ശ്രീമദ്വാല്മീകീയ രാമായണേ യുദ്ധകാണ്ഡമ് ।
അഥ ഷട്ത്രിംശസ്സര്ഗഃ ।
തത്തുമാല്യവതോവാക്യംഹിതമുക്തന്ദശാനനഃ ।
നമര്ഷയതിദുഷ്ടാത്മാകാലസ്യവശമാഗതഃ ॥ 1 ॥
നബദ് ധ്വാഭ്രുകുടീംവക്ത്രേക്രോധസ്യവശമാഗതഃ ।
അമര്ഷാത്പരിവൃത്താക്ഷോമാല്യവന്തമഥാബ്രവീത് ॥ 2 ॥
ഹിതബുധ്യായദഹിതംവചഃപരുഷമുച്യതേ ।
പരപക്ഷമ്പ്രനിശ്യൈവനൈതച്ച്രോത്രഗതമ്മമ ॥ 3 ॥
മാനുഷങ്കൃപണംരാമമേകംശാഖാമൃഗാശ്രയമ് ।
സമര്ഥമ്മന്യസേകേനത്യക്തമ്പിത്രാവനാലയമ് ॥ 4 ॥
രക്ഷസാമീശ്വരമ്മാഞ്ചദേവാനാഞ്ചഭയങ്കരമ് ।
ഹീനമ്മാമ്മന്യസേകേനഹ്യഹീനംസര്വവിക്രമൈഃ ॥ 5 ॥
വീരദ്വേഷേണവാശങ്കേപക്ഷപാതേനവാരിപോഃ ।
ത്വയാഹമ്പരുഷാണ്യുക്തഃപരപ്രോത്സാഹനേനവാ ॥ 6 ॥
പ്രഭവന്തമ്പദസ്ഥംഹിപരുഷങ്കോഽഭിഭാഷതേ ।
പണ്ഡിതശ്ശാസ്ത്രതത്ത്വജ്ഞോവിനാപ്രോത്സാഹനാദ്രിപോഃ ॥ 7 ॥
ആനീയചവനാസതീതാമ്പദ്മഹീനാമിവശ്രിയമ് ।
കിമര്ഥമ്പ്രതിദാസ്യാമിരാഘവസ്യഭയാദഹമ് ॥ 8 ॥
വൃതംവാനരകോടീഭിസ്സസുഗ്രീവംസലക്ഷ്മണമ് ।
പശ്യകൈശ്ചിദഹോഭിസ്ത്വംരാഘവന്നിഹതമ്മയാ ॥ 9 ॥
ദ്വന്ദ്വേയസ്യനതിഷ്ഠന്തിദൈവതാന്യപിസംയുഗേ ।
സകസ്മാദ്രാവണോയുദ്ധേഭയമാഹാരയിഷ്യതി ॥ 10 ॥
ദ്വിധാഭജ്യേയമപ്യേവന്നനമേയന്തുകസ്യചിത് ।
ഏഷമേസഹജോദോഷസ്സ്വഭാവോദുരതിക്രമഃ ॥ 11 ॥
യദിതാവത്സമുദ്രേതുസേതുര്ബദ്ധോയദൃച്ഛയാ ।
രാമേണവിസ്മയഃകോഽത്രയേവമേഭയമാഗതമ് ॥ 12 ॥
സതുതീര്ത്വാര്ണവംരാമസ്സഹവാനരസേനയാ ।
പ്രതിജാനാമിതേസത്യന്നജീവന്പ്രതിയാസ്യതി ॥ 13 ॥
ഏവം ബ്രുവാണം സമ്രബ്ധം രുഷ്ടം വിജ്നായ രാവണമ് ।
വ്രീഡിതോ മാല്യവാന് വാക്യം ന ഉത്തരം പ്രത്യപദ്യത ॥ 14 ॥
ജയാശിഷാചരാജാനംവര്ധയിത്വായഥോചിതമ് ।
മാല്യവാനഭ്യനുജ്ഞാതോജഗാമസ്വന്നിവേശനമ് ॥ 15 ॥
രാവണസ്തുസഹാമാത്യോമന്ത്രയിത്വാവിമൃശ്യച ।
ലങ്കായാമതുലാങ്ഗുപ്തിങ്കാരയാമാസരാക്ഷസഃ ॥ 16 ॥
വ്യാദിദേശസപൂര്വസ്യാമ്പ്രഹസ്തന്ദ്വാരിരാക്ഷസമ് ।
ദക്ഷിണസ്യാമ്മഹാവീര്യൌമഹാപാര്ശ്വമഹാദരൌ ॥ 17 ॥
പശ്ചിമായാമഥോദ്വാരിപുത്രമിന്ദ്രജിതന്തദാ ।
വ്യാദിദേശമയാമായമ്ബഹൂഭീരാക്ഷസൈര്ഭഹുഭിര്വൃതമ് ॥ 18 ॥
ഉതരസ്യാമ്പുരദ്വാരിവ്യാദിശ്യശുകസാരണൌ ।
സ്വയഞ്ചാത്രഗമിഷ്യാമിമന്ത്രിണസ്താനുവാചഹ ॥ 19 ॥
രാക്ഷസാന്തുവിരൂപാക്ഷമ്മഹാവീര്യപരാക്രമമ് ।
മധ്യമേഽസ്ഥാപയദ്ഗുല്മേബഹുഭിസ്സഹരാക്ഷസൈഃ ॥ 20 ॥
ഏവംവിധാനംലങ്കായാങ്കൃത്വാരാക്ഷസപുങ്ഗവഃ ।
കൃതകൃത്യമിവാത്മാനമ്മന്യതേകാലചോദിതഃ ॥ 21 ॥
വിസര്ജയാമാസതതസ്സമന്ത്രിണോവിധാനമാജ്ഞാപ്യപുരസ്യപുഷ്കലമ് ।
ജയാശിഷാമന്ത്രിഗണേനപൂജിതോവിവേശചാഽന്തഃപുരമൃദ്ധിമന്മഹത് ॥ 22 ॥
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയ ആദികാവ്യേ യുദ്ധകാണ്ഡേ ഷട്ത്രിംശസ്സര്ഗഃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha ṣaṭtriṃśassargaḥ |
tattumālyavatovākyaṃhitamuktandaśānanaḥ |
namarṣayatiduṣṭātmākālasyavaśamāgataḥ || 1 ||
nabad dhvābhrukuṭīṃvaktrekrodhasyavaśamāgataḥ |
amarṣātparivṛttākṣomālyavantamathābravīt || 2 ||
hitabudhyāyadahitaṃvacaḥparuṣamucyate |
parapakṣampraniśyaivanaitaccrotragatammama || 3 ||
mānuṣaṅkṛpaṇaṃrāmamekaṃśākhāmṛgāśrayam |
samarthammanyasekenatyaktampitrāvanālayam || 4 ||
rakṣasāmīśvarammāñcadevānāñcabhayaṅkaram |
hīnammāmmanyasekenahyahīnaṃsarvavikramaiḥ || 5 ||
vīradveṣeṇavāśaṅkepakṣapātenavāripoḥ |
tvayāhamparuṣāṇyuktaḥparaprotsāhanenavā || 6 ||
prabhavantampadasthaṃhiparuṣaṅko'bhibhāṣate |
paṇḍitaśśāstratattvajñovināprotsāhanādripoḥ || 7 ||
ānīyacavanāsatītāmpadmahīnāmivaśriyam |
kimarthampratidāsyāmirāghavasyabhayādaham || 8 ||
vṛtaṃvānarakoṭībhissasugrīvaṃsalakṣmaṇam |
paśyakaiścidahobhistvaṃrāghavannihatammayā || 9 ||
dvandveyasyanatiṣṭhantidaivatānyapisaṃyuge |
sakasmādrāvaṇoyuddhebhayamāhārayiṣyati || 10 ||
dvidhābhajyeyamapyevannanameyantukasyacit |
eṣamesahajodoṣassvabhāvoduratikramaḥ || 11 ||
yaditāvatsamudretuseturbaddhoyadṛcchayā |
rāmeṇavismayaḥko'trayevamebhayamāgatam || 12 ||
satutīrtvārṇavaṃrāmassahavānarasenayā |
pratijānāmitesatyannajīvanpratiyāsyati || 13 ||
evaṃ bruvāṇaṃ samrabdhaṃ ruṣṭaṃ vijnāya rāvaṇam |
vrīḍito mālyavān vākyaṃ na uttaraṃ pratyapadyata || 14 ||
jayāśiṣācarājānaṃvardhayitvāyathocitam |
mālyavānabhyanujñātojagāmasvanniveśanam || 15 ||
rāvaṇastusahāmātyomantrayitvāvimṛśyaca |
laṅkāyāmatulāṅguptiṅkārayāmāsarākṣasaḥ || 16 ||
vyādideśasapūrvasyāmprahastandvārirākṣasam |
dakṣiṇasyāmmahāvīryaumahāpārśvamahādarau || 17 ||
paścimāyāmathodvāriputramindrajitantadā |
vyādideśamayāmāyambahūbhīrākṣasairbhahubhirvṛtam || 18 ||
utarasyāmpuradvārivyādiśyaśukasāraṇau |
svayañcātragamiṣyāmimantriṇastānuvācaha || 19 ||
rākṣasāntuvirūpākṣammahāvīryaparākramam |
madhyame'sthāpayadgulmebahubhissaharākṣasaiḥ || 20 ||
evaṃvidhānaṃlaṅkāyāṅkṛtvārākṣasapuṅgavaḥ |
kṛtakṛtyamivātmānammanyatekālacoditaḥ || 21 ||
visarjayāmāsatatassamantriṇovidhānamājñāpyapurasyapuṣkalam |
jayāśiṣāmantrigaṇenapūjitoviveśacā'ntaḥpuramṛddhimanmahat || 22 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe ṣaṭtriṃśassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे युद्धकाण्डम् ।
अथ षट्त्रिंशस्सर्गः ।
तत्तुमाल्यवतोवाक्यंहितमुक्तन्दशाननः ।
नमर्षयतिदुष्टात्माकालस्यवशमागतः ॥ 1 ॥
नबद् ध्वाभ्रुकुटींवक्त्रेक्रोधस्यवशमागतः ।
अमर्षात्परिवृत्ताक्षोमाल्यवन्तमथाब्रवीत् ॥ 2 ॥
हितबुध्यायदहितंवचःपरुषमुच्यते ।
परपक्षम्प्रनिश्यैवनैतच्च्रोत्रगतम्मम ॥ 3 ॥
मानुषङ्कृपणंराममेकंशाखामृगाश्रयम् ।
समर्थम्मन्यसेकेनत्यक्तम्पित्रावनालयम् ॥ 4 ॥
रक्षसामीश्वरम्माञ्चदेवानाञ्चभयङ्करम् ।
हीनम्माम्मन्यसेकेनह्यहीनंसर्वविक्रमैः ॥ 5 ॥
वीरद्वेषेणवाशङ्केपक्षपातेनवारिपोः ।
त्वयाहम्परुषाण्युक्तःपरप्रोत्साहनेनवा ॥ 6 ॥
प्रभवन्तम्पदस्थंहिपरुषङ्कोऽभिभाषते ।
पण्डितश्शास्त्रतत्त्वज्ञोविनाप्रोत्साहनाद्रिपोः ॥ 7 ॥
आनीयचवनासतीताम्पद्महीनामिवश्रियम् ।
किमर्थम्प्रतिदास्यामिराघवस्यभयादहम् ॥ 8 ॥
वृतंवानरकोटीभिस्ससुग्रीवंसलक्ष्मणम् ।
पश्यकैश्चिदहोभिस्त्वंराघवन्निहतम्मया ॥ 9 ॥
द्वन्द्वेयस्यनतिष्ठन्तिदैवतान्यपिसंयुगे ।
सकस्माद्रावणोयुद्धेभयमाहारयिष्यति ॥ 10 ॥
द्विधाभज्येयमप्येवन्ननमेयन्तुकस्यचित् ।
एषमेसहजोदोषस्स्वभावोदुरतिक्रमः ॥ 11 ॥
यदितावत्समुद्रेतुसेतुर्बद्धोयदृच्छया ।
रामेणविस्मयःकोऽत्रयेवमेभयमागतम् ॥ 12 ॥
सतुतीर्त्वार्णवंरामस्सहवानरसेनया ।
प्रतिजानामितेसत्यन्नजीवन्प्रतियास्यति ॥ 13 ॥
एवं ब्रुवाणं सम्रब्धं रुष्टं विज्नाय रावणम् ।
व्रीडितो माल्यवान् वाक्यं न उत्तरं प्रत्यपद्यत ॥ 14 ॥
जयाशिषाचराजानंवर्धयित्वायथोचितम् ।
माल्यवानभ्यनुज्ञातोजगामस्वन्निवेशनम् ॥ 15 ॥
रावणस्तुसहामात्योमन्त्रयित्वाविमृश्यच ।
लङ्कायामतुलाङ्गुप्तिङ्कारयामासराक्षसः ॥ 16 ॥
व्यादिदेशसपूर्वस्याम्प्रहस्तन्द्वारिराक्षसम् ।
दक्षिणस्याम्महावीर्यौमहापार्श्वमहादरौ ॥ 17 ॥
पश्चिमायामथोद्वारिपुत्रमिन्द्रजितन्तदा ।
व्यादिदेशमयामायम्बहूभीराक्षसैर्भहुभिर्वृतम् ॥ 18 ॥
उतरस्याम्पुरद्वारिव्यादिश्यशुकसारणौ ।
स्वयञ्चात्रगमिष्यामिमन्त्रिणस्तानुवाचह ॥ 19 ॥
राक्षसान्तुविरूपाक्षम्महावीर्यपराक्रमम् ।
मध्यमेऽस्थापयद्गुल्मेबहुभिस्सहराक्षसैः ॥ 20 ॥
एवंविधानंलङ्कायाङ्कृत्वाराक्षसपुङ्गवः ।
कृतकृत्यमिवात्मानम्मन्यतेकालचोदितः ॥ 21 ॥
विसर्जयामासततस्समन्त्रिणोविधानमाज्ञाप्यपुरस्यपुष्कलम् ।
जयाशिषामन्त्रिगणेनपूजितोविवेशचाऽन्तःपुरमृद्धिमन्महत् ॥ 22 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये युद्धकाण्डे षट्त्रिंशस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha ṣaṭtriṃśassargaḥ |
tattumālyavatovākyaṃhitamuktandaśānanaḥ |
namarṣayatiduṣṭātmākālasyavaśamāgataḥ || 1 ||
nabad dhvābhrukuṭīṃvaktrekrodhasyavaśamāgataḥ |
amarṣātparivṛttākṣomālyavantamathābravīt || 2 ||
hitabudhyāyadahitaṃvacaḥparuṣamucyate |
parapakṣampraniśyaivanaitaccrotragatammama || 3 ||
mānuṣaṅkṛpaṇaṃrāmamekaṃśākhāmṛgāśrayam |
samarthammanyasekenatyaktampitrāvanālayam || 4 ||
rakṣasāmīśvarammāñcadevānāñcabhayaṅkaram |
hīnammāmmanyasekenahyahīnaṃsarvavikramaiḥ || 5 ||
vīradveṣeṇavāśaṅkepakṣapātenavāripoḥ |
tvayāhamparuṣāṇyuktaḥparaprotsāhanenavā || 6 ||
prabhavantampadasthaṃhiparuṣaṅko'bhibhāṣate |
paṇḍitaśśāstratattvajñovināprotsāhanādripoḥ || 7 ||
ānīyacavanāsatītāmpadmahīnāmivaśriyam |
kimarthampratidāsyāmirāghavasyabhayādaham || 8 ||
vṛtaṃvānarakoṭībhissasugrīvaṃsalakṣmaṇam |
paśyakaiścidahobhistvaṃrāghavannihatammayā || 9 ||
dvandveyasyanatiṣṭhantidaivatānyapisaṃyuge |
sakasmādrāvaṇoyuddhebhayamāhārayiṣyati || 10 ||
dvidhābhajyeyamapyevannanameyantukasyacit |
eṣamesahajodoṣassvabhāvoduratikramaḥ || 11 ||
yaditāvatsamudretuseturbaddhoyadṛcchayā |
rāmeṇavismayaḥko'trayevamebhayamāgatam || 12 ||
satutīrtvārṇavaṃrāmassahavānarasenayā |
pratijānāmitesatyannajīvanpratiyāsyati || 13 ||
evaṃ bruvāṇaṃ samrabdhaṃ ruṣṭaṃ vijnāya rāvaṇam |
vrīḍito mālyavān vākyaṃ na uttaraṃ pratyapadyata || 14 ||
jayāśiṣācarājānaṃvardhayitvāyathocitam |
mālyavānabhyanujñātojagāmasvanniveśanam || 15 ||
rāvaṇastusahāmātyomantrayitvāvimṛśyaca |
laṅkāyāmatulāṅguptiṅkārayāmāsarākṣasaḥ || 16 ||
vyādideśasapūrvasyāmprahastandvārirākṣasam |
dakṣiṇasyāmmahāvīryaumahāpārśvamahādarau || 17 ||
paścimāyāmathodvāriputramindrajitantadā |
vyādideśamayāmāyambahūbhīrākṣasairbhahubhirvṛtam || 18 ||
utarasyāmpuradvārivyādiśyaśukasāraṇau |
svayañcātragamiṣyāmimantriṇastānuvācaha || 19 ||
rākṣasāntuvirūpākṣammahāvīryaparākramam |
madhyame'sthāpayadgulmebahubhissaharākṣasaiḥ || 20 ||
evaṃvidhānaṃlaṅkāyāṅkṛtvārākṣasapuṅgavaḥ |
kṛtakṛtyamivātmānammanyatekālacoditaḥ || 21 ||
visarjayāmāsatatassamantriṇovidhānamājñāpyapurasyapuṣkalam |
jayāśiṣāmantrigaṇenapūjitoviveśacā'ntaḥpuramṛddhimanmahat || 22 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe ṣaṭtriṃśassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Malayalam script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.