ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକୀଯ ରାମାଯଣେ ଯୁଦ୍ଧକାଣ୍ଡମ୍ ।
ଅଥ ପଞ୍ଚଦଶସ୍ସର୍ଗଃ ।
ବୃହସ୍ପତେସ୍ତୁଲ୍ଯମତେର୍ଵଚସ୍ତନ୍ନିଶମ୍ଯଯତ୍ନେନଵିଭୀଷଣସ୍ଯ ।
ତତୋମହାତ୍ମାଵଚନମ୍ବଭାଷେତତ୍ରେନ୍ଦ୍ରଜିନ୍ନୈରୃତଯୂଥମୁଖ୍ଯଃ ॥ 1 ॥
କିନ୍ନାମତେତାତକନିଷ୍ଠଵାକ୍ଯମନର୍ଥକଞ୍ଚେଵେସୁବସୁଭୀତଵଚ୍ଚ ।
ଅସ୍ମିନ୍କୁଲେଯୋଽପିଭଵେନ୍ନଜାତସ୍ସୋଽପୀଦୃଶନ୍ନୈଵଵଦେନ୍ନକୁର୍ଯାତ୍ ॥ 2 ॥
ସତ୍ତ୍ଵେନଵୀର୍ଯେଣପରାକ୍ରମେଣଶୌର୍ଯେଣଧୈର୍ଯେଣଚତେଜସାଚ ।
ଏକଃକୁଲେଽସ୍ମିନ୍ପୁରୁଷୋଵିମୁକ୍ତୋଵିଭୀଷଣସ୍ତାତକନିଷ୍ଠଏଷଃ ॥ 3 ॥
କିନ୍ନାମତୌମାନୁଷରାଜପୁତ୍ରାଵସ୍ମାକମେକେନହିରାକ୍ଷସେନ ।
ସୁପ୍ରାକୃତେନାପିରଣେନିହନ୍ତୁମେତୌଶକ୍ଯୌକୁତୋଭୀଷଯସେସ୍ମଭୀରୋ ॥ 4 ॥
ତ୍ରିଲୋକନାଥୋନନୁଦେଵରାଜଶ୍ଶକ୍ରୋମଯାଭୂମିତଲେନିଵିଷ୍ଟଃ ।
ଭଯାର୍ପିତାଶ୍ଚାପିଦିଶଃପ୍ରପନ୍ନାସ୍ସର୍ଵେତଥାଦେଵଗଣାସ୍ସମଗ୍ରାଃ ॥ 5 ॥
ଐରାଵତୋଵିସ୍ଵରମୁନ୍ନଦନ୍ ସନିପାତିତୋଭୂମିତଲେମଯାତୁ ।
ଵିକୃଷ୍ଯଦନ୍ତୌତୁମଯାପ୍ରସହ୍ଯଵିତ୍ରାସିତାଦେଵଗଣାସ୍ସମଗ୍ରାଃ ॥ 6 ॥
ସୋଽହଂସୁରାଣାମପିଦର୍ପହନ୍ତାଦୈତ୍ଯୋତ୍ତମାନାମପିଶୋକଦାତା ।
କଥନ୍ନରେନ୍ଦ୍ରାତ୍ମଜଯୋର୍ନଶକ୍ତୋମନୁଷ୍ଯଯୋଃପ୍ରାକୃତଯୋସ୍ସୁଵୀର୍ଯଃ ॥ 7 ॥
ଅଥେନ୍ଦ୍ରକଲ୍ପସ୍ଯଦୁରାସଦସ୍ଯମହୌଜସସ୍ତଦ୍ଵଚନନ୍ନିଶମ୍ଯ ।
ତତୋମହାର୍ଥଵଚନମ୍ବଭାଷେଵିଭୀଷଣଶ୍ଶସ୍ତ୍ରଭୃତାଂଵରିଷ୍ଠଃ ॥ 8 ॥
ନତାତମନ୍ତ୍ରେତଵନିଶ୍ଚଯୋଽସ୍ତିବାଲସ୍ତ୍ଵମଦ୍ଯାପ୍ଯଵିପକ୍ଵବୁଦ୍ଧିଃ ।
ତସ୍ମାତ୍ତ୍ଵଯାପ୍ଯାତ୍ମଵିନାଶନାଯଵଚୋଽର୍ଧହୀନମ୍ବହୁଵିପ୍ରଲପ୍ତମ୍ ॥ 9 ॥
ପୁତ୍ରପ୍ରଵାଦେଵତୁରାଵଣସ୍ଯତ୍ଵମିନ୍ଦ୍ରଜିନ୍ମିତ୍ରମୁଖୋଽସିଶତ୍ରୁଃ ।
ଯସ୍ଯେଦୃଶଂରାଘଵତୋଵିନାଶନ୍ନିଶମ୍ଯମୋହାଦନୁମନ୍ଯସେତ୍ଵମ୍ ॥ 10 ॥
ତ୍ଵମେଵ ଵଧ୍ଯଶ୍ଚ ସୁଦୁର୍ମତିଶ୍ଚ ।
ସ ଚାପି ଵଧ୍ଯୋ ଯ ଐହାନଯତ୍ତ୍ଵାମ୍ ।
ବାଲଂ ଦୃଢଂ ସାହାସିକଂ ଚ ଯୋଽଦ୍ଯ ।
ପ୍ରାଵେଶଯନ୍ମନ୍ତ୍ରକ୍Rତାଂ ସମୀପମ୍ ॥ 11 ॥
ମୂଢୋଽପ୍ରଗଲ୍ଭୋଽଵିନଯୋପପନ୍ନସ୍ତୀକ୍ଷଣସ୍ଵଭାଵୋଽଲ୍ପମତିର୍ଦୁରାତ୍ମା ।
ମୂର୍ଖସ୍ତ୍ଵମତ୍ଯର୍ଥସୁଦୁର୍ମତିଶ୍ଚତ୍ଵମିନ୍ଦ୍ରଜିଦ୍ବାଲତଯାବ୍ରଵୀଷି ॥ 12 ॥
କୋବ୍ରହ୍ମଦଣ୍ଡପ୍ରତିମପ୍ରକାଶାନର୍ଚିଷ୍ମତଃକାଲନିକାଶରୂପାନ୍ ।
ସହେତବାଣାନ୍ଯମଦଣ୍ଡକଲ୍ପାନ୍ସମକ୍ଷମୁକ୍ତାନ୍ଯୁଧିରାଘଵେଣ ॥ 13 ॥
ଧନାନିରତ୍ନାନିସୁଭୂଷଣାନିଵାସାଂସିଦିଵ୍ଯାନିମଣୀଂଶ୍ଚ ।
ଚିତ୍ରାନ୍ ସୀତାଞ୍ଚରାମାଯନିଵେଦ୍ଯଦେଵୀଂଵସେମରାଜନ୍ ନିହଵୀତଶୋକାଃ ॥ 14 ॥
ଇତ୍ଯାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାଯଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀଯ ଆଦିକାଵ୍ଯେ ଯୁଦ୍ଧକାଣ୍ଡେ ପଞ୍ଚଦଶସ୍ସର୍ଗଃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha pañcadaśassargaḥ |
bṛhaspatestulyamatervacastanniśamyayatnenavibhīṣaṇasya |
tatomahātmāvacanambabhāṣetatrendrajinnairṛtayūthamukhyaḥ || 1 ||
kinnāmatetātakaniṣṭhavākyamanarthakañcevesubasubhītavacca |
asminkuleyo'pibhavennajātasso'pīdṛśannaivavadennakuryāt || 2 ||
sattvenavīryeṇaparākrameṇaśauryeṇadhairyeṇacatejasāca |
ekaḥkule'sminpuruṣovimuktovibhīṣaṇastātakaniṣṭhaeṣaḥ || 3 ||
kinnāmataumānuṣarājaputrāvasmākamekenahirākṣasena |
suprākṛtenāpiraṇenihantumetauśakyaukutobhīṣayasesmabhīro || 4 ||
trilokanāthonanudevarājaśśakromayābhūmitaleniviṣṭaḥ |
bhayārpitāścāpidiśaḥprapannāssarvetathādevagaṇāssamagrāḥ || 5 ||
airāvatovisvaramunnadan sanipātitobhūmitalemayātu |
vikṛṣyadantautumayāprasahyavitrāsitādevagaṇāssamagrāḥ || 6 ||
so'haṃsurāṇāmapidarpahantādaityottamānāmapiśokadātā |
kathannarendrātmajayornaśaktomanuṣyayoḥprākṛtayossuvīryaḥ || 7 ||
athendrakalpasyadurāsadasyamahaujasastadvacananniśamya |
tatomahārthavacanambabhāṣevibhīṣaṇaśśastrabhṛtāṃvariṣṭhaḥ || 8 ||
natātamantretavaniścayo'stibālastvamadyāpyavipakvabuddhiḥ |
tasmāttvayāpyātmavināśanāyavaco'rdhahīnambahuvipralaptam || 9 ||
putrapravādevaturāvaṇasyatvamindrajinmitramukho'siśatruḥ |
yasyedṛśaṃrāghavatovināśanniśamyamohādanumanyasetvam || 10 ||
tvameva vadhyaśca sudurmatiśca |
sa cāpi vadhyo ya aihānayattvām |
bālaṃ dṛḍhaṃ sāhāsikaṃ ca yo'dya |
prāveśayanmantrakRtāṃ samīpam || 11 ||
mūḍho'pragalbho'vinayopapannastīkṣaṇasvabhāvo'lpamatirdurātmā |
mūrkhastvamatyarthasudurmatiścatvamindrajidbālatayābravīṣi || 12 ||
kobrahmadaṇḍapratimaprakāśānarciṣmataḥkālanikāśarūpān |
sahetabāṇānyamadaṇḍakalpānsamakṣamuktānyudhirāghaveṇa || 13 ||
dhanāniratnānisubhūṣaṇānivāsāṃsidivyānimaṇīṃśca |
citrān sītāñcarāmāyanivedyadevīṃvasemarājan nihavītaśokāḥ || 14 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe pañcadaśassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे युद्धकाण्डम् ।
अथ पञ्चदशस्सर्गः ।
बृहस्पतेस्तुल्यमतेर्वचस्तन्निशम्ययत्नेनविभीषणस्य ।
ततोमहात्मावचनम्बभाषेतत्रेन्द्रजिन्नैरृतयूथमुख्यः ॥ 1 ॥
किन्नामतेतातकनिष्ठवाक्यमनर्थकञ्चेवेसुबसुभीतवच्च ।
अस्मिन्कुलेयोऽपिभवेन्नजातस्सोऽपीदृशन्नैववदेन्नकुर्यात् ॥ 2 ॥
सत्त्वेनवीर्येणपराक्रमेणशौर्येणधैर्येणचतेजसाच ।
एकःकुलेऽस्मिन्पुरुषोविमुक्तोविभीषणस्तातकनिष्ठएषः ॥ 3 ॥
किन्नामतौमानुषराजपुत्रावस्माकमेकेनहिराक्षसेन ।
सुप्राकृतेनापिरणेनिहन्तुमेतौशक्यौकुतोभीषयसेस्मभीरो ॥ 4 ॥
त्रिलोकनाथोननुदेवराजश्शक्रोमयाभूमितलेनिविष्टः ।
भयार्पिताश्चापिदिशःप्रपन्नास्सर्वेतथादेवगणास्समग्राः ॥ 5 ॥
ऐरावतोविस्वरमुन्नदन् सनिपातितोभूमितलेमयातु ।
विकृष्यदन्तौतुमयाप्रसह्यवित्रासितादेवगणास्समग्राः ॥ 6 ॥
सोऽहंसुराणामपिदर्पहन्तादैत्योत्तमानामपिशोकदाता ।
कथन्नरेन्द्रात्मजयोर्नशक्तोमनुष्ययोःप्राकृतयोस्सुवीर्यः ॥ 7 ॥
अथेन्द्रकल्पस्यदुरासदस्यमहौजसस्तद्वचनन्निशम्य ।
ततोमहार्थवचनम्बभाषेविभीषणश्शस्त्रभृतांवरिष्ठः ॥ 8 ॥
नतातमन्त्रेतवनिश्चयोऽस्तिबालस्त्वमद्याप्यविपक्वबुद्धिः ।
तस्मात्त्वयाप्यात्मविनाशनायवचोऽर्धहीनम्बहुविप्रलप्तम् ॥ 9 ॥
पुत्रप्रवादेवतुरावणस्यत्वमिन्द्रजिन्मित्रमुखोऽसिशत्रुः ।
यस्येदृशंराघवतोविनाशन्निशम्यमोहादनुमन्यसेत्वम् ॥ 10 ॥
त्वमेव वध्यश्च सुदुर्मतिश्च ।
स चापि वध्यो य ऐहानयत्त्वाम् ।
बालं दृढं साहासिकं च योऽद्य ।
प्रावेशयन्मन्त्रक्Rतां समीपम् ॥ 11 ॥
मूढोऽप्रगल्भोऽविनयोपपन्नस्तीक्षणस्वभावोऽल्पमतिर्दुरात्मा ।
मूर्खस्त्वमत्यर्थसुदुर्मतिश्चत्वमिन्द्रजिद्बालतयाब्रवीषि ॥ 12 ॥
कोब्रह्मदण्डप्रतिमप्रकाशानर्चिष्मतःकालनिकाशरूपान् ।
सहेतबाणान्यमदण्डकल्पान्समक्षमुक्तान्युधिराघवेण ॥ 13 ॥
धनानिरत्नानिसुभूषणानिवासांसिदिव्यानिमणींश्च ।
चित्रान् सीताञ्चरामायनिवेद्यदेवींवसेमराजन् निहवीतशोकाः ॥ 14 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये युद्धकाण्डे पञ्चदशस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha pañcadaśassargaḥ |
bṛhaspatestulyamatervacastanniśamyayatnenavibhīṣaṇasya |
tatomahātmāvacanambabhāṣetatrendrajinnairṛtayūthamukhyaḥ || 1 ||
kinnāmatetātakaniṣṭhavākyamanarthakañcevesubasubhītavacca |
asminkuleyo'pibhavennajātasso'pīdṛśannaivavadennakuryāt || 2 ||
sattvenavīryeṇaparākrameṇaśauryeṇadhairyeṇacatejasāca |
ekaḥkule'sminpuruṣovimuktovibhīṣaṇastātakaniṣṭhaeṣaḥ || 3 ||
kinnāmataumānuṣarājaputrāvasmākamekenahirākṣasena |
suprākṛtenāpiraṇenihantumetauśakyaukutobhīṣayasesmabhīro || 4 ||
trilokanāthonanudevarājaśśakromayābhūmitaleniviṣṭaḥ |
bhayārpitāścāpidiśaḥprapannāssarvetathādevagaṇāssamagrāḥ || 5 ||
airāvatovisvaramunnadan sanipātitobhūmitalemayātu |
vikṛṣyadantautumayāprasahyavitrāsitādevagaṇāssamagrāḥ || 6 ||
so'haṃsurāṇāmapidarpahantādaityottamānāmapiśokadātā |
kathannarendrātmajayornaśaktomanuṣyayoḥprākṛtayossuvīryaḥ || 7 ||
athendrakalpasyadurāsadasyamahaujasastadvacananniśamya |
tatomahārthavacanambabhāṣevibhīṣaṇaśśastrabhṛtāṃvariṣṭhaḥ || 8 ||
natātamantretavaniścayo'stibālastvamadyāpyavipakvabuddhiḥ |
tasmāttvayāpyātmavināśanāyavaco'rdhahīnambahuvipralaptam || 9 ||
putrapravādevaturāvaṇasyatvamindrajinmitramukho'siśatruḥ |
yasyedṛśaṃrāghavatovināśanniśamyamohādanumanyasetvam || 10 ||
tvameva vadhyaśca sudurmatiśca |
sa cāpi vadhyo ya aihānayattvām |
bālaṃ dṛḍhaṃ sāhāsikaṃ ca yo'dya |
prāveśayanmantrakRtāṃ samīpam || 11 ||
mūḍho'pragalbho'vinayopapannastīkṣaṇasvabhāvo'lpamatirdurātmā |
mūrkhastvamatyarthasudurmatiścatvamindrajidbālatayābravīṣi || 12 ||
kobrahmadaṇḍapratimaprakāśānarciṣmataḥkālanikāśarūpān |
sahetabāṇānyamadaṇḍakalpānsamakṣamuktānyudhirāghaveṇa || 13 ||
dhanāniratnānisubhūṣaṇānivāsāṃsidivyānimaṇīṃśca |
citrān sītāñcarāmāyanivedyadevīṃvasemarājan nihavītaśokāḥ || 14 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe pañcadaśassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Oriya script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.