6.122 யுத்தகாண்ட - த்வாவிம்ஶத்யதிகஶததம ஸர்கஃ

6.122 Yuddhakanda - Dvavimshatyadhikashatatama Sargah

✍️ Valmiki 🖋️ Tamil script
📄 Download PDF
ஶ்ரீமத்வால்மீகீய ராமாயணே யுத்தகாண்டம் ।
அத த்வாவிம்ஶத்யதிகஶததமஸ்ஸர்கஃ ।
ஏதச்ச்ருத்வாஶுபம்வாக்யம்ராகவேணாநுபாஷிதம் ।
ததஶ்ஶுபதரம்வாக்யம்வ்யாஜஹாரமஹேஶ்வரஃ ॥ 1 ॥
புஷ்கராக்ஷ மஹாபாஹோ மஹாவக்ஷ பரந்தப ।
திஷ்ட்யாக்ரு'தமிதங்கர்மத்வயாதர்மப்ரு'தாம்வர ॥ 2 ॥
திஷ்ட்யாஸர்வஸ்யலோகஸ்யப்ரவ்ரு'த்தந்தாருணந்தமஃ ।
அபாவ்ரு'த்தந்த்வயாஸங்க்யேராமராவணஜம்பயம் ॥ 3 ॥
ஆஶ்வாஸ்யபரதந்தீநங்கௌஸல்யாம் ச யஶஸ்விநீம் ।
கைகேயீம் ச ஸுமித்ராம் ச த்ரு'ஷ்டவாலக்ஷ்மணமாதரம் ॥ 4 ॥
ப்ராப்யராஜ்யமயோத்யாயாந்நந்தயித்வாஸுஹ்ரு'ஜ்ஜநம் ।
இக்ஷ்வாகூணாங்குலேவம்ஶம்ஸ்தாபயித்வாமஹாபல ॥ 5 ॥
இஷ்டவாதுரகமேதேநப்ராப்யசாநுத்தமம்யஶஃ ।
ப்ராஹ்மணேப்யோதநந்தத்த்வாத்ரிதிவங்கந்துமர்ஹஸி ॥ 6 ॥
ஏஷராஜாதஶரதோவிமாநஸ்தஃபிதாதவ ।
காகுத்ஸ்தமாநுஷேலோகேகுருஸ்தவமஹாயஶாஃ ॥ 7 ॥
இந்த்ரலோகங்கதஃஶ்ரீமாம்ஸ்த்வயாபுத்ரேணதாரிதஃ ।
லக்ஷ்மணேநஸஹப்ராத்ராத்வமேமமபிவாதய ॥ 8 ॥
மஹதேவவச்ஶ்ருத்வாராகவஃஸஹலக்ஷ்மணஃ ।
லக்ஷ்மணேநஸஹப்ராத்ராததர்ஶபிதரம்ப்ரபுஃ ॥ 9 ॥
தீப்யமாநம்ஸ்வயாலக்ஷ்மவிரஜோऽம்பரதாரிணம் ।
லக்ஷ்மணேநஸஹப்ராத்ராததர்ஶபிதரம்ப்ரபுஃ ॥ 10 ॥
ஹர்ஷேணமஹதாவிஷ்டோவிமநஸ்தோமஹீபதிஃ ।
ப்ராணைஃப்ரியதரந்த்ரு'ஷ்டவாபுத்ரந்தஶரதஸ்ததா ॥ 11 ॥
ஆரோப்யாங்கேமஹபாஹுர்வராஸநகதஃப்ரபுஃ ।
பாஹுப்யாம்ஸம்பரிஷ்வஜ்யததோவாக்யம்ஸமாததே ॥ 12 ॥
ந மேஸ்வர்கோபஹுமதஸ்ஸம்மாநஶ்சஸுரர்ஷபைஃ ।
த்வயாராமவிஹீநஸ்யஸத்யம்ப்ரதிஶ்ரு'ணோமிதே ॥ 13 ॥
அத்யத்வாந்நிஹதாமித்ரந்த்ரு'ஷ்டவாஸம்பூர்ணமாநஸம் ।
நிஸ்தீர்ணவநவாஸம் ச ப்ரீதிராஸீத்பராமம ॥ 14 ॥
கைகேய்யாயாநிசோக்தாநிவாக்யாநிவததாம்வர ।
தவப்ரவ்ராஜநார்தாநிஸ்திதாநிஹ்ரு'தயேமம ॥ 15 ॥
த்வாந்துத்ரு'ஷ்டவாகுஶலிநம்பரிஷ்வஜ்யஸலக்ஷ்மணம் ।
அத்யதுஃகாத்விமுக்தோऽஸ்மிநீஹாராதிவபாஸ்கரஃ ॥ 16 ॥
தாரிதோऽஹந்த்வயாபுத்ர ஸுபுத்ரேணமஹாத்மநா ।
அஷ்டாவக்ரேணதர்மாத்மாகஹோலோப்ராஹ்மணோயதா ॥ 17 ॥
இதாநீம் ச விஜாநாமியதாஸௌம்ய ஸுரேஶ்வரைஃ ।
வதார்தம்ராவணஸ்யேஹவிஹிதம்புருஷோத்தம ॥ 18 ॥
ஸித்தார்தாகலுகௌஸல்யாயாத்வாம்ராம க்ரு'ஹங்கதம் ।
வநாந்நிவ்ரு'த்தம்ஸம்ஹ்ரு'ஷ்டாத்ரக்ஷ்யதேஶத்ருஸூதநம் ॥ 19 ॥
ஸித்தார்தாஃகலுதேராம நராயேத்வாம்புரீங்கதம் ।
ராஜ்யேசாவாபிஷிக்தம் ச த்ரக்ஷ்யந்தேவஸுதாதிபம் ॥ 20 ॥
அநுரக்தேநபலிநாஶுசிநாதர்மசாரிணா ।
இச்சேயந்த்வாமஹந்த்ரஷ்டும்பரதேநஸமாகதம் ॥ 21 ॥
சதுர்தஶஸமாஸ்ஸௌம்யவநேநிர்யாதிதாஸ்த்வயா ।
வஸதாஸீதயாஸார்தம்லக்ஷ்மணேந ச தீமதா ॥ 22 ॥
நிவ்ரு'த்தவநவாஸோऽஸிப்ரதிஜ்ஞாபூரிதாத்வயா ।
ராவணம் ச ரணேஹத்வாதேவதாஃபரிதோஷிதாஃ ॥ 23 ॥
க்ரு'தங்கர்மயஶஶ்ஶ்லாக்யம்ப்ராப்தந்தேஶத்ருஸூதந ।
ப்ராத்ரு'பிஃஸஹராஜ்யஸ்தோதீர்கமாயுரவாப்நுஹி ॥ 24 ॥
இதிப்ருவாணம்ராஜாநம்ராமஃப்ராஞ்ஜலிரப்ரவீத் ।
குருப்ரஸாதந்தர்மஜ்ஞகைகேய்யாபரதஸ்ய ச ॥ 25 ॥
ஸபுத்ராந்த்வாந்த்யஜாமீதியதுக்தாகேகயீத்வயா ।
ஸ ஶாபஃகேகயீங்கோரஸ்ஸபுத்ராம் ந ஸ்ப்ரு'ஶேத்ப்ரபோ ॥ 26 ॥
ததேதி ஸ மஹாராஜோராமமுக்த்வாக்ரு'தாஞ்ஜலிம் ।
லக்ஷ்மணம் ச பரிஷ்வஜ்யபுநர்வாக்யமுவாச ஹ ॥ 27 ॥
ராமம்ஶுஶ்ரூஷதாபக்த்யாவைதேஹ்யாஸஹஸீதயா ।
க்ரு'தமமமஹாப்ரீதிஃப்ராப்தந்தர்மபலம் ச தே ॥ 28 ॥
தர்மம்ப்ராப்ஸ்யஸிதர்மஜ்ஞ யஶஶ்சவிபுலம்புவி ।
ராமேப்ரஸந்நேஸ்வர்கம் ச மஹிமாநந்ததோத்தமாம் ॥ 29 ॥
ராமம்ஶுஶ்ரூஷபத்ரந்தேஸுமித்ராநந்தவர்தந ।
ராமஸ்ஸர்வஸ்யலோகஸ்யஸுபேஷ்வபிரதஃஸதா ॥ 30 ॥
ஏதேஸேந்த்ராஸ்த்ரயோலோகாஸ்ஸித்தாஶ்சபரமர்ஷயஃ ।
அபிகம்யமஹாத்மாநமர்சந்திபுருஷோத்தமம் ॥ 31 ॥
ஏதத்ததுக்தமவ்யக்தமக்ஷரம்ப்ரஹ்மநிர்மிதம் ।
தேவாநாம்ஹ்ரு'தயம்ஸௌம்ய குஹ்யம்ராமஃபரந்தப ॥ 32 ॥
அவாப்தந்தர்மசரணம்யஶஶ்சவிபுலந்த்வயா ।
ஏநம்ஶுஶ்ரூஷதாபக்த்யாவைதேஹ்யாஸஹஸீதயா ॥ 33 ॥
இத்யுக்த்வாலக்ஷ்மணம்ராஜாஸ்நுஷாம்பத்தாஞ்ஜலிம்ஸ்திதாம் ।
புத்ரீத்யாபாஷ்யமதுரம்ஶநைரேநாமுவாச ஹ ॥ 34 ॥
கர்தவ்யோ ந துவைதேஹீமந்யுஸ்த்யாகமிமம்ப்ரதி ।
ராமேணேத்வத்விஶுத்யர்தங்க்ரு'தமேதத்திதைஷிணா ॥ 35 ॥
ஸுதுஷ்கரமிதம்புத்ரிதவசாரித்ரலக்ஷணம் ।
க்ரு'தம்யத்தேऽந்யநாரீணாம்யஶோஹ்யபிபவிஷ்யதி ॥ 36 ॥
ந த்வங்காமம்ஸமாதேயாபர்த்ரு'ஶுஶ்ரூஷணம்ப்ரதி ।
அவஶ்யந்துமயாவாச்யமேஷதேதைவதம்பரம் ॥ 37 ॥
இதிப்ரதிஸமாதிஶ்யபுத்ரௌஸீதாம் ச ராகவஃ ।
இந்த்ரலோகம்விமாநேநயயௌதஶரதோஜ்வலந் ॥ 38 ॥
விமாநமாஸ்தாயமஹாநுபாவஃஶ்ரியா ச ஸம்ஹ்ரு'ஷ்டதந்நுர்ந்ரு'போத்தமஃ ।
ஆமந்த்யபுத்ரௌஸஹஸீதயா ச ஜகாமதேவப்ரவரஸ்யலோகம் ॥ 39 ॥
இத்யார்ஷே ஶ்ரீமத்ராமாயணே வால்மீகீய ஆதிகாவ்யே யுத்தகாண்டே த்வாவிம்ஶத்யதிகஶததமஸ்ஸர்கஃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha dvāviṃśatyadhikaśatatamassargaḥ |
etacchrutvāśubhaṃvākyaṃrāghaveṇānubhāṣitam |
tataśśubhataraṃvākyaṃvyājahāramaheśvaraḥ || 1 ||
puṣkarākṣa mahābāho mahāvakṣa parantapa |
diṣṭyākṛtamidaṅkarmatvayādharmabhṛtāṃvara || 2 ||
diṣṭyāsarvasyalokasyapravṛddhandāruṇantamaḥ |
apāvṛttantvayāsaṅkhyerāmarāvaṇajambhayam || 3 ||
āśvāsyabharatandīnaṅkausalyāṃ ca yaśasvinīm |
kaikeyīṃ ca sumitrāṃ ca dṛṣṭavālakṣmaṇamātaram || 4 ||
prāpyarājyamayodhyāyānnandayitvāsuhṛjjanam |
ikṣvākūṇāṅkulevaṃśaṃsthāpayitvāmahābala || 5 ||
iṣṭavāturagamedhenaprāpyacānuttamaṃyaśaḥ |
brāhmaṇebhyodhanandattvātridivaṅgantumarhasi || 6 ||
eṣarājādaśarathovimānasthaḥpitātava |
kākutsthamānuṣelokegurustavamahāyaśāḥ || 7 ||
indralokaṅgataḥśrīmāṃstvayāputreṇatāritaḥ |
lakṣmaṇenasahabhrātrātvamemamabhivādaya || 8 ||
mahadevavacśrutvārāghavaḥsahalakṣmaṇaḥ |
lakṣmaṇenasahabhrātrādadarśapitaramprabhuḥ || 9 ||
dīpyamānaṃsvayālakṣmavirajo'mbharadhāriṇam |
lakṣmaṇenasahabhrātrādadarśapitaramprabhuḥ || 10 ||
harṣeṇamahatāviṣṭovimanasthomahīpatiḥ |
prāṇaiḥpriyatarandṛṣṭavāputrandaśarathastadā || 11 ||
āropyāṅkemahabāhurvarāsanagataḥprabhuḥ |
bāhubhyāṃsampariṣvajyatatovākyaṃsamādade || 12 ||
na mesvargobahumatassammānaścasurarṣabhaiḥ |
tvayārāmavihīnasyasatyampratiśṛṇomite || 13 ||
adyatvānnihatāmitrandṛṣṭavāsampūrṇamānasam |
nistīrṇavanavāsaṃ ca prītirāsītparāmama || 14 ||
kaikeyyāyānicoktānivākyānivadatāṃvara |
tavapravrājanārthānisthitānihṛdayemama || 15 ||
tvāntudṛṣṭavākuśalinampariṣvajyasalakṣmaṇam |
adyaduḥkhādvimukto'sminīhārādivabhāskaraḥ || 16 ||
tārito'hantvayāputra suputreṇamahātmanā |
aṣṭāvakreṇadharmātmākaholobrāhmaṇoyathā || 17 ||
idānīṃ ca vijānāmiyathāsaumya sureśvaraiḥ |
vadhārthaṃrāvaṇasyehavihitampuruṣottama || 18 ||
siddhārthākhalukausalyāyātvāṃrāma gṛhaṅgatam |
vanānnivṛttaṃsaṃhṛṣṭādrakṣyateśatrusūdanam || 19 ||
siddhārthāḥkhaluterāma narāyetvāmpurīṅgatam |
rājyecāvābhiṣiktaṃ ca drakṣyantevasudhādhipam || 20 ||
anuraktenabalināśucinādharmacāriṇā |
iccheyantvāmahandraṣṭumbharatenasamāgatam || 21 ||
caturdaśasamāssaumyavaneniryātitāstvayā |
vasatāsītayāsārdhaṃlakṣmaṇena ca dhīmatā || 22 ||
nivṛttavanavāso'sipratijñāpūritātvayā |
rāvaṇaṃ ca raṇehatvādevatāḥparitoṣitāḥ || 23 ||
kṛtaṅkarmayaśaśślāghyamprāptanteśatrusūdana |
bhrātṛbhiḥsaharājyasthodīrghamāyuravāpnuhi || 24 ||
itibruvāṇaṃrājānaṃrāmaḥprāñjalirabravīt |
kuruprasādandharmajñakaikeyyābharatasya ca || 25 ||
saputrāntvāntyajāmītiyaduktākekayītvayā |
sa śāpaḥkekayīṅghorassaputrāṃ na spṛśetprabho || 26 ||
tatheti sa mahārājorāmamuktvākṛtāñjalim |
lakṣmaṇaṃ ca pariṣvajyapunarvākyamuvāca ha || 27 ||
rāmaṃśuśrūṣatābhaktyāvaidehyāsahasītayā |
kṛtamamamahāprītiḥprāptandharmaphalaṃ ca te || 28 ||
dharmamprāpsyasidharmajña yaśaścavipulambhuvi |
rāmeprasannesvargaṃ ca mahimānantathottamām || 29 ||
rāmaṃśuśrūṣabhadrantesumitrānandavardhana |
rāmassarvasyalokasyasubheṣvabhirataḥsadā || 30 ||
etesendrāstrayolokāssiddhāścaparamarṣayaḥ |
abhigamyamahātmānamarcantipuruṣottamam || 31 ||
etattaduktamavyaktamakṣarambrahmanirmitam |
devānāṃhṛdayaṃsaumya guhyaṃrāmaḥparantapa || 32 ||
avāptandharmacaraṇaṃyaśaścavipulantvayā |
enaṃśuśrūṣatābhaktyāvaidehyāsahasītayā || 33 ||
ityuktvālakṣmaṇaṃrājāsnuṣāmbaddhāñjaliṃsthitām |
putrītyābhāṣyamadhuraṃśanairenāmuvāca ha || 34 ||
kartavyo na tuvaidehīmanyustyāgamimamprati |
rāmeṇetvadviśudhyarthaṅkṛtametaddhitaiṣiṇā || 35 ||
suduṣkaramidamputritavacāritralakṣaṇam |
kṛtaṃyatte'nyanārīṇāṃyaśohyabhibhaviṣyati || 36 ||
na tvaṅkāmaṃsamādheyābhartṛśuśrūṣaṇamprati |
avaśyantumayāvācyameṣatedaivatamparam || 37 ||
itipratisamādiśyaputrausītāṃ ca rāghavaḥ |
indralokaṃvimānenayayaudaśarathojvalan || 38 ||
vimānamāsthāyamahānubhāvaḥśriyā ca samhṛṣṭatannurnṛpottamaḥ |
āmantyaputrausahasītayā ca jagāmadevapravarasyalokam || 39 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe dvāviṃśatyadhikaśatatamassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे युद्धकाण्डम् ।
अथ द्वाविंशत्यधिकशततमस्सर्गः ।
एतच्छ्रुत्वाशुभंवाक्यंराघवेणानुभाषितम् ।
ततश्शुभतरंवाक्यंव्याजहारमहेश्वरः ॥ 1 ॥
पुष्कराक्ष महाबाहो महावक्ष परन्तप ।
दिष्ट्याकृतमिदङ्कर्मत्वयाधर्मभृतांवर ॥ 2 ॥
दिष्ट्यासर्वस्यलोकस्यप्रवृद्धन्दारुणन्तमः ।
अपावृत्तन्त्वयासङ्ख्येरामरावणजम्भयम् ॥ 3 ॥
आश्वास्यभरतन्दीनङ्कौसल्यां च यशस्विनीम् ।
कैकेयीं च सुमित्रां च दृष्टवालक्ष्मणमातरम् ॥ 4 ॥
प्राप्यराज्यमयोध्यायान्नन्दयित्वासुहृज्जनम् ।
इक्ष्वाकूणाङ्कुलेवंशंस्थापयित्वामहाबल ॥ 5 ॥
इष्टवातुरगमेधेनप्राप्यचानुत्तमंयशः ।
ब्राह्मणेभ्योधनन्दत्त्वात्रिदिवङ्गन्तुमर्हसि ॥ 6 ॥
एषराजादशरथोविमानस्थःपितातव ।
काकुत्स्थमानुषेलोकेगुरुस्तवमहायशाः ॥ 7 ॥
इन्द्रलोकङ्गतःश्रीमांस्त्वयापुत्रेणतारितः ।
लक्ष्मणेनसहभ्रात्रात्वमेममभिवादय ॥ 8 ॥
महदेववच्श्रुत्वाराघवःसहलक्ष्मणः ।
लक्ष्मणेनसहभ्रात्राददर्शपितरम्प्रभुः ॥ 9 ॥
दीप्यमानंस्वयालक्ष्मविरजोऽम्भरधारिणम् ।
लक्ष्मणेनसहभ्रात्राददर्शपितरम्प्रभुः ॥ 10 ॥
हर्षेणमहताविष्टोविमनस्थोमहीपतिः ।
प्राणैःप्रियतरन्दृष्टवापुत्रन्दशरथस्तदा ॥ 11 ॥
आरोप्याङ्केमहबाहुर्वरासनगतःप्रभुः ।
बाहुभ्यांसम्परिष्वज्यततोवाक्यंसमाददे ॥ 12 ॥
न मेस्वर्गोबहुमतस्सम्मानश्चसुरर्षभैः ।
त्वयारामविहीनस्यसत्यम्प्रतिशृणोमिते ॥ 13 ॥
अद्यत्वान्निहतामित्रन्दृष्टवासम्पूर्णमानसम् ।
निस्तीर्णवनवासं च प्रीतिरासीत्परामम ॥ 14 ॥
कैकेय्यायानिचोक्तानिवाक्यानिवदतांवर ।
तवप्रव्राजनार्थानिस्थितानिहृदयेमम ॥ 15 ॥
त्वान्तुदृष्टवाकुशलिनम्परिष्वज्यसलक्ष्मणम् ।
अद्यदुःखाद्विमुक्तोऽस्मिनीहारादिवभास्करः ॥ 16 ॥
तारितोऽहन्त्वयापुत्र सुपुत्रेणमहात्मना ।
अष्टावक्रेणधर्मात्माकहोलोब्राह्मणोयथा ॥ 17 ॥
इदानीं च विजानामियथासौम्य सुरेश्वरैः ।
वधार्थंरावणस्येहविहितम्पुरुषोत्तम ॥ 18 ॥
सिद्धार्थाखलुकौसल्यायात्वांराम गृहङ्गतम् ।
वनान्निवृत्तंसंहृष्टाद्रक्ष्यतेशत्रुसूदनम् ॥ 19 ॥
सिद्धार्थाःखलुतेराम नरायेत्वाम्पुरीङ्गतम् ।
राज्येचावाभिषिक्तं च द्रक्ष्यन्तेवसुधाधिपम् ॥ 20 ॥
अनुरक्तेनबलिनाशुचिनाधर्मचारिणा ।
इच्छेयन्त्वामहन्द्रष्टुम्भरतेनसमागतम् ॥ 21 ॥
चतुर्दशसमास्सौम्यवनेनिर्यातितास्त्वया ।
वसतासीतयासार्धंलक्ष्मणेन च धीमता ॥ 22 ॥
निवृत्तवनवासोऽसिप्रतिज्ञापूरितात्वया ।
रावणं च रणेहत्वादेवताःपरितोषिताः ॥ 23 ॥
कृतङ्कर्मयशश्श्लाघ्यम्प्राप्तन्तेशत्रुसूदन ।
भ्रातृभिःसहराज्यस्थोदीर्घमायुरवाप्नुहि ॥ 24 ॥
इतिब्रुवाणंराजानंरामःप्राञ्जलिरब्रवीत् ।
कुरुप्रसादन्धर्मज्ञकैकेय्याभरतस्य च ॥ 25 ॥
सपुत्रान्त्वान्त्यजामीतियदुक्ताकेकयीत्वया ।
स शापःकेकयीङ्घोरस्सपुत्रां न स्पृशेत्प्रभो ॥ 26 ॥
तथेति स महाराजोराममुक्त्वाकृताञ्जलिम् ।
लक्ष्मणं च परिष्वज्यपुनर्वाक्यमुवाच ह ॥ 27 ॥
रामंशुश्रूषताभक्त्यावैदेह्यासहसीतया ।
कृतमममहाप्रीतिःप्राप्तन्धर्मफलं च ते ॥ 28 ॥
धर्मम्प्राप्स्यसिधर्मज्ञ यशश्चविपुलम्भुवि ।
रामेप्रसन्नेस्वर्गं च महिमानन्तथोत्तमाम् ॥ 29 ॥
रामंशुश्रूषभद्रन्तेसुमित्रानन्दवर्धन ।
रामस्सर्वस्यलोकस्यसुभेष्वभिरतःसदा ॥ 30 ॥
एतेसेन्द्रास्त्रयोलोकास्सिद्धाश्चपरमर्षयः ।
अभिगम्यमहात्मानमर्चन्तिपुरुषोत्तमम् ॥ 31 ॥
एतत्तदुक्तमव्यक्तमक्षरम्ब्रह्मनिर्मितम् ।
देवानांहृदयंसौम्य गुह्यंरामःपरन्तप ॥ 32 ॥
अवाप्तन्धर्मचरणंयशश्चविपुलन्त्वया ।
एनंशुश्रूषताभक्त्यावैदेह्यासहसीतया ॥ 33 ॥
इत्युक्त्वालक्ष्मणंराजास्नुषाम्बद्धाञ्जलिंस्थिताम् ।
पुत्रीत्याभाष्यमधुरंशनैरेनामुवाच ह ॥ 34 ॥
कर्तव्यो न तुवैदेहीमन्युस्त्यागमिमम्प्रति ।
रामेणेत्वद्विशुध्यर्थङ्कृतमेतद्धितैषिणा ॥ 35 ॥
सुदुष्करमिदम्पुत्रितवचारित्रलक्षणम् ।
कृतंयत्तेऽन्यनारीणांयशोह्यभिभविष्यति ॥ 36 ॥
न त्वङ्कामंसमाधेयाभर्तृशुश्रूषणम्प्रति ।
अवश्यन्तुमयावाच्यमेषतेदैवतम्परम् ॥ 37 ॥
इतिप्रतिसमादिश्यपुत्रौसीतां च राघवः ।
इन्द्रलोकंविमानेनययौदशरथोज्वलन् ॥ 38 ॥
विमानमास्थायमहानुभावःश्रिया च सम्हृष्टतन्नुर्नृपोत्तमः ।
आमन्त्यपुत्रौसहसीतया च जगामदेवप्रवरस्यलोकम् ॥ 39 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये युद्धकाण्डे द्वाविंशत्यधिकशततमस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha dvāviṃśatyadhikaśatatamassargaḥ |
etacchrutvāśubhaṃvākyaṃrāghaveṇānubhāṣitam |
tataśśubhataraṃvākyaṃvyājahāramaheśvaraḥ || 1 ||
puṣkarākṣa mahābāho mahāvakṣa parantapa |
diṣṭyākṛtamidaṅkarmatvayādharmabhṛtāṃvara || 2 ||
diṣṭyāsarvasyalokasyapravṛddhandāruṇantamaḥ |
apāvṛttantvayāsaṅkhyerāmarāvaṇajambhayam || 3 ||
āśvāsyabharatandīnaṅkausalyāṃ ca yaśasvinīm |
kaikeyīṃ ca sumitrāṃ ca dṛṣṭavālakṣmaṇamātaram || 4 ||
prāpyarājyamayodhyāyānnandayitvāsuhṛjjanam |
ikṣvākūṇāṅkulevaṃśaṃsthāpayitvāmahābala || 5 ||
iṣṭavāturagamedhenaprāpyacānuttamaṃyaśaḥ |
brāhmaṇebhyodhanandattvātridivaṅgantumarhasi || 6 ||
eṣarājādaśarathovimānasthaḥpitātava |
kākutsthamānuṣelokegurustavamahāyaśāḥ || 7 ||
indralokaṅgataḥśrīmāṃstvayāputreṇatāritaḥ |
lakṣmaṇenasahabhrātrātvamemamabhivādaya || 8 ||
mahadevavacśrutvārāghavaḥsahalakṣmaṇaḥ |
lakṣmaṇenasahabhrātrādadarśapitaramprabhuḥ || 9 ||
dīpyamānaṃsvayālakṣmavirajo'mbharadhāriṇam |
lakṣmaṇenasahabhrātrādadarśapitaramprabhuḥ || 10 ||
harṣeṇamahatāviṣṭovimanasthomahīpatiḥ |
prāṇaiḥpriyatarandṛṣṭavāputrandaśarathastadā || 11 ||
āropyāṅkemahabāhurvarāsanagataḥprabhuḥ |
bāhubhyāṃsampariṣvajyatatovākyaṃsamādade || 12 ||
na mesvargobahumatassammānaścasurarṣabhaiḥ |
tvayārāmavihīnasyasatyampratiśṛṇomite || 13 ||
adyatvānnihatāmitrandṛṣṭavāsampūrṇamānasam |
nistīrṇavanavāsaṃ ca prītirāsītparāmama || 14 ||
kaikeyyāyānicoktānivākyānivadatāṃvara |
tavapravrājanārthānisthitānihṛdayemama || 15 ||
tvāntudṛṣṭavākuśalinampariṣvajyasalakṣmaṇam |
adyaduḥkhādvimukto'sminīhārādivabhāskaraḥ || 16 ||
tārito'hantvayāputra suputreṇamahātmanā |
aṣṭāvakreṇadharmātmākaholobrāhmaṇoyathā || 17 ||
idānīṃ ca vijānāmiyathāsaumya sureśvaraiḥ |
vadhārthaṃrāvaṇasyehavihitampuruṣottama || 18 ||
siddhārthākhalukausalyāyātvāṃrāma gṛhaṅgatam |
vanānnivṛttaṃsaṃhṛṣṭādrakṣyateśatrusūdanam || 19 ||
siddhārthāḥkhaluterāma narāyetvāmpurīṅgatam |
rājyecāvābhiṣiktaṃ ca drakṣyantevasudhādhipam || 20 ||
anuraktenabalināśucinādharmacāriṇā |
iccheyantvāmahandraṣṭumbharatenasamāgatam || 21 ||
caturdaśasamāssaumyavaneniryātitāstvayā |
vasatāsītayāsārdhaṃlakṣmaṇena ca dhīmatā || 22 ||
nivṛttavanavāso'sipratijñāpūritātvayā |
rāvaṇaṃ ca raṇehatvādevatāḥparitoṣitāḥ || 23 ||
kṛtaṅkarmayaśaśślāghyamprāptanteśatrusūdana |
bhrātṛbhiḥsaharājyasthodīrghamāyuravāpnuhi || 24 ||
itibruvāṇaṃrājānaṃrāmaḥprāñjalirabravīt |
kuruprasādandharmajñakaikeyyābharatasya ca || 25 ||
saputrāntvāntyajāmītiyaduktākekayītvayā |
sa śāpaḥkekayīṅghorassaputrāṃ na spṛśetprabho || 26 ||
tatheti sa mahārājorāmamuktvākṛtāñjalim |
lakṣmaṇaṃ ca pariṣvajyapunarvākyamuvāca ha || 27 ||
rāmaṃśuśrūṣatābhaktyāvaidehyāsahasītayā |
kṛtamamamahāprītiḥprāptandharmaphalaṃ ca te || 28 ||
dharmamprāpsyasidharmajña yaśaścavipulambhuvi |
rāmeprasannesvargaṃ ca mahimānantathottamām || 29 ||
rāmaṃśuśrūṣabhadrantesumitrānandavardhana |
rāmassarvasyalokasyasubheṣvabhirataḥsadā || 30 ||
etesendrāstrayolokāssiddhāścaparamarṣayaḥ |
abhigamyamahātmānamarcantipuruṣottamam || 31 ||
etattaduktamavyaktamakṣarambrahmanirmitam |
devānāṃhṛdayaṃsaumya guhyaṃrāmaḥparantapa || 32 ||
avāptandharmacaraṇaṃyaśaścavipulantvayā |
enaṃśuśrūṣatābhaktyāvaidehyāsahasītayā || 33 ||
ityuktvālakṣmaṇaṃrājāsnuṣāmbaddhāñjaliṃsthitām |
putrītyābhāṣyamadhuraṃśanairenāmuvāca ha || 34 ||
kartavyo na tuvaidehīmanyustyāgamimamprati |
rāmeṇetvadviśudhyarthaṅkṛtametaddhitaiṣiṇā || 35 ||
suduṣkaramidamputritavacāritralakṣaṇam |
kṛtaṃyatte'nyanārīṇāṃyaśohyabhibhaviṣyati || 36 ||
na tvaṅkāmaṃsamādheyābhartṛśuśrūṣaṇamprati |
avaśyantumayāvācyameṣatedaivatamparam || 37 ||
itipratisamādiśyaputrausītāṃ ca rāghavaḥ |
indralokaṃvimānenayayaudaśarathojvalan || 38 ||
vimānamāsthāyamahānubhāvaḥśriyā ca samhṛṣṭatannurnṛpottamaḥ |
āmantyaputrausahasītayā ca jagāmadevapravarasyalokam || 39 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe dvāviṃśatyadhikaśatatamassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Tamil script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.
🕉 InfoLyter.in