ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକୀଯ ରାମାଯଣେ ଯୁଦ୍ଧକାଣ୍ଡମ୍ ।
ଅଥ ତ୍ରଯୋଦଶସ୍ସର୍ଗଃ ।
ରାଵଣଙ୍କ୍ରୁଦ୍ଧମାଜ୍ଞାଯମହାପାର୍ଶ୍ଵୋମହାବଲଃ ।
ମୁହୂର୍ତମନୁସଞ୍ଚିନ୍ତ୍ଯପ୍ରାଞ୍ଜଲିର୍ଵାକ୍ଯମବ୍ରଵୀତ୍ ॥ 1 ॥
ଯଃଖଲ୍ଵପିଵନମ୍ପ୍ରାପ୍ଯମୃଗଵ୍ଯାଲନିଷେଵିତମ୍ ।
ନପିବେନ୍ମଧୁସମ୍ପ୍ରାପ୍ଯସନରୋବାଲିଶୋଭଵେତ୍ ॥ 2 ॥
ଈଶ୍ଵରସ୍ଯେଶ୍ଵରଃକୋଽସ୍ତିତଵଶତ୍ରୁନିବର୍ହଣଃ ।
ରମସ୍ଵସହଵୈଦେହ୍ଯାଶତ୍ରୂନାକ୍ରମ୍ଯମୂର୍ଧସୁ ॥ 3 ॥
ବଲାତ୍କୁକ୍କୁଟଵୃତ୍ତେନପ୍ରଵର୍ତସ୍ଵମହାବଲଃ ।
ଆକ୍ରମ୍ଯାକ୍ରମ୍ଯସୀତାଂଵୈତାମ୍ଭୁଙ୍ କ୍ଷ୍ଵଚରମସ୍ଵଚ ॥ 4 ॥
ଲବ୍ଧକାମସ୍ଯତେପଶ୍ଚାଦାଗମିଷ୍ଯତିଯଦ୍ଭଯମ୍ ।
ପ୍ରାପ୍ତମପ୍ରାପ୍ତକାଲଂଵାସର୍ଵମ୍ପ୍ରତିସହିଷ୍ଯତି ॥ 5 ॥
କୁମ୍ଭକର୍ଣସ୍ସହାସ୍ମାଭିରିନ୍ଦ୍ରଜିଚ୍ଚମହାବଲଃ ।
ପ୍ରତିଷେଧଯିତୁଂଶକ୍ତୌସଵଜ୍ରମପିଵଜ୍ରିଣମ୍ ॥ 6 ॥
ଉପପ୍ରଦାନଂସାନ୍ତ୍ଵଂଵାଭେଦଂଵାକୁଶଲୈଃକୃତମ୍ ।
ସମତିକ୍ରମ୍ଯଦଣ୍ଡେନସିଦ୍ଧିମର୍ଥେଷୁରୋଚଯେ ॥ 7 ॥
ଇହପ୍ରାପ୍ତାନ୍ଵଯଂସର୍ଵାନ୍ ଶତ୍ରୂଂସ୍ତଵମହାବଲଃ ।
ଵଶେଶସ୍ତ୍ରପ୍ରତାପେନକରିଷ୍ଯାମୋନସଂଶଯଃ ॥ 8 ॥
ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତଦାରାଜାମହାପାର୍ଶ୍ଵେନରାଵଣଃ ।
ତସ୍ଯସମ୍ପୂଜଯନ୍ଵାକ୍ଯମିଦଂଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍ ॥ 9 ॥
ମହାପାର୍ଶ୍ଵନିବୋଧତ୍ଵଂରହସ୍ଯଙ୍କିଞ୍ଚିଦାତ୍ମନଃ ।
ଚିରଵୃତ୍ତନ୍ତଦାଖ୍ଯାସ୍ଯେଯଦଵାପ୍ତମ୍ପୁରାମଯା ॥ 10 ॥
ପିତାମହସ୍ଯଭଵନଙ୍ଗଚ୍ଛନ୍ତୀମ୍ପୁଞ୍ଜିକସ୍ଥଲାମ୍ ।
ଚଞ୍ଚୂର୍ଯମାଣାମଦ୍ରାକ୍ଷମାକାଶେଽଗ୍ନିଶିଖାମିଵ ॥ 11 ॥
ସାପ୍ରସହ୍ଯମଯାଭୁକ୍ତାକୃତାଵିଵସନାତତଃ ।
ସ୍ଵଯମ୍ଭୂଭଵନମ୍ପ୍ରାପ୍ତାଲୋଲିତାନଲିନୀଯଥା ॥ 12 ॥
ତଚ୍ଚତସ୍ଯତଦାମନ୍ଯେଜ୍ଞାତମାସୀନ୍ମହାତ୍ମନଃ ।
ଅଥସଙ୍କୁପିତୋଦେଵୋମାମିଦଂଵାକ୍ଯମବ୍ରଵୀତ୍ ॥ 13 ॥
ଅଦ୍ଯପ୍ରଭୃତିଯାମନ୍ଯାବଲାନ୍ନାରୀଙ୍ଗମିଷ୍ଯସି ।
ତଦାତେଶତଧାମୂର୍ଧାଫଲିଷ୍ଯତିନସଂଶଯଃ ॥ 14 ॥
ଇତ୍ଯହନ୍ତସ୍ଯଶାପସ୍ଯଭୀତଃପ୍ରସଭମେଵତାମ୍ ।
ନାରୋହଯେବଲାତ୍ସୀତାଂଵୈଦେହୀଂଶଯନେଶୁଭେ ॥ 15 ॥
ସାଗରସ୍ଯେନମେଵେଗୋମାରୁତସ୍ଯେଵମେଗତିଃ ।
ନୈତଦ୍ଦାଶରଥିର୍ଵେଦହ୍ଯାସାଦଯତିତେନମାମ୍ ॥ 16 ॥
କୋହିସିଂହମିଵାସୀନଂସୁପ୍ତଙ୍ଗିରିଗୁହାଶଯେ ।
କ୍ରୁଦ୍ଧମ୍ମୃତ୍ଯୁମିଵାଽସୀନଂସମ୍ଭୋଧଯିତୁମିଚ୍ଛତି ॥ 17 ॥
ନମତ୍ତୋନିଶିତାନ୍ବାଣାନ୍ଦ୍ଵିଜିହ୍ଵାନ୍ପନ୍ନଗାନିଵ ।
ରାମଃପଶ୍ଯତିସଙ୍ଗ୍ରାମେତେନମାମଭିଗଚ୍ଛତି ॥ 18 ॥
କ୍ଷିପ୍ରଂଵଜ୍ରସମୈର୍ବାଣୈଶ୍ଶତଥାକାର୍ମୁକଚ୍ଯୁତୈଃ ।
ରାମମାଦୀପଯିଷ୍ଯାମିଉଲ୍କାଭିରିଵକୁଞ୍ଜରମ୍ ॥ 19 ॥
ତଚ୍ଚାସ୍ଯବଲମାଦାସ୍ଯେବଲେନମହତାଵୃତଃ ।
ଉଦିତସ୍ସଵିତାକାଲେନକ୍ଷତ୍ରାଣାମିଵପ୍ରଭାମ୍ ॥ 20 ॥
ନଵାସନେନାପିସହସ୍ରଚକ୍ଷୁଷାଯୁଧାଽସ୍ମିଶକ୍ଯୋଵରୁଣେନଵାପୁନଃ ।
ମଯାତ୍ଵିଯମ୍ବାହୁବଲେନନିର୍ଜିତାପୁରାପୁରୀଵୈଶ୍ରଵଣେନପାଲିତା ॥ 21 ॥
ଇତ୍ଯାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାଯଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀଯ ଆଦିକାଵ୍ଯେ ଯୁଦ୍ଧକାଣ୍ଡେ ତ୍ରଯୋଦଶସ୍ସର୍ଗଃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha trayodaśassargaḥ |
rāvaṇaṅkruddhamājñāyamahāpārśvomahābalaḥ |
muhūrtamanusañcintyaprāñjalirvākyamabravīt || 1 ||
yaḥkhalvapivanamprāpyamṛgavyālaniṣevitam |
napibenmadhusamprāpyasanarobāliśobhavet || 2 ||
īśvarasyeśvaraḥko'stitavaśatrunibarhaṇaḥ |
ramasvasahavaidehyāśatrūnākramyamūrdhasu || 3 ||
balātkukkuṭavṛttenapravartasvamahābalaḥ |
ākramyākramyasītāṃvaitāmbhuṅ kṣvacaramasvaca || 4 ||
labdhakāmasyatepaścādāgamiṣyatiyadbhayam |
prāptamaprāptakālaṃvāsarvampratisahiṣyati || 5 ||
kumbhakarṇassahāsmābhirindrajiccamahābalaḥ |
pratiṣedhayituṃśaktausavajramapivajriṇam || 6 ||
upapradānaṃsāntvaṃvābhedaṃvākuśalaiḥkṛtam |
samatikramyadaṇḍenasiddhimartheṣurocaye || 7 ||
ihaprāptānvayaṃsarvān śatrūṃstavamahābalaḥ |
vaśeśastrapratāpenakariṣyāmonasaṃśayaḥ || 8 ||
evamuktastadārājāmahāpārśvenarāvaṇaḥ |
tasyasampūjayanvākyamidaṃvacanamabravīt || 9 ||
mahāpārśvanibodhatvaṃrahasyaṅkiñcidātmanaḥ |
ciravṛttantadākhyāsyeyadavāptampurāmayā || 10 ||
pitāmahasyabhavanaṅgacchantīmpuñjikasthalām |
cañcūryamāṇāmadrākṣamākāśe'gniśikhāmiva || 11 ||
sāprasahyamayābhuktākṛtāvivasanātataḥ |
svayambhūbhavanamprāptālolitānalinīyathā || 12 ||
taccatasyatadāmanyejñātamāsīnmahātmanaḥ |
athasaṅkupitodevomāmidaṃvākyamabravīt || 13 ||
adyaprabhṛtiyāmanyābalānnārīṅgamiṣyasi |
tadāteśatadhāmūrdhāphaliṣyatinasaṃśayaḥ || 14 ||
ityahantasyaśāpasyabhītaḥprasabhamevatām |
nārohayebalātsītāṃvaidehīṃśayaneśubhe || 15 ||
sāgarasyenamevegomārutasyevamegatiḥ |
naitaddāśarathirvedahyāsādayatitenamām || 16 ||
kohisiṃhamivāsīnaṃsuptaṅgiriguhāśaye |
kruddhammṛtyumivā'sīnaṃsambhodhayitumicchati || 17 ||
namattoniśitānbāṇāndvijihvānpannagāniva |
rāmaḥpaśyatisaṅgrāmetenamāmabhigacchati || 18 ||
kṣipraṃvajrasamairbāṇaiśśatathākārmukacyutaiḥ |
rāmamādīpayiṣyāmiulkābhirivakuñjaram || 19 ||
taccāsyabalamādāsyebalenamahatāvṛtaḥ |
uditassavitākālenakṣatrāṇāmivaprabhām || 20 ||
navāsanenāpisahasracakṣuṣāyudhā'smiśakyovaruṇenavāpunaḥ |
mayātviyambāhubalenanirjitāpurāpurīvaiśravaṇenapālitā || 21 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe trayodaśassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे युद्धकाण्डम् ।
अथ त्रयोदशस्सर्गः ।
रावणङ्क्रुद्धमाज्ञायमहापार्श्वोमहाबलः ।
मुहूर्तमनुसञ्चिन्त्यप्राञ्जलिर्वाक्यमब्रवीत् ॥ 1 ॥
यःखल्वपिवनम्प्राप्यमृगव्यालनिषेवितम् ।
नपिबेन्मधुसम्प्राप्यसनरोबालिशोभवेत् ॥ 2 ॥
ईश्वरस्येश्वरःकोऽस्तितवशत्रुनिबर्हणः ।
रमस्वसहवैदेह्याशत्रूनाक्रम्यमूर्धसु ॥ 3 ॥
बलात्कुक्कुटवृत्तेनप्रवर्तस्वमहाबलः ।
आक्रम्याक्रम्यसीतांवैताम्भुङ् क्ष्वचरमस्वच ॥ 4 ॥
लब्धकामस्यतेपश्चादागमिष्यतियद्भयम् ।
प्राप्तमप्राप्तकालंवासर्वम्प्रतिसहिष्यति ॥ 5 ॥
कुम्भकर्णस्सहास्माभिरिन्द्रजिच्चमहाबलः ।
प्रतिषेधयितुंशक्तौसवज्रमपिवज्रिणम् ॥ 6 ॥
उपप्रदानंसान्त्वंवाभेदंवाकुशलैःकृतम् ।
समतिक्रम्यदण्डेनसिद्धिमर्थेषुरोचये ॥ 7 ॥
इहप्राप्तान्वयंसर्वान् शत्रूंस्तवमहाबलः ।
वशेशस्त्रप्रतापेनकरिष्यामोनसंशयः ॥ 8 ॥
एवमुक्तस्तदाराजामहापार्श्वेनरावणः ।
तस्यसम्पूजयन्वाक्यमिदंवचनमब्रवीत् ॥ 9 ॥
महापार्श्वनिबोधत्वंरहस्यङ्किञ्चिदात्मनः ।
चिरवृत्तन्तदाख्यास्येयदवाप्तम्पुरामया ॥ 10 ॥
पितामहस्यभवनङ्गच्छन्तीम्पुञ्जिकस्थलाम् ।
चञ्चूर्यमाणामद्राक्षमाकाशेऽग्निशिखामिव ॥ 11 ॥
साप्रसह्यमयाभुक्ताकृताविवसनाततः ।
स्वयम्भूभवनम्प्राप्तालोलितानलिनीयथा ॥ 12 ॥
तच्चतस्यतदामन्येज्ञातमासीन्महात्मनः ।
अथसङ्कुपितोदेवोमामिदंवाक्यमब्रवीत् ॥ 13 ॥
अद्यप्रभृतियामन्याबलान्नारीङ्गमिष्यसि ।
तदातेशतधामूर्धाफलिष्यतिनसंशयः ॥ 14 ॥
इत्यहन्तस्यशापस्यभीतःप्रसभमेवताम् ।
नारोहयेबलात्सीतांवैदेहींशयनेशुभे ॥ 15 ॥
सागरस्येनमेवेगोमारुतस्येवमेगतिः ।
नैतद्दाशरथिर्वेदह्यासादयतितेनमाम् ॥ 16 ॥
कोहिसिंहमिवासीनंसुप्तङ्गिरिगुहाशये ।
क्रुद्धम्मृत्युमिवाऽसीनंसम्भोधयितुमिच्छति ॥ 17 ॥
नमत्तोनिशितान्बाणान्द्विजिह्वान्पन्नगानिव ।
रामःपश्यतिसङ्ग्रामेतेनमामभिगच्छति ॥ 18 ॥
क्षिप्रंवज्रसमैर्बाणैश्शतथाकार्मुकच्युतैः ।
राममादीपयिष्यामिउल्काभिरिवकुञ्जरम् ॥ 19 ॥
तच्चास्यबलमादास्येबलेनमहतावृतः ।
उदितस्सविताकालेनक्षत्राणामिवप्रभाम् ॥ 20 ॥
नवासनेनापिसहस्रचक्षुषायुधाऽस्मिशक्योवरुणेनवापुनः ।
मयात्वियम्बाहुबलेननिर्जितापुरापुरीवैश्रवणेनपालिता ॥ 21 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये युद्धकाण्डे त्रयोदशस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha trayodaśassargaḥ |
rāvaṇaṅkruddhamājñāyamahāpārśvomahābalaḥ |
muhūrtamanusañcintyaprāñjalirvākyamabravīt || 1 ||
yaḥkhalvapivanamprāpyamṛgavyālaniṣevitam |
napibenmadhusamprāpyasanarobāliśobhavet || 2 ||
īśvarasyeśvaraḥko'stitavaśatrunibarhaṇaḥ |
ramasvasahavaidehyāśatrūnākramyamūrdhasu || 3 ||
balātkukkuṭavṛttenapravartasvamahābalaḥ |
ākramyākramyasītāṃvaitāmbhuṅ kṣvacaramasvaca || 4 ||
labdhakāmasyatepaścādāgamiṣyatiyadbhayam |
prāptamaprāptakālaṃvāsarvampratisahiṣyati || 5 ||
kumbhakarṇassahāsmābhirindrajiccamahābalaḥ |
pratiṣedhayituṃśaktausavajramapivajriṇam || 6 ||
upapradānaṃsāntvaṃvābhedaṃvākuśalaiḥkṛtam |
samatikramyadaṇḍenasiddhimartheṣurocaye || 7 ||
ihaprāptānvayaṃsarvān śatrūṃstavamahābalaḥ |
vaśeśastrapratāpenakariṣyāmonasaṃśayaḥ || 8 ||
evamuktastadārājāmahāpārśvenarāvaṇaḥ |
tasyasampūjayanvākyamidaṃvacanamabravīt || 9 ||
mahāpārśvanibodhatvaṃrahasyaṅkiñcidātmanaḥ |
ciravṛttantadākhyāsyeyadavāptampurāmayā || 10 ||
pitāmahasyabhavanaṅgacchantīmpuñjikasthalām |
cañcūryamāṇāmadrākṣamākāśe'gniśikhāmiva || 11 ||
sāprasahyamayābhuktākṛtāvivasanātataḥ |
svayambhūbhavanamprāptālolitānalinīyathā || 12 ||
taccatasyatadāmanyejñātamāsīnmahātmanaḥ |
athasaṅkupitodevomāmidaṃvākyamabravīt || 13 ||
adyaprabhṛtiyāmanyābalānnārīṅgamiṣyasi |
tadāteśatadhāmūrdhāphaliṣyatinasaṃśayaḥ || 14 ||
ityahantasyaśāpasyabhītaḥprasabhamevatām |
nārohayebalātsītāṃvaidehīṃśayaneśubhe || 15 ||
sāgarasyenamevegomārutasyevamegatiḥ |
naitaddāśarathirvedahyāsādayatitenamām || 16 ||
kohisiṃhamivāsīnaṃsuptaṅgiriguhāśaye |
kruddhammṛtyumivā'sīnaṃsambhodhayitumicchati || 17 ||
namattoniśitānbāṇāndvijihvānpannagāniva |
rāmaḥpaśyatisaṅgrāmetenamāmabhigacchati || 18 ||
kṣipraṃvajrasamairbāṇaiśśatathākārmukacyutaiḥ |
rāmamādīpayiṣyāmiulkābhirivakuñjaram || 19 ||
taccāsyabalamādāsyebalenamahatāvṛtaḥ |
uditassavitākālenakṣatrāṇāmivaprabhām || 20 ||
navāsanenāpisahasracakṣuṣāyudhā'smiśakyovaruṇenavāpunaḥ |
mayātviyambāhubalenanirjitāpurāpurīvaiśravaṇenapālitā || 21 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe trayodaśassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Oriya script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.