6.6 যুদ্ধকাণ্ড - ষষ্ঠ সর্গঃ

6.6 Yuddhakanda - Shashtha Sargah

✍️ Valmiki 🖋️ Bengali script
📄 Download PDF
শ্রীমদ্বাল্মীকীয রামাযণে যুদ্ধকাণ্ডম্ ।
অথ ষষ্ঠস্সর্গঃ ।
লঙ্কাযান্তুকৃতঙ্কর্মঘোরন্দৃষ্টবাভযাবহম্ ।
রাক্ষসেন্দ্রোহনুমতাশক্রেণেবমহাত্মনা ॥ 1 ॥
অব্রবীদ্রাক্ষসান্ সর্বান্হ্রিযাকিঞ্চিদবাঙ্মুখঃ ।
ধর্ষিতাচপ্রবিষ্টাচলঙ্কাদুষ্প্রসহাপুরী ॥ 2 ॥
তেনবানরমাত্রেণদৃষ্টাসীতাচজানকী ।
প্রাসাদোধর্ষিতশ্চৈত্যঃপ্রবরারাক্ষসাহতাঃ ॥ 3 ॥
আবিলাচপুরীলঙ্কাসর্বাহনুমতাকৃতা ।
কিঙ্করিষ্যামিভদ্রংবোকিংবাযুক্তমনন্তরম্ ॥ 4 ॥
উচ্যতান্নস্সমর্থংযত্কৃতঞ্চসুকৃতম্ভবেত্ ।
মন্ত্রমূলঞ্চবিজযম্প্রবদন্তিমনস্বিনঃ ॥ 5 ॥
তস্মদ্বৈরোচযেমন্ত্রংরামম্প্রতিমহাবলাঃ ।
ত্রিবিধাঃপুরুষালোকেউত্তমাধমমধ্যমাঃ ॥ 6 ॥
তেষান্তুসমবেতানাঙ্গুণদোষৌবদাম্যহম্ ।
মন্ত্রিভির্হিতসংযুক্তৈস্সমর্থৈর্মন্ত্রনির্ণযে ॥ 7 ॥
মিত্রৈর্বাপিসমানার্থৈর্বান্ধবৈরপিবাধিকৈঃ ।
সহিতোমন্ত্রিযিত্বাযঃকর্মারম্ভান্প্রবর্তযেত্ ॥ 8 ॥
দৈবেচকুরুতেযত্নন্তমাহুঃপুরুষোত্তমম্ ।
কোঽর্থংবিমৃশেদেকোধর্মেপ্রকুরুতেমনঃ ॥ 9 ॥
কঃকার্যাণিকুরুতেতমাহুর্মধ্যমন্নরম্ ।
গুণদোষৌবনিশিচত্য ত্যক্ত্যাদৈবব্যপাশ্রযম্ ॥ 10 ॥
করিষ্যামীতিযঃকার্যমুপেক্ষেত্সনরাধমঃ ।
যথেমেপুরুষানিত্যমুত্তমাধমমধ্যমাঃ ॥ 11 ॥
বম্মন্ত্রাঽহিবিজ্ঞেযাউত্তমাধমমধ্যমঃ ।
ঐকমত্যমুপাগম্যশাস্ত্রদৃষ্টেনচক্ষুষা ॥ 12 ॥
মন্ত্রিণোযত্রনিরতাস্তমাহুর্মন্ত্রমুত্তমম্ ।
বহ্ব্যোঽপিমতীর্গত্বামন্ত্রিণামর্থনির্ণযে ॥ 13 ॥
পুনর্যত্রৈকতাম্প্রাপ্তস্সমন্ত্রোমধ্যমস্স্মৃতঃ ।
অন্যোন্যমতিমাস্থাযযত্রসম্প্রতিভাষ্যতে ॥ 14 ॥
ন চ ঐকমত্যে শ্রেযো অস্তি মন্ত্রঃ সো অধম উচ্যতে ।
তস্মাত্ সুমন্ত্রিতং সাধু ভবন্তো মন্ত্রি সত্তমাঃ ॥ 15 ॥
কার্যংসম্প্রতিপদ্যন্তামেতত্কৃত্যম্মতম্মম ।
বানরাণাংহিধীরাণাংসহস্রৈঃপরিবারিতঃ ॥ 16 ॥
রামোঽভ্যেতিপুরীলঙ্কামস্মাকমুপরোধকঃ ।
তরিষ্যতিচসুব্যক্তংরাঘবস্সাগরংসুখম্ ॥ 17 ॥
তরসাযুক্তরূপেণসানুজস্সবলানুগঃ ।
সমুদ্রমুচ্ছোষযতিবীর্যেণান্যত্করোতিবা ॥ 18 ॥
অস্মিন্নেবঙ্গতেকার্যেবিরুদ্ধেবানরৈস্সহ ।
হিতম্পুরেচসৈন্যেচসর্বসম্মন্ত্রযতাম্মম ॥ 19 ॥
ইত্যার্ষে শ্রীমদ্রামাযণে বাল্মীকীয আদিকাব্যে যুদ্ধকাণ্ডে ষষ্ঠস্সর্গঃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha ṣaṣṭhassargaḥ |
laṅkāyāntukṛtaṅkarmaghorandṛṣṭavābhayāvaham |
rākṣasendrohanumatāśakreṇevamahātmanā || 1 ||
abravīdrākṣasān sarvānhriyākiñcidavāṅmukhaḥ |
dharṣitācapraviṣṭācalaṅkāduṣprasahāpurī || 2 ||
tenavānaramātreṇadṛṣṭāsītācajānakī |
prāsādodharṣitaścaityaḥpravarārākṣasāhatāḥ || 3 ||
āvilācapurīlaṅkāsarvāhanumatākṛtā |
kiṅkariṣyāmibhadraṃvokiṃvāyuktamanantaram || 4 ||
ucyatānnassamarthaṃyatkṛtañcasukṛtambhavet |
mantramūlañcavijayampravadantimanasvinaḥ || 5 ||
tasmadvairocayemantraṃrāmampratimahābalāḥ |
trividhāḥpuruṣālokeuttamādhamamadhyamāḥ || 6 ||
teṣāntusamavetānāṅguṇadoṣauvadāmyaham |
mantribhirhitasaṃyuktaissamarthairmantranirṇaye || 7 ||
mitrairvāpisamānārthairbāndhavairapivādhikaiḥ |
sahitomantriyitvāyaḥkarmārambhānpravartayet || 8 ||
daivecakuruteyatnantamāhuḥpuruṣottamam |
ko'rthaṃvimṛśedekodharmeprakurutemanaḥ || 9 ||
kaḥkāryāṇikurutetamāhurmadhyamannaram |
guṇadoṣauvaniśicatya tyaktyādaivavyapāśrayam || 10 ||
kariṣyāmītiyaḥkāryamupekṣetsanarādhamaḥ |
yathemepuruṣānityamuttamādhamamadhyamāḥ || 11 ||
vammantrā'hivijñeyāuttamādhamamadhyamaḥ |
aikamatyamupāgamyaśāstradṛṣṭenacakṣuṣā || 12 ||
mantriṇoyatraniratāstamāhurmantramuttamam |
bahvyo'pimatīrgatvāmantriṇāmarthanirṇaye || 13 ||
punaryatraikatāmprāptassamantromadhyamassmṛtaḥ |
anyonyamatimāsthāyayatrasampratibhāṣyate || 14 ||
na ca aikamatye śreyo asti mantraḥ so adhama ucyate |
tasmāt sumantritaṃ sādhu bhavanto mantri sattamāḥ || 15 ||
kāryaṃsampratipadyantāmetatkṛtyammatammama |
vānarāṇāṃhidhīrāṇāṃsahasraiḥparivāritaḥ || 16 ||
rāmo'bhyetipurīlaṅkāmasmākamuparodhakaḥ |
tariṣyaticasuvyaktaṃrāghavassāgaraṃsukham || 17 ||
tarasāyuktarūpeṇasānujassabalānugaḥ |
samudramucchoṣayativīryeṇānyatkarotivā || 18 ||
asminnevaṅgatekāryeviruddhevānaraissaha |
hitampurecasainyecasarvasammantrayatāmmama || 19 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe ṣaṣṭhassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे युद्धकाण्डम् ।
अथ षष्ठस्सर्गः ।
लङ्कायान्तुकृतङ्कर्मघोरन्दृष्टवाभयावहम् ।
राक्षसेन्द्रोहनुमताशक्रेणेवमहात्मना ॥ 1 ॥
अब्रवीद्राक्षसान् सर्वान्ह्रियाकिञ्चिदवाङ्मुखः ।
धर्षिताचप्रविष्टाचलङ्कादुष्प्रसहापुरी ॥ 2 ॥
तेनवानरमात्रेणदृष्टासीताचजानकी ।
प्रासादोधर्षितश्चैत्यःप्रवराराक्षसाहताः ॥ 3 ॥
आविलाचपुरीलङ्कासर्वाहनुमताकृता ।
किङ्करिष्यामिभद्रंवोकिंवायुक्तमनन्तरम् ॥ 4 ॥
उच्यतान्नस्समर्थंयत्कृतञ्चसुकृतम्भवेत् ।
मन्त्रमूलञ्चविजयम्प्रवदन्तिमनस्विनः ॥ 5 ॥
तस्मद्वैरोचयेमन्त्रंरामम्प्रतिमहाबलाः ।
त्रिविधाःपुरुषालोकेउत्तमाधममध्यमाः ॥ 6 ॥
तेषान्तुसमवेतानाङ्गुणदोषौवदाम्यहम् ।
मन्त्रिभिर्हितसंयुक्तैस्समर्थैर्मन्त्रनिर्णये ॥ 7 ॥
मित्रैर्वापिसमानार्थैर्बान्धवैरपिवाधिकैः ।
सहितोमन्त्रियित्वायःकर्मारम्भान्प्रवर्तयेत् ॥ 8 ॥
दैवेचकुरुतेयत्नन्तमाहुःपुरुषोत्तमम् ।
कोऽर्थंविमृशेदेकोधर्मेप्रकुरुतेमनः ॥ 9 ॥
कःकार्याणिकुरुतेतमाहुर्मध्यमन्नरम् ।
गुणदोषौवनिशिचत्य त्यक्त्यादैवव्यपाश्रयम् ॥ 10 ॥
करिष्यामीतियःकार्यमुपेक्षेत्सनराधमः ।
यथेमेपुरुषानित्यमुत्तमाधममध्यमाः ॥ 11 ॥
वम्मन्त्राऽहिविज्ञेयाउत्तमाधममध्यमः ।
ऐकमत्यमुपागम्यशास्त्रदृष्टेनचक्षुषा ॥ 12 ॥
मन्त्रिणोयत्रनिरतास्तमाहुर्मन्त्रमुत्तमम् ।
बह्व्योऽपिमतीर्गत्वामन्त्रिणामर्थनिर्णये ॥ 13 ॥
पुनर्यत्रैकताम्प्राप्तस्समन्त्रोमध्यमस्स्मृतः ।
अन्योन्यमतिमास्थाययत्रसम्प्रतिभाष्यते ॥ 14 ॥
न च ऐकमत्ये श्रेयो अस्ति मन्त्रः सो अधम उच्यते ।
तस्मात् सुमन्त्रितं साधु भवन्तो मन्त्रि सत्तमाः ॥ 15 ॥
कार्यंसम्प्रतिपद्यन्तामेतत्कृत्यम्मतम्मम ।
वानराणांहिधीराणांसहस्रैःपरिवारितः ॥ 16 ॥
रामोऽभ्येतिपुरीलङ्कामस्माकमुपरोधकः ।
तरिष्यतिचसुव्यक्तंराघवस्सागरंसुखम् ॥ 17 ॥
तरसायुक्तरूपेणसानुजस्सबलानुगः ।
समुद्रमुच्छोषयतिवीर्येणान्यत्करोतिवा ॥ 18 ॥
अस्मिन्नेवङ्गतेकार्येविरुद्धेवानरैस्सह ।
हितम्पुरेचसैन्येचसर्वसम्मन्त्रयताम्मम ॥ 19 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये युद्धकाण्डे षष्ठस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha ṣaṣṭhassargaḥ |
laṅkāyāntukṛtaṅkarmaghorandṛṣṭavābhayāvaham |
rākṣasendrohanumatāśakreṇevamahātmanā || 1 ||
abravīdrākṣasān sarvānhriyākiñcidavāṅmukhaḥ |
dharṣitācapraviṣṭācalaṅkāduṣprasahāpurī || 2 ||
tenavānaramātreṇadṛṣṭāsītācajānakī |
prāsādodharṣitaścaityaḥpravarārākṣasāhatāḥ || 3 ||
āvilācapurīlaṅkāsarvāhanumatākṛtā |
kiṅkariṣyāmibhadraṃvokiṃvāyuktamanantaram || 4 ||
ucyatānnassamarthaṃyatkṛtañcasukṛtambhavet |
mantramūlañcavijayampravadantimanasvinaḥ || 5 ||
tasmadvairocayemantraṃrāmampratimahābalāḥ |
trividhāḥpuruṣālokeuttamādhamamadhyamāḥ || 6 ||
teṣāntusamavetānāṅguṇadoṣauvadāmyaham |
mantribhirhitasaṃyuktaissamarthairmantranirṇaye || 7 ||
mitrairvāpisamānārthairbāndhavairapivādhikaiḥ |
sahitomantriyitvāyaḥkarmārambhānpravartayet || 8 ||
daivecakuruteyatnantamāhuḥpuruṣottamam |
ko'rthaṃvimṛśedekodharmeprakurutemanaḥ || 9 ||
kaḥkāryāṇikurutetamāhurmadhyamannaram |
guṇadoṣauvaniśicatya tyaktyādaivavyapāśrayam || 10 ||
kariṣyāmītiyaḥkāryamupekṣetsanarādhamaḥ |
yathemepuruṣānityamuttamādhamamadhyamāḥ || 11 ||
vammantrā'hivijñeyāuttamādhamamadhyamaḥ |
aikamatyamupāgamyaśāstradṛṣṭenacakṣuṣā || 12 ||
mantriṇoyatraniratāstamāhurmantramuttamam |
bahvyo'pimatīrgatvāmantriṇāmarthanirṇaye || 13 ||
punaryatraikatāmprāptassamantromadhyamassmṛtaḥ |
anyonyamatimāsthāyayatrasampratibhāṣyate || 14 ||
na ca aikamatye śreyo asti mantraḥ so adhama ucyate |
tasmāt sumantritaṃ sādhu bhavanto mantri sattamāḥ || 15 ||
kāryaṃsampratipadyantāmetatkṛtyammatammama |
vānarāṇāṃhidhīrāṇāṃsahasraiḥparivāritaḥ || 16 ||
rāmo'bhyetipurīlaṅkāmasmākamuparodhakaḥ |
tariṣyaticasuvyaktaṃrāghavassāgaraṃsukham || 17 ||
tarasāyuktarūpeṇasānujassabalānugaḥ |
samudramucchoṣayativīryeṇānyatkarotivā || 18 ||
asminnevaṅgatekāryeviruddhevānaraissaha |
hitampurecasainyecasarvasammantrayatāmmama || 19 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe ṣaṣṭhassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Bengali script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.
🕉 InfoLyter.in