभिर्मारुतोववौ ॥ 22 ॥
स्रजश्चविविधाकाराजगृहुस्त्वभिमन्त्रिताः ।
सङ्ग्रामसज्जाःसम्हृष्टाधरायन्राक्षसास्तदा ॥ 23 ॥
सधनुष्काःकवचिनोवेगादाप्लुत्यराक्षसाः ।
रावणम्प्रेक्ष्यराजानम्प्रहस्तम्पर्यवारयन् ॥ 24 ॥
अथामन्त्ऱ्यतुराजानम्भेरीमाहत्यभैरवाम् ।
आरुरोहरथंयुक्तःप्रहस्तस्सज्जकल्पितम् ॥ 25 ॥
हयैर्महाजवैर्युक्तंसम्यक्सूतसुसंयतम् ।
महाजलदनिर्घोषंसाक्षाच्चन्द्रार्कभास्वरम् ॥ 26 ॥
उरगध्वजदुर्धर्षंसुवरूथंस्ववस्करम् ।
सुवर्णजालसंयुक्तम्प्रहसन्तमिवश्रिया ॥ 27 ॥
ततस्तंरथमास्थायरावणार्पितशासनः ।
लङ्कायानिर्ययौतूर्णम्बलेनमहतावृतः ॥ 28 ॥
ततोदुन्धुभिनिर्घोषःपर्जन्यनिनदोपमः ।
वादित्राणाञ्चनिनदःपूरयन्निवमेदिनीम् ॥ 29 ॥
शुश्रुवेशङ्खशब्दश्चप्रयातेवाहिनीपतौ ।
निनदन्तस्स्वरान्घोरान्राक्षसाजग्मुरग्रतः ॥ 30 ॥
भीमरूपामहाकायाःप्रहस्तस्यपुरस्सराः ।
नरान्तकःकुम्भहनुर्महानादस्समुन्नतः ॥ 31 ॥
प्रहस्तसचिवाह्येतेनिर्ययुःपरिवार्यतम् ।
व्यूढेनेवसुघोरेणपूर्वद्वारात्सनिर्ययौ ॥ 32 ॥
गजयूथनिकाशेनबलेनमहतावृतः ।
सागरप्रतिमौघेनवृतस्तेनबलेनसः ॥ 33 ॥
प्रहस्तोनिर्ययौक्रुद्धःकालान्तकयमोपमः ।
तस्यनिर्याणघोषेणराक्षसानाञ्चनर्दताम् ॥ 34 ॥
लङ्कायांसर्वभूतानिविनेदुर्विकृतैस्स्वरैः ।
व्यभ्रमाकाशमाविश्यमांसशोणितभोजनाः ॥ 35 ॥
मण्डलान्यपसव्यानिखगाश्चक्रूरथम्प्रति ।
सम्नत्यःपावकज्वालाःशिवाघोराववाशिरे ॥ 36 ॥
अन्तरिक्षात्पपातोल्कावायुश्चपरुषंवनौ ।
अन्योन्यमभिसंरब्धाग्रहाश्चनचकाशिरे ॥ 37 ॥
मेघाश्चखरनिर्घोषारथस्योपरिरक्षसः ।
ववृषंरुधिरञ्चास्यसिषिचुश्चपुरस्सरान् ॥ 38 ॥
केतुर्मूर्धनिगृध्रोऽस्यनिलीनोदक्षिणामुखः ।
तुदन्नुभयतःपार्श्वंसमग्रामहरत्प्रभाम् ॥ 39 ॥
सारथेर्भहुशश्चास्यसङ्ग्राममवगाहतः ।
प्रतोदोन्यपतद्धस्तात्सूतस्यहयसादिनः ॥ 40 ॥
निर्याणश्रीश्चयाऽस्यासीद्भास्वरावसुदुर्लभाः ।
साननाशमुहूर्तेनसमेचस्खलिताहयाः ॥ 41 ॥
प्रहस्तन्त्वभिनिर्यान्तम्प्रख्यातबलपौरुषम् ।
युधिनानाप्रहरणाकपिसेनाऽभ्यवर्तत ॥ 42 ॥
अथघोषस्सुतुमुलोहरीणांसमजायत ।
वृक्षानारुजताञ्चैवगुर्वीरागृह्णतांशिलाः ॥ 43 ॥
नदतांराक्षसानाञ्चवानराणाञ्चगर्जताम् ।
उभेप्रमुदितेसैन्येरक्षोगणवनौकसाम् ॥ 44 ॥
वेगितानांसमर्थानामन्योन्यवधकाङ् क्षिणाम् ।
परस्परञ्चाह्वयतान्निनाद्शूयतेमहान् ॥ 45 ॥
ततःप्रहस्तःकपिराजवाहिनीमभिप्रतस्थेविजयायदुर्मतिः ।
विवृद्धवेगंश्चविवेशताञ्चमूंयथामुमूर्षुश्शलभोविभावसुम् ॥ 46 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये युद्धकाण्डे सप्तपञ्चाशस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha saptapañcāśassargaḥ |
akampanavadhaṃśrutvākruddhovairākṣaseśvaraḥ |
kiñcidadīnamukhaścāpisacivāṃstānudaikṣata || 1 ||
satudhyātvāmuhūrtantumantribhissaṃvicāryaca |
tatasturāvaṇaḥpūrvadivaserākṣasādhipaḥ || 2 ||
purīmpariyayaulaṅkāṃsarvagulmānavekṣitum |
tāṃrākṣasagaṇairguptāṅgulmairbahubhirāvṛtām || 3 ||
dadarśanagarīṃlaṅkāmpatākādhvajamālinīm |
ruddhāntunagarīndṛṣṭavārāvaṇorākṣaseśvaraḥ || 4 ||
uvācātmahitaṅkāleprahastaṃyuddhakovidam |
purasyopaniviṣṭasyasahasāpīḍitasyavā || 5 ||
nānyaṃyuddhātprapaśyāmimokṣaṃyuddhaviśārada |
ahaṃvākumbhakarṇovātvaṃvāsenāpatirmama || 6 ||
indrajidvānikumbhovāvaheyurbhāramīdṛśam |
satvambalamataśśīghramādāyaparigṛhyaca || 7 ||
vijayāyābhiniryāhiyatrasarvevanaukasaḥ |
niryāṇāyādevatenūnañcapalāharivāhinī || 8 ||
nardatāṃrākṣasendrāṇāṃśrutvānādandraviṣyati |
capalāhyavinītāścacalacittāścavānarāḥ || 9 ||
nasahiṣyantitenādaṃsiṃhanādamivadvipāḥ |
vidrutecabaletasmin rāmaḥsaumitriṇāsaha || 10 ||
avaśastenirālambaḥprahastavaśameṣyati |
āpatsaṃśayitāśreyonātranissaṃśayīkṛtā || 11 ||
pratilomānulomaṃvāyadvānomanyasehitam |
rāvaṇenaivamuktastuprahastovāhinīpatiḥ || 12 ||
rākṣasendramuvācedamasurendramivośanā |
rājanmantritapūrvannaḥkuśalaissahamantribhiḥ || 13 ||
vivādaścāpinovṛttassamavekṣyaparasparam |
pradānenatusītāyāḥśreyovyavasitammayā || 14 ||
apradānepunaryuddhandṛṣṭamettathaivanaḥ |
so'handānaiścamānaiścasatatampūjitastvayā || 15 ||
sāntvaiścavividhaiḥkālekinnakuryāṃhitantava |
nahimejīvitaṃrakṣyamputradāradhanānica || 16 ||
tvampaśyamāñjuhūṣantantvadarthejīvitaṃyudhi |
evamuktvātubhartāraṃrāvaṇaṃvāhinīpatiḥ || 17 ||
uvācedambalādhyakṣānprahastaḥpurataḥsthitān |
meśīghraṃrākṣasānāmmahādbalam || 18 ||
madbhāṇābdāvegenahatānāṃśanicaraṇājire |
adyahṛṣyantumāṃsādāḥpakṣiṇaḥkānanaukasām || 19 ||
ityuktāsteprahastenabalādhyakṣāḥ kṛtatvarāḥ |
balamudyojayāmāsustasminrākṣasamandire || 20 ||
sābabhūvamuhūrtenanigmarnānāvidhāyudhaiḥ |
laṅkārākṣasavīraistairgajairivasamākulā || 21 ||
hutāśanantarpayatāmbrāhmaṇāṃścanamasyatām |
ājyagandhaprativahaḥsurabhirmārutovavau || 22 ||
srajaścavividhākārājagṛhustvabhimantritāḥ |
saṅgrāmasajjāḥsamhṛṣṭādharāyanrākṣasāstadā || 23 ||
sadhanuṣkāḥkavacinovegādāplutyarākṣasāḥ |
rāvaṇamprekṣyarājānamprahastamparyavārayan || 24 ||
athāmantṟyaturājānambherīmāhatyabhairavām |
āruroharathaṃyuktaḥprahastassajjakalpitam || 25 ||
hayairmahājavairyuktaṃsamyaksūtasusaṃyatam |
mahājaladanirghoṣaṃsākṣāccandrārkabhāsvaram || 26 ||
uragadhvajadurdharṣaṃsuvarūthaṃsvavaskaram |
suvarṇajālasaṃyuktamprahasantamivaśriyā || 27 ||
tatastaṃrathamāsthāyarāvaṇārpitaśāsanaḥ |
laṅkāyāniryayautūrṇambalenamahatāvṛtaḥ || 28 ||
tatodundhubhinirghoṣaḥparjanyaninadopamaḥ |
vāditrāṇāñcaninadaḥpūrayannivamedinīm || 29 ||
śuśruveśaṅkhaśabdaścaprayātevāhinīpatau |
ninadantassvarānghorānrākṣasājagmuragrataḥ || 30 ||
bhīmarūpāmahākāyāḥprahastasyapurassarāḥ |
narāntakaḥkumbhahanurmahānādassamunnataḥ || 31 ||
prahastasacivāhyeteniryayuḥparivāryatam |
vyūḍhenevasughoreṇapūrvadvārātsaniryayau || 32 ||
gajayūthanikāśenabalenamahatāvṛtaḥ |
sāgarapratimaughenavṛtastenabalenasaḥ || 33 ||
prahastoniryayaukruddhaḥkālāntakayamopamaḥ |
tasyaniryāṇaghoṣeṇarākṣasānāñcanardatām || 34 ||
laṅkāyāṃsarvabhūtānivinedurvikṛtaissvaraiḥ |
vyabhramākāśamāviśyamāṃsaśoṇitabhojanāḥ || 35 ||
maṇḍalānyapasavyānikhagāścakrūrathamprati |
samnatyaḥpāvakajvālāḥśivāghorāvavāśire || 36 ||
antarikṣātpapātolkāvāyuścaparuṣaṃvanau |
anyonyamabhisaṃrabdhāgrahāścanacakāśire || 37 ||
meghāścakharanirghoṣārathasyoparirakṣasaḥ |
vavṛṣaṃrudhirañcāsyasiṣicuścapurassarān || 38 ||
keturmūrdhanigṛdhro'syanilīnodakṣiṇāmukhaḥ |
tudannubhayataḥpārśvaṃsamagrāmaharatprabhām || 39 ||
sāratherbhahuśaścāsyasaṅgrāmamavagāhataḥ |
pratodonyapataddhastātsūtasyahayasādinaḥ || 40 ||
niryāṇaśrīścayā'syāsīdbhāsvarāvasudurlabhāḥ |
sānanāśamuhūrtenasamecaskhalitāhayāḥ || 41 ||
prahastantvabhiniryāntamprakhyātabalapauruṣam |
yudhinānāpraharaṇākapisenā'bhyavartata || 42 ||
athaghoṣassutumuloharīṇāṃsamajāyata |
vṛkṣānārujatāñcaivagurvīrāgṛhṇatāṃśilāḥ || 43 ||
nadatāṃrākṣasānāñcavānarāṇāñcagarjatām |
ubhepramuditesainyerakṣogaṇavanaukasām || 44 ||
vegitānāṃsamarthānāmanyonyavadhakāṅ kṣiṇām |
parasparañcāhvayatānninādśūyatemahān || 45 ||
tataḥprahastaḥkapirājavāhinīmabhipratasthevijayāyadurmatiḥ |
vivṛddhavegaṃścaviveśatāñcamūṃyathāmumūrṣuśśalabhovibhāvasum || 46 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe saptapañcāśassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Gurmukhi script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.