ശ്രീമദ്വാല്മീകീയ രാമായണേ യുദ്ധകാണ്ഡമ് ।
അഥ പഞ്ചചത്വാരിംശസ്സര്ഗഃ ।
സതസ്യഗതിമന്വിച്ഛന്രാജപുത്രഃപ്രതാപവാന് ।
ദിദേശാതിബലോരാമോദശവാനരയൂഥപാന് ॥ 1 ॥
ദ്വൌസുഷേണസ്യദായാദൌനീലഞ്ചപ്ലവഗര്ഷപമ് ।
അങ്ഗദംവാലിപുത്രഞ്ചശരഭഞ്ചതരസ്വിനമ് ॥ 2 ॥
വിനതഞ്ജാമ്ബവന്തഞ്ചസാനുപ്രസ്ഥമ്മഹാബലമ് ।
ഋഷഭഞ്ചര്ഷഭസ്കന്ഥമാദിദേശപരന്തപഃ ॥ 3 ॥
തേസമ്പ്രഹൃഷ്ടാഹരയോഭീമാനുദ്യമ്യപാദപാന് ।
ആകാശംവിവിശുസ്സര്വേമാര്ഗമാണാദിശോദശഃ ॥ 4 ॥
തേഷാംവേഗവതാംവേഗമിഷുഭിര്വേഗവത്തരൈഃ ।
അസ്ത്രവിത്പരമാസ്തൈരൈസ്തുവാരയാമാസരാവണിഃ ॥ 5 ॥
തമ്ഭീമമാര്ഗമാണാദിശോദശഃവേഗാഹരയോനാരാചൈഃക്ഷതവിഗ്രഹാഃ ।
അന്ധകാരേനദദൃശുര്മേഘൈസ്സൂര്യമിവാവൃതമ് ॥ 6 ॥
രാമലക്ഷ്മണയോരേവസര്വദേഹഭിദശ്ശരാന് ।
ഭൃശമാവേശയാമാസരാവണിസ്സമിതിഞ്ജയഃ ॥ 7 ॥
നിരന്തരശീരീരൌതുതാവുഭൌരാമലക്ഷ്മണൌ ।
ക്രുദ്ധേനേന്ദ്രജിതാവീരൌപന്നഗൈശ്ശരതാങ്ഗതൈഃ ॥ 8 ॥
തയോഃക്ഷതജമാര്ഗേണസുസ്രാവരുധിരമ്ബഹു ।
താവുഭൌചപ്രകാശേതേപുഷ്പിതാവിവകിംശുകൌ ॥ 9 ॥
തതഃപര്യന്തരക്താക്ഷോഭിന്നാഞ്ജനചയോപമഃ ।
രാവണിര്ഭ്രാതരൌവാക്യമന്തര്ധാനഗതോഽബ്രവീത് ॥ 10 ॥
യുധ്യമാനമനാലക്ഷയംശക്രോഽപിത്രിദശേശ്വരഃ ।
ദ്രഷ്ടുമാസാദിതുംവാപിനശക്തഃകിമ്പുനര്യുവാമ് ॥ 11 ॥
പ്രാവൃതാവിഷുജാലേനരാഘവൌകങ്കപത്രിണാ ।
ഏഷരോഷപരീതാത്മാനയാമിയമസാദനമ് ॥ 12 ॥
ഏവമുക്ത്വാതുധര്മജ്ഞൌഭ്രാതരൌരാമലക്ഷ്മണൌ ।
നിര്ബിഭേദശിതൈര്ബാണൈഃപ്രജഹര്ഷനനാദച ॥ 13 ॥
ഭിന്നാഞ്ജനചയശ്യാമോവിഷ്ഫാര്യവിപുലന്ധനുഃ ।
ഭൂയോഭൂയശ്ശരാന്ഘോരാന് വിസസര്ജമഹാമൃഥേ ॥ 14 ॥
തതോമര്മസുമര്മജ്ഞോമജ്ജയനനിശിതാന് ശരാന് ।
രാമലക്ഷ്മണയോര്വീരോനനദാചമുഹുര്മുഹുഃ ॥ 15 ॥
ബദ്ധൌതുശരശബ്ദേനതാവുഭൌരണമൂര്ധനി ।
നിമേഷാന്തരമാത്രേണനശേകതുദീക്ഷിതുമ് ॥ 16 ॥
തതോവിഭിന്നസര്വാങ്ഗൌശരശല്യാചിതാവുഭൌ ।
ധ്വജാവിവമഹേന്ദ്രസ്യരജ്ജുമുക്തൌപ്രകമ്പിതൌ ॥ 17 ॥
തൌസമ്പ്രചലിതൌവീരൌമര്മഭേദേനകര്ശിതൌ ।
നിപേതതുര്മഹേഷ്വാസൌജഗത്യാഞ്ജഗതീപതീ ॥ 18 ॥
തൌവീരശയനേവീരൌശയാനൌരുധിരോക്ഷിതൌ ।
ശരവേഷ്ടിതസര്വാങ്ഗൈവാര്തൌപരമപീഡിതൌ ॥ 19 ॥
ന ഹ്യ് അവിദ്ധം തയോര് ഗാത്രം ബഭൂവ അന്ഗുലം അന്തരമ് ।
ന അനിര്ഭിന്നം ന ച അസ്തബ്ധം ആ കര അഗ്രാദ് അജിഹ്മഗൈഃ ॥ 20 ॥
തൌതുക്രൂരേണനിഹതൌരക്ഷസാകാമരൂപിണാ ।
അസൃക്സുസ്രുവതുസ്തീവ്രഞ്ജലമ്പ്രസ്രവണാവിവ ॥ 21 ॥
പപാതപ്രഥമംരാമോവിദ്ധോമര്മസുമാര്ഗണൈഃ ।
ക്രോധാദിന്ദ്രജിതായേനപുരാശക്രോവിനിര്ജിതഃ ॥ 22 ॥
രുക്മപുങ്ഖൈഃപ്രസന്നാഗ്രൈരധോഗതിഭിരാശുഗൈഃ ।
നാരാചൈരര്ധനാരാചൈര്ഭല്ലൈരഞ്ജലികൈരപി ॥ 23 ॥
വിവ്യാധവത്സദന്തൈശ്ചസിംഹദംഷ്ട്രൈഃക്ഷുരൈസ്തഥാ ।
സവീരശയനേശിശ്യേവിജ്യമാദായകാര്മുകമ് ॥ 24 ॥
ഭിന്നമുഷ്ടിപരീണാഹന്ത്രിണതംരുക്മഭൂഷിതമ് ।
ബാണപാതാന്തരേരാമമ്പതിതമ്പുരുഷര്ഷഭമ് ॥ 25 ॥
സതത്രലക്ഷ്മണോദൃഷ്ടവാനിരാശോജീവിതേഽഭവത് ।
രാമങ്കമലപത്രാക്ഷംശരബന്ധപരിക്ഷതമ് ॥ 26 ॥
ശുശോചഭ്രാതരന്ദൃഷ്ടവാപതിതന്ധരണീതലേ ।
ഹരയശ്ചാപിതന്ദൃഷ്ടവാസന്താപമ്പരമങ്ഗതാഃ ॥ 27 ॥
ശോകാര്താശ്ചുക്രശുര്ഘോരമശ്രുപൂരിതലോചനാഃ ।
ബദ്ധൌതുവീരൌപതിതൌശയാനൌതേവാനരാസ്സമ്പരിവാര്യതസ്ഥുഃ ।
സമാഗതാവായുസുതപ്രമുഖ്യാവിഷാദമാര്താഃപരമഞ്ചജഗ്മുഃ ॥ 28 ॥
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയ ആദികാവ്യേ യുദ്ധകാണ്ഡേ പഞ്ചചത്വാരിംശസ്സര്ഗഃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha pañcacatvāriṃśassargaḥ |
satasyagatimanvicchanrājaputraḥpratāpavān |
dideśātibalorāmodaśavānarayūthapān || 1 ||
dvausuṣeṇasyadāyādaunīlañcaplavagarṣapam |
aṅgadaṃvāliputrañcaśarabhañcatarasvinam || 2 ||
vinatañjāmbavantañcasānuprasthammahābalam |
ṛṣabhañcarṣabhaskanthamādideśaparantapaḥ || 3 ||
tesamprahṛṣṭāharayobhīmānudyamyapādapān |
ākāśaṃviviśussarvemārgamāṇādiśodaśaḥ || 4 ||
teṣāṃvegavatāṃvegamiṣubhirvegavattaraiḥ |
astravitparamāstairaistuvārayāmāsarāvaṇiḥ || 5 ||
tambhīmamārgamāṇādiśodaśaḥvegāharayonārācaiḥkṣatavigrahāḥ |
andhakārenadadṛśurmeghaissūryamivāvṛtam || 6 ||
rāmalakṣmaṇayorevasarvadehabhidaśśarān |
bhṛśamāveśayāmāsarāvaṇissamitiñjayaḥ || 7 ||
nirantaraśīrīraututāvubhaurāmalakṣmaṇau |
kruddhenendrajitāvīraupannagaiśśaratāṅgataiḥ || 8 ||
tayoḥkṣatajamārgeṇasusrāvarudhirambahu |
tāvubhaucaprakāśetepuṣpitāvivakiṃśukau || 9 ||
tataḥparyantaraktākṣobhinnāñjanacayopamaḥ |
rāvaṇirbhrātarauvākyamantardhānagato'bravīt || 10 ||
yudhyamānamanālakṣayaṃśakro'pitridaśeśvaraḥ |
draṣṭumāsādituṃvāpinaśaktaḥkimpunaryuvām || 11 ||
prāvṛtāviṣujālenarāghavaukaṅkapatriṇā |
eṣaroṣaparītātmānayāmiyamasādanam || 12 ||
evamuktvātudharmajñaubhrātaraurāmalakṣmaṇau |
nirbibhedaśitairbāṇaiḥprajaharṣananādaca || 13 ||
bhinnāñjanacayaśyāmoviṣphāryavipulandhanuḥ |
bhūyobhūyaśśarānghorān visasarjamahāmṛthe || 14 ||
tatomarmasumarmajñomajjayananiśitān śarān |
rāmalakṣmaṇayorvīronanadācamuhurmuhuḥ || 15 ||
baddhautuśaraśabdenatāvubhauraṇamūrdhani |
nimeṣāntaramātreṇanaśekatudīkṣitum || 16 ||
tatovibhinnasarvāṅgauśaraśalyācitāvubhau |
dhvajāvivamahendrasyarajjumuktauprakampitau || 17 ||
tausampracalitauvīraumarmabhedenakarśitau |
nipetaturmaheṣvāsaujagatyāñjagatīpatī || 18 ||
tauvīraśayanevīrauśayānaurudhirokṣitau |
śaraveṣṭitasarvāṅgaivārtauparamapīḍitau || 19 ||
na hy aviddhaṃ tayor gātraṃ babhūva angulaṃ antaram |
na anirbhinnaṃ na ca astabdhaṃ ā kara agrād ajihmagaiḥ || 20 ||
tautukrūreṇanihataurakṣasākāmarūpiṇā |
asṛksusruvatustīvrañjalamprasravaṇāviva || 21 ||
papātaprathamaṃrāmoviddhomarmasumārgaṇaiḥ |
krodhādindrajitāyenapurāśakrovinirjitaḥ || 22 ||
rukmapuṅkhaiḥprasannāgrairadhogatibhirāśugaiḥ |
nārācairardhanārācairbhallairañjalikairapi || 23 ||
vivyādhavatsadantaiścasiṃhadaṃṣṭraiḥkṣuraistathā |
savīraśayaneśiśyevijyamādāyakārmukam || 24 ||
bhinnamuṣṭiparīṇāhantriṇataṃrukmabhūṣitam |
bāṇapātāntarerāmampatitampuruṣarṣabham || 25 ||
satatralakṣmaṇodṛṣṭavānirāśojīvite'bhavat |
rāmaṅkamalapatrākṣaṃśarabandhaparikṣatam || 26 ||
śuśocabhrātarandṛṣṭavāpatitandharaṇītale |
harayaścāpitandṛṣṭavāsantāpamparamaṅgatāḥ || 27 ||
śokārtāścukraśurghoramaśrupūritalocanāḥ |
baddhautuvīraupatitauśayānautevānarāssamparivāryatasthuḥ |
samāgatāvāyusutapramukhyāviṣādamārtāḥparamañcajagmuḥ || 28 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe pañcacatvāriṃśassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे युद्धकाण्डम् ।
अथ पञ्चचत्वारिंशस्सर्गः ।
सतस्यगतिमन्विच्छन्राजपुत्रःप्रतापवान् ।
दिदेशातिबलोरामोदशवानरयूथपान् ॥ 1 ॥
द्वौसुषेणस्यदायादौनीलञ्चप्लवगर्षपम् ।
अङ्गदंवालिपुत्रञ्चशरभञ्चतरस्विनम् ॥ 2 ॥
विनतञ्जाम्बवन्तञ्चसानुप्रस्थम्महाबलम् ।
ऋषभञ्चर्षभस्कन्थमादिदेशपरन्तपः ॥ 3 ॥
तेसम्प्रहृष्टाहरयोभीमानुद्यम्यपादपान् ।
आकाशंविविशुस्सर्वेमार्गमाणादिशोदशः ॥ 4 ॥
तेषांवेगवतांवेगमिषुभिर्वेगवत्तरैः ।
अस्त्रवित्परमास्तैरैस्तुवारयामासरावणिः ॥ 5 ॥
तम्भीममार्गमाणादिशोदशःवेगाहरयोनाराचैःक्षतविग्रहाः ।
अन्धकारेनददृशुर्मेघैस्सूर्यमिवावृतम् ॥ 6 ॥
रामलक्ष्मणयोरेवसर्वदेहभिदश्शरान् ।
भृशमावेशयामासरावणिस्समितिञ्जयः ॥ 7 ॥
निरन्तरशीरीरौतुतावुभौरामलक्ष्मणौ ।
क्रुद्धेनेन्द्रजितावीरौपन्नगैश्शरताङ्गतैः ॥ 8 ॥
तयोःक्षतजमार्गेणसुस्रावरुधिरम्बहु ।
तावुभौचप्रकाशेतेपुष्पिताविवकिंशुकौ ॥ 9 ॥
ततःपर्यन्तरक्ताक्षोभिन्नाञ्जनचयोपमः ।
रावणिर्भ्रातरौवाक्यमन्तर्धानगतोऽब्रवीत् ॥ 10 ॥
युध्यमानमनालक्षयंशक्रोऽपित्रिदशेश्वरः ।
द्रष्टुमासादितुंवापिनशक्तःकिम्पुनर्युवाम् ॥ 11 ॥
प्रावृताविषुजालेनराघवौकङ्कपत्रिणा ।
एषरोषपरीतात्मानयामियमसादनम् ॥ 12 ॥
एवमुक्त्वातुधर्मज्ञौभ्रातरौरामलक्ष्मणौ ।
निर्बिभेदशितैर्बाणैःप्रजहर्षननादच ॥ 13 ॥
भिन्नाञ्जनचयश्यामोविष्फार्यविपुलन्धनुः ।
भूयोभूयश्शरान्घोरान् विससर्जमहामृथे ॥ 14 ॥
ततोमर्मसुमर्मज्ञोमज्जयननिशितान् शरान् ।
रामलक्ष्मणयोर्वीरोननदाचमुहुर्मुहुः ॥ 15 ॥
बद्धौतुशरशब्देनतावुभौरणमूर्धनि ।
निमेषान्तरमात्रेणनशेकतुदीक्षितुम् ॥ 16 ॥
ततोविभिन्नसर्वाङ्गौशरशल्याचितावुभौ ।
ध्वजाविवमहेन्द्रस्यरज्जुमुक्तौप्रकम्पितौ ॥ 17 ॥
तौसम्प्रचलितौवीरौमर्मभेदेनकर्शितौ ।
निपेततुर्महेष्वासौजगत्याञ्जगतीपती ॥ 18 ॥
तौवीरशयनेवीरौशयानौरुधिरोक्षितौ ।
शरवेष्टितसर्वाङ्गैवार्तौपरमपीडितौ ॥ 19 ॥
न ह्य् अविद्धं तयोर् गात्रं बभूव अन्गुलं अन्तरम् ।
न अनिर्भिन्नं न च अस्तब्धं आ कर अग्राद् अजिह्मगैः ॥ 20 ॥
तौतुक्रूरेणनिहतौरक्षसाकामरूपिणा ।
असृक्सुस्रुवतुस्तीव्रञ्जलम्प्रस्रवणाविव ॥ 21 ॥
पपातप्रथमंरामोविद्धोमर्मसुमार्गणैः ।
क्रोधादिन्द्रजितायेनपुराशक्रोविनिर्जितः ॥ 22 ॥
रुक्मपुङ्खैःप्रसन्नाग्रैरधोगतिभिराशुगैः ।
नाराचैरर्धनाराचैर्भल्लैरञ्जलिकैरपि ॥ 23 ॥
विव्याधवत्सदन्तैश्चसिंहदंष्ट्रैःक्षुरैस्तथा ।
सवीरशयनेशिश्येविज्यमादायकार्मुकम् ॥ 24 ॥
भिन्नमुष्टिपरीणाहन्त्रिणतंरुक्मभूषितम् ।
बाणपातान्तरेरामम्पतितम्पुरुषर्षभम् ॥ 25 ॥
सतत्रलक्ष्मणोदृष्टवानिराशोजीवितेऽभवत् ।
रामङ्कमलपत्राक्षंशरबन्धपरिक्षतम् ॥ 26 ॥
शुशोचभ्रातरन्दृष्टवापतितन्धरणीतले ।
हरयश्चापितन्दृष्टवासन्तापम्परमङ्गताः ॥ 27 ॥
शोकार्ताश्चुक्रशुर्घोरमश्रुपूरितलोचनाः ।
बद्धौतुवीरौपतितौशयानौतेवानरास्सम्परिवार्यतस्थुः ।
समागतावायुसुतप्रमुख्याविषादमार्ताःपरमञ्चजग्मुः ॥ 28 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये युद्धकाण्डे पञ्चचत्वारिंशस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha pañcacatvāriṃśassargaḥ |
satasyagatimanvicchanrājaputraḥpratāpavān |
dideśātibalorāmodaśavānarayūthapān || 1 ||
dvausuṣeṇasyadāyādaunīlañcaplavagarṣapam |
aṅgadaṃvāliputrañcaśarabhañcatarasvinam || 2 ||
vinatañjāmbavantañcasānuprasthammahābalam |
ṛṣabhañcarṣabhaskanthamādideśaparantapaḥ || 3 ||
tesamprahṛṣṭāharayobhīmānudyamyapādapān |
ākāśaṃviviśussarvemārgamāṇādiśodaśaḥ || 4 ||
teṣāṃvegavatāṃvegamiṣubhirvegavattaraiḥ |
astravitparamāstairaistuvārayāmāsarāvaṇiḥ || 5 ||
tambhīmamārgamāṇādiśodaśaḥvegāharayonārācaiḥkṣatavigrahāḥ |
andhakārenadadṛśurmeghaissūryamivāvṛtam || 6 ||
rāmalakṣmaṇayorevasarvadehabhidaśśarān |
bhṛśamāveśayāmāsarāvaṇissamitiñjayaḥ || 7 ||
nirantaraśīrīraututāvubhaurāmalakṣmaṇau |
kruddhenendrajitāvīraupannagaiśśaratāṅgataiḥ || 8 ||
tayoḥkṣatajamārgeṇasusrāvarudhirambahu |
tāvubhaucaprakāśetepuṣpitāvivakiṃśukau || 9 ||
tataḥparyantaraktākṣobhinnāñjanacayopamaḥ |
rāvaṇirbhrātarauvākyamantardhānagato'bravīt || 10 ||
yudhyamānamanālakṣayaṃśakro'pitridaśeśvaraḥ |
draṣṭumāsādituṃvāpinaśaktaḥkimpunaryuvām || 11 ||
prāvṛtāviṣujālenarāghavaukaṅkapatriṇā |
eṣaroṣaparītātmānayāmiyamasādanam || 12 ||
evamuktvātudharmajñaubhrātaraurāmalakṣmaṇau |
nirbibhedaśitairbāṇaiḥprajaharṣananādaca || 13 ||
bhinnāñjanacayaśyāmoviṣphāryavipulandhanuḥ |
bhūyobhūyaśśarānghorān visasarjamahāmṛthe || 14 ||
tatomarmasumarmajñomajjayananiśitān śarān |
rāmalakṣmaṇayorvīronanadācamuhurmuhuḥ || 15 ||
baddhautuśaraśabdenatāvubhauraṇamūrdhani |
nimeṣāntaramātreṇanaśekatudīkṣitum || 16 ||
tatovibhinnasarvāṅgauśaraśalyācitāvubhau |
dhvajāvivamahendrasyarajjumuktauprakampitau || 17 ||
tausampracalitauvīraumarmabhedenakarśitau |
nipetaturmaheṣvāsaujagatyāñjagatīpatī || 18 ||
tauvīraśayanevīrauśayānaurudhirokṣitau |
śaraveṣṭitasarvāṅgaivārtauparamapīḍitau || 19 ||
na hy aviddhaṃ tayor gātraṃ babhūva angulaṃ antaram |
na anirbhinnaṃ na ca astabdhaṃ ā kara agrād ajihmagaiḥ || 20 ||
tautukrūreṇanihataurakṣasākāmarūpiṇā |
asṛksusruvatustīvrañjalamprasravaṇāviva || 21 ||
papātaprathamaṃrāmoviddhomarmasumārgaṇaiḥ |
krodhādindrajitāyenapurāśakrovinirjitaḥ || 22 ||
rukmapuṅkhaiḥprasannāgrairadhogatibhirāśugaiḥ |
nārācairardhanārācairbhallairañjalikairapi || 23 ||
vivyādhavatsadantaiścasiṃhadaṃṣṭraiḥkṣuraistathā |
savīraśayaneśiśyevijyamādāyakārmukam || 24 ||
bhinnamuṣṭiparīṇāhantriṇataṃrukmabhūṣitam |
bāṇapātāntarerāmampatitampuruṣarṣabham || 25 ||
satatralakṣmaṇodṛṣṭavānirāśojīvite'bhavat |
rāmaṅkamalapatrākṣaṃśarabandhaparikṣatam || 26 ||
śuśocabhrātarandṛṣṭavāpatitandharaṇītale |
harayaścāpitandṛṣṭavāsantāpamparamaṅgatāḥ || 27 ||
śokārtāścukraśurghoramaśrupūritalocanāḥ |
baddhautuvīraupatitauśayānautevānarāssamparivāryatasthuḥ |
samāgatāvāyusutapramukhyāviṣādamārtāḥparamañcajagmuḥ || 28 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe pañcacatvāriṃśassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Malayalam script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.