ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକୀଯ ରାମାଯଣେ ଯୁଦ୍ଧକାଣ୍ଡମ୍ ।
ଅଥ ସପ୍ତଚତ୍ଵାରିଂଶସ୍ସର୍ଗଃ ।
ପ୍ରତିପ୍ରଵିଷ୍ଟେଲଙ୍କାଯାଙ୍କୃତାର୍ଥେରାଵଣାତ୍ମଜେ ।
ରାଘଵମ୍ପରିଵାର୍ଯାର୍ତୁରକ୍ଷୁର୍ଵାନରର୍ଷଭାଃ ॥ 1 ॥
ହନୁମାନଙ୍ଗଦୋନୀଲଃସୁଷେଣଃକୁମୁଦୋନଲଃ ।
ଗଜୋଗଵାକ୍ଷୋଗଵଯଶ୍ଶରଭୋଗନ୍ଧମାଦନଃ ॥ 2 ॥
ଜାମ୍ବଵାନୃଷଭଃସୁନ୍ଦୋରମ୍ଭଃଶତଵଲିଃପୃଥୁଃ ।
ଵ୍ଯୂଢାନୀକାଶ୍ଚଯତ୍ତାଶ୍ଚଦ୍ରୁମାନାଦାଯସର୍ଵତଃ ॥ 3 ॥
ଵୀକ୍ଷମାଣାଦିଶସ୍ସର୍ଵାସ୍ତିର୍ଯଗୂର୍ଧ୍ଵଞ୍ଚଵାନରାଃ ।
ତୃଣେଷ୍ଵପିଚଚେଷ୍ଟତ୍ସୁରାକ୍ଷସାଇତିମେନିରେ ॥ 4 ॥
ରାଵଣଶ୍ଚାପିସମ୍ହୃଷ୍ଟୋଵିସୃଜ୍ଯେନ୍ଦ୍ରଜିତଂସୁତମ୍ ।
ଅଜୁହାଵତତସ୍ସୀତାକ୍ଷିଣୀରାକ୍ଷସୀସ୍ତଦା ॥ 5 ॥
ରାକ୍ଷସ୍ଯସ୍ତ୍ରିଜଟାଚୈଵଶାସନାତ୍ସମୁପସ୍ଥିତାଃ ।
ତାଉଵାଚତତୋହୃଷ୍ଟୋରାକ୍ଷସୀରାକ୍ଷସାଧମଃ ॥ 6 ॥
ହତାଵିନ୍ଦ୍ରଜିତାଖ୍ଯାତଵୈଦେହ୍ଯାରାମଲକ୍ଷ୍ମଣୌ ।
ପୁଷ୍ପକନ୍ତତ୍ସମାରୋପ୍ଯଦର୍ଶଯଧ୍ଵଂହତୌରଣେ ॥ 7 ॥
ଯଦାଶ୍ରଯାଦଵଷ୍ଟବ୍ଧାମାମୁପତିଷ୍ଠତି ।
ସୋଽସ୍ଯାଭର୍ତାସହଭ୍ରାତ୍ରାନିହତୋରଣମୂର୍ଧନି ॥ 8 ॥
ନିର୍ଵିଶଙ୍କାନିରୁଦ୍ଵିଗ୍ନାନିରପେକ୍ଷାଚମୈଥିଲୀ ।
ମାମୁପସ୍ଥାସ୍ଯତେସୀତାସର୍ଵାଭରଣଭୂଷିତା ॥ 9 ॥
ଅଦ୍ଯକାଲଵଶମ୍ପ୍ରାପ୍ତଂରଣେରାମଂସଲକ୍ଷ୍ମଣମ୍ ।
ଅଵେକ୍ଷ୍ଯଵିନିଵୃତ୍ତାସାଚାନ୍ଯାଙ୍ଗତିମପଶ୍ଯତୀ ॥ 10 ॥
ନିରପେକ୍ଷାଵିଶାଲାକ୍ଷୀମାମୁପସ୍ଥାସ୍ଯତେସ୍ଵଯମ୍ ।
ତସ୍ଯତଦ୍ଵଚନଂଶ୍ରୁତ୍ଵାରାଵଣସ୍ଯଦୁରାତ୍ମନଃ ॥ 11 ॥
ରାକ୍ଷସ୍ଯସ୍ତାସ୍ତଥେତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵାଜଗ୍ମୁର୍ଵୈଯତ୍ରପୁଷ୍ପକମ୍ ।
ତତଃପୁଷ୍ପକମାଦାଯରାକ୍ଷସ୍ଯୋରାଵଣାଜ୍ଞଯା ॥ 12 ॥
ଅଶୋକଵନିକାସ୍ଥାନ୍ତାମ୍ମୈଥିଲୀଂସମୁପାନଯନ୍ ।
ତାମାଦାଯତୁରାକ୍ଷସ୍ଯୋଭର୍ତୃଶୋକପରାଜିତାମ୍ ॥ 13 ॥
ସୀତାମାରୋପଯାମାସୁର୍ଵିମାନମ୍ପୁଷ୍ପକନ୍ତଦା ।
ତତଃପୁଷ୍ପକମାରୋପ୍ଯସୀତାନ୍ତ୍ରିଜଟଯାସହ ॥ 14 ॥
ଜଗ୍ମୁର୍ଦର୍ଶଯିତୁନ୍ତସ୍ଯୈରାକ୍ଷସ୍ଯୋରାମଲକ୍ଷ୍ମଣୌ ।
ରାଵଣୋଽକାରଯଲ୍ଲଙ୍କାମ୍ପତାକାଧ୍ଵଜମାଲିନୀମ୍ ॥ 15 ॥
ପ୍ରାଘୋଷଯତହୃଷ୍ଟଶ୍ଚଲଙ୍କାଯାଂରାକ୍ଷସେଶ୍ଵରଃ ।
ରାଘଵୋଲକ୍ଷ୍ମଣଶ୍ଚୈଵହତାଵିନ୍ଦ୍ରଜିତାରଣେ ॥ 16 ॥
ଵିମାନେନାପିଗତ୍ଵାତୁସୀତାତ୍ରିଜଟଯାସହ ।
ଦଦର୍ଶଵାନରାଣାନ୍ତୁସର୍ଵଂସୈନ୍ଯନ୍ନିପାତିତମ୍ ॥ 17 ॥
ପ୍ରହୃଷ୍ଟମନସଶ୍ଚାପିଦଦର୍ଶପିଶିତାଶନାନ୍ ।
ଵାନରାଂଶ୍ଚାତିଦୁଃଖାର୍ତାନ୍ରାମଲକ୍ଷ୍ମଣପାର୍ଶ୍ଵତଃ ॥ 18 ॥
ତତସ୍ସୀତାଦଦର୍ଶୋଭୌଶଯାନୌଶରତଲ୍ପଗୌ ।
ଲକ୍ଷ୍ମଣଞ୍ଚାପିରାମଞ୍ଚଵିସଞ୍ଜ୍ଞୌଶରପୀଡିତୌ ॥ 19 ॥
ଵିଧ୍ଵସ୍ତକଵଚୌଵୀରୌଵିପ୍ରଵିଦ୍ଧଶରାସନୌ ।
ସାଯକୈଚଶିନ୍ନସର୍ଵାଙ୍ଗୌଶରସ୍ତମ୍ବମଯୌକ୍ଷିତୌ ॥ 20 ॥
ତୌଦୃଷ୍ଟଵାଭ୍ରାତରୌତତ୍ରପ୍ରଵୀରୌପୁରୁଷର୍ଷଭୌ ।
ଶଯାନୌପୁଣ୍ଡରୀକାକ୍ଷୌକୁମାରାଵିଵପାଵକୀ ॥ 21 ॥
ଶରତଲ୍ପଗତୌଵୀରୌତଥାଭୂତାନରର୍ଷଭୌ ।
ଦୁଃଖାର୍ତାକରୁଣଂସୀତାସୁଭୃଶଂଵିଲଲାପହ ॥ 22 ॥
ଭର୍ତାରମନଵଦ୍ଯାଙ୍ଗୀଲକ୍ଷ୍ମଣଞ୍ଚାସିତେକ୍ଷଣା ।
ପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯପାଂସୁଷୁଚେଷ୍ଟନ୍ତୌରୁରୋଦଜନକାତ୍ମଜା ॥ 23 ॥
ସବାଷ୍ପଶୋକାଭିହତାସମୀକ୍ଷ୍ଯତୌଭ୍ରାତରୌଦେଵସମପ୍ରଭାଵୌ ।
ଵିତର୍କଯନ୍ତୀନିଧନନ୍ତଯୋସ୍ସାଦୁଃଖାନ୍ଵିତାଵାକ୍ଯମିଦଞ୍ଜଗାଦ ॥ 24 ॥
ଇତ୍ଯାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାଯଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀଯ ଆଦିକାଵ୍ଯେ ଯୁଦ୍ଧକାଣ୍ଡେ ସପ୍ତଚତ୍ଵାରିଂଶସ୍ସର୍ଗଃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha saptacatvāriṃśassargaḥ |
pratipraviṣṭelaṅkāyāṅkṛtārtherāvaṇātmaje |
rāghavamparivāryārturakṣurvānararṣabhāḥ || 1 ||
hanumānaṅgadonīlaḥsuṣeṇaḥkumudonalaḥ |
gajogavākṣogavayaśśarabhogandhamādanaḥ || 2 ||
jāmbavānṛṣabhaḥsundorambhaḥśatavaliḥpṛthuḥ |
vyūḍhānīkāścayattāścadrumānādāyasarvataḥ || 3 ||
vīkṣamāṇādiśassarvāstiryagūrdhvañcavānarāḥ |
tṛṇeṣvapicaceṣṭatsurākṣasāitimenire || 4 ||
rāvaṇaścāpisamhṛṣṭovisṛjyendrajitaṃsutam |
ajuhāvatatassītākṣiṇīrākṣasīstadā || 5 ||
rākṣasyastrijaṭācaivaśāsanātsamupasthitāḥ |
tāuvācatatohṛṣṭorākṣasīrākṣasādhamaḥ || 6 ||
hatāvindrajitākhyātavaidehyārāmalakṣmaṇau |
puṣpakantatsamāropyadarśayadhvaṃhatauraṇe || 7 ||
yadāśrayādavaṣṭabdhāmāmupatiṣṭhati |
so'syābhartāsahabhrātrānihatoraṇamūrdhani || 8 ||
nirviśaṅkānirudvignānirapekṣācamaithilī |
māmupasthāsyatesītāsarvābharaṇabhūṣitā || 9 ||
adyakālavaśamprāptaṃraṇerāmaṃsalakṣmaṇam |
avekṣyavinivṛttāsācānyāṅgatimapaśyatī || 10 ||
nirapekṣāviśālākṣīmāmupasthāsyatesvayam |
tasyatadvacanaṃśrutvārāvaṇasyadurātmanaḥ || 11 ||
rākṣasyastāstathetyuktvājagmurvaiyatrapuṣpakam |
tataḥpuṣpakamādāyarākṣasyorāvaṇājñayā || 12 ||
aśokavanikāsthāntāmmaithilīṃsamupānayan |
tāmādāyaturākṣasyobhartṛśokaparājitām || 13 ||
sītāmāropayāmāsurvimānampuṣpakantadā |
tataḥpuṣpakamāropyasītāntrijaṭayāsaha || 14 ||
jagmurdarśayituntasyairākṣasyorāmalakṣmaṇau |
rāvaṇo'kārayallaṅkāmpatākādhvajamālinīm || 15 ||
prāghoṣayatahṛṣṭaścalaṅkāyāṃrākṣaseśvaraḥ |
rāghavolakṣmaṇaścaivahatāvindrajitāraṇe || 16 ||
vimānenāpigatvātusītātrijaṭayāsaha |
dadarśavānarāṇāntusarvaṃsainyannipātitam || 17 ||
prahṛṣṭamanasaścāpidadarśapiśitāśanān |
vānarāṃścātiduḥkhārtānrāmalakṣmaṇapārśvataḥ || 18 ||
tatassītādadarśobhauśayānauśaratalpagau |
lakṣmaṇañcāpirāmañcavisañjñauśarapīḍitau || 19 ||
vidhvastakavacauvīrauvipraviddhaśarāsanau |
sāyakaicaśinnasarvāṅgauśarastambamayaukṣitau || 20 ||
taudṛṣṭavābhrātarautatrapravīraupuruṣarṣabhau |
śayānaupuṇḍarīkākṣaukumārāvivapāvakī || 21 ||
śaratalpagatauvīrautathābhūtānararṣabhau |
duḥkhārtākaruṇaṃsītāsubhṛśaṃvilalāpaha || 22 ||
bhartāramanavadyāṅgīlakṣmaṇañcāsitekṣaṇā |
prekṣyapāṃsuṣuceṣṭantaururodajanakātmajā || 23 ||
sabāṣpaśokābhihatāsamīkṣyataubhrātaraudevasamaprabhāvau |
vitarkayantīnidhanantayossāduḥkhānvitāvākyamidañjagāda || 24 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe saptacatvāriṃśassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे युद्धकाण्डम् ।
अथ सप्तचत्वारिंशस्सर्गः ।
प्रतिप्रविष्टेलङ्कायाङ्कृतार्थेरावणात्मजे ।
राघवम्परिवार्यार्तुरक्षुर्वानरर्षभाः ॥ 1 ॥
हनुमानङ्गदोनीलःसुषेणःकुमुदोनलः ।
गजोगवाक्षोगवयश्शरभोगन्धमादनः ॥ 2 ॥
जाम्बवानृषभःसुन्दोरम्भःशतवलिःपृथुः ।
व्यूढानीकाश्चयत्ताश्चद्रुमानादायसर्वतः ॥ 3 ॥
वीक्षमाणादिशस्सर्वास्तिर्यगूर्ध्वञ्चवानराः ।
तृणेष्वपिचचेष्टत्सुराक्षसाइतिमेनिरे ॥ 4 ॥
रावणश्चापिसम्हृष्टोविसृज्येन्द्रजितंसुतम् ।
अजुहावततस्सीताक्षिणीराक्षसीस्तदा ॥ 5 ॥
राक्षस्यस्त्रिजटाचैवशासनात्समुपस्थिताः ।
ताउवाचततोहृष्टोराक्षसीराक्षसाधमः ॥ 6 ॥
हताविन्द्रजिताख्यातवैदेह्यारामलक्ष्मणौ ।
पुष्पकन्तत्समारोप्यदर्शयध्वंहतौरणे ॥ 7 ॥
यदाश्रयादवष्टब्धामामुपतिष्ठति ।
सोऽस्याभर्तासहभ्रात्रानिहतोरणमूर्धनि ॥ 8 ॥
निर्विशङ्कानिरुद्विग्नानिरपेक्षाचमैथिली ।
मामुपस्थास्यतेसीतासर्वाभरणभूषिता ॥ 9 ॥
अद्यकालवशम्प्राप्तंरणेरामंसलक्ष्मणम् ।
अवेक्ष्यविनिवृत्तासाचान्याङ्गतिमपश्यती ॥ 10 ॥
निरपेक्षाविशालाक्षीमामुपस्थास्यतेस्वयम् ।
तस्यतद्वचनंश्रुत्वारावणस्यदुरात्मनः ॥ 11 ॥
राक्षस्यस्तास्तथेत्युक्त्वाजग्मुर्वैयत्रपुष्पकम् ।
ततःपुष्पकमादायराक्षस्योरावणाज्ञया ॥ 12 ॥
अशोकवनिकास्थान्ताम्मैथिलींसमुपानयन् ।
तामादायतुराक्षस्योभर्तृशोकपराजिताम् ॥ 13 ॥
सीतामारोपयामासुर्विमानम्पुष्पकन्तदा ।
ततःपुष्पकमारोप्यसीतान्त्रिजटयासह ॥ 14 ॥
जग्मुर्दर्शयितुन्तस्यैराक्षस्योरामलक्ष्मणौ ।
रावणोऽकारयल्लङ्काम्पताकाध्वजमालिनीम् ॥ 15 ॥
प्राघोषयतहृष्टश्चलङ्कायांराक्षसेश्वरः ।
राघवोलक्ष्मणश्चैवहताविन्द्रजितारणे ॥ 16 ॥
विमानेनापिगत्वातुसीतात्रिजटयासह ।
ददर्शवानराणान्तुसर्वंसैन्यन्निपातितम् ॥ 17 ॥
प्रहृष्टमनसश्चापिददर्शपिशिताशनान् ।
वानरांश्चातिदुःखार्तान्रामलक्ष्मणपार्श्वतः ॥ 18 ॥
ततस्सीताददर्शोभौशयानौशरतल्पगौ ।
लक्ष्मणञ्चापिरामञ्चविसञ्ज्ञौशरपीडितौ ॥ 19 ॥
विध्वस्तकवचौवीरौविप्रविद्धशरासनौ ।
सायकैचशिन्नसर्वाङ्गौशरस्तम्बमयौक्षितौ ॥ 20 ॥
तौदृष्टवाभ्रातरौतत्रप्रवीरौपुरुषर्षभौ ।
शयानौपुण्डरीकाक्षौकुमाराविवपावकी ॥ 21 ॥
शरतल्पगतौवीरौतथाभूतानरर्षभौ ।
दुःखार्ताकरुणंसीतासुभृशंविललापह ॥ 22 ॥
भर्तारमनवद्याङ्गीलक्ष्मणञ्चासितेक्षणा ।
प्रेक्ष्यपांसुषुचेष्टन्तौरुरोदजनकात्मजा ॥ 23 ॥
सबाष्पशोकाभिहतासमीक्ष्यतौभ्रातरौदेवसमप्रभावौ ।
वितर्कयन्तीनिधनन्तयोस्सादुःखान्वितावाक्यमिदञ्जगाद ॥ 24 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये युद्धकाण्डे सप्तचत्वारिंशस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha saptacatvāriṃśassargaḥ |
pratipraviṣṭelaṅkāyāṅkṛtārtherāvaṇātmaje |
rāghavamparivāryārturakṣurvānararṣabhāḥ || 1 ||
hanumānaṅgadonīlaḥsuṣeṇaḥkumudonalaḥ |
gajogavākṣogavayaśśarabhogandhamādanaḥ || 2 ||
jāmbavānṛṣabhaḥsundorambhaḥśatavaliḥpṛthuḥ |
vyūḍhānīkāścayattāścadrumānādāyasarvataḥ || 3 ||
vīkṣamāṇādiśassarvāstiryagūrdhvañcavānarāḥ |
tṛṇeṣvapicaceṣṭatsurākṣasāitimenire || 4 ||
rāvaṇaścāpisamhṛṣṭovisṛjyendrajitaṃsutam |
ajuhāvatatassītākṣiṇīrākṣasīstadā || 5 ||
rākṣasyastrijaṭācaivaśāsanātsamupasthitāḥ |
tāuvācatatohṛṣṭorākṣasīrākṣasādhamaḥ || 6 ||
hatāvindrajitākhyātavaidehyārāmalakṣmaṇau |
puṣpakantatsamāropyadarśayadhvaṃhatauraṇe || 7 ||
yadāśrayādavaṣṭabdhāmāmupatiṣṭhati |
so'syābhartāsahabhrātrānihatoraṇamūrdhani || 8 ||
nirviśaṅkānirudvignānirapekṣācamaithilī |
māmupasthāsyatesītāsarvābharaṇabhūṣitā || 9 ||
adyakālavaśamprāptaṃraṇerāmaṃsalakṣmaṇam |
avekṣyavinivṛttāsācānyāṅgatimapaśyatī || 10 ||
nirapekṣāviśālākṣīmāmupasthāsyatesvayam |
tasyatadvacanaṃśrutvārāvaṇasyadurātmanaḥ || 11 ||
rākṣasyastāstathetyuktvājagmurvaiyatrapuṣpakam |
tataḥpuṣpakamādāyarākṣasyorāvaṇājñayā || 12 ||
aśokavanikāsthāntāmmaithilīṃsamupānayan |
tāmādāyaturākṣasyobhartṛśokaparājitām || 13 ||
sītāmāropayāmāsurvimānampuṣpakantadā |
tataḥpuṣpakamāropyasītāntrijaṭayāsaha || 14 ||
jagmurdarśayituntasyairākṣasyorāmalakṣmaṇau |
rāvaṇo'kārayallaṅkāmpatākādhvajamālinīm || 15 ||
prāghoṣayatahṛṣṭaścalaṅkāyāṃrākṣaseśvaraḥ |
rāghavolakṣmaṇaścaivahatāvindrajitāraṇe || 16 ||
vimānenāpigatvātusītātrijaṭayāsaha |
dadarśavānarāṇāntusarvaṃsainyannipātitam || 17 ||
prahṛṣṭamanasaścāpidadarśapiśitāśanān |
vānarāṃścātiduḥkhārtānrāmalakṣmaṇapārśvataḥ || 18 ||
tatassītādadarśobhauśayānauśaratalpagau |
lakṣmaṇañcāpirāmañcavisañjñauśarapīḍitau || 19 ||
vidhvastakavacauvīrauvipraviddhaśarāsanau |
sāyakaicaśinnasarvāṅgauśarastambamayaukṣitau || 20 ||
taudṛṣṭavābhrātarautatrapravīraupuruṣarṣabhau |
śayānaupuṇḍarīkākṣaukumārāvivapāvakī || 21 ||
śaratalpagatauvīrautathābhūtānararṣabhau |
duḥkhārtākaruṇaṃsītāsubhṛśaṃvilalāpaha || 22 ||
bhartāramanavadyāṅgīlakṣmaṇañcāsitekṣaṇā |
prekṣyapāṃsuṣuceṣṭantaururodajanakātmajā || 23 ||
sabāṣpaśokābhihatāsamīkṣyataubhrātaraudevasamaprabhāvau |
vitarkayantīnidhanantayossāduḥkhānvitāvākyamidañjagāda || 24 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe saptacatvāriṃśassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Oriya script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.