2.78 அயோத்யாகாண்ட - அஷ்டஸப்ததிதம ஸர்கஃ

2.78 Ayodhyakanda - Ashtasaptatitama Sargah

✍️ Valmiki 🖋️ Tamil script
📄 Download PDF
ஶ்ரீமத்வால்மீகீய ராமாயணே அயோத்யாகாண்டம் ।
அத அஷ்டஸப்ததிதமஸ்ஸர்கஃ ।
அத யாத்ராம் ஸமீஹந்தம் ஶத்ருக்நோ லக்ஷ்மணாநுஜஃ ।
பரதம் ஶோகஸந்தப்தமிதம் வசநமப்ரவீத் ॥ 1 ॥
கதிர்ய ஸ்ஸர்வபூதாநாம் துஃகே கிம் புநராத்மநஃ ।
ஸ ராம ஸ்ஸத்த்வஸம்பந்நஃ ஸ்த்ரியா ப்ரவ்ராஜிதோ வநம் ॥ 2 ॥
பலவாந்வீர்யஸம்பந்நோ லக்ஷ்மணோ நாம யோऽப்யஸௌ ।
கிம் ந மோசயதே ராமம் க்ரு'த்வா ஸ்ம பித்ரு'நிக்ரஹம் ॥ 3 ॥
பூர்வமேவ து நிக்ராஹ்ய ஸ்ஸமவேக்ஷ்ய நயாநயௌ ।
உத்பதம் யஸ்ஸமாரூடோ ராஜா நார்யா வஶம் கதஃ ॥ 4 ॥
இதி ஸம்பாஷமாணே து ஶத்ருக்நே லக்ஷ்மணாநுஜே ।
ப்ராக்த்வாரேऽபூத்ததா குப்ஜா ஸர்வாபரணபூஷிதா ॥ 5 ॥
லிப்தா சந்தநஸாரேண ராஜவஸ்த்ராணி பிப்ரதீ ।
விவிதம் விவிதை ஸ்தைஸ்தைர்பூஷணைஶ்ச விபூஷிதா ॥ 6 ॥
மேகலாதாமபிஶ்சித்ரைரந்யைஶ்ச ஶுபபூஷணைஃ ।
பபாஸே பஹுபிர்பத்தா ரஜ்ஜுபத்தேவ வாநரீ ॥ 7 ॥
தாம் ஸமீக்ஷ்ய ததா த்வாஸ்ஸ்தாஸ்ஸுப்ரு'ஶம் பாபகாரிணீம் ।
க்ரு'ஹீத்வாऽகருணாம் குப்ஜாம் ஶத்ருக்நாய ந்யவேதயந் ॥ 8 ॥
யஸ்யாஃ க்ரு'தே வநே ராமோ ந்யஸ்ததேஹஶ்ச வஃ பிதா ।
ஸேயம் பாபா ந்ரு'ஶம்ஸா ச தஸ்யாஃ குரு யதாமதி ॥ 9 ॥
ஶத்ருக்நஶ்ச ததாஜ்ஞாய வசநம் ப்ரு'ஶதுஃகிதஃ ।
அந்தஃபுரசராந்ஸர்வாநித்யுவாச த்ரு'த வ்ரதஃ ॥ 10 ॥
தீவ்ரமுத்பாதிதம் துஃகம் ப்ராத்ரூணாம் மே ததா பிதுஃ ।
யயா ஸேயம் ந்ரு'ஶம்ஸஸ்ய கர்மணஃ பலமஶ்நுதாம் ॥ 11 ॥
ஏவமுக்த்வா து தேநாஶு ஸகீஜநஸமாவ்ரு'தா ।
க்ரு'ஹீதா பலவத்குப்ஜா ஸா தத்க்ரு'ஹமநாதயத் ॥ 12 ॥
தத ஸ்ஸுப்ரு'ஶஸந்தப்தஸ்தஸ்யா ஸ்ஸர்வ ஸ்ஸகீஜநஃ ।
க்ருத்தமாஜ்ஞாய ஶத்ருக்நம் விபலாயத ஸர்வஶஃ ॥ 13 ॥
ஆமந்த்ரயத க்ரு'த்ஸ்ந ஶ்ச தஸ்யா ஸ்ஸர்வ ஸ்ஸகீஜநஃ ।
யதாऽயம் ஸமுபக்ராந்தோ நிஶ்ஶேஷாம் நஃ கரிஷ்யதி ॥ 14 ॥
ஸாநுக்ரோஶாம் வதாந்யாம் ச தர்மஜ்ஞாம் ச யஶஸ்விநீம் ।
கௌஸல்யாம் ஶரணம் யாம ஸா ஹி நோऽஸ்து த்ருவா கதிஃ ॥ 15 ॥
ஸ ச ரோஷேண தாம்ராக்ஷ ஶ்ஶத்ருக்ந ஶ்ஶத்ருதாபநஃ ।
விசகர்ஷ ததா குப்ஜாம் க்ரோஶந்தீம் தரணீதலே ॥ 16 ॥
தஸ்யா ஹ்யாக்ரு'ஷ்யமாணாயா மந்தராயா ஸ்ததஸ்ததஃ ।
சித்ரம் பஹுவிதம் பாண்டம் ப்ரு'திவ்யாம் தத்வ்யஶீர்யத ॥ 17 ॥
தேந பாண்டேந ஸம்ஸ்தீர்ணம் ஶ்ரீமத்ராஜநிவேஶநம் ।
அஶோபத ததா பூயஃ ஶாரதம் ககநம் யதா ॥ 18 ॥
ஸ பலீ பலவத்க்ரோதாத்க்ரு'ஹீத்வா புருஷர்ஷபஃ ।
கைகேயீமபிநிர்பர்த்ஸ்ய பபாஷே பருஷம் வசஃ ॥ 19 ॥
தைர்வாக்யைஃ பருஷைர்துஃகைஃ கைகேயீ ப்ரு'ஶதுஃகிதா ।
ஶத்ருக்நபயஸந்த்ரஸ்தா புத்ரம் ஶரணமாகதா ॥ 20 ॥
தம் ப்ரேக்ஷ்ய பரதஃ க்ருத்தம் ஶத்ருக்நமிதமப்ரவீத் ।
அவத்யா ஸ்ஸர்வபூதாநாம் ப்ரமதாஃ க்ஷம்யதாமிதி ॥ 21 ॥
ஹந்யாமஹமிமாம் பாபாம் கைகேயீம் துஷ்டசாரிணீம் ।
யதி மாம் தார்மிகோ ராமோ நாஸூயேந்மாத்ரு'காதகம் ॥ 22 ॥
இமாமபி ஹதாம் குப்ஜாம் யதி ஜாநாதி ராகவஃ ।
த்வாம் ச மாம் ச ஹி தர்மாத்மா நாபிபாஷிஷ்யதே த்ருவம் ॥ 23 ॥
பரதஸ்ய வசஶ்ஶ்ருத்வா ஶத்ருக்நோ லக்ஷ்மணாநுஜஃ ।
ந்யவர்தத ததோ ரோஷாத்தாம் முமோச ச மந்தராம் ॥ 24 ॥
ஸா பாதமூலே கைகேய்யா மந்தரா நிபபாத ஹ ।
நிஶ்ஶ்வஸந்தீ ஸுதுஃகார்தா க்ரு'பணம் விலலாப ச ॥ 25 ॥
ஶத்ருக்நவிக்ஷேபவிமூடஸஞ்ஜ்ஞாம் ஸமீக்ஷ்ய குப்ஜாம் பரதஸ்ய மாதா ।
ஶநைஸ்ஸமாஶ்வாஸயதார்தரூபாம் க்ரௌஞ்சீம் விலக்நாமிவ வீக்ஷமாணாம் ॥ 26 ॥
இத்யார்ஷே ஶ்ரீமத்ராமாயணே வால்மீகீய ஆதிகாவ்யே அயோத்யாகாண்டே அஷ்டஸப்ததிதமஸ்ஸர்கஃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe ayodhyākāṇḍam |
atha aṣṭasaptatitamassargaḥ |
atha yātrāṃ samīhantaṃ śatrughno lakṣmaṇānujaḥ |
bharataṃ śokasantaptamidaṃ vacanamabravīt || 1 ||
gatirya ssarvabhūtānāṃ duḥkhe kiṃ punarātmanaḥ |
sa rāma ssattvasampannaḥ striyā pravrājito vanam || 2 ||
balavānvīryasampanno lakṣmaṇo nāma yo'pyasau |
kiṃ na mocayate rāmaṃ kṛtvā sma pitṛnigraham || 3 ||
pūrvameva tu nigrāhya ssamavekṣya nayānayau |
utpathaṃ yassamārūḍho rājā nāryā vaśaṃ gataḥ || 4 ||
iti sambhāṣamāṇe tu śatrughne lakṣmaṇānuje |
prāgdvāre'bhūttadā kubjā sarvābharaṇabhūṣitā || 5 ||
liptā candanasāreṇa rājavastrāṇi bibhratī |
vividhaṃ vividhai staistairbhūṣaṇaiśca vibhūṣitā || 6 ||
mekhalādāmabhiścitrairanyaiśca śubhabhūṣaṇaiḥ |
babhāse bahubhirbaddhā rajjubaddheva vānarī || 7 ||
tāṃ samīkṣya tadā dvāssthāssubhṛśaṃ pāpakāriṇīm |
gṛhītvā'karuṇāṃ kubjāṃ śatrughnāya nyavedayan || 8 ||
yasyāḥ kṛte vane rāmo nyastadehaśca vaḥ pitā |
seyaṃ pāpā nṛśaṃsā ca tasyāḥ kuru yathāmati || 9 ||
śatrughnaśca tadājñāya vacanaṃ bhṛśaduḥkhitaḥ |
antaḥpuracarānsarvānityuvāca dhṛta vrataḥ || 10 ||
tīvramutpāditaṃ duḥkhaṃ bhrātrūṇāṃ me tathā pituḥ |
yayā seyaṃ nṛśaṃsasya karmaṇaḥ phalamaśnutām || 11 ||
evamuktvā tu tenāśu sakhījanasamāvṛtā |
gṛhītā balavatkubjā sā tadgṛhamanādayat || 12 ||
tata ssubhṛśasantaptastasyā ssarva ssakhījanaḥ |
kruddhamājñāya śatrughnaṃ vipalāyata sarvaśaḥ || 13 ||
āmantrayata kṛtsna śca tasyā ssarva ssakhījanaḥ |
yathā'yaṃ samupakrānto niśśeṣāṃ naḥ kariṣyati || 14 ||
sānukrośāṃ vadānyāṃ ca dharmajñāṃ ca yaśasvinīm |
kausalyāṃ śaraṇaṃ yāma sā hi no'stu dhruvā gatiḥ || 15 ||
sa ca roṣeṇa tāmrākṣa śśatrughna śśatrutāpanaḥ |
vicakarṣa tadā kubjāṃ krośantīṃ dharaṇītale || 16 ||
tasyā hyākṛṣyamāṇāyā mantharāyā statastataḥ |
citraṃ bahuvidhaṃ bhāṇḍaṃ pṛthivyāṃ tadvyaśīryata || 17 ||
tena bhāṇḍena saṃstīrṇaṃ śrīmadrājaniveśanam |
aśobhata tadā bhūyaḥ śāradaṃ gaganaṃ yathā || 18 ||
sa balī balavatkrodhādgṛhītvā puruṣarṣabhaḥ |
kaikeyīmabhinirbhartsya babhāṣe paruṣaṃ vacaḥ || 19 ||
tairvākyaiḥ paruṣairduḥkhaiḥ kaikeyī bhṛśaduḥkhitā |
śatrughnabhayasantrastā putraṃ śaraṇamāgatā || 20 ||
taṃ prekṣya bharataḥ kruddhaṃ śatrughnamidamabravīt |
avadhyā ssarvabhūtānāṃ pramadāḥ kṣamyatāmiti || 21 ||
hanyāmahamimāṃ pāpāṃ kaikeyīṃ duṣṭacāriṇīm |
yadi māṃ dhārmiko rāmo nāsūyenmātṛghātakam || 22 ||
imāmapi hatāṃ kubjāṃ yadi jānāti rāghavaḥ |
tvāṃ ca māṃ ca hi dharmātmā nābhibhāṣiṣyate dhruvam || 23 ||
bharatasya vacaśśrutvā śatrughno lakṣmaṇānujaḥ |
nyavartata tato roṣāttāṃ mumoca ca mantharām || 24 ||
sā pādamūle kaikeyyā mantharā nipapāta ha |
niśśvasantī suduḥkhārtā kṛpaṇaṃ vilalāpa ca || 25 ||
śatrughnavikṣepavimūḍhasañjñāṃ samīkṣya kubjāṃ bharatasya mātā |
śanaissamāśvāsayadārtarūpāṃ krauñcīṃ vilagnāmiva vīkṣamāṇām || 26 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye ayodhyākāṇḍe aṣṭasaptatitamassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे अयोध्याकाण्डम् ।
अथ अष्टसप्ततितमस्सर्गः ।
अथ यात्रां समीहन्तं शत्रुघ्नो लक्ष्मणानुजः ।
भरतं शोकसन्तप्तमिदं वचनमब्रवीत् ॥ 1 ॥
गतिर्य स्सर्वभूतानां दुःखे किं पुनरात्मनः ।
स राम स्सत्त्वसम्पन्नः स्त्रिया प्रव्राजितो वनम् ॥ 2 ॥
बलवान्वीर्यसम्पन्नो लक्ष्मणो नाम योऽप्यसौ ।
किं न मोचयते रामं कृत्वा स्म पितृनिग्रहम् ॥ 3 ॥
पूर्वमेव तु निग्राह्य स्समवेक्ष्य नयानयौ ।
उत्पथं यस्समारूढो राजा नार्या वशं गतः ॥ 4 ॥
इति सम्भाषमाणे तु शत्रुघ्ने लक्ष्मणानुजे ।
प्राग्द्वारेऽभूत्तदा कुब्जा सर्वाभरणभूषिता ॥ 5 ॥
लिप्ता चन्दनसारेण राजवस्त्राणि बिभ्रती ।
विविधं विविधै स्तैस्तैर्भूषणैश्च विभूषिता ॥ 6 ॥
मेखलादामभिश्चित्रैरन्यैश्च शुभभूषणैः ।
बभासे बहुभिर्बद्धा रज्जुबद्धेव वानरी ॥ 7 ॥
तां समीक्ष्य तदा द्वास्स्थास्सुभृशं पापकारिणीम् ।
गृहीत्वाऽकरुणां कुब्जां शत्रुघ्नाय न्यवेदयन् ॥ 8 ॥
यस्याः कृते वने रामो न्यस्तदेहश्च वः पिता ।
सेयं पापा नृशंसा च तस्याः कुरु यथामति ॥ 9 ॥
शत्रुघ्नश्च तदाज्ञाय वचनं भृशदुःखितः ।
अन्तःपुरचरान्सर्वानित्युवाच धृत व्रतः ॥ 10 ॥
तीव्रमुत्पादितं दुःखं भ्रात्रूणां मे तथा पितुः ।
यया सेयं नृशंसस्य कर्मणः फलमश्नुताम् ॥ 11 ॥
एवमुक्त्वा तु तेनाशु सखीजनसमावृता ।
गृहीता बलवत्कुब्जा सा तद्गृहमनादयत् ॥ 12 ॥
तत स्सुभृशसन्तप्तस्तस्या स्सर्व स्सखीजनः ।
क्रुद्धमाज्ञाय शत्रुघ्नं विपलायत सर्वशः ॥ 13 ॥
आमन्त्रयत कृत्स्न श्च तस्या स्सर्व स्सखीजनः ।
यथाऽयं समुपक्रान्तो निश्शेषां नः करिष्यति ॥ 14 ॥
सानुक्रोशां वदान्यां च धर्मज्ञां च यशस्विनीम् ।
कौसल्यां शरणं याम सा हि नोऽस्तु ध्रुवा गतिः ॥ 15 ॥
स च रोषेण ताम्राक्ष श्शत्रुघ्न श्शत्रुतापनः ।
विचकर्ष तदा कुब्जां क्रोशन्तीं धरणीतले ॥ 16 ॥
तस्या ह्याकृष्यमाणाया मन्थराया स्ततस्ततः ।
चित्रं बहुविधं भाण्डं पृथिव्यां तद्व्यशीर्यत ॥ 17 ॥
तेन भाण्डेन संस्तीर्णं श्रीमद्राजनिवेशनम् ।
अशोभत तदा भूयः शारदं गगनं यथा ॥ 18 ॥
स बली बलवत्क्रोधाद्गृहीत्वा पुरुषर्षभः ।
कैकेयीमभिनिर्भर्त्स्य बभाषे परुषं वचः ॥ 19 ॥
तैर्वाक्यैः परुषैर्दुःखैः कैकेयी भृशदुःखिता ।
शत्रुघ्नभयसन्त्रस्ता पुत्रं शरणमागता ॥ 20 ॥
तं प्रेक्ष्य भरतः क्रुद्धं शत्रुघ्नमिदमब्रवीत् ।
अवध्या स्सर्वभूतानां प्रमदाः क्षम्यतामिति ॥ 21 ॥
हन्यामहमिमां पापां कैकेयीं दुष्टचारिणीम् ।
यदि मां धार्मिको रामो नासूयेन्मातृघातकम् ॥ 22 ॥
इमामपि हतां कुब्जां यदि जानाति राघवः ।
त्वां च मां च हि धर्मात्मा नाभिभाषिष्यते ध्रुवम् ॥ 23 ॥
भरतस्य वचश्श्रुत्वा शत्रुघ्नो लक्ष्मणानुजः ।
न्यवर्तत ततो रोषात्तां मुमोच च मन्थराम् ॥ 24 ॥
सा पादमूले कैकेय्या मन्थरा निपपात ह ।
निश्श्वसन्ती सुदुःखार्ता कृपणं विललाप च ॥ 25 ॥
शत्रुघ्नविक्षेपविमूढसञ्ज्ञां समीक्ष्य कुब्जां भरतस्य माता ।
शनैस्समाश्वासयदार्तरूपां क्रौञ्चीं विलग्नामिव वीक्षमाणाम् ॥ 26 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये अयोध्याकाण्डे अष्टसप्ततितमस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe ayodhyākāṇḍam |
atha aṣṭasaptatitamassargaḥ |
atha yātrāṃ samīhantaṃ śatrughno lakṣmaṇānujaḥ |
bharataṃ śokasantaptamidaṃ vacanamabravīt || 1 ||
gatirya ssarvabhūtānāṃ duḥkhe kiṃ punarātmanaḥ |
sa rāma ssattvasampannaḥ striyā pravrājito vanam || 2 ||
balavānvīryasampanno lakṣmaṇo nāma yo'pyasau |
kiṃ na mocayate rāmaṃ kṛtvā sma pitṛnigraham || 3 ||
pūrvameva tu nigrāhya ssamavekṣya nayānayau |
utpathaṃ yassamārūḍho rājā nāryā vaśaṃ gataḥ || 4 ||
iti sambhāṣamāṇe tu śatrughne lakṣmaṇānuje |
prāgdvāre'bhūttadā kubjā sarvābharaṇabhūṣitā || 5 ||
liptā candanasāreṇa rājavastrāṇi bibhratī |
vividhaṃ vividhai staistairbhūṣaṇaiśca vibhūṣitā || 6 ||
mekhalādāmabhiścitrairanyaiśca śubhabhūṣaṇaiḥ |
babhāse bahubhirbaddhā rajjubaddheva vānarī || 7 ||
tāṃ samīkṣya tadā dvāssthāssubhṛśaṃ pāpakāriṇīm |
gṛhītvā'karuṇāṃ kubjāṃ śatrughnāya nyavedayan || 8 ||
yasyāḥ kṛte vane rāmo nyastadehaśca vaḥ pitā |
seyaṃ pāpā nṛśaṃsā ca tasyāḥ kuru yathāmati || 9 ||
śatrughnaśca tadājñāya vacanaṃ bhṛśaduḥkhitaḥ |
antaḥpuracarānsarvānityuvāca dhṛta vrataḥ || 10 ||
tīvramutpāditaṃ duḥkhaṃ bhrātrūṇāṃ me tathā pituḥ |
yayā seyaṃ nṛśaṃsasya karmaṇaḥ phalamaśnutām || 11 ||
evamuktvā tu tenāśu sakhījanasamāvṛtā |
gṛhītā balavatkubjā sā tadgṛhamanādayat || 12 ||
tata ssubhṛśasantaptastasyā ssarva ssakhījanaḥ |
kruddhamājñāya śatrughnaṃ vipalāyata sarvaśaḥ || 13 ||
āmantrayata kṛtsna śca tasyā ssarva ssakhījanaḥ |
yathā'yaṃ samupakrānto niśśeṣāṃ naḥ kariṣyati || 14 ||
sānukrośāṃ vadānyāṃ ca dharmajñāṃ ca yaśasvinīm |
kausalyāṃ śaraṇaṃ yāma sā hi no'stu dhruvā gatiḥ || 15 ||
sa ca roṣeṇa tāmrākṣa śśatrughna śśatrutāpanaḥ |
vicakarṣa tadā kubjāṃ krośantīṃ dharaṇītale || 16 ||
tasyā hyākṛṣyamāṇāyā mantharāyā statastataḥ |
citraṃ bahuvidhaṃ bhāṇḍaṃ pṛthivyāṃ tadvyaśīryata || 17 ||
tena bhāṇḍena saṃstīrṇaṃ śrīmadrājaniveśanam |
aśobhata tadā bhūyaḥ śāradaṃ gaganaṃ yathā || 18 ||
sa balī balavatkrodhādgṛhītvā puruṣarṣabhaḥ |
kaikeyīmabhinirbhartsya babhāṣe paruṣaṃ vacaḥ || 19 ||
tairvākyaiḥ paruṣairduḥkhaiḥ kaikeyī bhṛśaduḥkhitā |
śatrughnabhayasantrastā putraṃ śaraṇamāgatā || 20 ||
taṃ prekṣya bharataḥ kruddhaṃ śatrughnamidamabravīt |
avadhyā ssarvabhūtānāṃ pramadāḥ kṣamyatāmiti || 21 ||
hanyāmahamimāṃ pāpāṃ kaikeyīṃ duṣṭacāriṇīm |
yadi māṃ dhārmiko rāmo nāsūyenmātṛghātakam || 22 ||
imāmapi hatāṃ kubjāṃ yadi jānāti rāghavaḥ |
tvāṃ ca māṃ ca hi dharmātmā nābhibhāṣiṣyate dhruvam || 23 ||
bharatasya vacaśśrutvā śatrughno lakṣmaṇānujaḥ |
nyavartata tato roṣāttāṃ mumoca ca mantharām || 24 ||
sā pādamūle kaikeyyā mantharā nipapāta ha |
niśśvasantī suduḥkhārtā kṛpaṇaṃ vilalāpa ca || 25 ||
śatrughnavikṣepavimūḍhasañjñāṃ samīkṣya kubjāṃ bharatasya mātā |
śanaissamāśvāsayadārtarūpāṃ krauñcīṃ vilagnāmiva vīkṣamāṇām || 26 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye ayodhyākāṇḍe aṣṭasaptatitamassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Tamil script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.
🕉 InfoLyter.in