ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକୀଯ ରାମାଯଣେ ଯୁଦ୍ଧକାଣ୍ଡମ୍ ।
ଅଥ ତ୍ରଯସ୍ତ୍ରିଂଶସ୍ସର୍ଗଃ ।
ସୀତାନ୍ତୁମୋହିତାନ୍ଦୃଷ୍ଟଵାସରମାନାମରାକ୍ଷସୀ ।
ଆସସାଦାଥଵୈଦେହୀମ୍ପ୍ରିଯାମ୍ପ୍ରଣଯିନୀଂସଖୀ ॥ 1 ॥
ମୋହିତାଂରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରେଣସୀତାମ୍ପରମଦୁଃଖିତାମ୍ ।
ଆଶ୍ଵାସଯାମାସତଦାସରମାମୃଦୁଭାଷିଣୀ ॥ 2 ॥
ସାହିତତ୍ରକୃତାମିତ୍ରଂସୀତଯାରକ୍ଷ୍ଯମାଣଯା ।
ରକ୍ଷନ୍ତୀରାଵଣାଦିଷ୍ଟାସାନୁକ୍ରୋଶାଦୃଢଵ୍ରତା ॥ 3 ॥
ସାଦଦର୍ଶସଖୀସୀତାଂସରମାନଷ୍ଟଚେତନାମ୍ ।
ଉପାଵୃତ୍ତ୍ଯୋତ୍ଥିତାନ୍ଧ୍ଵସ୍ତାମ୍ବଡବାମିଵପାଂସୁଲାମ୍ ॥ 4 ॥
ତାଂସମାଶ୍ଵାସଯାମାସସଖୀସ୍ନେହେନସୁଵ୍ରତା ।
ସମାଶ୍ଵସିହିଵୈଦେହୀ ମାଭୂତ୍ତେମଵସୋଵ୍ଯଥା ॥ 5 ॥
ଉକ୍ତାଯଦ୍ରାଵଣେନତ୍ଵମ୍ପ୍ରତ୍ଯୁକ୍ତଶ୍ଚସ୍ଵଯନ୍ତ୍ଵଯା ।
ସଖୀସ୍ନେହେନତଭଦୀରୁମଯାସର୍ଵମ୍ପ୍ରତିଶ୍ରୁତମ୍ ॥ 6 ॥
ଲୀନଯାଗହନେଶୂନ୍ଯେଭଯମୁତ୍ସୃଜ୍ଯରାଵଣାତ୍ ।
ତଵହେତୋର୍ଵିଶାଲାକ୍ଷୀ ନହିମେଜୀଵିତମ୍ପ୍ରିଯମ୍ ॥ 7 ॥
ସସମ୍ଭ୍ରାନ୍ତଶ୍ଚନିଷ୍କ୍ରାନ୍ତୋଯତ୍କୃତେରାକ୍ଷସାଧିପଃ ।
ତଚ୍ଚମେଵିଦିତଂସର୍ଵମଭିନିଷ୍କ୍ରମ୍ଯମୈଥିଲିଃ ॥ 8 ॥
ନଶକ୍ଯଂସୌପ୍ତିକଙ୍କର୍ତୁଂରାମସ୍ଯଵିଦିତାତ୍ମନଃ ।
ଵଧଶ୍ଚପୁରୁଷଵ୍ଯାଘ୍ରେତସ୍ମିନ୍ନୈଵୋପପଦ୍ଯତେ ॥ 9 ॥
ନତ୍ଵେଵଵାନରାହନ୍ତୁଂଶକ୍ଯାଃପାଦପଯୋଧିପଃ ।
ସୁରାଦେଵର୍ଷଭେଣେଵରାମେଣହିସୁରକ୍ଷିତାଃ ॥ 10 ॥
ଦୀର୍ଘଵୃତ୍ତଭୁଜ୍ଶୀମାନ୍ମହୋରସ୍କଃପ୍ରତାପଵାନ୍ ।
ଧନ୍ଵୀସଂହନନୋପେତୋଧର୍ମାତ୍ମାଭୁଵିଵିଶ୍ରୁତଃ ॥ 11 ॥
ଵିକ୍ରାନ୍ତୋରକ୍ଷିତାନିତ୍ଯମାତ୍ମନଶ୍ଚପରସ୍ଯଚ ।
ଲକ୍ଷ୍ମଣେନସହଭ୍ରାତ୍ରାକୁଶଲୀନଯଶାସ୍ତ୍ରଵିତ୍ ॥ 12 ॥
ହନ୍ତାପରବଲୌଘନାମଚିନ୍ତ୍ଯବଲପୌରୁଷଃ ।
ନହତୋରାଘଵଶ୍ରଶୀମାନ୍ସୀତେଃ ଶତ୍ରୁନିବର୍ହଣଃ ॥ 13 ॥
ଅଯୁକ୍ତବୁଦ୍ଧିକୃତ୍ଯେନସର୍ଵଭୂତଵିରୋଧିନା ।
ଇହପ୍ରମୁକ୍ତାରୌଦ୍ରେଣମାଯାମାଯାଵିଦାତ୍ଵଯି ॥ 14 ॥
ଶୋକସ୍ତେଵିଗତସ୍ସର୍ଵଃକଲ୍ଯାଣନ୍ତ୍ଵାମୁପସ୍ଥିତମ୍ ।
ଧ୍ରୁଵନ୍ତ୍ଵାମ୍ଭଜତେଲକ୍ଷ୍ମୀଃପ୍ରିଯନ୍ତେପ୍ରୀତିକରଂଶୃଣୁଃ ॥ 15 ॥
ଉତ୍ତୀର୍ଯସାଗରଂରାମସ୍ସହଵାନରସେନଯା ।
ସନ୍ନିଵିଷ୍ଟଃସମୁଦ୍ରସ୍ଯତୀରମାସାଦ୍ଯଦକ୍ଷିଣମ୍ ॥ 16 ॥
ଦୃଷ୍ଟୋମେପରିପୂର୍ଣାର୍ଥଃକାକୁତ୍ସ୍ଥସ୍ସହଲକ୍ଷ୍ମଣଃ ।
ସହିତୈସ୍ସାଗରାନ୍ତସ୍ଥୈର୍ବଲୈସ୍ତିଷ୍ଠତିରକ୍ଷିତଃ ॥ 17 ॥
ସ ତାଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵିଶାଲ ଅକ୍ଷି ପ୍ରଵୃତ୍ତିଂ ରାକ୍ଷସ ଅଧିପଃ ।
ଏଷ ମନ୍ତ୍ରଯତେ ସର୍ଵୈଃ ସଚିଵୈଃ ସହ ରାଵଣଃ ॥ 18 ॥
ସତାଂଶ୍ରୁତ୍ଵାଵିଶାଲାକ୍ଷୀଃ ପ୍ରଵୃତ୍ତିଂରାକ୍ଷସାଧିପଃ ।
ଏଷମନ୍ତ୍ରଯତେସର୍ଵୈସ୍ସଚିଵୈସ୍ସହରାଵଣଃ ॥ 19 ॥
ଇତିବ୍ରୁଵାଣାସରମାରାକ୍ଷସୀସୀତଯାସହ ।
ସର୍ଵୋଦ୍ଯୋଗେନସୈନ୍ଯାନାଂଶବ୍ଦଂଶୁଶ୍ରାଵଭୈରଵମ୍ ॥ 20 ॥
ଦଣ୍ଡନିର୍ଘାତଵାଦିନ୍ଯାଶ୍ରୁତ୍ଵାଭେର୍ଯାମହାସ୍ଵନମ୍ ।
ଉଵାଚସରମାସୀତାମିଦମ୍ମଧୁରଭାଷିଣୀ ॥ 21 ॥
ସନ୍ନାହଜନନୀହ୍ଯେଷାଭୈରଵାଭୀରୁଃ ଭେରିକା ।
ଭେରୀନାଦଞ୍ଚଗମ୍ଭୀରଂଶୃଣୁତୋଯଦନିଃସ୍ଵନମ୍ ॥ 22 ॥
କଲ୍ପ୍ଯନ୍ତେମତ୍ତମାତଙ୍ଗାଯୁଜ୍ଯନ୍ତେରଥଵାଜିନ ।
ହୃଷ୍ଯନ୍ତେତୁରଗାରୂଢାଃପ୍ରାସହସ୍ତସ୍ସହସ୍ରଶଃ ॥ 23 ॥
ତତ୍ରତତ୍ରଚସନ୍ନଦ୍ଧାସ୍ସପତତନିପଦାତଯଃ ।
ଅପୂର୍ଯନ୍ତେରାଜମାର୍ଗାସ୍ସୈନ୍ଯୈରଦ୍ଭୁତଦର୍ଶନୈଃ ॥ 24 ॥
ଵେଗଵଭଦିନ୍ନଦଭଦିଶ୍ଚତୋଯୌଘୈରିଵସାଗରଃ ।
ଶସ୍ତ୍ରାଣାଞ୍ଚପ୍ରସନ୍ନାନାଞ୍ଚର୍ମଣାଂଵର୍ମଣାନ୍ତଥା ॥ 25 ॥
ରଥଵାଜିଗଜାନାଞ୍ଚଭୂଷିତାନାଞ୍ଚରାକ୍ଷସାମ୍ ।
ସମ୍ଭ୍ରମୋରାକ୍ଷସାମେଷହୃଷିତାନାନ୍ତରସ୍ଵିନାମ୍ ॥ 26 ॥
ପ୍ରଭାଂଵିସୃଜତାମ୍ପଶ୍ଯନାନାଵର୍ଣାଂସମୁତ୍ଥିତାମ୍ ।
ଵନନ୍ନିର୍ଧହତୋଘର୍ମେଯଥାରୂପଂଵିଭାଵସୋଃ ॥ 27 ॥
ଘଣ୍ଟାନାଂଶୃଣୁନିର୍ଘୋଷଂରଥାନାଂଶୃଣୁନିଃସ୍ଵନମ୍ ।
ହଯାନାଂହେଷମାଣାନାଂଶୃଣୁତୂର୍ଯଧ୍ଵନିଂଯଥା ॥ 28 ॥
ଉଦ୍ଯତାଯୁଧହସ୍ତାନାଂରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରାନୁଯାଯିନାମ୍ ।
ସମ୍ଭ୍ରମୋରକ୍ଷସାମେଷତୁମୁଲୋରୋମହର୍ଷଣଃ ॥ 29 ॥
ଶ୍ରୀସ୍ତ୍ଵାମ୍ଭଜତିଶୋକଘ୍ନୀରକ୍ଷସାମ୍ଭଯମାଗତମ୍ ।
ରାମଃକମଲପତ୍ରାକ୍ଷୋଦୈତ୍ଯାନାମିଵଵାସଵଃ ॥ 30 ॥
ନିର୍ଜିତ୍ଯଜିତକ୍ରୋଧସ୍ତ୍ଵାମଚିନ୍ତପରାକ୍ରମଃ ।
ରାଵଣଂସମରେହତ୍ଵାଭର୍ତାତ୍ଵାଽଧିଗମିଷ୍ଯତି ॥ 31 ॥
ଵିକ୍ରମିଷ୍ଯତିରକ୍ଷସ୍ସୁଭର୍ତାତେସହଲକ୍ଷ୍ମଣଃ ।
ଯଥାଶତ୍ରୁଷୁଶତ୍ରୁଘ୍ନୋଵିଷ୍ଣୁନାସହଵାସଵଃ ॥ 32 ॥
ହିରାମସ୍ଯକ୍ଷିପ୍ରମଙ୍କାଗତାଂସତୀମ୍ ।
ଅହନ୍ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯାମିସିଦ୍ଧାର୍ଧାନ୍ତ୍ଵାଂଶତ୍ରୌଵିନିପାତିତେ ॥ 33 ॥
ଅଶ୍ରୂଣ୍ଯାନନ୍ଦଜାନିତ୍ଵଂଵର୍ତଯିଷ୍ଯସିଶୋଭନେ ।
ସମାଗମ୍ଯପରିଷ୍ଵଜ୍ଯତସ୍ଯୋରସିମହୋରସଃ ॥ 34 ॥
ଅଚିରାନ୍ମୋକ୍ଷ୍ଯତେସୀତେ ଦେଵିତେଜଘନଙ୍ଗତାମ୍ ।
ଧୃତାମେତାମ୍ବହୂନ୍ମାସାନ୍ଵେଣୀଂରାମୋମହାବଲଃ ॥ 35 ॥
ତସ୍ଯଦୃଷ୍ଟଵାମୁଖନ୍ଦେଵୀ ପୂର୍ଣଚନ୍ଦ୍ରମିଵୋଦିତମ୍ ।
ମୋକ୍ଷ୍ଯସେଶୋକଜଂଵାରିନିର୍ମୋକମିଵପନ୍ନଗୀ ॥ 36 ॥
ରାଵଣଂସମରେହତ୍ଵାନଚିରାଦ୍ଧେଵୀଃ ମୈଥିଲୀଃ ।
ତ୍ଵଯାସମଗ୍ରଃପ୍ରିଯଯାସୁଖାର୍ହୋଲପ୍ସ୍ଯତେସୁଖମ୍ ॥ 37 ॥
ସମାଗତାତ୍ଵଂଵୀର୍ଯେଣମୋଦିଷ୍ଯସିମହାତ୍ମନା ।
ସୁଵର୍ଷେଣସମାଯୁକ୍ତାଯଥାସସ୍ଯେନମେଦିନୀ ॥ 38 ॥
ଗିରିଵରମଭିତୋଽନୁଵର୍ତମାନୋହଯୈଵମଣ୍ଡଲମାଶୁଯଃକରୋତି ।
ତମିହଶରଣମଭ୍ଯୁପୈହିଦେଵନ୍ଦିଵସକରମ୍ପ୍ରଭଵୋହ୍ଯଯମ୍ପ୍ରଜାନାମ୍ ॥ 39 ॥
ଇତ୍ଯାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାଯଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀଯ ଆଦିକାଵ୍ଯେ ଯୁଦ୍ଧକାଣ୍ଡେ ତ୍ରଯସ୍ତ୍ରିଂଶସ୍ସର୍ଗଃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha trayastriṃśassargaḥ |
sītāntumohitāndṛṣṭavāsaramānāmarākṣasī |
āsasādāthavaidehīmpriyāmpraṇayinīṃsakhī || 1 ||
mohitāṃrākṣasendreṇasītāmparamaduḥkhitām |
āśvāsayāmāsatadāsaramāmṛdubhāṣiṇī || 2 ||
sāhitatrakṛtāmitraṃsītayārakṣyamāṇayā |
rakṣantīrāvaṇādiṣṭāsānukrośādṛḍhavratā || 3 ||
sādadarśasakhīsītāṃsaramānaṣṭacetanām |
upāvṛttyotthitāndhvastāmbaḍabāmivapāṃsulām || 4 ||
tāṃsamāśvāsayāmāsasakhīsnehenasuvratā |
samāśvasihivaidehī mābhūttemavasovyathā || 5 ||
uktāyadrāvaṇenatvampratyuktaścasvayantvayā |
sakhīsnehenatabhadīrumayāsarvampratiśrutam || 6 ||
līnayāgahaneśūnyebhayamutsṛjyarāvaṇāt |
tavahetorviśālākṣī nahimejīvitampriyam || 7 ||
sasambhrāntaścaniṣkrāntoyatkṛterākṣasādhipaḥ |
taccameviditaṃsarvamabhiniṣkramyamaithiliḥ || 8 ||
naśakyaṃsauptikaṅkartuṃrāmasyaviditātmanaḥ |
vadhaścapuruṣavyāghretasminnaivopapadyate || 9 ||
natvevavānarāhantuṃśakyāḥpādapayodhipaḥ |
surādevarṣabheṇevarāmeṇahisurakṣitāḥ || 10 ||
dīrghavṛttabhujśīmānmahoraskaḥpratāpavān |
dhanvīsaṃhananopetodharmātmābhuviviśrutaḥ || 11 ||
vikrāntorakṣitānityamātmanaścaparasyaca |
lakṣmaṇenasahabhrātrākuśalīnayaśāstravit || 12 ||
hantāparabalaughanāmacintyabalapauruṣaḥ |
nahatorāghavaśraśīmānsīteḥ śatrunibarhaṇaḥ || 13 ||
ayuktabuddhikṛtyenasarvabhūtavirodhinā |
ihapramuktāraudreṇamāyāmāyāvidātvayi || 14 ||
śokastevigatassarvaḥkalyāṇantvāmupasthitam |
dhruvantvāmbhajatelakṣmīḥpriyanteprītikaraṃśṛṇuḥ || 15 ||
uttīryasāgaraṃrāmassahavānarasenayā |
sanniviṣṭaḥsamudrasyatīramāsādyadakṣiṇam || 16 ||
dṛṣṭomeparipūrṇārthaḥkākutsthassahalakṣmaṇaḥ |
sahitaissāgarāntasthairbalaistiṣṭhatirakṣitaḥ || 17 ||
sa tāṃ śrutvā viśāla akṣi pravṛttiṃ rākṣasa adhipaḥ |
eṣa mantrayate sarvaiḥ sacivaiḥ saha rāvaṇaḥ || 18 ||
satāṃśrutvāviśālākṣīḥ pravṛttiṃrākṣasādhipaḥ |
eṣamantrayatesarvaissacivaissaharāvaṇaḥ || 19 ||
itibruvāṇāsaramārākṣasīsītayāsaha |
sarvodyogenasainyānāṃśabdaṃśuśrāvabhairavam || 20 ||
daṇḍanirghātavādinyāśrutvābheryāmahāsvanam |
uvācasaramāsītāmidammadhurabhāṣiṇī || 21 ||
sannāhajananīhyeṣābhairavābhīruḥ bherikā |
bherīnādañcagambhīraṃśṛṇutoyadaniḥsvanam || 22 ||
kalpyantemattamātaṅgāyujyanterathavājina |
hṛṣyanteturagārūḍhāḥprāsahastassahasraśaḥ || 23 ||
tatratatracasannaddhāssapatatanipadātayaḥ |
apūryanterājamārgāssainyairadbhutadarśanaiḥ || 24 ||
vegavabhadinnadabhadiścatoyaughairivasāgaraḥ |
śastrāṇāñcaprasannānāñcarmaṇāṃvarmaṇāntathā || 25 ||
rathavājigajānāñcabhūṣitānāñcarākṣasām |
sambhramorākṣasāmeṣahṛṣitānāntarasvinām || 26 ||
prabhāṃvisṛjatāmpaśyanānāvarṇāṃsamutthitām |
vanannirdhahatogharmeyathārūpaṃvibhāvasoḥ || 27 ||
ghaṇṭānāṃśṛṇunirghoṣaṃrathānāṃśṛṇuniḥsvanam |
hayānāṃheṣamāṇānāṃśṛṇutūryadhvaniṃyathā || 28 ||
udyatāyudhahastānāṃrākṣasendrānuyāyinām |
sambhramorakṣasāmeṣatumuloromaharṣaṇaḥ || 29 ||
śrīstvāmbhajatiśokaghnīrakṣasāmbhayamāgatam |
rāmaḥkamalapatrākṣodaityānāmivavāsavaḥ || 30 ||
nirjityajitakrodhastvāmacintaparākramaḥ |
rāvaṇaṃsamarehatvābhartātvā'dhigamiṣyati || 31 ||
vikramiṣyatirakṣassubhartātesahalakṣmaṇaḥ |
yathāśatruṣuśatrughnoviṣṇunāsahavāsavaḥ || 32 ||
hirāmasyakṣipramaṅkāgatāṃsatīm |
ahandrakṣyāmisiddhārdhāntvāṃśatrauvinipātite || 33 ||
aśrūṇyānandajānitvaṃvartayiṣyasiśobhane |
samāgamyapariṣvajyatasyorasimahorasaḥ || 34 ||
acirānmokṣyatesīte devitejaghanaṅgatām |
dhṛtāmetāmbahūnmāsānveṇīṃrāmomahābalaḥ || 35 ||
tasyadṛṣṭavāmukhandevī pūrṇacandramivoditam |
mokṣyaseśokajaṃvārinirmokamivapannagī || 36 ||
rāvaṇaṃsamarehatvānacirāddhevīḥ maithilīḥ |
tvayāsamagraḥpriyayāsukhārholapsyatesukham || 37 ||
samāgatātvaṃvīryeṇamodiṣyasimahātmanā |
suvarṣeṇasamāyuktāyathāsasyenamedinī || 38 ||
girivaramabhito'nuvartamānohayaivamaṇḍalamāśuyaḥkaroti |
tamihaśaraṇamabhyupaihidevandivasakaramprabhavohyayamprajānām || 39 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe trayastriṃśassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे युद्धकाण्डम् ।
अथ त्रयस्त्रिंशस्सर्गः ।
सीतान्तुमोहितान्दृष्टवासरमानामराक्षसी ।
आससादाथवैदेहीम्प्रियाम्प्रणयिनींसखी ॥ 1 ॥
मोहितांराक्षसेन्द्रेणसीताम्परमदुःखिताम् ।
आश्वासयामासतदासरमामृदुभाषिणी ॥ 2 ॥
साहितत्रकृतामित्रंसीतयारक्ष्यमाणया ।
रक्षन्तीरावणादिष्टासानुक्रोशादृढव्रता ॥ 3 ॥
साददर्शसखीसीतांसरमानष्टचेतनाम् ।
उपावृत्त्योत्थितान्ध्वस्ताम्बडबामिवपांसुलाम् ॥ 4 ॥
तांसमाश्वासयामाससखीस्नेहेनसुव्रता ।
समाश्वसिहिवैदेही माभूत्तेमवसोव्यथा ॥ 5 ॥
उक्तायद्रावणेनत्वम्प्रत्युक्तश्चस्वयन्त्वया ।
सखीस्नेहेनतभदीरुमयासर्वम्प्रतिश्रुतम् ॥ 6 ॥
लीनयागहनेशून्येभयमुत्सृज्यरावणात् ।
तवहेतोर्विशालाक्षी नहिमेजीवितम्प्रियम् ॥ 7 ॥
ससम्भ्रान्तश्चनिष्क्रान्तोयत्कृतेराक्षसाधिपः ।
तच्चमेविदितंसर्वमभिनिष्क्रम्यमैथिलिः ॥ 8 ॥
नशक्यंसौप्तिकङ्कर्तुंरामस्यविदितात्मनः ।
वधश्चपुरुषव्याघ्रेतस्मिन्नैवोपपद्यते ॥ 9 ॥
नत्वेववानराहन्तुंशक्याःपादपयोधिपः ।
सुरादेवर्षभेणेवरामेणहिसुरक्षिताः ॥ 10 ॥
दीर्घवृत्तभुज्शीमान्महोरस्कःप्रतापवान् ।
धन्वीसंहननोपेतोधर्मात्माभुविविश्रुतः ॥ 11 ॥
विक्रान्तोरक्षितानित्यमात्मनश्चपरस्यच ।
लक्ष्मणेनसहभ्रात्राकुशलीनयशास्त्रवित् ॥ 12 ॥
हन्तापरबलौघनामचिन्त्यबलपौरुषः ।
नहतोराघवश्रशीमान्सीतेः शत्रुनिबर्हणः ॥ 13 ॥
अयुक्तबुद्धिकृत्येनसर्वभूतविरोधिना ।
इहप्रमुक्तारौद्रेणमायामायाविदात्वयि ॥ 14 ॥
शोकस्तेविगतस्सर्वःकल्याणन्त्वामुपस्थितम् ।
ध्रुवन्त्वाम्भजतेलक्ष्मीःप्रियन्तेप्रीतिकरंशृणुः ॥ 15 ॥
उत्तीर्यसागरंरामस्सहवानरसेनया ।
सन्निविष्टःसमुद्रस्यतीरमासाद्यदक्षिणम् ॥ 16 ॥
दृष्टोमेपरिपूर्णार्थःकाकुत्स्थस्सहलक्ष्मणः ।
सहितैस्सागरान्तस्थैर्बलैस्तिष्ठतिरक्षितः ॥ 17 ॥
स तां श्रुत्वा विशाल अक्षि प्रवृत्तिं राक्षस अधिपः ।
एष मन्त्रयते सर्वैः सचिवैः सह रावणः ॥ 18 ॥
सतांश्रुत्वाविशालाक्षीः प्रवृत्तिंराक्षसाधिपः ।
एषमन्त्रयतेसर्वैस्सचिवैस्सहरावणः ॥ 19 ॥
इतिब्रुवाणासरमाराक्षसीसीतयासह ।
सर्वोद्योगेनसैन्यानांशब्दंशुश्रावभैरवम् ॥ 20 ॥
दण्डनिर्घातवादिन्याश्रुत्वाभेर्यामहास्वनम् ।
उवाचसरमासीतामिदम्मधुरभाषिणी ॥ 21 ॥
सन्नाहजननीह्येषाभैरवाभीरुः भेरिका ।
भेरीनादञ्चगम्भीरंशृणुतोयदनिःस्वनम् ॥ 22 ॥
कल्प्यन्तेमत्तमातङ्गायुज्यन्तेरथवाजिन ।
हृष्यन्तेतुरगारूढाःप्रासहस्तस्सहस्रशः ॥ 23 ॥
तत्रतत्रचसन्नद्धास्सपततनिपदातयः ।
अपूर्यन्तेराजमार्गास्सैन्यैरद्भुतदर्शनैः ॥ 24 ॥
वेगवभदिन्नदभदिश्चतोयौघैरिवसागरः ।
शस्त्राणाञ्चप्रसन्नानाञ्चर्मणांवर्मणान्तथा ॥ 25 ॥
रथवाजिगजानाञ्चभूषितानाञ्चराक्षसाम् ।
सम्भ्रमोराक्षसामेषहृषितानान्तरस्विनाम् ॥ 26 ॥
प्रभांविसृजताम्पश्यनानावर्णांसमुत्थिताम् ।
वनन्निर्धहतोघर्मेयथारूपंविभावसोः ॥ 27 ॥
घण्टानांशृणुनिर्घोषंरथानांशृणुनिःस्वनम् ।
हयानांहेषमाणानांशृणुतूर्यध्वनिंयथा ॥ 28 ॥
उद्यतायुधहस्तानांराक्षसेन्द्रानुयायिनाम् ।
सम्भ्रमोरक्षसामेषतुमुलोरोमहर्षणः ॥ 29 ॥
श्रीस्त्वाम्भजतिशोकघ्नीरक्षसाम्भयमागतम् ।
रामःकमलपत्राक्षोदैत्यानामिववासवः ॥ 30 ॥
निर्जित्यजितक्रोधस्त्वामचिन्तपराक्रमः ।
रावणंसमरेहत्वाभर्तात्वाऽधिगमिष्यति ॥ 31 ॥
विक्रमिष्यतिरक्षस्सुभर्तातेसहलक्ष्मणः ।
यथाशत्रुषुशत्रुघ्नोविष्णुनासहवासवः ॥ 32 ॥
हिरामस्यक्षिप्रमङ्कागतांसतीम् ।
अहन्द्रक्ष्यामिसिद्धार्धान्त्वांशत्रौविनिपातिते ॥ 33 ॥
अश्रूण्यानन्दजानित्वंवर्तयिष्यसिशोभने ।
समागम्यपरिष्वज्यतस्योरसिमहोरसः ॥ 34 ॥
अचिरान्मोक्ष्यतेसीते देवितेजघनङ्गताम् ।
धृतामेताम्बहून्मासान्वेणींरामोमहाबलः ॥ 35 ॥
तस्यदृष्टवामुखन्देवी पूर्णचन्द्रमिवोदितम् ।
मोक्ष्यसेशोकजंवारिनिर्मोकमिवपन्नगी ॥ 36 ॥
रावणंसमरेहत्वानचिराद्धेवीः मैथिलीः ।
त्वयासमग्रःप्रिययासुखार्होलप्स्यतेसुखम् ॥ 37 ॥
समागतात्वंवीर्येणमोदिष्यसिमहात्मना ।
सुवर्षेणसमायुक्तायथासस्येनमेदिनी ॥ 38 ॥
गिरिवरमभितोऽनुवर्तमानोहयैवमण्डलमाशुयःकरोति ।
तमिहशरणमभ्युपैहिदेवन्दिवसकरम्प्रभवोह्ययम्प्रजानाम् ॥ 39 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये युद्धकाण्डे त्रयस्त्रिंशस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha trayastriṃśassargaḥ |
sītāntumohitāndṛṣṭavāsaramānāmarākṣasī |
āsasādāthavaidehīmpriyāmpraṇayinīṃsakhī || 1 ||
mohitāṃrākṣasendreṇasītāmparamaduḥkhitām |
āśvāsayāmāsatadāsaramāmṛdubhāṣiṇī || 2 ||
sāhitatrakṛtāmitraṃsītayārakṣyamāṇayā |
rakṣantīrāvaṇādiṣṭāsānukrośādṛḍhavratā || 3 ||
sādadarśasakhīsītāṃsaramānaṣṭacetanām |
upāvṛttyotthitāndhvastāmbaḍabāmivapāṃsulām || 4 ||
tāṃsamāśvāsayāmāsasakhīsnehenasuvratā |
samāśvasihivaidehī mābhūttemavasovyathā || 5 ||
uktāyadrāvaṇenatvampratyuktaścasvayantvayā |
sakhīsnehenatabhadīrumayāsarvampratiśrutam || 6 ||
līnayāgahaneśūnyebhayamutsṛjyarāvaṇāt |
tavahetorviśālākṣī nahimejīvitampriyam || 7 ||
sasambhrāntaścaniṣkrāntoyatkṛterākṣasādhipaḥ |
taccameviditaṃsarvamabhiniṣkramyamaithiliḥ || 8 ||
naśakyaṃsauptikaṅkartuṃrāmasyaviditātmanaḥ |
vadhaścapuruṣavyāghretasminnaivopapadyate || 9 ||
natvevavānarāhantuṃśakyāḥpādapayodhipaḥ |
surādevarṣabheṇevarāmeṇahisurakṣitāḥ || 10 ||
dīrghavṛttabhujśīmānmahoraskaḥpratāpavān |
dhanvīsaṃhananopetodharmātmābhuviviśrutaḥ || 11 ||
vikrāntorakṣitānityamātmanaścaparasyaca |
lakṣmaṇenasahabhrātrākuśalīnayaśāstravit || 12 ||
hantāparabalaughanāmacintyabalapauruṣaḥ |
nahatorāghavaśraśīmānsīteḥ śatrunibarhaṇaḥ || 13 ||
ayuktabuddhikṛtyenasarvabhūtavirodhinā |
ihapramuktāraudreṇamāyāmāyāvidātvayi || 14 ||
śokastevigatassarvaḥkalyāṇantvāmupasthitam |
dhruvantvāmbhajatelakṣmīḥpriyanteprītikaraṃśṛṇuḥ || 15 ||
uttīryasāgaraṃrāmassahavānarasenayā |
sanniviṣṭaḥsamudrasyatīramāsādyadakṣiṇam || 16 ||
dṛṣṭomeparipūrṇārthaḥkākutsthassahalakṣmaṇaḥ |
sahitaissāgarāntasthairbalaistiṣṭhatirakṣitaḥ || 17 ||
sa tāṃ śrutvā viśāla akṣi pravṛttiṃ rākṣasa adhipaḥ |
eṣa mantrayate sarvaiḥ sacivaiḥ saha rāvaṇaḥ || 18 ||
satāṃśrutvāviśālākṣīḥ pravṛttiṃrākṣasādhipaḥ |
eṣamantrayatesarvaissacivaissaharāvaṇaḥ || 19 ||
itibruvāṇāsaramārākṣasīsītayāsaha |
sarvodyogenasainyānāṃśabdaṃśuśrāvabhairavam || 20 ||
daṇḍanirghātavādinyāśrutvābheryāmahāsvanam |
uvācasaramāsītāmidammadhurabhāṣiṇī || 21 ||
sannāhajananīhyeṣābhairavābhīruḥ bherikā |
bherīnādañcagambhīraṃśṛṇutoyadaniḥsvanam || 22 ||
kalpyantemattamātaṅgāyujyanterathavājina |
hṛṣyanteturagārūḍhāḥprāsahastassahasraśaḥ || 23 ||
tatratatracasannaddhāssapatatanipadātayaḥ |
apūryanterājamārgāssainyairadbhutadarśanaiḥ || 24 ||
vegavabhadinnadabhadiścatoyaughairivasāgaraḥ |
śastrāṇāñcaprasannānāñcarmaṇāṃvarmaṇāntathā || 25 ||
rathavājigajānāñcabhūṣitānāñcarākṣasām |
sambhramorākṣasāmeṣahṛṣitānāntarasvinām || 26 ||
prabhāṃvisṛjatāmpaśyanānāvarṇāṃsamutthitām |
vanannirdhahatogharmeyathārūpaṃvibhāvasoḥ || 27 ||
ghaṇṭānāṃśṛṇunirghoṣaṃrathānāṃśṛṇuniḥsvanam |
hayānāṃheṣamāṇānāṃśṛṇutūryadhvaniṃyathā || 28 ||
udyatāyudhahastānāṃrākṣasendrānuyāyinām |
sambhramorakṣasāmeṣatumuloromaharṣaṇaḥ || 29 ||
śrīstvāmbhajatiśokaghnīrakṣasāmbhayamāgatam |
rāmaḥkamalapatrākṣodaityānāmivavāsavaḥ || 30 ||
nirjityajitakrodhastvāmacintaparākramaḥ |
rāvaṇaṃsamarehatvābhartātvā'dhigamiṣyati || 31 ||
vikramiṣyatirakṣassubhartātesahalakṣmaṇaḥ |
yathāśatruṣuśatrughnoviṣṇunāsahavāsavaḥ || 32 ||
hirāmasyakṣipramaṅkāgatāṃsatīm |
ahandrakṣyāmisiddhārdhāntvāṃśatrauvinipātite || 33 ||
aśrūṇyānandajānitvaṃvartayiṣyasiśobhane |
samāgamyapariṣvajyatasyorasimahorasaḥ || 34 ||
acirānmokṣyatesīte devitejaghanaṅgatām |
dhṛtāmetāmbahūnmāsānveṇīṃrāmomahābalaḥ || 35 ||
tasyadṛṣṭavāmukhandevī pūrṇacandramivoditam |
mokṣyaseśokajaṃvārinirmokamivapannagī || 36 ||
rāvaṇaṃsamarehatvānacirāddhevīḥ maithilīḥ |
tvayāsamagraḥpriyayāsukhārholapsyatesukham || 37 ||
samāgatātvaṃvīryeṇamodiṣyasimahātmanā |
suvarṣeṇasamāyuktāyathāsasyenamedinī || 38 ||
girivaramabhito'nuvartamānohayaivamaṇḍalamāśuyaḥkaroti |
tamihaśaraṇamabhyupaihidevandivasakaramprabhavohyayamprajānām || 39 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe trayastriṃśassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Oriya script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.