శ్రీమద్వాల్మీకీయ రామాయణే యుద్ధకాణ్డమ్ ।
అథ శతతమస్సర్గః ।
మహోదరమహాపార్శ్వౌహతౌదృష్టవాతురాక్ష ।
తస్మింశ్చనిహతేవీరేవిరూపాక్షేమహాబలే ॥ 1 ॥
ఆవివేశమహాన్ క్రోధోరావణన్తుమహామృధే ।
సూతం సఞ్చోదయామాస వాక్యం చేదమువాచ హ ॥ 2 ॥
నిహతానామమాత్యానాంరుద్ధస్యనగరస్య చ ।
దుఃఖమేవాపనేష్యామి హత్యా తౌ రామలక్ష్మణౌ ॥ 3 ॥
రామవృక్షంరణేహమనిసీతాపుష్పఫలప్రదమ్ ।
ప్రశాఖాయస్యసుగ్రీవోజామ్బవాన్కుముదోనలః ॥ 4 ॥
తదస్త్రన్ రాఘవః శ్రీమానుత్తమాస్త్రవిదాం వరః ।
జఘాన పరమాస్త్రేణ గన్ధర్వేణ మహాద్యుతిః ॥ 5 ॥
స దిశోదశఘోషేణరథస్యాతిరథోమహాన్ ।
నాదయన్ ప్రయయౌతూర్ణంరాఘవఞ్చాభ్యధావత ॥ 6 ॥
పూరితాతేనశబ్దేనసనదీగిరికాననా ।
సఞ్చచాల మహీ సర్వా త్రస్తసింహమృగద్విజా ॥ 7 ॥
తామసంసుమహాఘోరఞ్చకారాస్త్రంసుదారుణమ్ ।
నిర్దదాహకపీన్ సర్వాంస్తేప్రపేతుఃసమన్తతః ॥ 8 ॥
ఉత్పపాతరజోభూమౌతైర్భగ్నైఃసమ్ప్రధావితైః ।
న హితత్సహితుంశేకుర్భ్రహ్మణానిర్మితంస్వయమ్ ॥ 9 ॥
తాన్యనీకాన్యనేకాని రావణస్య శరోత్తమైః ।
దృష్టవాభగ్నాని శతశో రాఘవః పర్యవస్థితః ॥ 10 ॥
తతోరాక్షసశార్దూలోవిద్రావ్యహరివాహినీమ్ ।
స దదర్శతతోరామన్తిష్ఠన్తమపరాజితమ్ ॥ 11 ॥
లక్ష్మణేనసహభ్రాత్రావిష్ణునావాసవంయథా ।
అలిఖన్తమివాకాశమవష్టభ్యమహద్ధనుః ॥ 12 ॥
పద్మపత్రవిశాలాక్షన్దీర్ఘబాహుమరిన్దమమ్ ।
తతోరామోమహాతేజాఃసౌమిత్రిసహితోబలీ ॥ 13 ॥
వానరాంశ్చరణేభగ్నానాపతన్తం చ రావణమ్ ।
సమీక్ష్యరాఘవోహృష్టోమధ్యేజగ్రాహకార్ముకమ్ ॥ 14 ॥
విస్ఫారయితుమారేభేతతః స ధనురుత్తమమ్ ।
మహావేగమ్మహానాదన్నిర్భన్దన్నివమేదినీమ్ ॥ 15 ॥
రావణస్య చ బాణౌఘైరామవిస్ఫారితేన చ ।
శబ్దేనరాక్షసాస్తేన పేతుశ్చ శతశస్తదా ॥ 16 ॥
తయోఃశరపథమ్ప్రాప్యరావణోరాజపుత్రయోః ।
స బభౌ చ యథారాహుఃసమీపశశిసూర్యయోః ॥ 17 ॥
తమిచ్ఛన్ ప్రధమం యోద్ధుంలక్ష్మణోనిశితైఃశరైః ।
ముమోచధనురాయమ్యశరానగ్నిశిఖోపమాన్ ॥ 18 ॥
తాన్ముక్తమాత్రానాకాశే లక్ష్మణేన ధనుష్మతా ।
బాణాన్ బాణైర్మహాతేజా రావణః ప్రత్యవారయత్ ॥ 19 ॥
ఏకమేకేనబాణేనత్రిభిస్త్రీన్ దశభిర్దశ ।
లక్ష్మణస్య ప్రచిచ్ఛేద దర్శయన్ పాణిలాఘవమ్ ॥ 20 ॥
అభ్యతిక్రమ్యసౌమిత్రింరావణఃసమితిఞ్జయః ।
ఆససాదరణేరామంస్థితంశైలమివాపరమ్ ॥ 21 ॥
స రాఘవంసమాసాద్యక్రోధసంరక్తలోచనః ।
వ్యసృజచ్ఛరవర్షాణిరావణో రాక్షసేశ్వరః ॥ 22 ॥
శరాధారాస్తతోరామోరావణస్యధనుశ్చ్యుతాః ।
దృష్టవైవాపతితాఃశీఘ్రమ్భల్లాన్ జగ్రాహసత్వరమ్ ॥ 23 ॥
తాన్ శరౌఘాంస్తతోభల్లైస్తీక్ష్ణైశ్చిచ్ఛేదరాఘవః ।
దీప్యమానాన్ మహాఘోరాన్క్రుద్ధానాశీవిషానివ ॥ 24 ॥
రాఘవోరావణన్తూర్ణంరావణోరాఘవన్తథా ।
అన్యోన్యంవివిధైస్తీక్ష్ణైఃశరవర్షైర్వవర్షతుః ॥ 25 ॥
చేరతుశ్చచిరఞ్చిత్రమ్మణ్డలంసవ్యదక్షిణమ్ ।
బాణవేగాత్సముత్క్షిప్తావన్యోన్యమపరాజితౌ ॥ 26 ॥
తయోర్భూతానివిత్రేసుర్యుగపత్సమ్ప్రయుధ్యతోః ।
రౌద్రయోఃసాయకముచోర్యమాన్తకనికాశయోః ॥ 27 ॥
సతతంవివిధైర్బాణైర్బభూవగగనన్తదా ।
ఘనైరివాతపాపాయేవిద్యున్మాలాససమాకులైః ॥ 28 ॥
గవాక్షితమివాకాశమ్బభూవశరవృష్టిభిః ।
మహావేగైస్సుతీక్ష్ణైగ్రైర్గృధ్రపత్రైఃసువాజితైః ॥ 29 ॥
శరాన్ధకారమాకాశఞ్చక్రతుఃప్రథమన్తదా ।
గతేఽస్తం తపనే చాపి మహామేఘావివోథతితౌ ॥ 30 ॥
తయోరభూన్మహద్యుద్ధమన్యోన్యవథకాఙ్క్షిణోః ।
అనాసాద్యమచ్నిత్యం చ వృత్రవాసవయోరివ ॥ 31 ॥
ఉభౌహిపరమేష్వాసావుభౌయుద్ధవిశారదౌ ।
ఉభావస్త్రవిదాం ముఖ్యావుభౌ యుద్ధేవిచేరతుః ॥ 32 ॥
ఉభౌహియేనవ్రజతస్తేనతేనశరోర్మయః ।
ఊర్మయోవాయునావిద్ధా జగ్ముః సాగరయోరివ ॥ 33 ॥
తతఃసంసక్తహస్తస్తురావణోలోకరావణః ।
నరాచమాలాంరామస్యలలాటేప్రత్యముఞ్చత ॥ 34 ॥
రౌద్రచాపప్రయుక్తాన్తాన్నీలోత్పలదలప్రభామ్ ।
శిరసాధారయద్రామో న వ్యథమభ్యపద్యత ॥ 35 ॥
అథమన్త్రానభిజపన్రౌద్రమస్తముదీరయన్ ।
శరాన్ భూయఃసమాదాయ రామః క్రోధసమన్వితః ॥ 36 ॥
ముమోచ చ మహాతేజాశ్చాపమాయమ్యవీర్యవాన్ ।
తేమహామేఘసఙ్కాశేకవచేపతితాఃశరాః ॥ 37 ॥
అవధ్యేరాక్షసేన్ద్రస్య న వ్యథాఞ్జనయంస్తదా ।
పునరేవాధతంరామోరథస్థంరాక్షసాధిపమ్ ॥ 38 ॥
లలాటేపరమాస్త్రణసర్వాస్త్రకుశలోఽభినత్ ।
తేభిత్త్వాబాణరూపాణిపఞ్చశీర్షాఇవోరగాః ॥ 39 ॥
శ్వసన్తోవివిశుర్భూమింరావణప్రతికూలితాః ।
నిహత్యరాఘవస్యాస్త్రంరావణఃక్రోధమూర్ఛితః ॥ 40 ॥
అసురంసుమహాఘోరమన్యదస్త్రం చకారసః ।
సింహవ్యాఘ్రముఖాంశ్చాపికఙ్కకాకముఖానపి ॥ 41 ॥
గృధ్రశ్యేనముఖాంశ్చాపిశృగావవదనాంస్తథా ।
ఈహామృగముఖాంశ్చాపివ్యాదితాస్యాన్ భయావహాన్ ॥ 42 ॥
పఞ్చాస్యాన్ లేలిహానాంశ్చససర్జనిశితాన్ శరాన్ ।
శరాన్ ఖరముఖాంశ్చాన్యాన్వరాహముఖసంశ్రితాన్ ॥ 43 ॥
శ్వానకుక్కుటవక్త్రాంశ్చమకరాశీవిషాననాన్ ।
ఏతాంశ్చాన్యాంశ్చమాయావీససర్జనిశితాన్ శరాన్ ॥ 44 ॥
శరాః సర్వేషు గాత్రేషు పాతితా మర్మభేదినః ।
అచిన్తయిత్వా తాన్బాణాన్సమాశ్లిష్యా చ లక్ష్మణమ్ ॥ 45 ॥
ససర్జాస్త్రం మహోత్సాహః పావకః పావకోపమః ।
అగ్నిదీప్తముఖాన్బాణాంస్తత్రసూర్యముఖానపి ॥ 46 ॥
చన్ద్రార్ధచన్ద్రవక్రాంశ్చధూమకేతుముఖానపి ।
గ్రహనక్షత్రవర్ణాంశ్చమహోల్కాముఖసంస్థితాన్ ॥ 47 ॥
విద్యుజజిహ్వోపమాంశ్చాపిససర్జ వివిధాన్ శరాన్ ।
తేరావణశరాఘోరారాఘవాస్త్రసమాహతాః ॥ 48 ॥
విలయం జగ్మురాకాశే జగ్ముశ్చైవ సహస్రశః ।
తదస్త్రన్నిహతన్దృష్టవారామేణాక్లిష్టకర్మణా ॥ 49 ॥
హృష్టానేదుస్తతఃసర్వేకపయఃకామరూపిణః ।
సుగ్రీవప్రముఖావీరాఃసమ్పరిక్షిప్యరాఘవమ్ ॥ 50 ॥
తతస్తదస్త్రంవినిహత్యరాఘవఃప్రసహ్యతద్రావణబాహునిఃసృతమ్ ।
ముదాన్వితోదాశరథిర్మహాత్మావినేదురుచ్చైర్ముదితాఃకపీశ్వరాః ॥ 51 ॥
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే యుద్ధకాణ్డే శతతమస్సర్గః ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha śatatamassargaḥ |
mahodaramahāpārśvauhataudṛṣṭavāturākṣa |
tasmiṃścanihatevīrevirūpākṣemahābale || 1 ||
āviveśamahān krodhorāvaṇantumahāmṛdhe |
sūtaṃ sañcodayāmāsa vākyaṃ cedamuvāca ha || 2 ||
nihatānāmamātyānāṃruddhasyanagarasya ca |
duḥkhamevāpaneṣyāmi hatyā tau rāmalakṣmaṇau || 3 ||
rāmavṛkṣaṃraṇehamanisītāpuṣpaphalapradam |
praśākhāyasyasugrīvojāmbavānkumudonalaḥ || 4 ||
tadastran rāghavaḥ śrīmānuttamāstravidāṃ varaḥ |
jaghāna paramāstreṇa gandharveṇa mahādyutiḥ || 5 ||
sa diśodaśaghoṣeṇarathasyātirathomahān |
nādayan prayayautūrṇaṃrāghavañcābhyadhāvata || 6 ||
pūritātenaśabdenasanadīgirikānanā |
sañcacāla mahī sarvā trastasiṃhamṛgadvijā || 7 ||
tāmasaṃsumahāghorañcakārāstraṃsudāruṇam |
nirdadāhakapīn sarvāṃsteprapetuḥsamantataḥ || 8 ||
utpapātarajobhūmautairbhagnaiḥsampradhāvitaiḥ |
na hitatsahituṃśekurbhrahmaṇānirmitaṃsvayam || 9 ||
tānyanīkānyanekāni rāvaṇasya śarottamaiḥ |
dṛṣṭavābhagnāni śataśo rāghavaḥ paryavasthitaḥ || 10 ||
tatorākṣasaśārdūlovidrāvyaharivāhinīm |
sa dadarśatatorāmantiṣṭhantamaparājitam || 11 ||
lakṣmaṇenasahabhrātrāviṣṇunāvāsavaṃyathā |
alikhantamivākāśamavaṣṭabhyamahaddhanuḥ || 12 ||
padmapatraviśālākṣandīrghabāhumarindamam |
tatorāmomahātejāḥsaumitrisahitobalī || 13 ||
vānarāṃścaraṇebhagnānāpatantaṃ ca rāvaṇam |
samīkṣyarāghavohṛṣṭomadhyejagrāhakārmukam || 14 ||
visphārayitumārebhetataḥ sa dhanuruttamam |
mahāvegammahānādannirbhandannivamedinīm || 15 ||
rāvaṇasya ca bāṇaughairāmavisphāritena ca |
śabdenarākṣasāstena petuśca śataśastadā || 16 ||
tayoḥśarapathamprāpyarāvaṇorājaputrayoḥ |
sa babhau ca yathārāhuḥsamīpaśaśisūryayoḥ || 17 ||
tamicchan pradhamaṃ yoddhuṃlakṣmaṇoniśitaiḥśaraiḥ |
mumocadhanurāyamyaśarānagniśikhopamān || 18 ||
tānmuktamātrānākāśe lakṣmaṇena dhanuṣmatā |
bāṇān bāṇairmahātejā rāvaṇaḥ pratyavārayat || 19 ||
ekamekenabāṇenatribhistrīn daśabhirdaśa |
lakṣmaṇasya praciccheda darśayan pāṇilāghavam || 20 ||
abhyatikramyasaumitriṃrāvaṇaḥsamitiñjayaḥ |
āsasādaraṇerāmaṃsthitaṃśailamivāparam || 21 ||
sa rāghavaṃsamāsādyakrodhasaṃraktalocanaḥ |
vyasṛjaccharavarṣāṇirāvaṇo rākṣaseśvaraḥ || 22 ||
śarādhārāstatorāmorāvaṇasyadhanuścyutāḥ |
dṛṣṭavaivāpatitāḥśīghrambhallān jagrāhasatvaram || 23 ||
tān śaraughāṃstatobhallaistīkṣṇaiścicchedarāghavaḥ |
dīpyamānān mahāghorānkruddhānāśīviṣāniva || 24 ||
rāghavorāvaṇantūrṇaṃrāvaṇorāghavantathā |
anyonyaṃvividhaistīkṣṇaiḥśaravarṣairvavarṣatuḥ || 25 ||
ceratuścacirañcitrammaṇḍalaṃsavyadakṣiṇam |
bāṇavegātsamutkṣiptāvanyonyamaparājitau || 26 ||
tayorbhūtānivitresuryugapatsamprayudhyatoḥ |
raudrayoḥsāyakamucoryamāntakanikāśayoḥ || 27 ||
satataṃvividhairbāṇairbabhūvagaganantadā |
ghanairivātapāpāyevidyunmālāsasamākulaiḥ || 28 ||
gavākṣitamivākāśambabhūvaśaravṛṣṭibhiḥ |
mahāvegaissutīkṣṇaigrairgṛdhrapatraiḥsuvājitaiḥ || 29 ||
śarāndhakāramākāśañcakratuḥprathamantadā |
gate'staṃ tapane cāpi mahāmeghāvivothatitau || 30 ||
tayorabhūnmahadyuddhamanyonyavathakāṅkṣiṇoḥ |
anāsādyamacnityaṃ ca vṛtravāsavayoriva || 31 ||
ubhauhiparameṣvāsāvubhauyuddhaviśāradau |
ubhāvastravidāṃ mukhyāvubhau yuddheviceratuḥ || 32 ||
ubhauhiyenavrajatastenatenaśarormayaḥ |
ūrmayovāyunāviddhā jagmuḥ sāgarayoriva || 33 ||
tataḥsaṃsaktahastasturāvaṇolokarāvaṇaḥ |
narācamālāṃrāmasyalalāṭepratyamuñcata || 34 ||
raudracāpaprayuktāntānnīlotpaladalaprabhām |
śirasādhārayadrāmo na vyathamabhyapadyata || 35 ||
athamantrānabhijapanraudramastamudīrayan |
śarān bhūyaḥsamādāya rāmaḥ krodhasamanvitaḥ || 36 ||
mumoca ca mahātejāścāpamāyamyavīryavān |
temahāmeghasaṅkāśekavacepatitāḥśarāḥ || 37 ||
avadhyerākṣasendrasya na vyathāñjanayaṃstadā |
punarevādhataṃrāmorathasthaṃrākṣasādhipam || 38 ||
lalāṭeparamāstraṇasarvāstrakuśalo'bhinat |
tebhittvābāṇarūpāṇipañcaśīrṣāivoragāḥ || 39 ||
śvasantoviviśurbhūmiṃrāvaṇapratikūlitāḥ |
nihatyarāghavasyāstraṃrāvaṇaḥkrodhamūrchitaḥ || 40 ||
asuraṃsumahāghoramanyadastraṃ cakārasaḥ |
siṃhavyāghramukhāṃścāpikaṅkakākamukhānapi || 41 ||
gṛdhraśyenamukhāṃścāpiśṛgāvavadanāṃstathā |
īhāmṛgamukhāṃścāpivyāditāsyān bhayāvahān || 42 ||
pañcāsyān lelihānāṃścasasarjaniśitān śarān |
śarān kharamukhāṃścānyānvarāhamukhasaṃśritān || 43 ||
śvānakukkuṭavaktrāṃścamakarāśīviṣānanān |
etāṃścānyāṃścamāyāvīsasarjaniśitān śarān || 44 ||
śarāḥ sarveṣu gātreṣu pātitā marmabhedinaḥ |
acintayitvā tānbāṇānsamāśliṣyā ca lakṣmaṇam || 45 ||
sasarjāstraṃ mahotsāhaḥ pāvakaḥ pāvakopamaḥ |
agnidīptamukhānbāṇāṃstatrasūryamukhānapi || 46 ||
candrārdhacandravakrāṃścadhūmaketumukhānapi |
grahanakṣatravarṇāṃścamaholkāmukhasaṃsthitān || 47 ||
vidyujajihvopamāṃścāpisasarja vividhān śarān |
terāvaṇaśarāghorārāghavāstrasamāhatāḥ || 48 ||
vilayaṃ jagmurākāśe jagmuścaiva sahasraśaḥ |
tadastrannihatandṛṣṭavārāmeṇākliṣṭakarmaṇā || 49 ||
hṛṣṭānedustataḥsarvekapayaḥkāmarūpiṇaḥ |
sugrīvapramukhāvīrāḥsamparikṣipyarāghavam || 50 ||
tatastadastraṃvinihatyarāghavaḥprasahyatadrāvaṇabāhuniḥsṛtam |
mudānvitodāśarathirmahātmāvineduruccairmuditāḥkapīśvarāḥ || 51 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe śatatamassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे युद्धकाण्डम् ।
अथ शततमस्सर्गः ।
महोदरमहापार्श्वौहतौदृष्टवातुराक्ष ।
तस्मिंश्चनिहतेवीरेविरूपाक्षेमहाबले ॥ 1 ॥
आविवेशमहान् क्रोधोरावणन्तुमहामृधे ।
सूतं सञ्चोदयामास वाक्यं चेदमुवाच ह ॥ 2 ॥
निहतानाममात्यानांरुद्धस्यनगरस्य च ।
दुःखमेवापनेष्यामि हत्या तौ रामलक्ष्मणौ ॥ 3 ॥
रामवृक्षंरणेहमनिसीतापुष्पफलप्रदम् ।
प्रशाखायस्यसुग्रीवोजाम्बवान्कुमुदोनलः ॥ 4 ॥
तदस्त्रन् राघवः श्रीमानुत्तमास्त्रविदां वरः ।
जघान परमास्त्रेण गन्धर्वेण महाद्युतिः ॥ 5 ॥
स दिशोदशघोषेणरथस्यातिरथोमहान् ।
नादयन् प्रययौतूर्णंराघवञ्चाभ्यधावत ॥ 6 ॥
पूरितातेनशब्देनसनदीगिरिकानना ।
सञ्चचाल मही सर्वा त्रस्तसिंहमृगद्विजा ॥ 7 ॥
तामसंसुमहाघोरञ्चकारास्त्रंसुदारुणम् ।
निर्ददाहकपीन् सर्वांस्तेप्रपेतुःसमन्ततः ॥ 8 ॥
उत्पपातरजोभूमौतैर्भग्नैःसम्प्रधावितैः ।
न हितत्सहितुंशेकुर्भ्रह्मणानिर्मितंस्वयम् ॥ 9 ॥
तान्यनीकान्यनेकानि रावणस्य शरोत्तमैः ।
दृष्टवाभग्नानि शतशो राघवः पर्यवस्थितः ॥ 10 ॥
ततोराक्षसशार्दूलोविद्राव्यहरिवाहिनीम् ।
स ददर्शततोरामन्तिष्ठन्तमपराजितम् ॥ 11 ॥
लक्ष्मणेनसहभ्रात्राविष्णुनावासवंयथा ।
अलिखन्तमिवाकाशमवष्टभ्यमहद्धनुः ॥ 12 ॥
पद्मपत्रविशालाक्षन्दीर्घबाहुमरिन्दमम् ।
ततोरामोमहातेजाःसौमित्रिसहितोबली ॥ 13 ॥
वानरांश्चरणेभग्नानापतन्तं च रावणम् ।
समीक्ष्यराघवोहृष्टोमध्येजग्राहकार्मुकम् ॥ 14 ॥
विस्फारयितुमारेभेततः स धनुरुत्तमम् ।
महावेगम्महानादन्निर्भन्दन्निवमेदिनीम् ॥ 15 ॥
रावणस्य च बाणौघैरामविस्फारितेन च ।
शब्देनराक्षसास्तेन पेतुश्च शतशस्तदा ॥ 16 ॥
तयोःशरपथम्प्राप्यरावणोराजपुत्रयोः ।
स बभौ च यथाराहुःसमीपशशिसूर्ययोः ॥ 17 ॥
तमिच्छन् प्रधमं योद्धुंलक्ष्मणोनिशितैःशरैः ।
मुमोचधनुरायम्यशरानग्निशिखोपमान् ॥ 18 ॥
तान्मुक्तमात्रानाकाशे लक्ष्मणेन धनुष्मता ।
बाणान् बाणैर्महातेजा रावणः प्रत्यवारयत् ॥ 19 ॥
एकमेकेनबाणेनत्रिभिस्त्रीन् दशभिर्दश ।
लक्ष्मणस्य प्रचिच्छेद दर्शयन् पाणिलाघवम् ॥ 20 ॥
अभ्यतिक्रम्यसौमित्रिंरावणःसमितिञ्जयः ।
आससादरणेरामंस्थितंशैलमिवापरम् ॥ 21 ॥
स राघवंसमासाद्यक्रोधसंरक्तलोचनः ।
व्यसृजच्छरवर्षाणिरावणो राक्षसेश्वरः ॥ 22 ॥
शराधारास्ततोरामोरावणस्यधनुश्च्युताः ।
दृष्टवैवापतिताःशीघ्रम्भल्लान् जग्राहसत्वरम् ॥ 23 ॥
तान् शरौघांस्ततोभल्लैस्तीक्ष्णैश्चिच्छेदराघवः ।
दीप्यमानान् महाघोरान्क्रुद्धानाशीविषानिव ॥ 24 ॥
राघवोरावणन्तूर्णंरावणोराघवन्तथा ।
अन्योन्यंविविधैस्तीक्ष्णैःशरवर्षैर्ववर्षतुः ॥ 25 ॥
चेरतुश्चचिरञ्चित्रम्मण्डलंसव्यदक्षिणम् ।
बाणवेगात्समुत्क्षिप्तावन्योन्यमपराजितौ ॥ 26 ॥
तयोर्भूतानिवित्रेसुर्युगपत्सम्प्रयुध्यतोः ।
रौद्रयोःसायकमुचोर्यमान्तकनिकाशयोः ॥ 27 ॥
सततंविविधैर्बाणैर्बभूवगगनन्तदा ।
घनैरिवातपापायेविद्युन्मालाससमाकुलैः ॥ 28 ॥
गवाक्षितमिवाकाशम्बभूवशरवृष्टिभिः ।
महावेगैस्सुतीक्ष्णैग्रैर्गृध्रपत्रैःसुवाजितैः ॥ 29 ॥
शरान्धकारमाकाशञ्चक्रतुःप्रथमन्तदा ।
गतेऽस्तं तपने चापि महामेघाविवोथतितौ ॥ 30 ॥
तयोरभून्महद्युद्धमन्योन्यवथकाङ्क्षिणोः ।
अनासाद्यमच्नित्यं च वृत्रवासवयोरिव ॥ 31 ॥
उभौहिपरमेष्वासावुभौयुद्धविशारदौ ।
उभावस्त्रविदां मुख्यावुभौ युद्धेविचेरतुः ॥ 32 ॥
उभौहियेनव्रजतस्तेनतेनशरोर्मयः ।
ऊर्मयोवायुनाविद्धा जग्मुः सागरयोरिव ॥ 33 ॥
ततःसंसक्तहस्तस्तुरावणोलोकरावणः ।
नराचमालांरामस्यललाटेप्रत्यमुञ्चत ॥ 34 ॥
रौद्रचापप्रयुक्तान्तान्नीलोत्पलदलप्रभाम् ।
शिरसाधारयद्रामो न व्यथमभ्यपद्यत ॥ 35 ॥
अथमन्त्रानभिजपन्रौद्रमस्तमुदीरयन् ।
शरान् भूयःसमादाय रामः क्रोधसमन्वितः ॥ 36 ॥
मुमोच च महातेजाश्चापमायम्यवीर्यवान् ।
तेमहामेघसङ्काशेकवचेपतिताःशराः ॥ 37 ॥
अवध्येराक्षसेन्द्रस्य न व्यथाञ्जनयंस्तदा ।
पुनरेवाधतंरामोरथस्थंराक्षसाधिपम् ॥ 38 ॥
ललाटेपरमास्त्रणसर्वास्त्रकुशलोऽभिनत् ।
तेभित्त्वाबाणरूपाणिपञ्चशीर्षाइवोरगाः ॥ 39 ॥
श्वसन्तोविविशुर्भूमिंरावणप्रतिकूलिताः ।
निहत्यराघवस्यास्त्रंरावणःक्रोधमूर्छितः ॥ 40 ॥
असुरंसुमहाघोरमन्यदस्त्रं चकारसः ।
सिंहव्याघ्रमुखांश्चापिकङ्ककाकमुखानपि ॥ 41 ॥
गृध्रश्येनमुखांश्चापिशृगाववदनांस्तथा ।
ईहामृगमुखांश्चापिव्यादितास्यान् भयावहान् ॥ 42 ॥
पञ्चास्यान् लेलिहानांश्चससर्जनिशितान् शरान् ।
शरान् खरमुखांश्चान्यान्वराहमुखसंश्रितान् ॥ 43 ॥
श्वानकुक्कुटवक्त्रांश्चमकराशीविषाननान् ।
एतांश्चान्यांश्चमायावीससर्जनिशितान् शरान् ॥ 44 ॥
शराः सर्वेषु गात्रेषु पातिता मर्मभेदिनः ।
अचिन्तयित्वा तान्बाणान्समाश्लिष्या च लक्ष्मणम् ॥ 45 ॥
ससर्जास्त्रं महोत्साहः पावकः पावकोपमः ।
अग्निदीप्तमुखान्बाणांस्तत्रसूर्यमुखानपि ॥ 46 ॥
चन्द्रार्धचन्द्रवक्रांश्चधूमकेतुमुखानपि ।
ग्रहनक्षत्रवर्णांश्चमहोल्कामुखसंस्थितान् ॥ 47 ॥
विद्युजजिह्वोपमांश्चापिससर्ज विविधान् शरान् ।
तेरावणशराघोराराघवास्त्रसमाहताः ॥ 48 ॥
विलयं जग्मुराकाशे जग्मुश्चैव सहस्रशः ।
तदस्त्रन्निहतन्दृष्टवारामेणाक्लिष्टकर्मणा ॥ 49 ॥
हृष्टानेदुस्ततःसर्वेकपयःकामरूपिणः ।
सुग्रीवप्रमुखावीराःसम्परिक्षिप्यराघवम् ॥ 50 ॥
ततस्तदस्त्रंविनिहत्यराघवःप्रसह्यतद्रावणबाहुनिःसृतम् ।
मुदान्वितोदाशरथिर्महात्माविनेदुरुच्चैर्मुदिताःकपीश्वराः ॥ 51 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये युद्धकाण्डे शततमस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha śatatamassargaḥ |
mahodaramahāpārśvauhataudṛṣṭavāturākṣa |
tasmiṃścanihatevīrevirūpākṣemahābale || 1 ||
āviveśamahān krodhorāvaṇantumahāmṛdhe |
sūtaṃ sañcodayāmāsa vākyaṃ cedamuvāca ha || 2 ||
nihatānāmamātyānāṃruddhasyanagarasya ca |
duḥkhamevāpaneṣyāmi hatyā tau rāmalakṣmaṇau || 3 ||
rāmavṛkṣaṃraṇehamanisītāpuṣpaphalapradam |
praśākhāyasyasugrīvojāmbavānkumudonalaḥ || 4 ||
tadastran rāghavaḥ śrīmānuttamāstravidāṃ varaḥ |
jaghāna paramāstreṇa gandharveṇa mahādyutiḥ || 5 ||
sa diśodaśaghoṣeṇarathasyātirathomahān |
nādayan prayayautūrṇaṃrāghavañcābhyadhāvata || 6 ||
pūritātenaśabdenasanadīgirikānanā |
sañcacāla mahī sarvā trastasiṃhamṛgadvijā || 7 ||
tāmasaṃsumahāghorañcakārāstraṃsudāruṇam |
nirdadāhakapīn sarvāṃsteprapetuḥsamantataḥ || 8 ||
utpapātarajobhūmautairbhagnaiḥsampradhāvitaiḥ |
na hitatsahituṃśekurbhrahmaṇānirmitaṃsvayam || 9 ||
tānyanīkānyanekāni rāvaṇasya śarottamaiḥ |
dṛṣṭavābhagnāni śataśo rāghavaḥ paryavasthitaḥ || 10 ||
tatorākṣasaśārdūlovidrāvyaharivāhinīm |
sa dadarśatatorāmantiṣṭhantamaparājitam || 11 ||
lakṣmaṇenasahabhrātrāviṣṇunāvāsavaṃyathā |
alikhantamivākāśamavaṣṭabhyamahaddhanuḥ || 12 ||
padmapatraviśālākṣandīrghabāhumarindamam |
tatorāmomahātejāḥsaumitrisahitobalī || 13 ||
vānarāṃścaraṇebhagnānāpatantaṃ ca rāvaṇam |
samīkṣyarāghavohṛṣṭomadhyejagrāhakārmukam || 14 ||
visphārayitumārebhetataḥ sa dhanuruttamam |
mahāvegammahānādannirbhandannivamedinīm || 15 ||
rāvaṇasya ca bāṇaughairāmavisphāritena ca |
śabdenarākṣasāstena petuśca śataśastadā || 16 ||
tayoḥśarapathamprāpyarāvaṇorājaputrayoḥ |
sa babhau ca yathārāhuḥsamīpaśaśisūryayoḥ || 17 ||
tamicchan pradhamaṃ yoddhuṃlakṣmaṇoniśitaiḥśaraiḥ |
mumocadhanurāyamyaśarānagniśikhopamān || 18 ||
tānmuktamātrānākāśe lakṣmaṇena dhanuṣmatā |
bāṇān bāṇairmahātejā rāvaṇaḥ pratyavārayat || 19 ||
ekamekenabāṇenatribhistrīn daśabhirdaśa |
lakṣmaṇasya praciccheda darśayan pāṇilāghavam || 20 ||
abhyatikramyasaumitriṃrāvaṇaḥsamitiñjayaḥ |
āsasādaraṇerāmaṃsthitaṃśailamivāparam || 21 ||
sa rāghavaṃsamāsādyakrodhasaṃraktalocanaḥ |
vyasṛjaccharavarṣāṇirāvaṇo rākṣaseśvaraḥ || 22 ||
śarādhārāstatorāmorāvaṇasyadhanuścyutāḥ |
dṛṣṭavaivāpatitāḥśīghrambhallān jagrāhasatvaram || 23 ||
tān śaraughāṃstatobhallaistīkṣṇaiścicchedarāghavaḥ |
dīpyamānān mahāghorānkruddhānāśīviṣāniva || 24 ||
rāghavorāvaṇantūrṇaṃrāvaṇorāghavantathā |
anyonyaṃvividhaistīkṣṇaiḥśaravarṣairvavarṣatuḥ || 25 ||
ceratuścacirañcitrammaṇḍalaṃsavyadakṣiṇam |
bāṇavegātsamutkṣiptāvanyonyamaparājitau || 26 ||
tayorbhūtānivitresuryugapatsamprayudhyatoḥ |
raudrayoḥsāyakamucoryamāntakanikāśayoḥ || 27 ||
satataṃvividhairbāṇairbabhūvagaganantadā |
ghanairivātapāpāyevidyunmālāsasamākulaiḥ || 28 ||
gavākṣitamivākāśambabhūvaśaravṛṣṭibhiḥ |
mahāvegaissutīkṣṇaigrairgṛdhrapatraiḥsuvājitaiḥ || 29 ||
śarāndhakāramākāśañcakratuḥprathamantadā |
gate'staṃ tapane cāpi mahāmeghāvivothatitau || 30 ||
tayorabhūnmahadyuddhamanyonyavathakāṅkṣiṇoḥ |
anāsādyamacnityaṃ ca vṛtravāsavayoriva || 31 ||
ubhauhiparameṣvāsāvubhauyuddhaviśāradau |
ubhāvastravidāṃ mukhyāvubhau yuddheviceratuḥ || 32 ||
ubhauhiyenavrajatastenatenaśarormayaḥ |
ūrmayovāyunāviddhā jagmuḥ sāgarayoriva || 33 ||
tataḥsaṃsaktahastasturāvaṇolokarāvaṇaḥ |
narācamālāṃrāmasyalalāṭepratyamuñcata || 34 ||
raudracāpaprayuktāntānnīlotpaladalaprabhām |
śirasādhārayadrāmo na vyathamabhyapadyata || 35 ||
athamantrānabhijapanraudramastamudīrayan |
śarān bhūyaḥsamādāya rāmaḥ krodhasamanvitaḥ || 36 ||
mumoca ca mahātejāścāpamāyamyavīryavān |
temahāmeghasaṅkāśekavacepatitāḥśarāḥ || 37 ||
avadhyerākṣasendrasya na vyathāñjanayaṃstadā |
punarevādhataṃrāmorathasthaṃrākṣasādhipam || 38 ||
lalāṭeparamāstraṇasarvāstrakuśalo'bhinat |
tebhittvābāṇarūpāṇipañcaśīrṣāivoragāḥ || 39 ||
śvasantoviviśurbhūmiṃrāvaṇapratikūlitāḥ |
nihatyarāghavasyāstraṃrāvaṇaḥkrodhamūrchitaḥ || 40 ||
asuraṃsumahāghoramanyadastraṃ cakārasaḥ |
siṃhavyāghramukhāṃścāpikaṅkakākamukhānapi || 41 ||
gṛdhraśyenamukhāṃścāpiśṛgāvavadanāṃstathā |
īhāmṛgamukhāṃścāpivyāditāsyān bhayāvahān || 42 ||
pañcāsyān lelihānāṃścasasarjaniśitān śarān |
śarān kharamukhāṃścānyānvarāhamukhasaṃśritān || 43 ||
śvānakukkuṭavaktrāṃścamakarāśīviṣānanān |
etāṃścānyāṃścamāyāvīsasarjaniśitān śarān || 44 ||
śarāḥ sarveṣu gātreṣu pātitā marmabhedinaḥ |
acintayitvā tānbāṇānsamāśliṣyā ca lakṣmaṇam || 45 ||
sasarjāstraṃ mahotsāhaḥ pāvakaḥ pāvakopamaḥ |
agnidīptamukhānbāṇāṃstatrasūryamukhānapi || 46 ||
candrārdhacandravakrāṃścadhūmaketumukhānapi |
grahanakṣatravarṇāṃścamaholkāmukhasaṃsthitān || 47 ||
vidyujajihvopamāṃścāpisasarja vividhān śarān |
terāvaṇaśarāghorārāghavāstrasamāhatāḥ || 48 ||
vilayaṃ jagmurākāśe jagmuścaiva sahasraśaḥ |
tadastrannihatandṛṣṭavārāmeṇākliṣṭakarmaṇā || 49 ||
hṛṣṭānedustataḥsarvekapayaḥkāmarūpiṇaḥ |
sugrīvapramukhāvīrāḥsamparikṣipyarāghavam || 50 ||
tatastadastraṃvinihatyarāghavaḥprasahyatadrāvaṇabāhuniḥsṛtam |
mudānvitodāśarathirmahātmāvineduruccairmuditāḥkapīśvarāḥ || 51 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe śatatamassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Telugu script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.