ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਰਾਮਾਯਣੇ ਯੁਦ੍ਧਕਾਣ੍ਡਮ੍ ।
ਅਥ ਏਕਾਦਸ਼ਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ।
ਸਬਭੂਵਕृਸ਼ੋਰਾਜਾਮੈਥਿਲੀਕਾਮਮੋਹਿਤਃ ।
ਅਸਨ੍ਮਾਨਾਚ੍ਚਸੁਹृਦਾਮ੍ਪਾਪਮ੍ਪਾਪੇਨਕਰ੍ਮਣਾ ॥ 1 ॥
ਅਤੀਤਸਮਯੇਕਾਲੇਤਸ੍ਮਿਨ੍ਵੈਯੁਧਿਰਾਵਣਃ ।
ਅਮਾਤ੍ਯੈਸ਼੍ਚਸੁਹृਦ੍ਭਿਸ਼੍ਚਪ੍ਰਾਪ੍ਤਕਾਲਮਮਨ੍ਯਤ ॥ 2 ॥
ਸਹੇਮਜਾਲਵਿਤਤਮ੍ਮਣਿਵਿਦ੍ਰੁਮਭੂषਿਤਮ੍ ।
ਉਪਗਮ੍ਯਵਿਨੀਤਾਸ਼੍ਵਮਾਰੁਰੋਹਮਹਾਰਥਮ੍ ॥ 3 ॥
ਤਮਾਸ੍ਥਾਯਰਥਸ਼੍ਰੇष੍ਠਮ੍ਮਹਾਮੇਘਸਮਸ੍ਵਨਮ੍ ।
ਪ੍ਰਯਯੌਰਕ੍षਸਾਂਸ਼੍ਰੇष੍ਠੋਦਸ਼ਗ੍ਰੀਵਸ੍ਸਭਾਮ੍ਪ੍ਰਤਿ ॥ 4 ॥
ਅਸਿਚਰ੍ਮਧਰਾਯੋਧਾਸ੍ਸਰ੍ਵਾਯੁਧਧਰਾਸ੍ਤਤਃ ।
ਰਾਕ੍षਸਾਰਾਕ੍षਸੇਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਯਪੁਰਸ੍ਤਾਤ੍ਸਮ੍ਪ੍ਰਤਸ੍ਥਿਰੇ ॥ 5 ॥
ਨਾਨਾਵਿਕृਤਵੇषਾਸ਼੍ਚਨਾਨਾਭੂषਣਭੂषਿਤਾਃ ।
ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਤਸ੍ਪृष੍ਠਤਸ਼੍ਚੈਨਮ੍ਪਰਿਵਾਰ੍ਯਯਯੁਸ੍ਤਤਃ ॥ 6 ॥
ਰਥੈਸ਼੍ਚਾਤਿਰਥਾਸ਼੍ਸ਼ੀਘ੍ਰਮ੍ਮਤ੍ਤੈਸ਼੍ਚਵਰਵਾਰਣੈਃ ।
ਅਨੂਤ੍ਪੇਤੁਰ੍ਦਸ਼ਗ੍ਰੀਵਮਾਕ੍ਰੀਡਦ੍ਭਿਸ਼੍ਚਵਾਜਿਭਿਃ ॥ 7 ॥
ਗਦਾਪਰਿਘਹਸ੍ਤਾਸ਼੍ਚਸ਼ਕ੍ਤਿਤੋਮਰਪਾਣਯਃ ।
ਪਰਸ਼੍ਵਥਧਰਾਸ਼੍ਚਾਨ੍ਯੇਤਥਾऽਨ੍ਯੇਸ਼ੂਲਪਾਣਯਃ ॥ 8 ॥
ਤਤਸ੍ਤੂਰ੍ਯਸਹਸ੍ਰਾਣਾਂਸਞ੍ਜਜ੍ਞੇਨਿਸ੍ਸ੍ਵਨੋਮਹਾਨ੍ ।
ਤੁਮੁਲਸ਼੍ਸ਼ਙ੍ਖਸ਼ਬ੍ਦਸ਼੍ਚਸਭਾਙ੍ਗਚ੍ਛਤਿਰਾਵਣੇ ॥ 9 ॥
ਸਨੇਮਿਘੋषੇਣਮਹਾਨ੍ਸਹਸਾऽਭਿਨਿਨਾਦਯਨ੍ ।
ਰਾਜਮਾਰ੍ਗਂਸ਼੍ਰਿਯਾਜੁष੍ਟਮ੍ਪ੍ਰਤਿਪੇਦੇਮਹਾਰਥਃ ॥ 10 ॥
ਵਿਮਲਞ੍ਚਾਤਪਤ੍ਰਾਣਾਮ੍ਪ੍ਰਗृਹੀਤਮਸ਼ੋਭਤ ।
ਪਾਣ੍ਡੁਰਂਰਾਕ੍षਸੇਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਯਪੂਰ੍ਣਸ੍ਤਾਰਾਧਿਪੋਯਥਾ ॥ 11 ॥
ਹੇਮਮਞ੍ਜਰਿਗਰ੍ਭੇਚਸ਼ੁਦ੍ਧਸ੍ਫਟਿਕਵਿਗ੍ਰਹੇ ।
ਚਾਮਰਵ੍ਯਜਨੇਤਸ੍ਯਰੇਜਤੁਸ੍ਸਵ੍ਯਦਕ੍षਿਣੇ ॥ 12 ॥
ਤੇਕृਤਾਞ੍ਜਲਯਸ੍ਸਰ੍ਵੇਰਥਸ੍ਥਮ੍ਪृਥਿਵੀਸ੍ਥਿਤਾਃ ।
ਰਾਕ੍षਸਾਰਾਕ੍षਸਸ਼੍ਰੇष੍ਠਂਸ਼ਿਰੋਭਿਸ੍ਤਂਵਵਨ੍ਦਿਰੇ ॥ 13 ॥
ਰਾਕ੍षਸੈਸ੍ਤ੍ਸੂਯਮਾਨਸ੍ਸਞ੍ਜਯਾਸ਼ੀਰ੍ਭਿਰਰਿਨ੍ਦਮਃ ।
ਆਸਸਾਦਮਹਾਤੇਜਾਸ੍ਸਭਾਂਵਿਰਚਿਤਾਨ੍ਤਦਾ ॥ 14 ॥
ਸੁਵਰ੍ਣਰਜਤਾਸ੍ਤੀਰ੍ਣਾਂਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਸ੍ਫਟਿਕਾਨ੍ਤਰਾਮ੍ ।
ਵਿਰਾਜਮਾਨੋਵਪੁषਾਰੁਕ੍ਮਪਟ੍ਟੋਤ੍ਤਰਚ੍ਛਦਾਮ੍ ॥ 15 ॥
ਤਾਮ੍ਪਿਸ਼ਾਚਸ਼ਤੈਃ षਙ੍ਭਿਰਭਿਗੁਪ੍ਤਾਂਸਦਾਪ੍ਰਭਾਮ੍ ।
ਪ੍ਰਵਿਵੇਸ਼ਮਹਾਤੇਜਾਸ੍ਸੁਕृਤਾਂਵਿਸ਼੍ਵਕਰ੍ਮਣਾ ॥ 16 ॥
ਤਸ੍ਯਾਂਸਵੈਡੂਰ੍ਯਮਯਮ੍ਪ੍ਰਿਯਕਾਜਿਨਸਮ੍ਵृਤਮ੍ ।
ਮਹਤ੍ਸੋਪਾਸ਼੍ਰਯਮ੍ਭੇਜੇਰਾਵਣਃਪਰਮਾਸਨਮ੍ ॥ 17 ॥
ਤਤਃ ਸ਼ਸ਼ਾਸੇਸ਼੍ਵਰਵਦ੍ਦੂਤਾਨ੍ਲਘੁਪਰਾਕ੍ਰਮਾਨ੍ ।
ਸਮਾਨਯਤਮੇਕ੍षਿਪ੍ਰਮਿਹੈਤਾਨ੍ਰਾਕ੍षਸਾਨਿਤਿ ।
ਕृਤ੍ਯਮਸ੍ਤਿਮਹਜ੍ਜਾਨੇਕਰ੍ਤਵ੍ਯਮਿਤਿਸ਼ਤ੍ਰੁਭਿਃ ॥ 18 ॥
ਰਾਕ੍षਸਾਸ੍ਤਦ੍ਵਚਸ਼੍ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾਲਙ੍ਕਾਯਾਮ੍ਪਰਿਚਕ੍ਰਮੁਃ ॥ 19 ॥
ਅਨੁਗੇਹਮਵਸ੍ਥਾਯਵਿਹਾਰਸ਼ਯਨੇषੁਚ ।
ਉਦ੍ਯਾਨੇषੁਚਰਕ੍षਾਂਸਿਚੋਦਯਨ੍ਤੋਹ੍ਯਭੀਤਵਤ੍ ॥ 20 ॥
ਤੇਰਥਾਨ੍ ਰੁਚਿਰਾਨੇਕੇਦृਪ੍ਤਾਨੇਕੇਪृਥਗ੍ਘਯਾਨ੍ ।
ਨਾਗਾਨੇਕੇऽਧਿਰੁਰੁਹੁਰ੍ਜਗ੍ਮੁਸ਼੍ਚੈਕੇਪਦਾਤਯਃ ॥ 21 ॥
ਸਾਪੁਰੀਪਰਮਾਕੀਰ੍ਣਾਰਥਕੁਞ੍ਜਰਵਾਜਿਭਿਃ ।
ਸਮ੍ਪਤਦ੍ਭਿਰ੍ਵਿਰੁਰੁਚੇਗਰੁਤ੍ਮਦ੍ਭਿਰਿਵਾਮ੍ਬਰਮ੍ ॥ 22 ॥
ਤੇਵਾਹਨਾਵ੍ਯਵਸ੍ਥਾਪ੍ਯਯਾਨਾਨਿਵਿਵਿਧਾਨਿਚ ।
ਸਭਾਮ੍ਪਦ੍ਭਿਃਪ੍ਰਵਿਵਿਸ਼ੁਸ੍ਸਿਂਹਾਗਿਰਿਗੁਹਾਮਿਵ ॥ 23 ॥
ਰਾਜ੍ਞਃਪਾਦੌਗृਹੀਤ੍ਵਾਤੁਰਾਜ੍ਞਾਤੇਪ੍ਰਤਿਪੂਜਿਤਾਃ ।
ਪੀਠੇष੍ਵਨ੍ਯੇਬृਸੀष੍ਵਨ੍ਯੇਭੂਮੌਕੇਚਿਦੁਪਾਵਿਸ਼ਨ੍ ॥ 24 ॥
ਤੇਸਮੇਤ੍ਯਸਭਾਯਾਂਵੈਰਾਕ੍षਸਾਰਾਜਸ਼ਾਸਨਾਤ੍ ।
ਯਥਾਰ੍ਹਮੁਪਤਸ੍ਥੁਸ੍ਤੇਰਾਵਣਂਰਾਕ੍षਸਾਧਿਪਮ੍ ॥ 25 ॥
ਮਨ੍ਤ੍ਰਿਣਸ਼੍ਚਯਥਾਮੁਖ੍ਯਾਨਿਸ਼੍ਚਯਾਰ੍ਥੇषੁਪਣ੍ਡਿਤਾਃ ।
ਅਮਾਤ੍ਯਾਸ਼੍ਚਗੁਣੋਪੇਤਾਸ੍ਸਰ੍ਵਜ੍ਞਾਬੁਦ੍ਧਿਦਰ੍ਸ਼ਨਾਃ ॥ 26 ॥
ਸਮੀਯੁਸ੍ਤਤ੍ਰਸ਼ਤਸ਼ਸ਼ੂਰਾਸ਼੍ਚਬਹਵਸ੍ਤਦਾ ।
ਸਭਾਯਾਂਹੇਮਵਰ੍ਣਾਯਾਂਸਰ੍ਵਾਰ੍ਥਸ੍ਯਸੁਖਾਯਵੈ ॥ 27 ॥
ਤਤੋਮਹਾਤ੍ਮਾਵਿਪੁਲਂਸੁਯੁਗ੍ਯਂਰਥਮ੍ਵਰਂਹੇਮਵਿਚਿਤ੍ਰਿਤਾਙ੍ਗਮ੍ ।
ਸ਼ੁਭਂਸਮਾਸ੍ਥਾਯਯਯੌਯਸ਼ਸ੍ਵੀਵਿਭੀषਣਸ੍ਸਂਸਦਮਗ੍ਰਜਸ੍ਯ ॥ 28 ॥
ਸਪੂਰ੍ਵਜਾਯਾਵਰਜਸ਼੍ਸ਼ਸ਼ਂਸਨਾਮਾਥਪਸ਼੍ਚਾਸ਼੍ਚਰਣੌਵਵਨ੍ਦੇ ।
ਸ਼ੁਕਃਪ੍ਰਹਸ੍ਤਸ਼੍ਚਤਥੈਵਤੇਭ੍ਯੋਦਦੌਯਥਾਰ੍ਹਮ੍ਪृਥਗਾਸਨਾਨਿ ॥ 29 ॥
ਸੁਵਰ੍ਣਨਾਨਾਮਣਿਭੂषਣਾਨਾਂਸੁਵਾਸਸਾਂਸਂਸਦਿਰਾਕ੍षਸਾਨਾਮ੍ ।
ਤੇषਾਮ੍ਪਰਾਰ੍ਘ੍ਯਾਗੁਰੁਚਨ੍ਦਨਾਨਾਂਸ੍ਰਜਾਸ਼੍ਚਗਨ੍ਧਾਃਪ੍ਰਵਵੁਸ੍ਸਮਨ੍ਤਾਤ੍ ॥ 30 ॥
ਨਚੁਕ੍ਰੁਸ਼ੁਰ੍ਨਾਨृਤਮਾਹਕਸ਼੍ਚਿਤ੍ਸਭਾਪਦੋਨਾਪਿਜਜਲ੍ਪੁਰੁਚ੍ਚੈਃ ।
ਸਂਸਿਦ੍ਧਾਰ੍ਥਾਸ੍ਸਰ੍ਵਏਵੋਗ੍ਰਵੀਰ੍ਯਾਭਰ੍ਤੁਸ੍ਸਰ੍ਵੇਦਦृਸ਼ੁਸ਼੍ਚਾਨਨਨ੍ਤੇ ॥ 31 ॥
ਸਰਾਵਣਸ਼੍ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਭृਤਾਮ੍ਮਨਸ੍ਵਿਨਾਮ੍ਮਹਾਬਲਾਨਾਂਸਮਿਤੌਮਨਸ੍ਵੀ ।
ਤਸ੍ਯਾਂਸਭਾਯਾਮ੍ਪ੍ਰਭਯਾਚਕਾਸ਼ੇਮਧ੍ਯੇਵਸੂਨਾਮਿਵਵਜ੍ਰਹਸ੍ਤੇਃ ॥ 32 ॥
ਇਤ੍ਯਾਰ੍षੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਯੁਦ੍ਧਕਾਣ੍ਡੇ ਏਕਾਦਸ਼ਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha ekādaśassargaḥ |
sababhūvakṛśorājāmaithilīkāmamohitaḥ |
asanmānāccasuhṛdāmpāpampāpenakarmaṇā || 1 ||
atītasamayekāletasminvaiyudhirāvaṇaḥ |
amātyaiścasuhṛdbhiścaprāptakālamamanyata || 2 ||
sahemajālavitatammaṇividrumabhūṣitam |
upagamyavinītāśvamārurohamahāratham || 3 ||
tamāsthāyarathaśreṣṭhammahāmeghasamasvanam |
prayayaurakṣasāṃśreṣṭhodaśagrīvassabhāmprati || 4 ||
asicarmadharāyodhāssarvāyudhadharāstataḥ |
rākṣasārākṣasendrasyapurastātsampratasthire || 5 ||
nānāvikṛtaveṣāścanānābhūṣaṇabhūṣitāḥ |
pārśvataspṛṣṭhataścainamparivāryayayustataḥ || 6 ||
rathaiścātirathāśśīghrammattaiścavaravāraṇaiḥ |
anūtpeturdaśagrīvamākrīḍadbhiścavājibhiḥ || 7 ||
gadāparighahastāścaśaktitomarapāṇayaḥ |
paraśvathadharāścānyetathā'nyeśūlapāṇayaḥ || 8 ||
tatastūryasahasrāṇāṃsañjajñenissvanomahān |
tumulaśśaṅkhaśabdaścasabhāṅgacchatirāvaṇe || 9 ||
sanemighoṣeṇamahānsahasā'bhininādayan |
rājamārgaṃśriyājuṣṭampratipedemahārathaḥ || 10 ||
vimalañcātapatrāṇāmpragṛhītamaśobhata |
pāṇḍuraṃrākṣasendrasyapūrṇastārādhipoyathā || 11 ||
hemamañjarigarbhecaśuddhasphaṭikavigrahe |
cāmaravyajanetasyarejatussavyadakṣiṇe || 12 ||
tekṛtāñjalayassarverathasthampṛthivīsthitāḥ |
rākṣasārākṣasaśreṣṭhaṃśirobhistaṃvavandire || 13 ||
rākṣasaistsūyamānassañjayāśīrbhirarindamaḥ |
āsasādamahātejāssabhāṃviracitāntadā || 14 ||
suvarṇarajatāstīrṇāṃviśuddhasphaṭikāntarām |
virājamānovapuṣārukmapaṭṭottaracchadām || 15 ||
tāmpiśācaśataiḥ ṣaṅbhirabhiguptāṃsadāprabhām |
praviveśamahātejāssukṛtāṃviśvakarmaṇā || 16 ||
tasyāṃsavaiḍūryamayampriyakājinasamvṛtam |
mahatsopāśrayambhejerāvaṇaḥparamāsanam || 17 ||
tataḥ śaśāseśvaravaddūtānlaghuparākramān |
samānayatamekṣipramihaitānrākṣasāniti |
kṛtyamastimahajjānekartavyamitiśatrubhiḥ || 18 ||
rākṣasāstadvacaśśrutvālaṅkāyāmparicakramuḥ || 19 ||
anugehamavasthāyavihāraśayaneṣuca |
udyāneṣucarakṣāṃsicodayantohyabhītavat || 20 ||
terathān rucirānekedṛptānekepṛthagghayān |
nāgāneke'dhiruruhurjagmuścaikepadātayaḥ || 21 ||
sāpurīparamākīrṇārathakuñjaravājibhiḥ |
sampatadbhirvirurucegarutmadbhirivāmbaram || 22 ||
tevāhanāvyavasthāpyayānānivividhānica |
sabhāmpadbhiḥpraviviśussiṃhāgiriguhāmiva || 23 ||
rājñaḥpādaugṛhītvāturājñātepratipūjitāḥ |
pīṭheṣvanyebṛsīṣvanyebhūmaukecidupāviśan || 24 ||
tesametyasabhāyāṃvairākṣasārājaśāsanāt |
yathārhamupatasthusterāvaṇaṃrākṣasādhipam || 25 ||
mantriṇaścayathāmukhyāniścayārtheṣupaṇḍitāḥ |
amātyāścaguṇopetāssarvajñābuddhidarśanāḥ || 26 ||
samīyustatraśataśaśūrāścabahavastadā |
sabhāyāṃhemavarṇāyāṃsarvārthasyasukhāyavai || 27 ||
tatomahātmāvipulaṃsuyugyaṃrathamvaraṃhemavicitritāṅgam |
śubhaṃsamāsthāyayayauyaśasvīvibhīṣaṇassaṃsadamagrajasya || 28 ||
sapūrvajāyāvarajaśśaśaṃsanāmāthapaścāścaraṇauvavande |
śukaḥprahastaścatathaivatebhyodadauyathārhampṛthagāsanāni || 29 ||
suvarṇanānāmaṇibhūṣaṇānāṃsuvāsasāṃsaṃsadirākṣasānām |
teṣāmparārghyāgurucandanānāṃsrajāścagandhāḥpravavussamantāt || 30 ||
nacukruśurnānṛtamāhakaścitsabhāpadonāpijajalpuruccaiḥ |
saṃsiddhārthāssarvaevogravīryābhartussarvedadṛśuścānanante || 31 ||
sarāvaṇaśśastrabhṛtāmmanasvināmmahābalānāṃsamitaumanasvī |
tasyāṃsabhāyāmprabhayācakāśemadhyevasūnāmivavajrahasteḥ || 32 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe ekādaśassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे युद्धकाण्डम् ।
अथ एकादशस्सर्गः ।
सबभूवकृशोराजामैथिलीकाममोहितः ।
असन्मानाच्चसुहृदाम्पापम्पापेनकर्मणा ॥ 1 ॥
अतीतसमयेकालेतस्मिन्वैयुधिरावणः ।
अमात्यैश्चसुहृद्भिश्चप्राप्तकालममन्यत ॥ 2 ॥
सहेमजालविततम्मणिविद्रुमभूषितम् ।
उपगम्यविनीताश्वमारुरोहमहारथम् ॥ 3 ॥
तमास्थायरथश्रेष्ठम्महामेघसमस्वनम् ।
प्रययौरक्षसांश्रेष्ठोदशग्रीवस्सभाम्प्रति ॥ 4 ॥
असिचर्मधरायोधास्सर्वायुधधरास्ततः ।
राक्षसाराक्षसेन्द्रस्यपुरस्तात्सम्प्रतस्थिरे ॥ 5 ॥
नानाविकृतवेषाश्चनानाभूषणभूषिताः ।
पार्श्वतस्पृष्ठतश्चैनम्परिवार्यययुस्ततः ॥ 6 ॥
रथैश्चातिरथाश्शीघ्रम्मत्तैश्चवरवारणैः ।
अनूत्पेतुर्दशग्रीवमाक्रीडद्भिश्चवाजिभिः ॥ 7 ॥
गदापरिघहस्ताश्चशक्तितोमरपाणयः ।
परश्वथधराश्चान्येतथाऽन्येशूलपाणयः ॥ 8 ॥
ततस्तूर्यसहस्राणांसञ्जज्ञेनिस्स्वनोमहान् ।
तुमुलश्शङ्खशब्दश्चसभाङ्गच्छतिरावणे ॥ 9 ॥
सनेमिघोषेणमहान्सहसाऽभिनिनादयन् ।
राजमार्गंश्रियाजुष्टम्प्रतिपेदेमहारथः ॥ 10 ॥
विमलञ्चातपत्राणाम्प्रगृहीतमशोभत ।
पाण्डुरंराक्षसेन्द्रस्यपूर्णस्ताराधिपोयथा ॥ 11 ॥
हेममञ्जरिगर्भेचशुद्धस्फटिकविग्रहे ।
चामरव्यजनेतस्यरेजतुस्सव्यदक्षिणे ॥ 12 ॥
तेकृताञ्जलयस्सर्वेरथस्थम्पृथिवीस्थिताः ।
राक्षसाराक्षसश्रेष्ठंशिरोभिस्तंववन्दिरे ॥ 13 ॥
राक्षसैस्त्सूयमानस्सञ्जयाशीर्भिररिन्दमः ।
आससादमहातेजास्सभांविरचितान्तदा ॥ 14 ॥
सुवर्णरजतास्तीर्णांविशुद्धस्फटिकान्तराम् ।
विराजमानोवपुषारुक्मपट्टोत्तरच्छदाम् ॥ 15 ॥
ताम्पिशाचशतैः षङ्भिरभिगुप्तांसदाप्रभाम् ।
प्रविवेशमहातेजास्सुकृतांविश्वकर्मणा ॥ 16 ॥
तस्यांसवैडूर्यमयम्प्रियकाजिनसम्वृतम् ।
महत्सोपाश्रयम्भेजेरावणःपरमासनम् ॥ 17 ॥
ततः शशासेश्वरवद्दूतान्लघुपराक्रमान् ।
समानयतमेक्षिप्रमिहैतान्राक्षसानिति ।
कृत्यमस्तिमहज्जानेकर्तव्यमितिशत्रुभिः ॥ 18 ॥
राक्षसास्तद्वचश्श्रुत्वालङ्कायाम्परिचक्रमुः ॥ 19 ॥
अनुगेहमवस्थायविहारशयनेषुच ।
उद्यानेषुचरक्षांसिचोदयन्तोह्यभीतवत् ॥ 20 ॥
तेरथान् रुचिरानेकेदृप्तानेकेपृथग्घयान् ।
नागानेकेऽधिरुरुहुर्जग्मुश्चैकेपदातयः ॥ 21 ॥
सापुरीपरमाकीर्णारथकुञ्जरवाजिभिः ।
सम्पतद्भिर्विरुरुचेगरुत्मद्भिरिवाम्बरम् ॥ 22 ॥
तेवाहनाव्यवस्थाप्ययानानिविविधानिच ।
सभाम्पद्भिःप्रविविशुस्सिंहागिरिगुहामिव ॥ 23 ॥
राज्ञःपादौगृहीत्वातुराज्ञातेप्रतिपूजिताः ।
पीठेष्वन्येबृसीष्वन्येभूमौकेचिदुपाविशन् ॥ 24 ॥
तेसमेत्यसभायांवैराक्षसाराजशासनात् ।
यथार्हमुपतस्थुस्तेरावणंराक्षसाधिपम् ॥ 25 ॥
मन्त्रिणश्चयथामुख्यानिश्चयार्थेषुपण्डिताः ।
अमात्याश्चगुणोपेतास्सर्वज्ञाबुद्धिदर्शनाः ॥ 26 ॥
समीयुस्तत्रशतशशूराश्चबहवस्तदा ।
सभायांहेमवर्णायांसर्वार्थस्यसुखायवै ॥ 27 ॥
ततोमहात्माविपुलंसुयुग्यंरथम्वरंहेमविचित्रिताङ्गम् ।
शुभंसमास्थायययौयशस्वीविभीषणस्संसदमग्रजस्य ॥ 28 ॥
सपूर्वजायावरजश्शशंसनामाथपश्चाश्चरणौववन्दे ।
शुकःप्रहस्तश्चतथैवतेभ्योददौयथार्हम्पृथगासनानि ॥ 29 ॥
सुवर्णनानामणिभूषणानांसुवाससांसंसदिराक्षसानाम् ।
तेषाम्परार्घ्यागुरुचन्दनानांस्रजाश्चगन्धाःप्रववुस्समन्तात् ॥ 30 ॥
नचुक्रुशुर्नानृतमाहकश्चित्सभापदोनापिजजल्पुरुच्चैः ।
संसिद्धार्थास्सर्वएवोग्रवीर्याभर्तुस्सर्वेददृशुश्चाननन्ते ॥ 31 ॥
सरावणश्शस्त्रभृताम्मनस्विनाम्महाबलानांसमितौमनस्वी ।
तस्यांसभायाम्प्रभयाचकाशेमध्येवसूनामिववज्रहस्तेः ॥ 32 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये युद्धकाण्डे एकादशस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha ekādaśassargaḥ |
sababhūvakṛśorājāmaithilīkāmamohitaḥ |
asanmānāccasuhṛdāmpāpampāpenakarmaṇā || 1 ||
atītasamayekāletasminvaiyudhirāvaṇaḥ |
amātyaiścasuhṛdbhiścaprāptakālamamanyata || 2 ||
sahemajālavitatammaṇividrumabhūṣitam |
upagamyavinītāśvamārurohamahāratham || 3 ||
tamāsthāyarathaśreṣṭhammahāmeghasamasvanam |
prayayaurakṣasāṃśreṣṭhodaśagrīvassabhāmprati || 4 ||
asicarmadharāyodhāssarvāyudhadharāstataḥ |
rākṣasārākṣasendrasyapurastātsampratasthire || 5 ||
nānāvikṛtaveṣāścanānābhūṣaṇabhūṣitāḥ |
pārśvataspṛṣṭhataścainamparivāryayayustataḥ || 6 ||
rathaiścātirathāśśīghrammattaiścavaravāraṇaiḥ |
anūtpeturdaśagrīvamākrīḍadbhiścavājibhiḥ || 7 ||
gadāparighahastāścaśaktitomarapāṇayaḥ |
paraśvathadharāścānyetathā'nyeśūlapāṇayaḥ || 8 ||
tatastūryasahasrāṇāṃsañjajñenissvanomahān |
tumulaśśaṅkhaśabdaścasabhāṅgacchatirāvaṇe || 9 ||
sanemighoṣeṇamahānsahasā'bhininādayan |
rājamārgaṃśriyājuṣṭampratipedemahārathaḥ || 10 ||
vimalañcātapatrāṇāmpragṛhītamaśobhata |
pāṇḍuraṃrākṣasendrasyapūrṇastārādhipoyathā || 11 ||
hemamañjarigarbhecaśuddhasphaṭikavigrahe |
cāmaravyajanetasyarejatussavyadakṣiṇe || 12 ||
tekṛtāñjalayassarverathasthampṛthivīsthitāḥ |
rākṣasārākṣasaśreṣṭhaṃśirobhistaṃvavandire || 13 ||
rākṣasaistsūyamānassañjayāśīrbhirarindamaḥ |
āsasādamahātejāssabhāṃviracitāntadā || 14 ||
suvarṇarajatāstīrṇāṃviśuddhasphaṭikāntarām |
virājamānovapuṣārukmapaṭṭottaracchadām || 15 ||
tāmpiśācaśataiḥ ṣaṅbhirabhiguptāṃsadāprabhām |
praviveśamahātejāssukṛtāṃviśvakarmaṇā || 16 ||
tasyāṃsavaiḍūryamayampriyakājinasamvṛtam |
mahatsopāśrayambhejerāvaṇaḥparamāsanam || 17 ||
tataḥ śaśāseśvaravaddūtānlaghuparākramān |
samānayatamekṣipramihaitānrākṣasāniti |
kṛtyamastimahajjānekartavyamitiśatrubhiḥ || 18 ||
rākṣasāstadvacaśśrutvālaṅkāyāmparicakramuḥ || 19 ||
anugehamavasthāyavihāraśayaneṣuca |
udyāneṣucarakṣāṃsicodayantohyabhītavat || 20 ||
terathān rucirānekedṛptānekepṛthagghayān |
nāgāneke'dhiruruhurjagmuścaikepadātayaḥ || 21 ||
sāpurīparamākīrṇārathakuñjaravājibhiḥ |
sampatadbhirvirurucegarutmadbhirivāmbaram || 22 ||
tevāhanāvyavasthāpyayānānivividhānica |
sabhāmpadbhiḥpraviviśussiṃhāgiriguhāmiva || 23 ||
rājñaḥpādaugṛhītvāturājñātepratipūjitāḥ |
pīṭheṣvanyebṛsīṣvanyebhūmaukecidupāviśan || 24 ||
tesametyasabhāyāṃvairākṣasārājaśāsanāt |
yathārhamupatasthusterāvaṇaṃrākṣasādhipam || 25 ||
mantriṇaścayathāmukhyāniścayārtheṣupaṇḍitāḥ |
amātyāścaguṇopetāssarvajñābuddhidarśanāḥ || 26 ||
samīyustatraśataśaśūrāścabahavastadā |
sabhāyāṃhemavarṇāyāṃsarvārthasyasukhāyavai || 27 ||
tatomahātmāvipulaṃsuyugyaṃrathamvaraṃhemavicitritāṅgam |
śubhaṃsamāsthāyayayauyaśasvīvibhīṣaṇassaṃsadamagrajasya || 28 ||
sapūrvajāyāvarajaśśaśaṃsanāmāthapaścāścaraṇauvavande |
śukaḥprahastaścatathaivatebhyodadauyathārhampṛthagāsanāni || 29 ||
suvarṇanānāmaṇibhūṣaṇānāṃsuvāsasāṃsaṃsadirākṣasānām |
teṣāmparārghyāgurucandanānāṃsrajāścagandhāḥpravavussamantāt || 30 ||
nacukruśurnānṛtamāhakaścitsabhāpadonāpijajalpuruccaiḥ |
saṃsiddhārthāssarvaevogravīryābhartussarvedadṛśuścānanante || 31 ||
sarāvaṇaśśastrabhṛtāmmanasvināmmahābalānāṃsamitaumanasvī |
tasyāṃsabhāyāmprabhayācakāśemadhyevasūnāmivavajrahasteḥ || 32 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe ekādaśassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Gurmukhi script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.