ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਰਾਮਾਯਣੇ ਯੁਦ੍ਧਕਾਣ੍ਡਮ੍ ।
ਅਥ ਏਕਵਿਂਸ਼ਤ੍ਯਧਿਕਸ਼ਤਤਮਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ।
ਏਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾਸ਼ੁਭਂਵਾਕ੍ਯਮ੍ਪਿਤਾਮਹਸਮੀਰਿਤਮ੍ ।
ਅਙ੍ਕੇਨਾਦਾਯਵੈਦੇਹਿਮੁਤ੍ਪਪਾਤਵਿਭਾਵਸੁਃ ॥ 1 ॥
ਨਵਿਧੂਯਾਥਚਿਤਾਨ੍ਤਾਨ੍ਤੁਵੈਦੇਹੀਂਹਵ੍ਯਵਾਹਨਃ ।
ਉਤ੍ਤਸ੍ਥੌਮੂਰ੍ਤਿਮਾਨਾਸ਼ੁਗृਹੀਤ੍ਵਾਜਨਕਾਤ੍ਮਜਾਮ੍ ॥ 2 ॥
ਤਰੁਣਾਦਿਤ੍ਯਸਙ੍ਕਾਸ਼ਨ੍ਤਪ੍ਤਕਾਞ੍ਚਨਭੂषਣਾਮ੍ ।
ਰਕ੍ਤਾਮ੍ਬਰਧਰਾਮ੍ਬਾਲਾਂਸੀਲਕੁਞ੍ਚਿਤਮੂਰ੍ਥਜਾਮ੍ ॥ 3 ॥
ਅਕ੍ਲਿष੍ਟਮਾਲ੍ਯਾਭਰਣਾਨ੍ਤਥਾਰੂਪਾਮਨਿਨ੍ਦਿਤਾਮ੍ ।
ਦਦੌਰਾਮਾਯਵੈਦੇਹੀਮਙ੍ਕੇਕृਤ੍ਵਾਵਿਭਾਵਸੁਃ ॥ 4 ॥
ਅਬ੍ਰਵੀਤ੍ਤੁਤਦਾਰਾਮਂਸਾਕ੍षੀਲੋਕਸ੍ਯਪਾਵਕਃ ।
ਏषਾਤੇਰਾਮ ਵੈਦੇਹੀਪਾਪਮਸ੍ਯਾਂ ਨ ਵਿਦ੍ਯਤੇ ॥ 5 ॥
ਨੈਵਵਾਚਾ ਨ ਮਨਸਾਨੈਵਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾ ਨ ਚਕ੍षੁषਾ ।
ਸੁਵृਤ੍ਤਾਵृਤ੍ਤਸ਼ੌਣ੍ਡੀਰਨ ਤ੍ਵਾਮਤ੍ਯਚਰਚ੍ਛੁਭਾ ॥ 6 ॥
ਰਾਵਣੇਨਾਪਨੀਤੈषਾਵੀਰ੍ਯੋਸਤਿਕ੍ਤੇਨਰਕ੍षਸਾ ।
ਤ੍ਵਯਾਵਿਰਹਿਤਾਦੀਨਾਵਿਵਸ਼ਾਨਿਰ੍ਜਨਾਦ੍ਵਨਾਤ੍ ॥ 7 ॥
ਰੁਦ੍ਧਾਚਾਨ੍ਤਃਪੁਰੇਗੁਪ੍ਤਾਤ੍ਵਚ੍ਛਿਤ੍ਤਾਤ੍ਵਤ੍ਪਰਾਯਣਾ ।
ਰਕ੍षਿਤਾਰਾਕ੍षਸੀਭਿਸ਼੍ਚਘੋਰਾਭਿਰ੍ਘੋਰਬੁਦ੍ਧਿਭਿਃ ॥ 8 ॥
ਪ੍ਰਲੋਭ੍ਯਮਾਨਾਵਿਵਿਧਮ੍ਭਰ੍ਤ੍ਸ੍ਯਮਾਨਾ ਚ ਮੈਥਿਲੀ ।
ਨਾਚਿਨ੍ਤਯਤਤਦ੍ਰਕ੍षਸ੍ਤ੍ਵਦ੍ਗਤੇਨਾਨ੍ਤਰਾਤ੍ਮਨਾ ॥ 9 ॥
ਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਭਾਵਾਨ੍ਨਿष੍ਪਾਪਾਮ੍ਪ੍ਰਤਿਗृਹ੍ਣੀष੍ਵਮੈਥਿਲੀਮ੍ ।
ਨ ਕਿਞ੍ਚਿਰਭਿਧਾਤਵ੍ਯਾਅਹਮਾਜ੍ਞਾਪਯਾਮਿਤੇ ॥ 10 ॥
ਤਤਃਪ੍ਰੀਤਿਮਾਨਾਰਾਮਃਸ਼੍ਰੁਤ੍ਯੈਵਂਵਦਤਾਂਵਰਃ ।
ਦਧ੍ਯੌਮੁਹੂਰ੍ਤਨ੍ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾਬਾष੍ਪਵ੍ਯਾਕੁਲਲੋਚਨਃ ॥ 11 ॥
ਏਵਮੁਕ੍ਤੋਮਹਾਤੇਜਾਧृਤਿਮਾਨ੍ਦृਢਵਿਕ੍ਰਮਃ ।
ਉਵਾਚਤ੍ਰਿਦਸ਼ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਂਰਾਮੋਧਰ੍ਮਭृਤਾਂਵਰਃ ॥ 12 ॥
ਅਵਸ਼੍ਯਨ੍ਤ੍ਰਿषੁਲੋਕੇषੁ ਨ ਸੀਤਾਪਾਪਮਰ੍ਹਤਿ ।
ਦੀਰ੍ਘਕਾਲੋषਿਤਾਹੀਯਂਰਾਵਣਾਨ੍ਤਃਪੁਰੇਸ਼ੁਭਾ ॥ 13 ॥
ਬਾਲਿਸ਼ੋਖਲੁਕਾਮਾਤ੍ਮਾਰਾਮੋਦਸ਼ਰਥਾਤ੍ਮਜਃ ।
ਇਤਿਵਕ੍ष੍ਯਨ੍ਤਿਮਾਂਸਨ੍ਤੋਜਾਨਕੀਮਵਿਸ਼ੋਧ੍ਯਹਿ ॥ 14 ॥
ਅਨਨ੍ਯਹृਦਯਾਮ੍ਭਕ੍ਤਾਮ੍ਮਚ੍ਚਿਤ੍ਤਪਰਿਵਰ੍ਤਿਨੀਮ੍ ।
ਅਹਮਪ੍ਯਵਗਚ੍ਛਾਮਿਮੈਥਿਲੀਞ੍ਜਨਕਾਤ੍ਮਜਾਮ੍ ॥ 15 ॥
ਇਮਾਮਪਿਵਿਸ਼ਾਲਾਕ੍षੀਂਰਕ੍षਿਤਾਂਸ੍ਵੇਨਤੇਜਸਾ ।
ਰਾਵਣੋਨਾਤਿਵਰ੍ਤੇਤਵੇਲਾਮਿਵਮਹੋਦਧਿਃ ॥ 16 ॥
ਪ੍ਰਤ੍ਯਯਾਰ੍ਥਨ੍ਤੁਲੋਕਾਨਾਨ੍ਤ੍ਰਯਾਣਾਂਸਤ੍ਯਸਂਸ਼੍ਰਯਃ ।
ਉਪੇਕ੍षੇਚਾਪਿਵੈਦੇਹੀਮ੍ਪ੍ਰਵਿਸ਼ਨ੍ਤੀਂਹੁਤਾਸ਼ਨਮ੍ ॥ 17 ॥
ਨ ਹਿਸ਼ਕ੍ਤਃਸੁਦੁष੍ਟਾਤ੍ਮਾਮਨਸਾਪਿਹਿਮੈਥਿਲੀਮ੍ ।
ਪ੍ਰਧਰ੍षਯਿਤੁਮਪ੍ਰਾਪ੍ਯਾਨ੍ਦੀਪ੍ਤਾਮਗ੍ਨਿਸ਼ਿਖਾਮਿਵ ॥ 18 ॥
ਨੇਯਮਰ੍ਹਤਿਚੈਸ਼੍ਵਰ੍ਯਂਰਾਵਣਾਨ੍ਤਃਪੁਰੇਸ਼ੁਭਾ ।
ਅਨਨ੍ਯਾਹਿਮਯਾਸੀਤਾਭਾਸ੍ਕਰੇਣਪ੍ਰਭਾਯਥਾ ॥ 19 ॥
ਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਾਤ੍ਰਿषੁਲੋਕੇषੁਮੈਥਿਲੀਜਨਕਾਤ੍ਮਜਾ ।
ਨ ਵਿਹਾਤੁਮ੍ਮਯਾਸ਼ਕ੍ਯਾਕੀਰ੍ਤਿਰਾਤ੍ਵਵਤਾਯਥਾ ॥ 20 ॥
ਅਵਸ਼੍ਯਂ ਚ ਮਯਾਕਾਰ੍ਯਂਸਰ੍ਵੇषਾਂਵੋਵਚੋਹਿਤਮ੍ ।
ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਾਨਾਂਲੋਕਨਾਧਾਨਾਮੇਵਂ ਚ ਵਦਤਾਂਹਿਤਮ੍ ॥ 21 ॥
ਇਤ੍ਯੇਵਮ੍ਵਿਜਯੀਮਹਾਬਲਃਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਯਮਾਨਃਸ੍ਵਕृਤੇਨਕਰ੍ਮਣਾ ।
ਸਮੇਤ੍ਯਰਾਮਃਪ੍ਰਿਯਯਾਮਹਾਯਸ਼ਾਃਸੁਖਂਸੁਖਾਰ੍ਹੋऽਨੁਬਭੂਵਰਾਘਵਃ ॥ 22 ॥
ਇਤ੍ਯਾਰ੍षੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਯੁਦ੍ਧਕਾਣ੍ਡੇ ਏਕਵਿਂਸ਼ਤ੍ਯਧਿਕਸ਼ਤਤਮਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha ekaviṃśatyadhikaśatatamassargaḥ |
etacchrutvāśubhaṃvākyampitāmahasamīritam |
aṅkenādāyavaidehimutpapātavibhāvasuḥ || 1 ||
navidhūyāthacitāntāntuvaidehīṃhavyavāhanaḥ |
uttasthaumūrtimānāśugṛhītvājanakātmajām || 2 ||
taruṇādityasaṅkāśantaptakāñcanabhūṣaṇām |
raktāmbaradharāmbālāṃsīlakuñcitamūrthajām || 3 ||
akliṣṭamālyābharaṇāntathārūpāmaninditām |
dadaurāmāyavaidehīmaṅkekṛtvāvibhāvasuḥ || 4 ||
abravīttutadārāmaṃsākṣīlokasyapāvakaḥ |
eṣāterāma vaidehīpāpamasyāṃ na vidyate || 5 ||
naivavācā na manasānaivabuddhyā na cakṣuṣā |
suvṛttāvṛttaśauṇḍīrana tvāmatyacaracchubhā || 6 ||
rāvaṇenāpanītaiṣāvīryosatiktenarakṣasā |
tvayāvirahitādīnāvivaśānirjanādvanāt || 7 ||
ruddhācāntaḥpureguptātvacchittātvatparāyaṇā |
rakṣitārākṣasībhiścaghorābhirghorabuddhibhiḥ || 8 ||
pralobhyamānāvividhambhartsyamānā ca maithilī |
nācintayatatadrakṣastvadgatenāntarātmanā || 9 ||
viśuddhabhāvānniṣpāpāmpratigṛhṇīṣvamaithilīm |
na kiñcirabhidhātavyāahamājñāpayāmite || 10 ||
tataḥprītimānārāmaḥśrutyaivaṃvadatāṃvaraḥ |
dadhyaumuhūrtandharmātmābāṣpavyākulalocanaḥ || 11 ||
evamuktomahātejādhṛtimāndṛḍhavikramaḥ |
uvācatridaśaśreṣṭhaṃrāmodharmabhṛtāṃvaraḥ || 12 ||
avaśyantriṣulokeṣu na sītāpāpamarhati |
dīrghakāloṣitāhīyaṃrāvaṇāntaḥpureśubhā || 13 ||
bāliśokhalukāmātmārāmodaśarathātmajaḥ |
itivakṣyantimāṃsantojānakīmaviśodhyahi || 14 ||
ananyahṛdayāmbhaktāmmaccittaparivartinīm |
ahamapyavagacchāmimaithilīñjanakātmajām || 15 ||
imāmapiviśālākṣīṃrakṣitāṃsvenatejasā |
rāvaṇonātivartetavelāmivamahodadhiḥ || 16 ||
pratyayārthantulokānāntrayāṇāṃsatyasaṃśrayaḥ |
upekṣecāpivaidehīmpraviśantīṃhutāśanam || 17 ||
na hiśaktaḥsuduṣṭātmāmanasāpihimaithilīm |
pradharṣayitumaprāpyāndīptāmagniśikhāmiva || 18 ||
neyamarhaticaiśvaryaṃrāvaṇāntaḥpureśubhā |
ananyāhimayāsītābhāskareṇaprabhāyathā || 19 ||
viśuddhātriṣulokeṣumaithilījanakātmajā |
na vihātummayāśakyākīrtirātvavatāyathā || 20 ||
avaśyaṃ ca mayākāryaṃsarveṣāṃvovacohitam |
snigdhānāṃlokanādhānāmevaṃ ca vadatāṃhitam || 21 ||
ityevamvijayīmahābalaḥpraśasyamānaḥsvakṛtenakarmaṇā |
sametyarāmaḥpriyayāmahāyaśāḥsukhaṃsukhārho'nubabhūvarāghavaḥ || 22 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe ekaviṃśatyadhikaśatatamassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे युद्धकाण्डम् ।
अथ एकविंशत्यधिकशततमस्सर्गः ।
एतच्छ्रुत्वाशुभंवाक्यम्पितामहसमीरितम् ।
अङ्केनादायवैदेहिमुत्पपातविभावसुः ॥ 1 ॥
नविधूयाथचितान्तान्तुवैदेहींहव्यवाहनः ।
उत्तस्थौमूर्तिमानाशुगृहीत्वाजनकात्मजाम् ॥ 2 ॥
तरुणादित्यसङ्काशन्तप्तकाञ्चनभूषणाम् ।
रक्ताम्बरधराम्बालांसीलकुञ्चितमूर्थजाम् ॥ 3 ॥
अक्लिष्टमाल्याभरणान्तथारूपामनिन्दिताम् ।
ददौरामायवैदेहीमङ्केकृत्वाविभावसुः ॥ 4 ॥
अब्रवीत्तुतदारामंसाक्षीलोकस्यपावकः ।
एषातेराम वैदेहीपापमस्यां न विद्यते ॥ 5 ॥
नैववाचा न मनसानैवबुद्ध्या न चक्षुषा ।
सुवृत्तावृत्तशौण्डीरन त्वामत्यचरच्छुभा ॥ 6 ॥
रावणेनापनीतैषावीर्योसतिक्तेनरक्षसा ।
त्वयाविरहितादीनाविवशानिर्जनाद्वनात् ॥ 7 ॥
रुद्धाचान्तःपुरेगुप्तात्वच्छित्तात्वत्परायणा ।
रक्षिताराक्षसीभिश्चघोराभिर्घोरबुद्धिभिः ॥ 8 ॥
प्रलोभ्यमानाविविधम्भर्त्स्यमाना च मैथिली ।
नाचिन्तयततद्रक्षस्त्वद्गतेनान्तरात्मना ॥ 9 ॥
विशुद्धभावान्निष्पापाम्प्रतिगृह्णीष्वमैथिलीम् ।
न किञ्चिरभिधातव्याअहमाज्ञापयामिते ॥ 10 ॥
ततःप्रीतिमानारामःश्रुत्यैवंवदतांवरः ।
दध्यौमुहूर्तन्धर्मात्माबाष्पव्याकुललोचनः ॥ 11 ॥
एवमुक्तोमहातेजाधृतिमान्दृढविक्रमः ।
उवाचत्रिदशश्रेष्ठंरामोधर्मभृतांवरः ॥ 12 ॥
अवश्यन्त्रिषुलोकेषु न सीतापापमर्हति ।
दीर्घकालोषिताहीयंरावणान्तःपुरेशुभा ॥ 13 ॥
बालिशोखलुकामात्मारामोदशरथात्मजः ।
इतिवक्ष्यन्तिमांसन्तोजानकीमविशोध्यहि ॥ 14 ॥
अनन्यहृदयाम्भक्ताम्मच्चित्तपरिवर्तिनीम् ।
अहमप्यवगच्छामिमैथिलीञ्जनकात्मजाम् ॥ 15 ॥
इमामपिविशालाक्षींरक्षितांस्वेनतेजसा ।
रावणोनातिवर्तेतवेलामिवमहोदधिः ॥ 16 ॥
प्रत्ययार्थन्तुलोकानान्त्रयाणांसत्यसंश्रयः ।
उपेक्षेचापिवैदेहीम्प्रविशन्तींहुताशनम् ॥ 17 ॥
न हिशक्तःसुदुष्टात्मामनसापिहिमैथिलीम् ।
प्रधर्षयितुमप्राप्यान्दीप्तामग्निशिखामिव ॥ 18 ॥
नेयमर्हतिचैश्वर्यंरावणान्तःपुरेशुभा ।
अनन्याहिमयासीताभास्करेणप्रभायथा ॥ 19 ॥
विशुद्धात्रिषुलोकेषुमैथिलीजनकात्मजा ।
न विहातुम्मयाशक्याकीर्तिरात्ववतायथा ॥ 20 ॥
अवश्यं च मयाकार्यंसर्वेषांवोवचोहितम् ।
स्निग्धानांलोकनाधानामेवं च वदतांहितम् ॥ 21 ॥
इत्येवम्विजयीमहाबलःप्रशस्यमानःस्वकृतेनकर्मणा ।
समेत्यरामःप्रिययामहायशाःसुखंसुखार्होऽनुबभूवराघवः ॥ 22 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये युद्धकाण्डे एकविंशत्यधिकशततमस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha ekaviṃśatyadhikaśatatamassargaḥ |
etacchrutvāśubhaṃvākyampitāmahasamīritam |
aṅkenādāyavaidehimutpapātavibhāvasuḥ || 1 ||
navidhūyāthacitāntāntuvaidehīṃhavyavāhanaḥ |
uttasthaumūrtimānāśugṛhītvājanakātmajām || 2 ||
taruṇādityasaṅkāśantaptakāñcanabhūṣaṇām |
raktāmbaradharāmbālāṃsīlakuñcitamūrthajām || 3 ||
akliṣṭamālyābharaṇāntathārūpāmaninditām |
dadaurāmāyavaidehīmaṅkekṛtvāvibhāvasuḥ || 4 ||
abravīttutadārāmaṃsākṣīlokasyapāvakaḥ |
eṣāterāma vaidehīpāpamasyāṃ na vidyate || 5 ||
naivavācā na manasānaivabuddhyā na cakṣuṣā |
suvṛttāvṛttaśauṇḍīrana tvāmatyacaracchubhā || 6 ||
rāvaṇenāpanītaiṣāvīryosatiktenarakṣasā |
tvayāvirahitādīnāvivaśānirjanādvanāt || 7 ||
ruddhācāntaḥpureguptātvacchittātvatparāyaṇā |
rakṣitārākṣasībhiścaghorābhirghorabuddhibhiḥ || 8 ||
pralobhyamānāvividhambhartsyamānā ca maithilī |
nācintayatatadrakṣastvadgatenāntarātmanā || 9 ||
viśuddhabhāvānniṣpāpāmpratigṛhṇīṣvamaithilīm |
na kiñcirabhidhātavyāahamājñāpayāmite || 10 ||
tataḥprītimānārāmaḥśrutyaivaṃvadatāṃvaraḥ |
dadhyaumuhūrtandharmātmābāṣpavyākulalocanaḥ || 11 ||
evamuktomahātejādhṛtimāndṛḍhavikramaḥ |
uvācatridaśaśreṣṭhaṃrāmodharmabhṛtāṃvaraḥ || 12 ||
avaśyantriṣulokeṣu na sītāpāpamarhati |
dīrghakāloṣitāhīyaṃrāvaṇāntaḥpureśubhā || 13 ||
bāliśokhalukāmātmārāmodaśarathātmajaḥ |
itivakṣyantimāṃsantojānakīmaviśodhyahi || 14 ||
ananyahṛdayāmbhaktāmmaccittaparivartinīm |
ahamapyavagacchāmimaithilīñjanakātmajām || 15 ||
imāmapiviśālākṣīṃrakṣitāṃsvenatejasā |
rāvaṇonātivartetavelāmivamahodadhiḥ || 16 ||
pratyayārthantulokānāntrayāṇāṃsatyasaṃśrayaḥ |
upekṣecāpivaidehīmpraviśantīṃhutāśanam || 17 ||
na hiśaktaḥsuduṣṭātmāmanasāpihimaithilīm |
pradharṣayitumaprāpyāndīptāmagniśikhāmiva || 18 ||
neyamarhaticaiśvaryaṃrāvaṇāntaḥpureśubhā |
ananyāhimayāsītābhāskareṇaprabhāyathā || 19 ||
viśuddhātriṣulokeṣumaithilījanakātmajā |
na vihātummayāśakyākīrtirātvavatāyathā || 20 ||
avaśyaṃ ca mayākāryaṃsarveṣāṃvovacohitam |
snigdhānāṃlokanādhānāmevaṃ ca vadatāṃhitam || 21 ||
ityevamvijayīmahābalaḥpraśasyamānaḥsvakṛtenakarmaṇā |
sametyarāmaḥpriyayāmahāyaśāḥsukhaṃsukhārho'nubabhūvarāghavaḥ || 22 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe ekaviṃśatyadhikaśatatamassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Gurmukhi script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.