ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକୀଯ ରାମାଯଣେ ଯୁଦ୍ଧକାଣ୍ଡମ୍ ।
ଅଥ ଏକାଦଶସ୍ସର୍ଗଃ ।
ସବଭୂଵକୃଶୋରାଜାମୈଥିଲୀକାମମୋହିତଃ ।
ଅସନ୍ମାନାଚ୍ଚସୁହୃଦାମ୍ପାପମ୍ପାପେନକର୍ମଣା ॥ 1 ॥
ଅତୀତସମଯେକାଲେତସ୍ମିନ୍ଵୈଯୁଧିରାଵଣଃ ।
ଅମାତ୍ଯୈଶ୍ଚସୁହୃଦ୍ଭିଶ୍ଚପ୍ରାପ୍ତକାଲମମନ୍ଯତ ॥ 2 ॥
ସହେମଜାଲଵିତତମ୍ମଣିଵିଦ୍ରୁମଭୂଷିତମ୍ ।
ଉପଗମ୍ଯଵିନୀତାଶ୍ଵମାରୁରୋହମହାରଥମ୍ ॥ 3 ॥
ତମାସ୍ଥାଯରଥଶ୍ରେଷ୍ଠମ୍ମହାମେଘସମସ୍ଵନମ୍ ।
ପ୍ରଯଯୌରକ୍ଷସାଂଶ୍ରେଷ୍ଠୋଦଶଗ୍ରୀଵସ୍ସଭାମ୍ପ୍ରତି ॥ 4 ॥
ଅସିଚର୍ମଧରାଯୋଧାସ୍ସର୍ଵାଯୁଧଧରାସ୍ତତଃ ।
ରାକ୍ଷସାରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯପୁରସ୍ତାତ୍ସମ୍ପ୍ରତସ୍ଥିରେ ॥ 5 ॥
ନାନାଵିକୃତଵେଷାଶ୍ଚନାନାଭୂଷଣଭୂଷିତାଃ ।
ପାର୍ଶ୍ଵତସ୍ପୃଷ୍ଠତଶ୍ଚୈନମ୍ପରିଵାର୍ଯଯଯୁସ୍ତତଃ ॥ 6 ॥
ରଥୈଶ୍ଚାତିରଥାଶ୍ଶୀଘ୍ରମ୍ମତ୍ତୈଶ୍ଚଵରଵାରଣୈଃ ।
ଅନୂତ୍ପେତୁର୍ଦଶଗ୍ରୀଵମାକ୍ରୀଡଦ୍ଭିଶ୍ଚଵାଜିଭିଃ ॥ 7 ॥
ଗଦାପରିଘହସ୍ତାଶ୍ଚଶକ୍ତିତୋମରପାଣଯଃ ।
ପରଶ୍ଵଥଧରାଶ୍ଚାନ୍ଯେତଥାଽନ୍ଯେଶୂଲପାଣଯଃ ॥ 8 ॥
ତତସ୍ତୂର୍ଯସହସ୍ରାଣାଂସଞ୍ଜଜ୍ଞେନିସ୍ସ୍ଵନୋମହାନ୍ ।
ତୁମୁଲଶ୍ଶଙ୍ଖଶବ୍ଦଶ୍ଚସଭାଙ୍ଗଚ୍ଛତିରାଵଣେ ॥ 9 ॥
ସନେମିଘୋଷେଣମହାନ୍ସହସାଽଭିନିନାଦଯନ୍ ।
ରାଜମାର୍ଗଂଶ୍ରିଯାଜୁଷ୍ଟମ୍ପ୍ରତିପେଦେମହାରଥଃ ॥ 10 ॥
ଵିମଲଞ୍ଚାତପତ୍ରାଣାମ୍ପ୍ରଗୃହୀତମଶୋଭତ ।
ପାଣ୍ଡୁରଂରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯପୂର୍ଣସ୍ତାରାଧିପୋଯଥା ॥ 11 ॥
ହେମମଞ୍ଜରିଗର୍ଭେଚଶୁଦ୍ଧସ୍ଫଟିକଵିଗ୍ରହେ ।
ଚାମରଵ୍ଯଜନେତସ୍ଯରେଜତୁସ୍ସଵ୍ଯଦକ୍ଷିଣେ ॥ 12 ॥
ତେକୃତାଞ୍ଜଲଯସ୍ସର୍ଵେରଥସ୍ଥମ୍ପୃଥିଵୀସ୍ଥିତାଃ ।
ରାକ୍ଷସାରାକ୍ଷସଶ୍ରେଷ୍ଠଂଶିରୋଭିସ୍ତଂଵଵନ୍ଦିରେ ॥ 13 ॥
ରାକ୍ଷସୈସ୍ତ୍ସୂଯମାନସ୍ସଞ୍ଜଯାଶୀର୍ଭିରରିନ୍ଦମଃ ।
ଆସସାଦମହାତେଜାସ୍ସଭାଂଵିରଚିତାନ୍ତଦା ॥ 14 ॥
ସୁଵର୍ଣରଜତାସ୍ତୀର୍ଣାଂଵିଶୁଦ୍ଧସ୍ଫଟିକାନ୍ତରାମ୍ ।
ଵିରାଜମାନୋଵପୁଷାରୁକ୍ମପଟ୍ଟୋତ୍ତରଚ୍ଛଦାମ୍ ॥ 15 ॥
ତାମ୍ପିଶାଚଶତୈଃ ଷଙ୍ଭିରଭିଗୁପ୍ତାଂସଦାପ୍ରଭାମ୍ ।
ପ୍ରଵିଵେଶମହାତେଜାସ୍ସୁକୃତାଂଵିଶ୍ଵକର୍ମଣା ॥ 16 ॥
ତସ୍ଯାଂସଵୈଡୂର୍ଯମଯମ୍ପ୍ରିଯକାଜିନସମ୍ଵୃତମ୍ ।
ମହତ୍ସୋପାଶ୍ରଯମ୍ଭେଜେରାଵଣଃପରମାସନମ୍ ॥ 17 ॥
ତତଃ ଶଶାସେଶ୍ଵରଵଦ୍ଦୂତାନ୍ଲଘୁପରାକ୍ରମାନ୍ ।
ସମାନଯତମେକ୍ଷିପ୍ରମିହୈତାନ୍ରାକ୍ଷସାନିତି ।
କୃତ୍ଯମସ୍ତିମହଜ୍ଜାନେକର୍ତଵ୍ଯମିତିଶତ୍ରୁଭିଃ ॥ 18 ॥
ରାକ୍ଷସାସ୍ତଦ୍ଵଚଶ୍ଶ୍ରୁତ୍ଵାଲଙ୍କାଯାମ୍ପରିଚକ୍ରମୁଃ ॥ 19 ॥
ଅନୁଗେହମଵସ୍ଥାଯଵିହାରଶଯନେଷୁଚ ।
ଉଦ୍ଯାନେଷୁଚରକ୍ଷାଂସିଚୋଦଯନ୍ତୋହ୍ଯଭୀତଵତ୍ ॥ 20 ॥
ତେରଥାନ୍ ରୁଚିରାନେକେଦୃପ୍ତାନେକେପୃଥଗ୍ଘଯାନ୍ ।
ନାଗାନେକେଽଧିରୁରୁହୁର୍ଜଗ୍ମୁଶ୍ଚୈକେପଦାତଯଃ ॥ 21 ॥
ସାପୁରୀପରମାକୀର୍ଣାରଥକୁଞ୍ଜରଵାଜିଭିଃ ।
ସମ୍ପତଦ୍ଭିର୍ଵିରୁରୁଚେଗରୁତ୍ମଦ୍ଭିରିଵାମ୍ବରମ୍ ॥ 22 ॥
ତେଵାହନାଵ୍ଯଵସ୍ଥାପ୍ଯଯାନାନିଵିଵିଧାନିଚ ।
ସଭାମ୍ପଦ୍ଭିଃପ୍ରଵିଵିଶୁସ୍ସିଂହାଗିରିଗୁହାମିଵ ॥ 23 ॥
ରାଜ୍ଞଃପାଦୌଗୃହୀତ୍ଵାତୁରାଜ୍ଞାତେପ୍ରତିପୂଜିତାଃ ।
ପୀଠେଷ୍ଵନ୍ଯେବୃସୀଷ୍ଵନ୍ଯେଭୂମୌକେଚିଦୁପାଵିଶନ୍ ॥ 24 ॥
ତେସମେତ୍ଯସଭାଯାଂଵୈରାକ୍ଷସାରାଜଶାସନାତ୍ ।
ଯଥାର୍ହମୁପତସ୍ଥୁସ୍ତେରାଵଣଂରାକ୍ଷସାଧିପମ୍ ॥ 25 ॥
ମନ୍ତ୍ରିଣଶ୍ଚଯଥାମୁଖ୍ଯାନିଶ୍ଚଯାର୍ଥେଷୁପଣ୍ଡିତାଃ ।
ଅମାତ୍ଯାଶ୍ଚଗୁଣୋପେତାସ୍ସର୍ଵଜ୍ଞାବୁଦ୍ଧିଦର୍ଶନାଃ ॥ 26 ॥
ସମୀଯୁସ୍ତତ୍ରଶତଶଶୂରାଶ୍ଚବହଵସ୍ତଦା ।
ସଭାଯାଂହେମଵର୍ଣାଯାଂସର୍ଵାର୍ଥସ୍ଯସୁଖାଯଵୈ ॥ 27 ॥
ତତୋମହାତ୍ମାଵିପୁଲଂସୁଯୁଗ୍ଯଂରଥମ୍ଵରଂହେମଵିଚିତ୍ରିତାଙ୍ଗମ୍ ।
ଶୁଭଂସମାସ୍ଥାଯଯଯୌଯଶସ୍ଵୀଵିଭୀଷଣସ୍ସଂସଦମଗ୍ରଜସ୍ଯ ॥ 28 ॥
ସପୂର୍ଵଜାଯାଵରଜଶ୍ଶଶଂସନାମାଥପଶ୍ଚାଶ୍ଚରଣୌଵଵନ୍ଦେ ।
ଶୁକଃପ୍ରହସ୍ତଶ୍ଚତଥୈଵତେଭ୍ଯୋଦଦୌଯଥାର୍ହମ୍ପୃଥଗାସନାନି ॥ 29 ॥
ସୁଵର୍ଣନାନାମଣିଭୂଷଣାନାଂସୁଵାସସାଂସଂସଦିରାକ୍ଷସାନାମ୍ ।
ତେଷାମ୍ପରାର୍ଘ୍ଯାଗୁରୁଚନ୍ଦନାନାଂସ୍ରଜାଶ୍ଚଗନ୍ଧାଃପ୍ରଵଵୁସ୍ସମନ୍ତାତ୍ ॥ 30 ॥
ନଚୁକ୍ରୁଶୁର୍ନାନୃତମାହକଶ୍ଚିତ୍ସଭାପଦୋନାପିଜଜଲ୍ପୁରୁଚ୍ଚୈଃ ।
ସଂସିଦ୍ଧାର୍ଥାସ୍ସର୍ଵଏଵୋଗ୍ରଵୀର୍ଯାଭର୍ତୁସ୍ସର୍ଵେଦଦୃଶୁଶ୍ଚାନନନ୍ତେ ॥ 31 ॥
ସରାଵଣଶ୍ଶସ୍ତ୍ରଭୃତାମ୍ମନସ୍ଵିନାମ୍ମହାବଲାନାଂସମିତୌମନସ୍ଵୀ ।
ତସ୍ଯାଂସଭାଯାମ୍ପ୍ରଭଯାଚକାଶେମଧ୍ଯେଵସୂନାମିଵଵଜ୍ରହସ୍ତେଃ ॥ 32 ॥
ଇତ୍ଯାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାଯଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀଯ ଆଦିକାଵ୍ଯେ ଯୁଦ୍ଧକାଣ୍ଡେ ଏକାଦଶସ୍ସର୍ଗଃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha ekādaśassargaḥ |
sababhūvakṛśorājāmaithilīkāmamohitaḥ |
asanmānāccasuhṛdāmpāpampāpenakarmaṇā || 1 ||
atītasamayekāletasminvaiyudhirāvaṇaḥ |
amātyaiścasuhṛdbhiścaprāptakālamamanyata || 2 ||
sahemajālavitatammaṇividrumabhūṣitam |
upagamyavinītāśvamārurohamahāratham || 3 ||
tamāsthāyarathaśreṣṭhammahāmeghasamasvanam |
prayayaurakṣasāṃśreṣṭhodaśagrīvassabhāmprati || 4 ||
asicarmadharāyodhāssarvāyudhadharāstataḥ |
rākṣasārākṣasendrasyapurastātsampratasthire || 5 ||
nānāvikṛtaveṣāścanānābhūṣaṇabhūṣitāḥ |
pārśvataspṛṣṭhataścainamparivāryayayustataḥ || 6 ||
rathaiścātirathāśśīghrammattaiścavaravāraṇaiḥ |
anūtpeturdaśagrīvamākrīḍadbhiścavājibhiḥ || 7 ||
gadāparighahastāścaśaktitomarapāṇayaḥ |
paraśvathadharāścānyetathā'nyeśūlapāṇayaḥ || 8 ||
tatastūryasahasrāṇāṃsañjajñenissvanomahān |
tumulaśśaṅkhaśabdaścasabhāṅgacchatirāvaṇe || 9 ||
sanemighoṣeṇamahānsahasā'bhininādayan |
rājamārgaṃśriyājuṣṭampratipedemahārathaḥ || 10 ||
vimalañcātapatrāṇāmpragṛhītamaśobhata |
pāṇḍuraṃrākṣasendrasyapūrṇastārādhipoyathā || 11 ||
hemamañjarigarbhecaśuddhasphaṭikavigrahe |
cāmaravyajanetasyarejatussavyadakṣiṇe || 12 ||
tekṛtāñjalayassarverathasthampṛthivīsthitāḥ |
rākṣasārākṣasaśreṣṭhaṃśirobhistaṃvavandire || 13 ||
rākṣasaistsūyamānassañjayāśīrbhirarindamaḥ |
āsasādamahātejāssabhāṃviracitāntadā || 14 ||
suvarṇarajatāstīrṇāṃviśuddhasphaṭikāntarām |
virājamānovapuṣārukmapaṭṭottaracchadām || 15 ||
tāmpiśācaśataiḥ ṣaṅbhirabhiguptāṃsadāprabhām |
praviveśamahātejāssukṛtāṃviśvakarmaṇā || 16 ||
tasyāṃsavaiḍūryamayampriyakājinasamvṛtam |
mahatsopāśrayambhejerāvaṇaḥparamāsanam || 17 ||
tataḥ śaśāseśvaravaddūtānlaghuparākramān |
samānayatamekṣipramihaitānrākṣasāniti |
kṛtyamastimahajjānekartavyamitiśatrubhiḥ || 18 ||
rākṣasāstadvacaśśrutvālaṅkāyāmparicakramuḥ || 19 ||
anugehamavasthāyavihāraśayaneṣuca |
udyāneṣucarakṣāṃsicodayantohyabhītavat || 20 ||
terathān rucirānekedṛptānekepṛthagghayān |
nāgāneke'dhiruruhurjagmuścaikepadātayaḥ || 21 ||
sāpurīparamākīrṇārathakuñjaravājibhiḥ |
sampatadbhirvirurucegarutmadbhirivāmbaram || 22 ||
tevāhanāvyavasthāpyayānānivividhānica |
sabhāmpadbhiḥpraviviśussiṃhāgiriguhāmiva || 23 ||
rājñaḥpādaugṛhītvāturājñātepratipūjitāḥ |
pīṭheṣvanyebṛsīṣvanyebhūmaukecidupāviśan || 24 ||
tesametyasabhāyāṃvairākṣasārājaśāsanāt |
yathārhamupatasthusterāvaṇaṃrākṣasādhipam || 25 ||
mantriṇaścayathāmukhyāniścayārtheṣupaṇḍitāḥ |
amātyāścaguṇopetāssarvajñābuddhidarśanāḥ || 26 ||
samīyustatraśataśaśūrāścabahavastadā |
sabhāyāṃhemavarṇāyāṃsarvārthasyasukhāyavai || 27 ||
tatomahātmāvipulaṃsuyugyaṃrathamvaraṃhemavicitritāṅgam |
śubhaṃsamāsthāyayayauyaśasvīvibhīṣaṇassaṃsadamagrajasya || 28 ||
sapūrvajāyāvarajaśśaśaṃsanāmāthapaścāścaraṇauvavande |
śukaḥprahastaścatathaivatebhyodadauyathārhampṛthagāsanāni || 29 ||
suvarṇanānāmaṇibhūṣaṇānāṃsuvāsasāṃsaṃsadirākṣasānām |
teṣāmparārghyāgurucandanānāṃsrajāścagandhāḥpravavussamantāt || 30 ||
nacukruśurnānṛtamāhakaścitsabhāpadonāpijajalpuruccaiḥ |
saṃsiddhārthāssarvaevogravīryābhartussarvedadṛśuścānanante || 31 ||
sarāvaṇaśśastrabhṛtāmmanasvināmmahābalānāṃsamitaumanasvī |
tasyāṃsabhāyāmprabhayācakāśemadhyevasūnāmivavajrahasteḥ || 32 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe ekādaśassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे युद्धकाण्डम् ।
अथ एकादशस्सर्गः ।
सबभूवकृशोराजामैथिलीकाममोहितः ।
असन्मानाच्चसुहृदाम्पापम्पापेनकर्मणा ॥ 1 ॥
अतीतसमयेकालेतस्मिन्वैयुधिरावणः ।
अमात्यैश्चसुहृद्भिश्चप्राप्तकालममन्यत ॥ 2 ॥
सहेमजालविततम्मणिविद्रुमभूषितम् ।
उपगम्यविनीताश्वमारुरोहमहारथम् ॥ 3 ॥
तमास्थायरथश्रेष्ठम्महामेघसमस्वनम् ।
प्रययौरक्षसांश्रेष्ठोदशग्रीवस्सभाम्प्रति ॥ 4 ॥
असिचर्मधरायोधास्सर्वायुधधरास्ततः ।
राक्षसाराक्षसेन्द्रस्यपुरस्तात्सम्प्रतस्थिरे ॥ 5 ॥
नानाविकृतवेषाश्चनानाभूषणभूषिताः ।
पार्श्वतस्पृष्ठतश्चैनम्परिवार्यययुस्ततः ॥ 6 ॥
रथैश्चातिरथाश्शीघ्रम्मत्तैश्चवरवारणैः ।
अनूत्पेतुर्दशग्रीवमाक्रीडद्भिश्चवाजिभिः ॥ 7 ॥
गदापरिघहस्ताश्चशक्तितोमरपाणयः ।
परश्वथधराश्चान्येतथाऽन्येशूलपाणयः ॥ 8 ॥
ततस्तूर्यसहस्राणांसञ्जज्ञेनिस्स्वनोमहान् ।
तुमुलश्शङ्खशब्दश्चसभाङ्गच्छतिरावणे ॥ 9 ॥
सनेमिघोषेणमहान्सहसाऽभिनिनादयन् ।
राजमार्गंश्रियाजुष्टम्प्रतिपेदेमहारथः ॥ 10 ॥
विमलञ्चातपत्राणाम्प्रगृहीतमशोभत ।
पाण्डुरंराक्षसेन्द्रस्यपूर्णस्ताराधिपोयथा ॥ 11 ॥
हेममञ्जरिगर्भेचशुद्धस्फटिकविग्रहे ।
चामरव्यजनेतस्यरेजतुस्सव्यदक्षिणे ॥ 12 ॥
तेकृताञ्जलयस्सर्वेरथस्थम्पृथिवीस्थिताः ।
राक्षसाराक्षसश्रेष्ठंशिरोभिस्तंववन्दिरे ॥ 13 ॥
राक्षसैस्त्सूयमानस्सञ्जयाशीर्भिररिन्दमः ।
आससादमहातेजास्सभांविरचितान्तदा ॥ 14 ॥
सुवर्णरजतास्तीर्णांविशुद्धस्फटिकान्तराम् ।
विराजमानोवपुषारुक्मपट्टोत्तरच्छदाम् ॥ 15 ॥
ताम्पिशाचशतैः षङ्भिरभिगुप्तांसदाप्रभाम् ।
प्रविवेशमहातेजास्सुकृतांविश्वकर्मणा ॥ 16 ॥
तस्यांसवैडूर्यमयम्प्रियकाजिनसम्वृतम् ।
महत्सोपाश्रयम्भेजेरावणःपरमासनम् ॥ 17 ॥
ततः शशासेश्वरवद्दूतान्लघुपराक्रमान् ।
समानयतमेक्षिप्रमिहैतान्राक्षसानिति ।
कृत्यमस्तिमहज्जानेकर्तव्यमितिशत्रुभिः ॥ 18 ॥
राक्षसास्तद्वचश्श्रुत्वालङ्कायाम्परिचक्रमुः ॥ 19 ॥
अनुगेहमवस्थायविहारशयनेषुच ।
उद्यानेषुचरक्षांसिचोदयन्तोह्यभीतवत् ॥ 20 ॥
तेरथान् रुचिरानेकेदृप्तानेकेपृथग्घयान् ।
नागानेकेऽधिरुरुहुर्जग्मुश्चैकेपदातयः ॥ 21 ॥
सापुरीपरमाकीर्णारथकुञ्जरवाजिभिः ।
सम्पतद्भिर्विरुरुचेगरुत्मद्भिरिवाम्बरम् ॥ 22 ॥
तेवाहनाव्यवस्थाप्ययानानिविविधानिच ।
सभाम्पद्भिःप्रविविशुस्सिंहागिरिगुहामिव ॥ 23 ॥
राज्ञःपादौगृहीत्वातुराज्ञातेप्रतिपूजिताः ।
पीठेष्वन्येबृसीष्वन्येभूमौकेचिदुपाविशन् ॥ 24 ॥
तेसमेत्यसभायांवैराक्षसाराजशासनात् ।
यथार्हमुपतस्थुस्तेरावणंराक्षसाधिपम् ॥ 25 ॥
मन्त्रिणश्चयथामुख्यानिश्चयार्थेषुपण्डिताः ।
अमात्याश्चगुणोपेतास्सर्वज्ञाबुद्धिदर्शनाः ॥ 26 ॥
समीयुस्तत्रशतशशूराश्चबहवस्तदा ।
सभायांहेमवर्णायांसर्वार्थस्यसुखायवै ॥ 27 ॥
ततोमहात्माविपुलंसुयुग्यंरथम्वरंहेमविचित्रिताङ्गम् ।
शुभंसमास्थायययौयशस्वीविभीषणस्संसदमग्रजस्य ॥ 28 ॥
सपूर्वजायावरजश्शशंसनामाथपश्चाश्चरणौववन्दे ।
शुकःप्रहस्तश्चतथैवतेभ्योददौयथार्हम्पृथगासनानि ॥ 29 ॥
सुवर्णनानामणिभूषणानांसुवाससांसंसदिराक्षसानाम् ।
तेषाम्परार्घ्यागुरुचन्दनानांस्रजाश्चगन्धाःप्रववुस्समन्तात् ॥ 30 ॥
नचुक्रुशुर्नानृतमाहकश्चित्सभापदोनापिजजल्पुरुच्चैः ।
संसिद्धार्थास्सर्वएवोग्रवीर्याभर्तुस्सर्वेददृशुश्चाननन्ते ॥ 31 ॥
सरावणश्शस्त्रभृताम्मनस्विनाम्महाबलानांसमितौमनस्वी ।
तस्यांसभायाम्प्रभयाचकाशेमध्येवसूनामिववज्रहस्तेः ॥ 32 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये युद्धकाण्डे एकादशस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha ekādaśassargaḥ |
sababhūvakṛśorājāmaithilīkāmamohitaḥ |
asanmānāccasuhṛdāmpāpampāpenakarmaṇā || 1 ||
atītasamayekāletasminvaiyudhirāvaṇaḥ |
amātyaiścasuhṛdbhiścaprāptakālamamanyata || 2 ||
sahemajālavitatammaṇividrumabhūṣitam |
upagamyavinītāśvamārurohamahāratham || 3 ||
tamāsthāyarathaśreṣṭhammahāmeghasamasvanam |
prayayaurakṣasāṃśreṣṭhodaśagrīvassabhāmprati || 4 ||
asicarmadharāyodhāssarvāyudhadharāstataḥ |
rākṣasārākṣasendrasyapurastātsampratasthire || 5 ||
nānāvikṛtaveṣāścanānābhūṣaṇabhūṣitāḥ |
pārśvataspṛṣṭhataścainamparivāryayayustataḥ || 6 ||
rathaiścātirathāśśīghrammattaiścavaravāraṇaiḥ |
anūtpeturdaśagrīvamākrīḍadbhiścavājibhiḥ || 7 ||
gadāparighahastāścaśaktitomarapāṇayaḥ |
paraśvathadharāścānyetathā'nyeśūlapāṇayaḥ || 8 ||
tatastūryasahasrāṇāṃsañjajñenissvanomahān |
tumulaśśaṅkhaśabdaścasabhāṅgacchatirāvaṇe || 9 ||
sanemighoṣeṇamahānsahasā'bhininādayan |
rājamārgaṃśriyājuṣṭampratipedemahārathaḥ || 10 ||
vimalañcātapatrāṇāmpragṛhītamaśobhata |
pāṇḍuraṃrākṣasendrasyapūrṇastārādhipoyathā || 11 ||
hemamañjarigarbhecaśuddhasphaṭikavigrahe |
cāmaravyajanetasyarejatussavyadakṣiṇe || 12 ||
tekṛtāñjalayassarverathasthampṛthivīsthitāḥ |
rākṣasārākṣasaśreṣṭhaṃśirobhistaṃvavandire || 13 ||
rākṣasaistsūyamānassañjayāśīrbhirarindamaḥ |
āsasādamahātejāssabhāṃviracitāntadā || 14 ||
suvarṇarajatāstīrṇāṃviśuddhasphaṭikāntarām |
virājamānovapuṣārukmapaṭṭottaracchadām || 15 ||
tāmpiśācaśataiḥ ṣaṅbhirabhiguptāṃsadāprabhām |
praviveśamahātejāssukṛtāṃviśvakarmaṇā || 16 ||
tasyāṃsavaiḍūryamayampriyakājinasamvṛtam |
mahatsopāśrayambhejerāvaṇaḥparamāsanam || 17 ||
tataḥ śaśāseśvaravaddūtānlaghuparākramān |
samānayatamekṣipramihaitānrākṣasāniti |
kṛtyamastimahajjānekartavyamitiśatrubhiḥ || 18 ||
rākṣasāstadvacaśśrutvālaṅkāyāmparicakramuḥ || 19 ||
anugehamavasthāyavihāraśayaneṣuca |
udyāneṣucarakṣāṃsicodayantohyabhītavat || 20 ||
terathān rucirānekedṛptānekepṛthagghayān |
nāgāneke'dhiruruhurjagmuścaikepadātayaḥ || 21 ||
sāpurīparamākīrṇārathakuñjaravājibhiḥ |
sampatadbhirvirurucegarutmadbhirivāmbaram || 22 ||
tevāhanāvyavasthāpyayānānivividhānica |
sabhāmpadbhiḥpraviviśussiṃhāgiriguhāmiva || 23 ||
rājñaḥpādaugṛhītvāturājñātepratipūjitāḥ |
pīṭheṣvanyebṛsīṣvanyebhūmaukecidupāviśan || 24 ||
tesametyasabhāyāṃvairākṣasārājaśāsanāt |
yathārhamupatasthusterāvaṇaṃrākṣasādhipam || 25 ||
mantriṇaścayathāmukhyāniścayārtheṣupaṇḍitāḥ |
amātyāścaguṇopetāssarvajñābuddhidarśanāḥ || 26 ||
samīyustatraśataśaśūrāścabahavastadā |
sabhāyāṃhemavarṇāyāṃsarvārthasyasukhāyavai || 27 ||
tatomahātmāvipulaṃsuyugyaṃrathamvaraṃhemavicitritāṅgam |
śubhaṃsamāsthāyayayauyaśasvīvibhīṣaṇassaṃsadamagrajasya || 28 ||
sapūrvajāyāvarajaśśaśaṃsanāmāthapaścāścaraṇauvavande |
śukaḥprahastaścatathaivatebhyodadauyathārhampṛthagāsanāni || 29 ||
suvarṇanānāmaṇibhūṣaṇānāṃsuvāsasāṃsaṃsadirākṣasānām |
teṣāmparārghyāgurucandanānāṃsrajāścagandhāḥpravavussamantāt || 30 ||
nacukruśurnānṛtamāhakaścitsabhāpadonāpijajalpuruccaiḥ |
saṃsiddhārthāssarvaevogravīryābhartussarvedadṛśuścānanante || 31 ||
sarāvaṇaśśastrabhṛtāmmanasvināmmahābalānāṃsamitaumanasvī |
tasyāṃsabhāyāmprabhayācakāśemadhyevasūnāmivavajrahasteḥ || 32 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe ekādaśassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Oriya script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.