ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକୀଯ ରାମାଯଣେ ଯୁଦ୍ଧକାଣ୍ଡମ୍ ।
ଅଥ ଏକୋନତ୍ରିଂଶସ୍ସର୍ଗଃ ।
ଶୁକେନତୁସମାଖ୍ଯାତାନ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵାସହରିଯୂଥପାନ୍ ।
ସମୀପସ୍ଥଞ୍ଚରାମସ୍ଯଭ୍ରାତରଂସ୍ଵଂଵିଭୀଷଣମ୍ ॥ 1 ॥
ଲକ୍ଷ୍ମଣଞ୍ଚମହାଵୀର୍ଯମ୍ଭୁଜଂରାମସ୍ଯଦକ୍ଷିଣମ୍ ।
ସର୍ଵଵାନରରାଜଞ୍ଚସୁଗ୍ରୀଵମ୍ଭୀମଵିକ୍ରମମ୍ ॥ 2 ॥
ଅଙ୍ଗଦଞ୍ଚାପିବଲିନଂଵଜ୍ରହସ୍ତାତ୍ମଜାତ୍ମଜମ୍ ।
ହନୂମନ୍ତଞ୍ଚଵିକ୍ରାନ୍ତଞ୍ଜାମ୍ବଵନ୍ତଞ୍ଚଦୁର୍ଜଯମ୍ ॥ 3 ॥
ସୁଷେଣଙ୍କୁମୁଦନ୍ନୀଲନ୍ନଲଞ୍ଚପ୍ଲଵଗର୍ଷଭମ୍ ।
ଗଜଙ୍ଗଵାକ୍ଷଂଶରଭମ୍ମୈନ୍ଦଞ୍ଚଦ୍ଵିଵିଦନ୍ତଥା ॥ 4 ॥
କିଞ୍ଚିଦାଵିଗ୍ନହୃଦଯୋଜାତକ୍ରୋଧଶ୍ଚରାଵଣଃ ।
ଭର୍ତ୍ସଯାମାସତୌଵୀରୌକଥାନ୍ତେଶୁକସାରଣୌ ॥ 5 ॥
ଅଧୋମୁଖୌତୌପ୍ରଣତାଵବ୍ରଵୀଚ୍ଛୁକସାରଣୌ ।
ରୋଷଗଦ୍ଗଦଯାଵାଚାସଂରବ୍ଧମ୍ପରୁଷଂଵଚଃ ॥ 6 ॥
ନତାଵତ୍ସଦୃଶନ୍ନାମସଚିଵୈରୁପଜୀଵିଭିଃ ।
ଵିପ୍ରିଯନ୍ନୃପତେର୍ଵକ୍ତୁନ୍ନିଗ୍ରହେପ୍ରଗ୍ରହେପ୍ରଭୋଃ ॥ 7 ॥
ରିପୂଣାମ୍ପ୍ରତିକୂଲାନାଂଯୁଦ୍ଧାର୍ଥମଭିଵର୍ତତାମ୍ ।
ଉଭାଭ୍ଯାଂସଦୃଶନ୍ନାମଵକ୍ତୁମପ୍ରସ୍ତଵେସ୍ତଵମ୍ ॥ 8 ॥
ଆଚାର୍ଯାଗୁରଵୋଵୃଦ୍ଧାଵୃଥାଵାମ୍ପର୍ଯୁପାସିତାଃ ।
ସାରଂଯଦ୍ରାଜଶାସ୍ତ୍ରାଣାମନୁଜୀଵ୍ଯନ୍ନଗୃହ୍ଯତେ ॥ 9 ॥
ଗୃହୀତୋଵାନଵିଜ୍ଞାତୋଭାରୋଽଜ୍ଞାନସ୍ଯଵାହ୍ଯତେ ।
ଈଦୃଶୈଃ ସଚିଵୈର୍ଯୁକ୍ତୋମୂର୍ଖୈର୍ଦିଷ୍ଟ୍ଯଧରାମ୍ଯହମ୍ ॥ 10 ॥
କିନ୍ନୁମୃତ୍ଯୋର୍ଭଯନ୍ନାସ୍ତିଵକ୍ତୁମ୍ମାମ୍ପରୁଷଂଵଚଃ ।
ଯସ୍ଯମେଶାସତୋଜିହ୍ଵାପ୍ରଯଚ୍ଛତିଶୁଭାଶୁଭମ୍ ॥ 11 ॥
ଅପ୍ଯେଵଦହନଂସ୍ପୃଷ୍ଟଵାଵନେତିଷ୍ଠନ୍ତିପାଦପାଃ ।
ରାଜଦୋଷପରାମୃଷ୍ଟାସ୍ତିଷ୍ଠନ୍ତେନାପରାଧିନଃ ॥ 12 ॥
ହନ୍ଯାମହନ୍ତ୍ଵିମୌପାପୌଶତ୍ରୁପକ୍ଷପ୍ରଶଂସକୌ ।
ଯଦିପୂର୍ଵୋପକାରୈସ୍ତୁନକ୍ରୋଧୋମୃଦୁତାଂଵ୍ରଜେତ୍ ॥ 13 ॥
ଅପଧ୍ଵଂସତ ଗଚ୍ଚଧ୍ଵଂ ସମ୍ନିକର୍ଷାଦ୍ ଇତୋ ମମ ।
ନ ହି ଵାଂ ହନ୍ତୁଂ ଇଚ୍ଚାମି ସ୍ମରନ୍ନ୍ ଉପକୃତାନି ଵାମ୍ ॥ 14 ॥
ହତାଵ୍ ଏଵ କୃତଘ୍ନୌ ତୌ ମଯି ସ୍ନେହ ପରାନ୍ ମୁଖୌ ।
ଏଵଂ ଉକ୍ତୌ ତୁ ସଵ୍ରୀଡୌ ତାଵ୍ ଉଭୌ ଶୁକ ସାରଣୌ ॥ 15 ॥
ଅବ୍ରଵୀତ୍ସଦଶଗ୍ରୀଵଃ ସମୀପସ୍ଥମ୍ମହୋଦରମ୍ ।
ଉପସ୍ତାପଯମେଶୀଘ୍ରଞ୍ଚାରାନ୍ନୀତିଵିଶାରଦାନ୍ ॥ 16 ॥
ମହୋଦରସ୍ତଥୋକ୍ତସ୍ତୁଶୀଘ୍ରମାଜ୍ଞାପଯଚ୍ଚରାନ୍ ॥ 17 ॥
ତତଶ୍ଚାରାସ୍ସନ୍ତ୍ଵରିତାଃପ୍ରାପ୍ତାଃପାର୍ଥିଵଶାସନାତ୍ ।
ଉପସ୍ଥିତାଃପ୍ରାଞ୍ଜଲଯୋଵର୍ଧଯିତ୍ଵାଜଯଶିଷାଃ ॥ 18 ॥
ତାନବ୍ରଵୀତ୍ତତୋଵାକ୍ଯଂରାଵଣୋରାକ୍ଷସାଧିପଃ ।
ଚାରାନ୍ପ୍ରତ୍ଯାଯିତାନ୍ ଶୂରାନ୍ଭକ୍ତାନ୍ଵିଗତସାଧ୍ଵସାନ୍ ॥ 19 ॥
ଇତୋଗଚ୍ଛତରାମସ୍ଯଵ୍ଯଵସାଯମ୍ପରୀକ୍ଷଥ ।
ମନ୍ତ୍ରିଷ୍ଵଭ୍ଯନ୍ତରାଯେଽସ୍ଯପ୍ରୀତ୍ଯାତେନସମାଗତାଃ ॥ 20 ॥
କଥଂସ୍ଵପିତିଜାଗର୍ତିକିମନ୍ଯଚ୍ଚକରିଷ୍ଯତି ।
ଵିଜ୍ଞାଯନିପୁଣଂସର୍ଵମାଗନ୍ତଵ୍ଯମଶେଷତଃ ॥ 21 ॥
ଚାରେଣଵିଦିତଶ୍ଶତ୍ରୁଃପଣ୍ଡିତୈର୍ଵସୁଧାଧିପୈଃ ।
ଯୁଦ୍ଧେସ୍ଵଲ୍ପେନଯତ୍ନେନସମାସାଦ୍ଯନିରସ୍ଯତେ ॥ 22 ॥
ଚାରାସ୍ତୁତେତଥେତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵାପ୍ରହୃଷ୍ଟାରାକ୍ଷସେଶ୍ଵରମ୍ ।
ଶାର୍ଦୂଲମଗ୍ରତଃକୃତ୍ଵାତତଶ୍ଚକ୍ରୁଃପ୍ରଦକ୍ଷିଣମ୍ ॥ 23 ॥
ତତସ୍ତେତମ୍ମହାତ୍ମାନଞ୍ଚାରାରାକ୍ଷସସତ୍ତମମ୍ ।
କୃତ୍ଵାପ୍ରଦକ୍ଷିଣଞ୍ଜଗ୍ମୁର୍ଯତ୍ରରାମସ୍ସଲକ୍ଷ୍ମଣଃ ॥ 24 ॥
ତେସୁଵେଲସ୍ଯଶୈଲସ୍ଯସମୀପେରାମଲକ୍ଷ୍ମଣୌ ।
ପ୍ରଚ୍ଛନ୍ନାଦଦୃଶୁର୍ଗତ୍ଵାସସୁଗ୍ରୀଵଵିଭୀଷଣୌ ॥ 25 ॥
ପ୍ରେକ୍ଷମାଣାଶ୍ଚମୂନ୍ତାନ୍ତୁବଭୂଵୁର୍ଭଯଵିକ୍ଲବାଃ ।
ତେତୁଧର୍ମାତ୍ମନାଦୃଷ୍ଟାରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରେଣରାକ୍ଷସା ॥ 26 ॥
ଵିଭୀଷଣେନତତ୍ରସ୍ଥାନିଗୃହୀତାଯଦୃଚ୍ଛଯା ।
ଶାର୍ଦୂଲୋଗ୍ରାହିତସ୍ତ୍ଵେକଃପାପୋଽଯମିତିରାକ୍ଷସଃ ॥ 27 ॥
ମୋଚିତସ୍ସୋଽପିରାମେଣଵଧ୍ଯମାନଃପ୍ଲଵଙ୍ଗମୈଃ ।
ଅନୃଶଂସ୍ଯେନରାମେଣମୋଚିତାରାକ୍ଷସାଃପରେ ॥ 28 ॥
ଵାନରୈରର୍ଦିତାସ୍ତେତୁଵିକ୍ରାନ୍ତୈର୍ଲଘୁଵିକ୍ରମୈଃ ।
ପୁନର୍ଲଙ୍କାମନୁପ୍ରାପ୍ତାଶ୍ଵସନ୍ତୋନଷ୍ଟଚେତସଃ ॥ 29 ॥
ତତୋଦଶଗ୍ରୀଵମୁପସ୍ଥିତାସ୍ତେଚାରାବହିର୍ନିତ୍ଯଚରାନିଶାଚରାଃ ।
ଗିରେସ୍ସୁଵେଲସ୍ଯସମୀପଵାସିନନ୍ନ୍ଯଵେଦଯନ୍ଭୀମବଲମ୍ମହାବଲାଃ ॥ 30 ॥
ଇତ୍ଯାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାଯଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀଯ ଆଦିକାଵ୍ଯେ ଯୁଦ୍ଧକାଣ୍ଡେ ଏକୋନତ୍ରିଂଶସ୍ସର୍ଗଃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha ekonatriṃśassargaḥ |
śukenatusamākhyātāndṛṣṭvāsahariyūthapān |
samīpasthañcarāmasyabhrātaraṃsvaṃvibhīṣaṇam || 1 ||
lakṣmaṇañcamahāvīryambhujaṃrāmasyadakṣiṇam |
sarvavānararājañcasugrīvambhīmavikramam || 2 ||
aṅgadañcāpibalinaṃvajrahastātmajātmajam |
hanūmantañcavikrāntañjāmbavantañcadurjayam || 3 ||
suṣeṇaṅkumudannīlannalañcaplavagarṣabham |
gajaṅgavākṣaṃśarabhammaindañcadvividantathā || 4 ||
kiñcidāvignahṛdayojātakrodhaścarāvaṇaḥ |
bhartsayāmāsatauvīraukathānteśukasāraṇau || 5 ||
adhomukhautaupraṇatāvabravīcchukasāraṇau |
roṣagadgadayāvācāsaṃrabdhamparuṣaṃvacaḥ || 6 ||
natāvatsadṛśannāmasacivairupajīvibhiḥ |
vipriyannṛpatervaktunnigrahepragraheprabhoḥ || 7 ||
ripūṇāmpratikūlānāṃyuddhārthamabhivartatām |
ubhābhyāṃsadṛśannāmavaktumaprastavestavam || 8 ||
ācāryāguravovṛddhāvṛthāvāmparyupāsitāḥ |
sāraṃyadrājaśāstrāṇāmanujīvyannagṛhyate || 9 ||
gṛhītovānavijñātobhāro'jñānasyavāhyate |
īdṛśaiḥ sacivairyuktomūrkhairdiṣṭyadharāmyaham || 10 ||
kinnumṛtyorbhayannāstivaktummāmparuṣaṃvacaḥ |
yasyameśāsatojihvāprayacchatiśubhāśubham || 11 ||
apyevadahanaṃspṛṣṭavāvanetiṣṭhantipādapāḥ |
rājadoṣaparāmṛṣṭāstiṣṭhantenāparādhinaḥ || 12 ||
hanyāmahantvimaupāpauśatrupakṣapraśaṃsakau |
yadipūrvopakāraistunakrodhomṛdutāṃvrajet || 13 ||
apadhvaṃsata gaccadhvaṃ samnikarṣād ito mama |
na hi vāṃ hantuṃ iccāmi smarann upakṛtāni vām || 14 ||
hatāv eva kṛtaghnau tau mayi sneha parān mukhau |
evaṃ uktau tu savrīḍau tāv ubhau śuka sāraṇau || 15 ||
abravītsadaśagrīvaḥ samīpasthammahodaram |
upastāpayameśīghrañcārānnītiviśāradān || 16 ||
mahodarastathoktastuśīghramājñāpayaccarān || 17 ||
tataścārāssantvaritāḥprāptāḥpārthivaśāsanāt |
upasthitāḥprāñjalayovardhayitvājayaśiṣāḥ || 18 ||
tānabravīttatovākyaṃrāvaṇorākṣasādhipaḥ |
cārānpratyāyitān śūrānbhaktānvigatasādhvasān || 19 ||
itogacchatarāmasyavyavasāyamparīkṣatha |
mantriṣvabhyantarāye'syaprītyātenasamāgatāḥ || 20 ||
kathaṃsvapitijāgartikimanyaccakariṣyati |
vijñāyanipuṇaṃsarvamāgantavyamaśeṣataḥ || 21 ||
cāreṇaviditaśśatruḥpaṇḍitairvasudhādhipaiḥ |
yuddhesvalpenayatnenasamāsādyanirasyate || 22 ||
cārāstutetathetyuktvāprahṛṣṭārākṣaseśvaram |
śārdūlamagrataḥkṛtvātataścakruḥpradakṣiṇam || 23 ||
tatastetammahātmānañcārārākṣasasattamam |
kṛtvāpradakṣiṇañjagmuryatrarāmassalakṣmaṇaḥ || 24 ||
tesuvelasyaśailasyasamīperāmalakṣmaṇau |
pracchannādadṛśurgatvāsasugrīvavibhīṣaṇau || 25 ||
prekṣamāṇāścamūntāntubabhūvurbhayaviklabāḥ |
tetudharmātmanādṛṣṭārākṣasendreṇarākṣasā || 26 ||
vibhīṣaṇenatatrasthānigṛhītāyadṛcchayā |
śārdūlogrāhitastvekaḥpāpo'yamitirākṣasaḥ || 27 ||
mocitasso'pirāmeṇavadhyamānaḥplavaṅgamaiḥ |
anṛśaṃsyenarāmeṇamocitārākṣasāḥpare || 28 ||
vānarairarditāstetuvikrāntairlaghuvikramaiḥ |
punarlaṅkāmanuprāptāśvasantonaṣṭacetasaḥ || 29 ||
tatodaśagrīvamupasthitāstecārābahirnityacarāniśācarāḥ |
giressuvelasyasamīpavāsinannyavedayanbhīmabalammahābalāḥ || 30 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe ekonatriṃśassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे युद्धकाण्डम् ।
अथ एकोनत्रिंशस्सर्गः ।
शुकेनतुसमाख्यातान्दृष्ट्वासहरियूथपान् ।
समीपस्थञ्चरामस्यभ्रातरंस्वंविभीषणम् ॥ 1 ॥
लक्ष्मणञ्चमहावीर्यम्भुजंरामस्यदक्षिणम् ।
सर्ववानरराजञ्चसुग्रीवम्भीमविक्रमम् ॥ 2 ॥
अङ्गदञ्चापिबलिनंवज्रहस्तात्मजात्मजम् ।
हनूमन्तञ्चविक्रान्तञ्जाम्बवन्तञ्चदुर्जयम् ॥ 3 ॥
सुषेणङ्कुमुदन्नीलन्नलञ्चप्लवगर्षभम् ।
गजङ्गवाक्षंशरभम्मैन्दञ्चद्विविदन्तथा ॥ 4 ॥
किञ्चिदाविग्नहृदयोजातक्रोधश्चरावणः ।
भर्त्सयामासतौवीरौकथान्तेशुकसारणौ ॥ 5 ॥
अधोमुखौतौप्रणतावब्रवीच्छुकसारणौ ।
रोषगद्गदयावाचासंरब्धम्परुषंवचः ॥ 6 ॥
नतावत्सदृशन्नामसचिवैरुपजीविभिः ।
विप्रियन्नृपतेर्वक्तुन्निग्रहेप्रग्रहेप्रभोः ॥ 7 ॥
रिपूणाम्प्रतिकूलानांयुद्धार्थमभिवर्तताम् ।
उभाभ्यांसदृशन्नामवक्तुमप्रस्तवेस्तवम् ॥ 8 ॥
आचार्यागुरवोवृद्धावृथावाम्पर्युपासिताः ।
सारंयद्राजशास्त्राणामनुजीव्यन्नगृह्यते ॥ 9 ॥
गृहीतोवानविज्ञातोभारोऽज्ञानस्यवाह्यते ।
ईदृशैः सचिवैर्युक्तोमूर्खैर्दिष्ट्यधराम्यहम् ॥ 10 ॥
किन्नुमृत्योर्भयन्नास्तिवक्तुम्माम्परुषंवचः ।
यस्यमेशासतोजिह्वाप्रयच्छतिशुभाशुभम् ॥ 11 ॥
अप्येवदहनंस्पृष्टवावनेतिष्ठन्तिपादपाः ।
राजदोषपरामृष्टास्तिष्ठन्तेनापराधिनः ॥ 12 ॥
हन्यामहन्त्विमौपापौशत्रुपक्षप्रशंसकौ ।
यदिपूर्वोपकारैस्तुनक्रोधोमृदुतांव्रजेत् ॥ 13 ॥
अपध्वंसत गच्चध्वं सम्निकर्षाद् इतो मम ।
न हि वां हन्तुं इच्चामि स्मरन्न् उपकृतानि वाम् ॥ 14 ॥
हताव् एव कृतघ्नौ तौ मयि स्नेह परान् मुखौ ।
एवं उक्तौ तु सव्रीडौ ताव् उभौ शुक सारणौ ॥ 15 ॥
अब्रवीत्सदशग्रीवः समीपस्थम्महोदरम् ।
उपस्तापयमेशीघ्रञ्चारान्नीतिविशारदान् ॥ 16 ॥
महोदरस्तथोक्तस्तुशीघ्रमाज्ञापयच्चरान् ॥ 17 ॥
ततश्चारास्सन्त्वरिताःप्राप्ताःपार्थिवशासनात् ।
उपस्थिताःप्राञ्जलयोवर्धयित्वाजयशिषाः ॥ 18 ॥
तानब्रवीत्ततोवाक्यंरावणोराक्षसाधिपः ।
चारान्प्रत्यायितान् शूरान्भक्तान्विगतसाध्वसान् ॥ 19 ॥
इतोगच्छतरामस्यव्यवसायम्परीक्षथ ।
मन्त्रिष्वभ्यन्तरायेऽस्यप्रीत्यातेनसमागताः ॥ 20 ॥
कथंस्वपितिजागर्तिकिमन्यच्चकरिष्यति ।
विज्ञायनिपुणंसर्वमागन्तव्यमशेषतः ॥ 21 ॥
चारेणविदितश्शत्रुःपण्डितैर्वसुधाधिपैः ।
युद्धेस्वल्पेनयत्नेनसमासाद्यनिरस्यते ॥ 22 ॥
चारास्तुतेतथेत्युक्त्वाप्रहृष्टाराक्षसेश्वरम् ।
शार्दूलमग्रतःकृत्वाततश्चक्रुःप्रदक्षिणम् ॥ 23 ॥
ततस्तेतम्महात्मानञ्चाराराक्षससत्तमम् ।
कृत्वाप्रदक्षिणञ्जग्मुर्यत्ररामस्सलक्ष्मणः ॥ 24 ॥
तेसुवेलस्यशैलस्यसमीपेरामलक्ष्मणौ ।
प्रच्छन्नाददृशुर्गत्वाससुग्रीवविभीषणौ ॥ 25 ॥
प्रेक्षमाणाश्चमून्तान्तुबभूवुर्भयविक्लबाः ।
तेतुधर्मात्मनादृष्टाराक्षसेन्द्रेणराक्षसा ॥ 26 ॥
विभीषणेनतत्रस्थानिगृहीतायदृच्छया ।
शार्दूलोग्राहितस्त्वेकःपापोऽयमितिराक्षसः ॥ 27 ॥
मोचितस्सोऽपिरामेणवध्यमानःप्लवङ्गमैः ।
अनृशंस्येनरामेणमोचिताराक्षसाःपरे ॥ 28 ॥
वानरैरर्दितास्तेतुविक्रान्तैर्लघुविक्रमैः ।
पुनर्लङ्कामनुप्राप्ताश्वसन्तोनष्टचेतसः ॥ 29 ॥
ततोदशग्रीवमुपस्थितास्तेचाराबहिर्नित्यचरानिशाचराः ।
गिरेस्सुवेलस्यसमीपवासिनन्न्यवेदयन्भीमबलम्महाबलाः ॥ 30 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये युद्धकाण्डे एकोनत्रिंशस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha ekonatriṃśassargaḥ |
śukenatusamākhyātāndṛṣṭvāsahariyūthapān |
samīpasthañcarāmasyabhrātaraṃsvaṃvibhīṣaṇam || 1 ||
lakṣmaṇañcamahāvīryambhujaṃrāmasyadakṣiṇam |
sarvavānararājañcasugrīvambhīmavikramam || 2 ||
aṅgadañcāpibalinaṃvajrahastātmajātmajam |
hanūmantañcavikrāntañjāmbavantañcadurjayam || 3 ||
suṣeṇaṅkumudannīlannalañcaplavagarṣabham |
gajaṅgavākṣaṃśarabhammaindañcadvividantathā || 4 ||
kiñcidāvignahṛdayojātakrodhaścarāvaṇaḥ |
bhartsayāmāsatauvīraukathānteśukasāraṇau || 5 ||
adhomukhautaupraṇatāvabravīcchukasāraṇau |
roṣagadgadayāvācāsaṃrabdhamparuṣaṃvacaḥ || 6 ||
natāvatsadṛśannāmasacivairupajīvibhiḥ |
vipriyannṛpatervaktunnigrahepragraheprabhoḥ || 7 ||
ripūṇāmpratikūlānāṃyuddhārthamabhivartatām |
ubhābhyāṃsadṛśannāmavaktumaprastavestavam || 8 ||
ācāryāguravovṛddhāvṛthāvāmparyupāsitāḥ |
sāraṃyadrājaśāstrāṇāmanujīvyannagṛhyate || 9 ||
gṛhītovānavijñātobhāro'jñānasyavāhyate |
īdṛśaiḥ sacivairyuktomūrkhairdiṣṭyadharāmyaham || 10 ||
kinnumṛtyorbhayannāstivaktummāmparuṣaṃvacaḥ |
yasyameśāsatojihvāprayacchatiśubhāśubham || 11 ||
apyevadahanaṃspṛṣṭavāvanetiṣṭhantipādapāḥ |
rājadoṣaparāmṛṣṭāstiṣṭhantenāparādhinaḥ || 12 ||
hanyāmahantvimaupāpauśatrupakṣapraśaṃsakau |
yadipūrvopakāraistunakrodhomṛdutāṃvrajet || 13 ||
apadhvaṃsata gaccadhvaṃ samnikarṣād ito mama |
na hi vāṃ hantuṃ iccāmi smarann upakṛtāni vām || 14 ||
hatāv eva kṛtaghnau tau mayi sneha parān mukhau |
evaṃ uktau tu savrīḍau tāv ubhau śuka sāraṇau || 15 ||
abravītsadaśagrīvaḥ samīpasthammahodaram |
upastāpayameśīghrañcārānnītiviśāradān || 16 ||
mahodarastathoktastuśīghramājñāpayaccarān || 17 ||
tataścārāssantvaritāḥprāptāḥpārthivaśāsanāt |
upasthitāḥprāñjalayovardhayitvājayaśiṣāḥ || 18 ||
tānabravīttatovākyaṃrāvaṇorākṣasādhipaḥ |
cārānpratyāyitān śūrānbhaktānvigatasādhvasān || 19 ||
itogacchatarāmasyavyavasāyamparīkṣatha |
mantriṣvabhyantarāye'syaprītyātenasamāgatāḥ || 20 ||
kathaṃsvapitijāgartikimanyaccakariṣyati |
vijñāyanipuṇaṃsarvamāgantavyamaśeṣataḥ || 21 ||
cāreṇaviditaśśatruḥpaṇḍitairvasudhādhipaiḥ |
yuddhesvalpenayatnenasamāsādyanirasyate || 22 ||
cārāstutetathetyuktvāprahṛṣṭārākṣaseśvaram |
śārdūlamagrataḥkṛtvātataścakruḥpradakṣiṇam || 23 ||
tatastetammahātmānañcārārākṣasasattamam |
kṛtvāpradakṣiṇañjagmuryatrarāmassalakṣmaṇaḥ || 24 ||
tesuvelasyaśailasyasamīperāmalakṣmaṇau |
pracchannādadṛśurgatvāsasugrīvavibhīṣaṇau || 25 ||
prekṣamāṇāścamūntāntubabhūvurbhayaviklabāḥ |
tetudharmātmanādṛṣṭārākṣasendreṇarākṣasā || 26 ||
vibhīṣaṇenatatrasthānigṛhītāyadṛcchayā |
śārdūlogrāhitastvekaḥpāpo'yamitirākṣasaḥ || 27 ||
mocitasso'pirāmeṇavadhyamānaḥplavaṅgamaiḥ |
anṛśaṃsyenarāmeṇamocitārākṣasāḥpare || 28 ||
vānarairarditāstetuvikrāntairlaghuvikramaiḥ |
punarlaṅkāmanuprāptāśvasantonaṣṭacetasaḥ || 29 ||
tatodaśagrīvamupasthitāstecārābahirnityacarāniśācarāḥ |
giressuvelasyasamīpavāsinannyavedayanbhīmabalammahābalāḥ || 30 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe ekonatriṃśassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Oriya script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.