Valmiki Ramayana Yuddha Kanda Sarga 124 — Oriya Script

Meaning —

ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକୀଯ ରାମାଯଣେ ଯୁଦ୍ଧକାଣ୍ଡମ୍ ।

ଅଥ ଚତୁର୍ଵିଂଶତ୍ଯଧିକଶତତମସ୍ସର୍ଗଃ ।

Shloka 1

ତାଂରାତ୍ରିମୁଷିତଂରାମଂସୁଖୋତ୍ଥିମରିନ୍ଦମମ୍ ।
ଅବ୍ରଵୀତ୍ପ୍ରାଞ୍ଜଲିର୍ଵାକ୍ଯଞ୍ଜଯମ୍ପୃଷ୍ଟଵାଵିଭୀଷଣଃ ॥ 1 ॥

tāṃrātrimuṣitaṃrāmaṃsukhotthimarindamam |
abravītprāñjalirvākyañjayampṛṣṭavāvibhīṣaṇaḥ || 1 ||

Shloka 2

ସ୍ନାନାନିଚାଙ୍ଗରାଗାଣିଵସ୍ତ୍ରାଣ୍ଯାଭରଣାନି ଚ ।
ଚନ୍ଦନାନି ଚ ଦିଵ୍ଯାନିମାଲ୍ଯାନିଵିଵିଧାନି ଚ ॥ 2 ॥

snānānicāṅgarāgāṇivastrāṇyābharaṇāni ca |
candanāni ca divyānimālyānivividhāni ca || 2 ||

Shloka 3

ଅଲଙ୍କାରଵିଦଶ୍ଚେମାନାର୍ଯଃପଦ୍ମନିଭେକ୍ଷଣାଃ ।
ଉପସ୍ଥିତାସ୍ତ୍ଵାଂଵିଧଵତ୍ସ୍ନାପଯିଷ୍ଯନ୍ତିରାଘଵ ॥ 3 ॥

alaṅkāravidaścemānāryaḥpadmanibhekṣaṇāḥ |
upasthitāstvāṃvidhavatsnāpayiṣyantirāghava || 3 ||

Shloka 4

ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତୁକାକୁତ୍ସ୍ଥଃ ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚଵିଭୀଷଣମ୍ ।
ହରୀନ୍ସୁଗ୍ରୀଵମୁଖ୍ଯାଂସ୍ତ୍ଵଂସ୍ନାନେନୋପନିମନ୍ତ୍ରଯ ॥ 4 ॥

evamuktastukākutsthaḥ pratyuvācavibhīṣaṇam |
harīnsugrīvamukhyāṃstvaṃsnānenopanimantraya || 4 ||

Shloka 5

ସ ତୁତାମ୍ଯତିଧର୍ମାତ୍ମାମମହେତୋସ୍ସୁଖୋଚିତଃ ।
ସୁକୁମାରୋମହାବାହୋକୁମାରଃ ସତ୍ଯସଂଶ୍ରଯଃ ॥ 5 ॥

sa tutāmyatidharmātmāmamahetossukhocitaḥ |
sukumāromahābāhokumāraḥ satyasaṃśrayaḥ || 5 ||

Shloka 6

ତଂଵିନାକୈକଯୀପୁତ୍ରମ୍ଭରତନ୍ଧର୍ମଚାରିଣମ୍ ।
ନ ମେସ୍ନାନମ୍ବହୁମତଂଵସ୍ତ୍ରାଣ୍ଯାଭରଣାନି ଚ ॥ 6 ॥

taṃvinākaikayīputrambharatandharmacāriṇam |
na mesnānambahumataṃvastrāṇyābharaṇāni ca || 6 ||

Shloka 7

ଏତତ୍ପଶ୍ଯଯଥାକ୍ଷିପ୍ରମ୍ପ୍ରତିଗଚ୍ଛାମତାମ୍ପୁରୀମ୍ ।
ଅଯୋଧ୍ଯାଙ୍ଗଚ୍ଛତୋହ୍ଯେଷପନ୍ଥାଃପରମଦୁର୍ଗମଃ ॥ 7 ॥

etatpaśyayathākṣiprampratigacchāmatāmpurīm |
ayodhyāṅgacchatohyeṣapanthāḥparamadurgamaḥ || 7 ||

Shloka 8

ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତୁକାକୁତ୍ସ୍ଥମ୍ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚଵିଭୀଷଣଃ ।
ଅହ୍ନାତ୍ଵାମ୍ପ୍ରାପଯିଷ୍ଯାମିତାମ୍ପୁରୀମ୍ପାର୍ଥିଵାତ୍ମଜ ॥ 8 ॥

evamuktastukākutsthampratyuvācavibhīṣaṇaḥ |
ahnātvāmprāpayiṣyāmitāmpurīmpārthivātmaja || 8 ||

Shloka 9

ପୁଷ୍ପକନ୍ନାମଭଦ୍ରନ୍ତେଵିମାନଂସୂର୍ଯସନ୍ନିଭମ୍ ।
ମମଭ୍ରାତୁଃକୁବେରସ୍ଯରାଵଣେନବଲୀଯସା ॥ 9 ॥

puṣpakannāmabhadrantevimānaṃsūryasannibham |
mamabhrātuḥkuberasyarāvaṇenabalīyasā || 9 ||

Shloka 10

ହୃତନ୍ନିର୍ଜିତ୍ଯସଙ୍ଗ୍ରାମେକାମଗନ୍ଦିଵ୍ଯମୁତ୍ତମମ୍ ।
ତ୍ଵଦର୍ଥମ୍ପାଲିତଞ୍ଚେଦନ୍ତିଷ୍ଠତ୍ଯତୁଲଵିକ୍ରମ ॥ 10 ॥

hṛtannirjityasaṅgrāmekāmagandivyamuttamam |
tvadarthampālitañcedantiṣṭhatyatulavikrama || 10 ||

Shloka 11

ତଦିଦମ୍ମେଘସଙ୍କାଶଂଵିମାନମିହତିଷ୍ଠତି ।
ତେନଯାସ୍ଯସିଯାନେନତ୍ଵମଯୋଧ୍ଯାଙ୍ଗତଜ୍ଵରଃ ॥ 11 ॥

tadidammeghasaṅkāśaṃvimānamihatiṣṭhati |
tenayāsyasiyānenatvamayodhyāṅgatajvaraḥ || 11 ||

Shloka 12

ଅହନ୍ତେଯୁଦ୍ଯନୁଗ୍ରାହ୍ଯୋଯଦିସ୍ମରସିମେଗୁଣାନ୍ ।
ଵସତାଵଦିହପ୍ରାଜ୍ଞ ଯଦ୍ଯସ୍ତିମଯିସୌହୃଦମ୍ ॥ 12 ॥

ahanteyudyanugrāhyoyadismarasimeguṇān |
vasatāvadihaprājña yadyastimayisauhṛdam || 12 ||

Shloka 13

ଲକ୍ଷ୍ମଣେନସହଭ୍ରାତ୍ରାଵୈଦେହ୍ଯାଭାର୍ଯଯାସହ ।
ଅର୍ଚିତସ୍ସର୍ଵକାମୈସ୍ତ୍ଵନ୍ତତୋରାମ ଗମିଷ୍ଯସି ॥ 13 ॥

lakṣmaṇenasahabhrātrāvaidehyābhāryayāsaha |
arcitassarvakāmaistvantatorāma gamiṣyasi || 13 ||

Shloka 14

ପ୍ରୀତିଯୁକ୍ତସ୍ଯଵିହିତାଂସସୈନ୍ଯଃସସୁହୃଦ୍ଗଣଃ ।
ସକ୍ରତିଯାଂରାମମେତାଵଦ୍ଗୃହେଣତ୍ଵମ୍ମଯୋଦ୍ଯତାମ୍ ॥ 14 ॥

prītiyuktasyavihitāṃsasainyaḥsasuhṛdgaṇaḥ |
sakratiyāṃrāmametāvadgṛheṇatvammayodyatām || 14 ||

Shloka 15

ପ୍ରଣଯାଦ୍ଭହୁମାନାଚ୍ଚସୌହାର୍ଦେନ ଚ ରାଘଵ ।
ପ୍ରସାଦାଯାମିପ୍ରେଷ୍ଯୋଽହଂ ନ ଖଲ୍ଵାଜ୍ଞାପଯାମିତେ ॥ 15 ॥

praṇayādbhahumānāccasauhārdena ca rāghava |
prasādāyāmipreṣyo'haṃ na khalvājñāpayāmite || 15 ||

Shloka 16

ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତତୋରାମଃପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚଵିଭୀଷଣମ୍ ।
ରକ୍ଷସାଂଵାନରାଣାଂ ଚ ସର୍ଵେଷାମେଵଶୃଣ୍ଵତାମ୍ ॥ 16 ॥

evamuktastatorāmaḥpratyuvācavibhīṣaṇam |
rakṣasāṃvānarāṇāṃ ca sarveṣāmevaśṛṇvatām || 16 ||

Shloka 17

ପୂଜିତୋଽସ୍ମିତ୍ଵଯାଵୀର ସାଚିଵ୍ଯେନପରନ୍ତପ ।
ସର୍ଵାତ୍ମନା ଚ ଚେଷ୍ଟାଭିଃସୌହାର୍ଦେନପରେଣ ଚ ॥ 17 ॥

pūjito'smitvayāvīra sācivyenaparantapa |
sarvātmanā ca ceṣṭābhiḥsauhārdenapareṇa ca || 17 ||

Shloka 18

ନ ଖଲ୍ଵେତନ୍ନକୁର୍ଯାନ୍ତେଵଚନଂରାକ୍ଷସେଶ୍ଵର ।
ତନ୍ତୁମେଭ୍ରାତରନ୍ଦ୍ରଷ୍ଟୁମ୍ଭରତନ୍ତ୍ଵରତେମନଃ ॥ 18 ॥

na khalvetannakuryāntevacanaṃrākṣaseśvara |
tantumebhrātarandraṣṭumbharatantvaratemanaḥ || 18 ||

Shloka 19

ମାନ୍ନିଵର୍ତଯିତୁଂଯୋଽସୌଚିତ୍ରକୂଟମୁପାଗତଃ ।
ଶିରସାଯାଚତୋଯସ୍ଯଵଚନଂ ନ କୃତମ୍ମଯା ॥ 19 ॥

mānnivartayituṃyo'saucitrakūṭamupāgataḥ |
śirasāyācatoyasyavacanaṃ na kṛtammayā || 19 ||

Shloka 20

କୌସଲ୍ଯାଂ ଚ ସୁମିତ୍ରାଂ ଚ କୈକେଯୀଂ ଚ ଯଶସ୍ଵିନୀମ୍ ।
ଗୁହଂ ଚ ସୁହୃଦଞ୍ଚୈଵପୌରାନ୍ଜନପଦୈସ୍ସହ ॥ 20 ॥

kausalyāṃ ca sumitrāṃ ca kaikeyīṃ ca yaśasvinīm |
guhaṃ ca suhṛdañcaivapaurānjanapadaissaha || 20 ||

Shloka 21

ଅନୁଜାନୀହମାଂସୌମ୍ଯ ପୂଜିତୋଽସ୍ମିଵିଭୀଷଣ ।
ମନ୍ଯୁର୍ନଖଲୁକର୍ତଵ୍ଯଃସଖେତ୍ଵାଞ୍ଚାନୁମାନଯେ ॥ 21 ॥

anujānīhamāṃsaumya pūjito'smivibhīṣaṇa |
manyurnakhalukartavyaḥsakhetvāñcānumānaye || 21 ||

Shloka 22

ଉପସ୍ଥାପଯମେଶୀଘ୍ରଂଵିମାନଂରାକ୍ଷସେଶ୍ଵର ।
କୃତକାର୍ଯସ୍ଯମେଵାସଃକଥଂସ୍ଯାଦିହସମ୍ମତଃ ॥ 22 ॥

upasthāpayameśīghraṃvimānaṃrākṣaseśvara |
kṛtakāryasyamevāsaḥkathaṃsyādihasammataḥ || 22 ||

Shloka 23

ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତୁରାମେଣରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରୋଵିଭୀଷଣଃ ।
ଵିମାନସୂର୍ଯସଙ୍କାଶମାଜୁହାଵତ୍ଵରାନ୍ଵିତଃ ॥ 23 ॥

evamuktasturāmeṇarākṣasendrovibhīṣaṇaḥ |
vimānasūryasaṅkāśamājuhāvatvarānvitaḥ || 23 ||

Shloka 24

ତତଃକାଞ୍ଚନଚିତ୍ରାଙ୍ଗଂଵୈଦୂର୍ଯମଣିଵେଦିକମ୍ ।
କୂଟାଗାରୈଃପରିକ୍ଷିପ୍ତଂସର୍ଵତୋରଜତପ୍ରଭମ୍ ॥ 24 ॥

tataḥkāñcanacitrāṅgaṃvaidūryamaṇivedikam |
kūṭāgāraiḥparikṣiptaṃsarvatorajataprabham || 24 ||

Shloka 25

ପାଣ୍ଡୁରାଭିଃପତାକାଭିର୍ଧ୍ଵଜୈଶ୍ଚସମଲଙ୍କୃତମ୍ ।
ଶୋଭିତଙ୍କାଞ୍ଚନୈର୍ହର୍ମ୍ଯୈର୍ହେମପଦ୍ମଵିଭୂଷିତୈଃ ॥ 25 ॥

pāṇḍurābhiḥpatākābhirdhvajaiścasamalaṅkṛtam |
śobhitaṅkāñcanairharmyairhemapadmavibhūṣitaiḥ || 25 ||

Shloka 26

ପ୍ରକୀର୍ଣଙ୍କିଙ୍କିଣୀଜାଲୈର୍ମୁକ୍ତାମଣିଗଵାକ୍ଷକମ୍ ।
ଘଣ୍ଟାଜାଲୈଃପରିକ୍ଷିପ୍ତଂସର୍ଵତୋମଧୁରସ୍ଵନମ୍ ॥ 26 ॥

prakīrṇaṅkiṅkiṇījālairmuktāmaṇigavākṣakam |
ghaṇṭājālaiḥparikṣiptaṃsarvatomadhurasvanam || 26 ||

Shloka 27

ଯନ୍ମେରୁଶିଖରାକାରନ୍ନିର୍ମିତଂଵିଶ୍ଵକର୍ମଣା ।
ବୃହଭିର୍ଭୂଷିତଂହର୍ମ୍ଯୈର୍ମୁକ୍ତାରଜତଶୋଭିତୈଃ ॥ 27 ॥

yanmeruśikharākārannirmitaṃviśvakarmaṇā |
bṛhabhirbhūṣitaṃharmyairmuktārajataśobhitaiḥ || 27 ||

Shloka 28

ତଲୈସ୍ସ୍ଫଟିକଚିତ୍ରାଙ୍ଗୈଦୂର୍ଯୈଶ୍ଚଵରାସନୈଃ ।
ମହାର୍ହାସ୍ତରଣୋପେତୈରୁପପନ୍ନମ୍ମହାଧନୈଃ ॥ 28 ॥

talaissphaṭikacitrāṅgaidūryaiścavarāsanaiḥ |
mahārhāstaraṇopetairupapannammahādhanaiḥ || 28 ||

Shloka 29

ଉପସ୍ଥିତମନାଧୃଷ୍ଯନ୍ତଦ୍ଵିମାନମ୍ମନୋଜଵମ୍ ।
ନିଵେଦଯିତ୍ଵାରାମାଯତସ୍ଥୌତତ୍ରଵିଭୀଷଣଃ ॥ 29 ॥

upasthitamanādhṛṣyantadvimānammanojavam |
nivedayitvārāmāyatasthautatravibhīṣaṇaḥ || 29 ||

Shloka 30

ତତ୍ପୁଷ୍ପକଙ୍କାମଗମଂଵିମାନମୁପସ୍ଥିତମ୍ଭୂଧରସନ୍ନିକାଶମ୍ ।
ଦୃଷ୍ଟଵାତଦାଵିସ୍ମଯମାଜଗାମରାମସ୍ସସୌମିତ୍ରିରୁଦାରସତ୍ତ୍ଵଃ ॥ 30 ॥

tatpuṣpakaṅkāmagamaṃvimānamupasthitambhūdharasannikāśam |
dṛṣṭavātadāvismayamājagāmarāmassasaumitrirudārasattvaḥ || 30 ||

ଇତ୍ଯାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାଯଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀଯ ଆଦିକାଵ୍ଯେ ଯୁଦ୍ଧକାଣ୍ଡେ ଚତୁର୍ଵିଂଶତ୍ଯଧିକଶତତମସ୍ସର୍ଗଃ ॥

Sanskrit — Devanagari (original)

श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे युद्धकाण्डम् ।

अथ चतुर्विंशत्यधिकशततमस्सर्गः ।

तांरात्रिमुषितंरामंसुखोत्थिमरिन्दमम् ।

अब्रवीत्प्राञ्जलिर्वाक्यञ्जयम्पृष्टवाविभीषणः ॥ 1 ॥

स्नानानिचाङ्गरागाणिवस्त्राण्याभरणानि च ।

चन्दनानि च दिव्यानिमाल्यानिविविधानि च ॥ 2 ॥

अलङ्कारविदश्चेमानार्यःपद्मनिभेक्षणाः ।

उपस्थितास्त्वांविधवत्स्नापयिष्यन्तिराघव ॥ 3 ॥

एवमुक्तस्तुकाकुत्स्थः प्रत्युवाचविभीषणम् ।

हरीन्सुग्रीवमुख्यांस्त्वंस्नानेनोपनिमन्त्रय ॥ 4 ॥

स तुताम्यतिधर्मात्माममहेतोस्सुखोचितः ।

सुकुमारोमहाबाहोकुमारः सत्यसंश्रयः ॥ 5 ॥

तंविनाकैकयीपुत्रम्भरतन्धर्मचारिणम् ।

न मेस्नानम्बहुमतंवस्त्राण्याभरणानि च ॥ 6 ॥

एतत्पश्ययथाक्षिप्रम्प्रतिगच्छामताम्पुरीम् ।

अयोध्याङ्गच्छतोह्येषपन्थाःपरमदुर्गमः ॥ 7 ॥

एवमुक्तस्तुकाकुत्स्थम्प्रत्युवाचविभीषणः ।

अह्नात्वाम्प्रापयिष्यामिताम्पुरीम्पार्थिवात्मज ॥ 8 ॥

पुष्पकन्नामभद्रन्तेविमानंसूर्यसन्निभम् ।

ममभ्रातुःकुबेरस्यरावणेनबलीयसा ॥ 9 ॥

हृतन्निर्जित्यसङ्ग्रामेकामगन्दिव्यमुत्तमम् ।

त्वदर्थम्पालितञ्चेदन्तिष्ठत्यतुलविक्रम ॥ 10 ॥

तदिदम्मेघसङ्काशंविमानमिहतिष्ठति ।

तेनयास्यसियानेनत्वमयोध्याङ्गतज्वरः ॥ 11 ॥

अहन्तेयुद्यनुग्राह्योयदिस्मरसिमेगुणान् ।

वसतावदिहप्राज्ञ यद्यस्तिमयिसौहृदम् ॥ 12 ॥

लक्ष्मणेनसहभ्रात्रावैदेह्याभार्ययासह ।

अर्चितस्सर्वकामैस्त्वन्ततोराम गमिष्यसि ॥ 13 ॥

प्रीतियुक्तस्यविहितांससैन्यःससुहृद्गणः ।

सक्रतियांराममेतावद्गृहेणत्वम्मयोद्यताम् ॥ 14 ॥

प्रणयाद्भहुमानाच्चसौहार्देन च राघव ।

प्रसादायामिप्रेष्योऽहं न खल्वाज्ञापयामिते ॥ 15 ॥

एवमुक्तस्ततोरामःप्रत्युवाचविभीषणम् ।

रक्षसांवानराणां च सर्वेषामेवशृण्वताम् ॥ 16 ॥

पूजितोऽस्मित्वयावीर साचिव्येनपरन्तप ।

सर्वात्मना च चेष्टाभिःसौहार्देनपरेण च ॥ 17 ॥

न खल्वेतन्नकुर्यान्तेवचनंराक्षसेश्वर ।

तन्तुमेभ्रातरन्द्रष्टुम्भरतन्त्वरतेमनः ॥ 18 ॥

मान्निवर्तयितुंयोऽसौचित्रकूटमुपागतः ।

शिरसायाचतोयस्यवचनं न कृतम्मया ॥ 19 ॥

कौसल्यां च सुमित्रां च कैकेयीं च यशस्विनीम् ।

गुहं च सुहृदञ्चैवपौरान्जनपदैस्सह ॥ 20 ॥

अनुजानीहमांसौम्य पूजितोऽस्मिविभीषण ।

मन्युर्नखलुकर्तव्यःसखेत्वाञ्चानुमानये ॥ 21 ॥

उपस्थापयमेशीघ्रंविमानंराक्षसेश्वर ।

कृतकार्यस्यमेवासःकथंस्यादिहसम्मतः ॥ 22 ॥

एवमुक्तस्तुरामेणराक्षसेन्द्रोविभीषणः ।

विमानसूर्यसङ्काशमाजुहावत्वरान्वितः ॥ 23 ॥

ततःकाञ्चनचित्राङ्गंवैदूर्यमणिवेदिकम् ।

कूटागारैःपरिक्षिप्तंसर्वतोरजतप्रभम् ॥ 24 ॥

पाण्डुराभिःपताकाभिर्ध्वजैश्चसमलङ्कृतम् ।

शोभितङ्काञ्चनैर्हर्म्यैर्हेमपद्मविभूषितैः ॥ 25 ॥

प्रकीर्णङ्किङ्किणीजालैर्मुक्तामणिगवाक्षकम् ।

घण्टाजालैःपरिक्षिप्तंसर्वतोमधुरस्वनम् ॥ 26 ॥

यन्मेरुशिखराकारन्निर्मितंविश्वकर्मणा ।

बृहभिर्भूषितंहर्म्यैर्मुक्तारजतशोभितैः ॥ 27 ॥

तलैस्स्फटिकचित्राङ्गैदूर्यैश्चवरासनैः ।

महार्हास्तरणोपेतैरुपपन्नम्महाधनैः ॥ 28 ॥

उपस्थितमनाधृष्यन्तद्विमानम्मनोजवम् ।

निवेदयित्वारामायतस्थौतत्रविभीषणः ॥ 29 ॥

तत्पुष्पकङ्कामगमंविमानमुपस्थितम्भूधरसन्निकाशम् ।

दृष्टवातदाविस्मयमाजगामरामस्ससौमित्रिरुदारसत्त्वः ॥ 30 ॥

इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये युद्धकाण्डे चतुर्विंशत्यधिकशततमस्सर्गः ॥

🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Oriya script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version. It is a transliteration, not a translation — see “Meaning” for translations where available.

6.124 ଯୁଦ୍ଧକାଣ୍ଡ - ଚତୁର୍ଵିଂଶତ୍ଯଧିକଶତତମ ସର୍ଗଃ