ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਰਾਮਾਯਣੇ ਯੁਦ੍ਧਕਾਣ੍ਡਮ੍ ।
ਅਥ षष੍ਠਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ।
ਲਙ੍ਕਾਯਾਨ੍ਤੁਕृਤਙ੍ਕਰ੍ਮਘੋਰਨ੍ਦृष੍ਟਵਾਭਯਾਵਹਮ੍ ।
ਰਾਕ੍षਸੇਨ੍ਦ੍ਰੋਹਨੁਮਤਾਸ਼ਕ੍ਰੇਣੇਵਮਹਾਤ੍ਮਨਾ ॥ 1 ॥
ਅਬ੍ਰਵੀਦ੍ਰਾਕ੍षਸਾਨ੍ ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਹ੍ਰਿਯਾਕਿਞ੍ਚਿਦਵਾਙ੍ਮੁਖਃ ।
ਧਰ੍षਿਤਾਚਪ੍ਰਵਿष੍ਟਾਚਲਙ੍ਕਾਦੁष੍ਪ੍ਰਸਹਾਪੁਰੀ ॥ 2 ॥
ਤੇਨਵਾਨਰਮਾਤ੍ਰੇਣਦृष੍ਟਾਸੀਤਾਚਜਾਨਕੀ ।
ਪ੍ਰਾਸਾਦੋਧਰ੍षਿਤਸ਼੍ਚੈਤ੍ਯਃਪ੍ਰਵਰਾਰਾਕ੍षਸਾਹਤਾਃ ॥ 3 ॥
ਆਵਿਲਾਚਪੁਰੀਲਙ੍ਕਾਸਰ੍ਵਾਹਨੁਮਤਾਕृਤਾ ।
ਕਿਙ੍ਕਰਿष੍ਯਾਮਿਭਦ੍ਰਂਵੋਕਿਂਵਾਯੁਕ੍ਤਮਨਨ੍ਤਰਮ੍ ॥ 4 ॥
ਉਚ੍ਯਤਾਨ੍ਨਸ੍ਸਮਰ੍ਥਂਯਤ੍ਕृਤਞ੍ਚਸੁਕृਤਮ੍ਭਵੇਤ੍ ।
ਮਨ੍ਤ੍ਰਮੂਲਞ੍ਚਵਿਜਯਮ੍ਪ੍ਰਵਦਨ੍ਤਿਮਨਸ੍ਵਿਨਃ ॥ 5 ॥
ਤਸ੍ਮਦ੍ਵੈਰੋਚਯੇਮਨ੍ਤ੍ਰਂਰਾਮਮ੍ਪ੍ਰਤਿਮਹਾਬਲਾਃ ।
ਤ੍ਰਿਵਿਧਾਃਪੁਰੁषਾਲੋਕੇਉਤ੍ਤਮਾਧਮਮਧ੍ਯਮਾਃ ॥ 6 ॥
ਤੇषਾਨ੍ਤੁਸਮਵੇਤਾਨਾਙ੍ਗੁਣਦੋषੌਵਦਾਮ੍ਯਹਮ੍ ।
ਮਨ੍ਤ੍ਰਿਭਿਰ੍ਹਿਤਸਂਯੁਕ੍ਤੈਸ੍ਸਮਰ੍ਥੈਰ੍ਮਨ੍ਤ੍ਰਨਿਰ੍ਣਯੇ ॥ 7 ॥
ਮਿਤ੍ਰੈਰ੍ਵਾਪਿਸਮਾਨਾਰ੍ਥੈਰ੍ਬਾਨ੍ਧਵੈਰਪਿਵਾਧਿਕੈਃ ।
ਸਹਿਤੋਮਨ੍ਤ੍ਰਿਯਿਤ੍ਵਾਯਃਕਰ੍ਮਾਰਮ੍ਭਾਨ੍ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਯੇਤ੍ ॥ 8 ॥
ਦੈਵੇਚਕੁਰੁਤੇਯਤ੍ਨਨ੍ਤਮਾਹੁਃਪੁਰੁषੋਤ੍ਤਮਮ੍ ।
ਕੋऽਰ੍ਥਂਵਿਮृਸ਼ੇਦੇਕੋਧਰ੍ਮੇਪ੍ਰਕੁਰੁਤੇਮਨਃ ॥ 9 ॥
ਕਃਕਾਰ੍ਯਾਣਿਕੁਰੁਤੇਤਮਾਹੁਰ੍ਮਧ੍ਯਮਨ੍ਨਰਮ੍ ।
ਗੁਣਦੋषੌਵਨਿਸ਼ਿਚਤ੍ਯ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਯਾਦੈਵਵ੍ਯਪਾਸ਼੍ਰਯਮ੍ ॥ 10 ॥
ਕਰਿष੍ਯਾਮੀਤਿਯਃਕਾਰ੍ਯਮੁਪੇਕ੍षੇਤ੍ਸਨਰਾਧਮਃ ।
ਯਥੇਮੇਪੁਰੁषਾਨਿਤ੍ਯਮੁਤ੍ਤਮਾਧਮਮਧ੍ਯਮਾਃ ॥ 11 ॥
ਵਮ੍ਮਨ੍ਤ੍ਰਾऽਹਿਵਿਜ੍ਞੇਯਾਉਤ੍ਤਮਾਧਮਮਧ੍ਯਮਃ ।
ਐਕਮਤ੍ਯਮੁਪਾਗਮ੍ਯਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਦृष੍ਟੇਨਚਕ੍षੁषਾ ॥ 12 ॥
ਮਨ੍ਤ੍ਰਿਣੋਯਤ੍ਰਨਿਰਤਾਸ੍ਤਮਾਹੁਰ੍ਮਨ੍ਤ੍ਰਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ ।
ਬਹ੍ਵ੍ਯੋऽਪਿਮਤੀਰ੍ਗਤ੍ਵਾਮਨ੍ਤ੍ਰਿਣਾਮਰ੍ਥਨਿਰ੍ਣਯੇ ॥ 13 ॥
ਪੁਨਰ੍ਯਤ੍ਰੈਕਤਾਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਸ੍ਸਮਨ੍ਤ੍ਰੋਮਧ੍ਯਮਸ੍ਸ੍ਮृਤਃ ।
ਅਨ੍ਯੋਨ੍ਯਮਤਿਮਾਸ੍ਥਾਯਯਤ੍ਰਸਮ੍ਪ੍ਰਤਿਭਾष੍ਯਤੇ ॥ 14 ॥
ਨ ਚ ਐਕਮਤ੍ਯੇ ਸ਼੍ਰੇਯੋ ਅਸ੍ਤਿ ਮਨ੍ਤ੍ਰਃ ਸੋ ਅਧਮ ਉਚ੍ਯਤੇ ।
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ ਸੁਮਨ੍ਤ੍ਰਿਤਂ ਸਾਧੁ ਭਵਨ੍ਤੋ ਮਨ੍ਤ੍ਰਿ ਸਤ੍ਤਮਾਃ ॥ 15 ॥
ਕਾਰ੍ਯਂਸਮ੍ਪ੍ਰਤਿਪਦ੍ਯਨ੍ਤਾਮੇਤਤ੍ਕृਤ੍ਯਮ੍ਮਤਮ੍ਮਮ ।
ਵਾਨਰਾਣਾਂਹਿਧੀਰਾਣਾਂਸਹਸ੍ਰੈਃਪਰਿਵਾਰਿਤਃ ॥ 16 ॥
ਰਾਮੋऽਭ੍ਯੇਤਿਪੁਰੀਲਙ੍ਕਾਮਸ੍ਮਾਕਮੁਪਰੋਧਕਃ ।
ਤਰਿष੍ਯਤਿਚਸੁਵ੍ਯਕ੍ਤਂਰਾਘਵਸ੍ਸਾਗਰਂਸੁਖਮ੍ ॥ 17 ॥
ਤਰਸਾਯੁਕ੍ਤਰੂਪੇਣਸਾਨੁਜਸ੍ਸਬਲਾਨੁਗਃ ।
ਸਮੁਦ੍ਰਮੁਚ੍ਛੋषਯਤਿਵੀਰ੍ਯੇਣਾਨ੍ਯਤ੍ਕਰੋਤਿਵਾ ॥ 18 ॥
ਅਸ੍ਮਿਨ੍ਨੇਵਙ੍ਗਤੇਕਾਰ੍ਯੇਵਿਰੁਦ੍ਧੇਵਾਨਰੈਸ੍ਸਹ ।
ਹਿਤਮ੍ਪੁਰੇਚਸੈਨ੍ਯੇਚਸਰ੍ਵਸਮ੍ਮਨ੍ਤ੍ਰਯਤਾਮ੍ਮਮ ॥ 19 ॥
ਇਤ੍ਯਾਰ੍षੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਯੁਦ੍ਧਕਾਣ੍ਡੇ षष੍ਠਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha ṣaṣṭhassargaḥ |
laṅkāyāntukṛtaṅkarmaghorandṛṣṭavābhayāvaham |
rākṣasendrohanumatāśakreṇevamahātmanā || 1 ||
abravīdrākṣasān sarvānhriyākiñcidavāṅmukhaḥ |
dharṣitācapraviṣṭācalaṅkāduṣprasahāpurī || 2 ||
tenavānaramātreṇadṛṣṭāsītācajānakī |
prāsādodharṣitaścaityaḥpravarārākṣasāhatāḥ || 3 ||
āvilācapurīlaṅkāsarvāhanumatākṛtā |
kiṅkariṣyāmibhadraṃvokiṃvāyuktamanantaram || 4 ||
ucyatānnassamarthaṃyatkṛtañcasukṛtambhavet |
mantramūlañcavijayampravadantimanasvinaḥ || 5 ||
tasmadvairocayemantraṃrāmampratimahābalāḥ |
trividhāḥpuruṣālokeuttamādhamamadhyamāḥ || 6 ||
teṣāntusamavetānāṅguṇadoṣauvadāmyaham |
mantribhirhitasaṃyuktaissamarthairmantranirṇaye || 7 ||
mitrairvāpisamānārthairbāndhavairapivādhikaiḥ |
sahitomantriyitvāyaḥkarmārambhānpravartayet || 8 ||
daivecakuruteyatnantamāhuḥpuruṣottamam |
ko'rthaṃvimṛśedekodharmeprakurutemanaḥ || 9 ||
kaḥkāryāṇikurutetamāhurmadhyamannaram |
guṇadoṣauvaniśicatya tyaktyādaivavyapāśrayam || 10 ||
kariṣyāmītiyaḥkāryamupekṣetsanarādhamaḥ |
yathemepuruṣānityamuttamādhamamadhyamāḥ || 11 ||
vammantrā'hivijñeyāuttamādhamamadhyamaḥ |
aikamatyamupāgamyaśāstradṛṣṭenacakṣuṣā || 12 ||
mantriṇoyatraniratāstamāhurmantramuttamam |
bahvyo'pimatīrgatvāmantriṇāmarthanirṇaye || 13 ||
punaryatraikatāmprāptassamantromadhyamassmṛtaḥ |
anyonyamatimāsthāyayatrasampratibhāṣyate || 14 ||
na ca aikamatye śreyo asti mantraḥ so adhama ucyate |
tasmāt sumantritaṃ sādhu bhavanto mantri sattamāḥ || 15 ||
kāryaṃsampratipadyantāmetatkṛtyammatammama |
vānarāṇāṃhidhīrāṇāṃsahasraiḥparivāritaḥ || 16 ||
rāmo'bhyetipurīlaṅkāmasmākamuparodhakaḥ |
tariṣyaticasuvyaktaṃrāghavassāgaraṃsukham || 17 ||
tarasāyuktarūpeṇasānujassabalānugaḥ |
samudramucchoṣayativīryeṇānyatkarotivā || 18 ||
asminnevaṅgatekāryeviruddhevānaraissaha |
hitampurecasainyecasarvasammantrayatāmmama || 19 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe ṣaṣṭhassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे युद्धकाण्डम् ।
अथ षष्ठस्सर्गः ।
लङ्कायान्तुकृतङ्कर्मघोरन्दृष्टवाभयावहम् ।
राक्षसेन्द्रोहनुमताशक्रेणेवमहात्मना ॥ 1 ॥
अब्रवीद्राक्षसान् सर्वान्ह्रियाकिञ्चिदवाङ्मुखः ।
धर्षिताचप्रविष्टाचलङ्कादुष्प्रसहापुरी ॥ 2 ॥
तेनवानरमात्रेणदृष्टासीताचजानकी ।
प्रासादोधर्षितश्चैत्यःप्रवराराक्षसाहताः ॥ 3 ॥
आविलाचपुरीलङ्कासर्वाहनुमताकृता ।
किङ्करिष्यामिभद्रंवोकिंवायुक्तमनन्तरम् ॥ 4 ॥
उच्यतान्नस्समर्थंयत्कृतञ्चसुकृतम्भवेत् ।
मन्त्रमूलञ्चविजयम्प्रवदन्तिमनस्विनः ॥ 5 ॥
तस्मद्वैरोचयेमन्त्रंरामम्प्रतिमहाबलाः ।
त्रिविधाःपुरुषालोकेउत्तमाधममध्यमाः ॥ 6 ॥
तेषान्तुसमवेतानाङ्गुणदोषौवदाम्यहम् ।
मन्त्रिभिर्हितसंयुक्तैस्समर्थैर्मन्त्रनिर्णये ॥ 7 ॥
मित्रैर्वापिसमानार्थैर्बान्धवैरपिवाधिकैः ।
सहितोमन्त्रियित्वायःकर्मारम्भान्प्रवर्तयेत् ॥ 8 ॥
दैवेचकुरुतेयत्नन्तमाहुःपुरुषोत्तमम् ।
कोऽर्थंविमृशेदेकोधर्मेप्रकुरुतेमनः ॥ 9 ॥
कःकार्याणिकुरुतेतमाहुर्मध्यमन्नरम् ।
गुणदोषौवनिशिचत्य त्यक्त्यादैवव्यपाश्रयम् ॥ 10 ॥
करिष्यामीतियःकार्यमुपेक्षेत्सनराधमः ।
यथेमेपुरुषानित्यमुत्तमाधममध्यमाः ॥ 11 ॥
वम्मन्त्राऽहिविज्ञेयाउत्तमाधममध्यमः ।
ऐकमत्यमुपागम्यशास्त्रदृष्टेनचक्षुषा ॥ 12 ॥
मन्त्रिणोयत्रनिरतास्तमाहुर्मन्त्रमुत्तमम् ।
बह्व्योऽपिमतीर्गत्वामन्त्रिणामर्थनिर्णये ॥ 13 ॥
पुनर्यत्रैकताम्प्राप्तस्समन्त्रोमध्यमस्स्मृतः ।
अन्योन्यमतिमास्थाययत्रसम्प्रतिभाष्यते ॥ 14 ॥
न च ऐकमत्ये श्रेयो अस्ति मन्त्रः सो अधम उच्यते ।
तस्मात् सुमन्त्रितं साधु भवन्तो मन्त्रि सत्तमाः ॥ 15 ॥
कार्यंसम्प्रतिपद्यन्तामेतत्कृत्यम्मतम्मम ।
वानराणांहिधीराणांसहस्रैःपरिवारितः ॥ 16 ॥
रामोऽभ्येतिपुरीलङ्कामस्माकमुपरोधकः ।
तरिष्यतिचसुव्यक्तंराघवस्सागरंसुखम् ॥ 17 ॥
तरसायुक्तरूपेणसानुजस्सबलानुगः ।
समुद्रमुच्छोषयतिवीर्येणान्यत्करोतिवा ॥ 18 ॥
अस्मिन्नेवङ्गतेकार्येविरुद्धेवानरैस्सह ।
हितम्पुरेचसैन्येचसर्वसम्मन्त्रयताम्मम ॥ 19 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये युद्धकाण्डे षष्ठस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha ṣaṣṭhassargaḥ |
laṅkāyāntukṛtaṅkarmaghorandṛṣṭavābhayāvaham |
rākṣasendrohanumatāśakreṇevamahātmanā || 1 ||
abravīdrākṣasān sarvānhriyākiñcidavāṅmukhaḥ |
dharṣitācapraviṣṭācalaṅkāduṣprasahāpurī || 2 ||
tenavānaramātreṇadṛṣṭāsītācajānakī |
prāsādodharṣitaścaityaḥpravarārākṣasāhatāḥ || 3 ||
āvilācapurīlaṅkāsarvāhanumatākṛtā |
kiṅkariṣyāmibhadraṃvokiṃvāyuktamanantaram || 4 ||
ucyatānnassamarthaṃyatkṛtañcasukṛtambhavet |
mantramūlañcavijayampravadantimanasvinaḥ || 5 ||
tasmadvairocayemantraṃrāmampratimahābalāḥ |
trividhāḥpuruṣālokeuttamādhamamadhyamāḥ || 6 ||
teṣāntusamavetānāṅguṇadoṣauvadāmyaham |
mantribhirhitasaṃyuktaissamarthairmantranirṇaye || 7 ||
mitrairvāpisamānārthairbāndhavairapivādhikaiḥ |
sahitomantriyitvāyaḥkarmārambhānpravartayet || 8 ||
daivecakuruteyatnantamāhuḥpuruṣottamam |
ko'rthaṃvimṛśedekodharmeprakurutemanaḥ || 9 ||
kaḥkāryāṇikurutetamāhurmadhyamannaram |
guṇadoṣauvaniśicatya tyaktyādaivavyapāśrayam || 10 ||
kariṣyāmītiyaḥkāryamupekṣetsanarādhamaḥ |
yathemepuruṣānityamuttamādhamamadhyamāḥ || 11 ||
vammantrā'hivijñeyāuttamādhamamadhyamaḥ |
aikamatyamupāgamyaśāstradṛṣṭenacakṣuṣā || 12 ||
mantriṇoyatraniratāstamāhurmantramuttamam |
bahvyo'pimatīrgatvāmantriṇāmarthanirṇaye || 13 ||
punaryatraikatāmprāptassamantromadhyamassmṛtaḥ |
anyonyamatimāsthāyayatrasampratibhāṣyate || 14 ||
na ca aikamatye śreyo asti mantraḥ so adhama ucyate |
tasmāt sumantritaṃ sādhu bhavanto mantri sattamāḥ || 15 ||
kāryaṃsampratipadyantāmetatkṛtyammatammama |
vānarāṇāṃhidhīrāṇāṃsahasraiḥparivāritaḥ || 16 ||
rāmo'bhyetipurīlaṅkāmasmākamuparodhakaḥ |
tariṣyaticasuvyaktaṃrāghavassāgaraṃsukham || 17 ||
tarasāyuktarūpeṇasānujassabalānugaḥ |
samudramucchoṣayativīryeṇānyatkarotivā || 18 ||
asminnevaṅgatekāryeviruddhevānaraissaha |
hitampurecasainyecasarvasammantrayatāmmama || 19 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe ṣaṣṭhassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Gurmukhi script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.