ஶ்ரீமத்வால்மீகீய ராமாயணே அயோத்யாகாண்டம் ।
அத ஸப்ததஶாதிகஶததமஸ்ஸர்கஃ ।
ராகவ ஸ்த்வத யாதேஷு தபஸ்விஷு விசிந்தயந் ।
ந தத்ராரோசயத்வாஸம் காரணைர்பஹுபிஸ்ததா ॥ 1 ॥
இஹ மே பரதோ த்ரு'ஷ்டோ மாதரஶ்ச ஸநாகராஃ ।
ஸா ச மே ஸ்ம்ரு'திரந்வேதி தாந்நித்யமநுஶோசதஃ ॥ 2 ॥
ஸ்கந்தாவாரநிவேஶேந தேந தஸ்ய மஹாத்மநஃ ।
ஹயஹஸ்திகரீஷைஶ்ச உபமர்தஃ க்ரு'தோ ப்ரு'ஶம் ॥ 3 ॥
தஸ்மாதந்யத்ர கச்சாம இதி ஸஞ்சிந்த்ய ராகவஃ ।
ப்ராதிஷ்டத ஸ வைதேஹ்யா லக்ஷ்மணேந ச ஸங்கதஃ ॥ 4 ॥
ஸோऽத்ரேராஶ்ரமமாஸாத்ய தம் வவந்தே மஹாயஶாஃ ।
தம் சாபி பகவாநத்ரிஃ புத்ரவத்ப்ரத்யபத்யத ॥ 5 ॥
ஸ்வயமாதித்யமாதிஶ்ய ஸர்வமந்யத்ஸுஸத்க்ரு'தம் ।
ஸௌமித்ரிம் ச மஹாபாகாம் ஸீதாம் ச ஸமஸாந்த்வயத் ॥ 6 ॥
பத்நீம் ச ஸமநுப்ராப்தாம் வ்ரு'த்தாமாமந்த்ர்ய ஸத்க்ரு'தாம் ।
ஸாந்த்வயாமாஸ தர்மஜ்ஞஃ ஸர்வபூதஹிதே ரதஃ ॥ 7 ॥
ஆநஸூயாம் மஹாபாகாம் தாபஸீம் தர்மசாரிணீம் ப்ரதிக்ரு'ஹ்ணீஷ்வ வைதேஹீமப்ரவீத்ரு'ஷிஸத்தமஃ ।
ராமாய சாऽசசக்ஷே தாம் தாபஸீம் தர்மசாரிணீம் ॥ 8 ॥
தஶ வர்ஷாண்யநாவ்ரு'ஷ்ட்யா தக்தே லோகே நிரந்தரம் ॥ 9 ॥
யயா மூலபலே ஸ்ரு'ஷ்டே ஜாஹ்நவீ ச ப்ரவர்திதா ।
உக்ரேண தபஸா யுக்தா நியமைஶ்சாப்யலங்க்ரு'தா ॥ 10 ॥
தஶ வர்ஷ ஸஹாஸ்ராணி தயா தப்தம் மஹத்தபஃ ।
அநஸூயா வ்ரதை ஸ்ஸ்நாதா ப்ரத்யூஹாஶ்ச நிவர்திதாஃ ॥ 11 ॥
தேவகார்யநிமித்தம் ச யயா ஸந்த்வரமாணயா ।
தஶராத்ரம் க்ரு'தா ராத்ரி ஸ்ஸேயம் மாதேவ தேऽநக ॥ 12 ॥
தஶ வர்ஷாண்யநாவ்ரு'ஷ்ட்யா தக்தே லோகே நிரந்தரம் ॥ 13 ॥
யயா மூலபலே ஸ்ரு'ஷ்டே ஜாஹ்நவீ ச ப்ரவர்திதா ।
உக்ரேண தபஸா யுக்தா நியமைஶ்சாப்யலங்க்ரு'தா ॥ 14 ॥
தஶ வர்ஷஸஹாஸ்ராணி யயா தப்தம் மஹத் தபஃ ।
அநஸூயா வ்ரதை ஸ்ஸ்நாதா ப்ரத்யூஹாஶ்ச நிவர்திதாஃ ॥ 15 ॥
தேவகார்யநிமித்தம் ச யயா ஸந்த்வரமாணயா ।
தஶராத்ரம் க்ரு'தா ராத்ரி ஸ்ஸேயம் மாதேவ தேऽநக ॥ 16 ॥
தஶ வர்ஷாண்யநாவ்ரு'ஷ்ட்யா தக்தே லோகே நிரந்தரம் ॥ 17 ॥
யயா மூலபலே ஸ்ரு'ஷ்டே ஜாஹ்நவீ ச ப்ரவர்திதா ।
உக்ரேண தபஸா யுக்தா நியமைஶ்சாப்யலங்க்ரு'தா ॥ 18 ॥
தஶ வர்ஷ ஸஹாஸ்ராணி தயா தப்தம் மஹத்தபஃ ।
அநஸூயா வ்ரதை ஸ்ஸ்நாதா ப்ரத்யூஹாஶ்ச நிவர்திதாஃ ॥ 19 ॥
தேவகார்யநிமித்தம் ச யயா ஸந்த்வரமாணயா ।
தஶராத்ரம் க்ரு'தா ராத்ரி ஸ்ஸேயம் மாதேவ தேऽநக ॥ 20 ॥
தாமிமாம் ஸர்வபூதாநாம் நமஸ்கார்யாம் யஶஸ்விநீம் அபிகச்சது வைதேஹீ வ்ரு'த்தாமக்ரோதநாம் ஸதா ।
அநஸூயேதி யா லோகே கர்மபிஃ க்யாதிமாகதா ॥ 21 ॥
ஏவம் ப்ருவாணம் தம்ரு'ஷிம் ததேத்யுக்த்வா ஸ ராகவஃ ।
ஸீதாமுவாச தர்மஜ்ஞாமிதம் வசநமுத்தமம் ॥ 22 ॥
ராஜபுத்ரி ஶ்ருதமிதம் முநேரஸ்ய ஸமீரிதம் ।
ஶ்ரேயோऽர்தமாத்மநஶ்ஶீக்ரமபிகச்ச தபஸ்விநீம் ॥ 23 ॥
ஸீதா த்வேதத வசஃ ஶ்ருத்வா ராகவஸ்ய ஹிதைஷிணஃ ।
தாமத்ரிபந்தீம் தர்மஜ்ஞாமபிசக்ராம மைதிலீ ॥ 24 ॥
ஶிதிலாம் வலிதாம் வ்ரு'த்தாம் ஜராபாண்டுரமூர்தஜாம் ।
ஸததம் வேபமாநாங்கீம் ப்ரவாதே கதலீம் யதா ॥ 25 ॥
தாம் து ஸீதா மஹாபாகாமநஸூயாம் பதிவ்ரதாம் ।
அப்யவாதயதவ்யக்ரா ஸ்வம் நாம ஸமுதாஹரத் ॥ 26 ॥
ஶிதிலாம் வலிதாம் வ்ரு'த்தாம் ஜராபாண்டுரமூர்தஜாம் ।
ஸததம் வேபமாநாங்கீம் ப்ரவாதே கதலீம் யதா ॥ 27 ॥
தாம் து ஸீதா மஹாபாகாமநஸூயாம் பதிவ்ரதாம் ।
அப்யவாதயதவ்யக்ரா ஸ்வந்நாம ஸமுதாஹரத் ॥ 28 ॥
அபிவாத்ய ச வைதேஹீ தாபஸீம் தாமநிந்திதாம் ।
பத்தாஞ்ஜலிபுடா ஹ்ரு'ஷ்டா பர்யப்ரு'ச்சதநாமயம் ॥ 29 ॥
ததஸ்ஸீதாம் மஹாபாகாம் த்ரு'ஷ்ட்வா தாம் தர்மசாரிணீம் ।
ஸாந்த்வயந்த்யப்ரவீத்த்ரு'ஷ்டா திஷ்ட்யா தர்மமவேக்ஷஸே ॥ 30 ॥
த்யக்த்வா ஜ்ஞாதிஜநம் ஸீதே மாநம்ரு'த்தம் ச பாமிநி ।
அவருத்தம் வநே ராமம் திஷ்ட்யா த்வமநுகச்சஸி ॥ 31 ॥
நகரஸ்தோ வநஸ்தோ வா பாபோ வா யதி வா ஶுபஃ ।
யாஸாம் ஸ்த்ரீணாம் ப்ரியோ பர்தா தாஸாம் லோகா மஹோதயாஃ ॥ 32 ॥
துஶ்ஶீலஃ காமவ்ரு'த்தோ வா தநைர்வா பரிவர்ஜிதஃ ।
ஸ்த்ரீணாமார்யஸ்வபாவாநாம் பரமம் தைவதம் பதிஃ ॥ 33 ॥
நாதோ விஶிஷ்டம் பஶ்யாமி பாந்தவம் விம்ரு'ஶந்த்யஹம் ।
ஸர்வத்ர யோக்யம் வைதேஹி தபஃ க்ரு'தமிவாவ்யயம் ॥ 34 ॥
ந த்வேவமவகச்சந்தி குணதோஷமஸத்த்ஸ்ரியஃ ।
காமவக்தவ்யஹ்ரு'தயா பர்த்ரு'நாதாஶ்சரந்தி யாஃ ॥ 35 ॥
ப்ராப்நுவந்த்ய யஶஶ்சைவ தர்மப்ரம்ஶம் ச மைதிலி ।
அகார்யவஶமாபந்நாஃ ஸ்த்ரியோ யாஃ கலு தத்விதாஃ ॥ 36 ॥
த்வத்விதாஸ்து குணைர்யுக்தா த்ரு'ஷ்ட லோக பராவராஃ ।
ஸ்த்ரிய ஸ்ஸ்வர்கே சரிஷ்யந்தி யதா தர்மக்ரு'தஸ்ததா ॥ 37 ॥
ததேவமேநம் த்வமநுவ்ரதா ஸதீ பதிவ்ரதாநாம் ஸமயாநுவர்திநீ ।
பவ ஸ்வபர்து ஸ்ஸஹதர்மசாரிணீ யஶஶ்ச தர்மம் ச தத ஸ்ஸமாப்ஸ்யஸி ॥ 38 ॥
இத்யார்ஷே ஶ்ரீமத்ராமாயணே வால்மீகீய ஆதிகாவ்யே அயோத்யாகாண்டே ஸப்ததஶாதிகஶததமஸ்ஸர்கஃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe ayodhyākāṇḍam |
atha saptadaśādhikaśatatamassargaḥ |
rāghava stvatha yāteṣu tapasviṣu vicintayan |
na tatrārocayadvāsaṃ kāraṇairbahubhistadā || 1 ||
iha me bharato dṛṣṭo mātaraśca sanāgarāḥ |
sā ca me smṛtiranveti tānnityamanuśocataḥ || 2 ||
skandhāvāraniveśena tena tasya mahātmanaḥ |
hayahastikarīṣaiśca upamardaḥ kṛto bhṛśam || 3 ||
tasmādanyatra gacchāma iti sañcintya rāghavaḥ |
prātiṣṭhata sa vaidehyā lakṣmaṇena ca saṅgataḥ || 4 ||
so'trerāśramamāsādya taṃ vavande mahāyaśāḥ |
taṃ cāpi bhagavānatriḥ putravatpratyapadyata || 5 ||
svayamātithyamādiśya sarvamanyatsusatkṛtam |
saumitriṃ ca mahābhāgāṃ sītāṃ ca samasāntvayat || 6 ||
patnīṃ ca samanuprāptāṃ vṛddhāmāmantrya satkṛtām |
sāntvayāmāsa dharmajñaḥ sarvabhūtahite rataḥ || 7 ||
ānasūyāṃ mahābhāgāṃ tāpasīṃ dharmacāriṇīṃ pratigṛhṇīṣva vaidehīmabravīdṛṣisattamaḥ |
rāmāya cā'cacakṣe tāṃ tāpasīṃ dharmacāriṇīm || 8 ||
daśa varṣāṇyanāvṛṣṭyā dagdhe loke nirantaram || 9 ||
yayā mūlaphale sṛṣṭe jāhnavī ca pravartitā |
ugreṇa tapasā yuktā niyamaiścāpyalaṅkṛtā || 10 ||
daśa varṣa sahāsrāṇi tayā taptaṃ mahattapaḥ |
anasūyā vratai ssnātā pratyūhāśca nivartitāḥ || 11 ||
devakāryanimittaṃ ca yayā santvaramāṇayā |
daśarātraṃ kṛtā rātri sseyaṃ māteva te'nagha || 12 ||
daśa varṣāṇyanāvṛṣṭyā dagdhe loke nirantaram || 13 ||
yayā mūlaphale sṛṣṭe jāhnavī ca pravartitā |
ugreṇa tapasā yuktā niyamaiścāpyalaṅkṛtā || 14 ||
daśa varṣasahāsrāṇi yayā taptaṃ mahat tapaḥ |
anasūyā vratai ssnātā pratyūhāśca nivartitāḥ || 15 ||
devakāryanimittaṃ ca yayā santvaramāṇayā |
daśarātraṃ kṛtā rātri sseyaṃ māteva te'nagha || 16 ||
daśa varṣāṇyanāvṛṣṭyā dagdhe loke nirantaram || 17 ||
yayā mūlaphale sṛṣṭe jāhnavī ca pravartitā |
ugreṇa tapasā yuktā niyamaiścāpyalaṅkṛtā || 18 ||
daśa varṣa sahāsrāṇi tayā taptaṃ mahattapaḥ |
anasūyā vratai ssnātā pratyūhāśca nivartitāḥ || 19 ||
devakāryanimittaṃ ca yayā santvaramāṇayā |
daśarātraṃ kṛtā rātri sseyaṃ māteva te'nagha || 20 ||
tāmimāṃ sarvabhūtānāṃ namaskāryāṃ yaśasvinīṃ abhigacchatu vaidehī vṛddhāmakrodhanāṃ sadā |
anasūyeti yā loke karmabhiḥ khyātimāgatā || 21 ||
evaṃ bruvāṇaṃ tamṛṣiṃ tathetyuktvā sa rāghavaḥ |
sītāmuvāca dharmajñāmidaṃ vacanamuttamam || 22 ||
rājaputri śrutamidaṃ munerasya samīritam |
śreyo'rthamātmanaśśīghramabhigaccha tapasvinīm || 23 ||
sītā tvetada vacaḥ śrutvā rāghavasya hitaiṣiṇaḥ |
tāmatripantīṃ dharmajñāmabhicakrāma maithilī || 24 ||
śithilāṃ valitāṃ vṛddhāṃ jarāpāṇḍuramūrdhajām |
satataṃ vepamānāṅgīṃ pravāte kadalīṃ yathā || 25 ||
tāṃ tu sītā mahābhāgāmanasūyāṃ pativratām |
abhyavādayadavyagrā svaṃ nāma samudāharat || 26 ||
śithilāṃ valitāṃ vṛddhāṃ jarāpāṇḍuramūrdhajām |
satataṃ vepamānāṅgīṃ pravāte kadalīṃ yathā || 27 ||
tāṃ tu sītā mahābhāgāmanasūyāṃ pativratām |
abhyavādayadavyagrā svannāma samudāharat || 28 ||
abhivādya ca vaidehī tāpasīṃ tāmaninditām |
baddhāñjalipuṭā hṛṣṭā paryapṛcchadanāmayam || 29 ||
tatassītāṃ mahābhāgāṃ dṛṣṭvā tāṃ dharmacāriṇīm |
sāntvayantyabravīddhṛṣṭā diṣṭyā dharmamavekṣase || 30 ||
tyaktvā jñātijanaṃ sīte mānamṛddhaṃ ca bhāmini |
avaruddhaṃ vane rāmaṃ diṣṭyā tvamanugacchasi || 31 ||
nagarastho vanastho vā pāpo vā yadi vā śubhaḥ |
yāsāṃ strīṇāṃ priyo bhartā tāsāṃ lokā mahodayāḥ || 32 ||
duśśīlaḥ kāmavṛtto vā dhanairvā parivarjitaḥ |
strīṇāmāryasvabhāvānāṃ paramaṃ daivataṃ patiḥ || 33 ||
nāto viśiṣṭaṃ paśyāmi bāndhavaṃ vimṛśantyaham |
sarvatra yogyaṃ vaidehi tapaḥ kṛtamivāvyayam || 34 ||
na tvevamavagacchanti guṇadoṣamasattsriyaḥ |
kāmavaktavyahṛdayā bhartṛnāthāścaranti yāḥ || 35 ||
prāpnuvantya yaśaścaiva dharmabhraṃśaṃ ca maithili |
akāryavaśamāpannāḥ striyo yāḥ khalu tadvidhāḥ || 36 ||
tvadvidhāstu guṇairyuktā dṛṣṭa loka parāvarāḥ |
striya ssvarge cariṣyanti yathā dharmakṛtastathā || 37 ||
tadevamenaṃ tvamanuvratā satī pativratānāṃ samayānuvartinī |
bhava svabhartu ssahadharmacāriṇī yaśaśca dharmaṃ ca tata ssamāpsyasi || 38 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye ayodhyākāṇḍe saptadaśādhikaśatatamassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे अयोध्याकाण्डम् ।
अथ सप्तदशाधिकशततमस्सर्गः ।
राघव स्त्वथ यातेषु तपस्विषु विचिन्तयन् ।
न तत्रारोचयद्वासं कारणैर्बहुभिस्तदा ॥ 1 ॥
इह मे भरतो दृष्टो मातरश्च सनागराः ।
सा च मे स्मृतिरन्वेति तान्नित्यमनुशोचतः ॥ 2 ॥
स्कन्धावारनिवेशेन तेन तस्य महात्मनः ।
हयहस्तिकरीषैश्च उपमर्दः कृतो भृशम् ॥ 3 ॥
तस्मादन्यत्र गच्छाम इति सञ्चिन्त्य राघवः ।
प्रातिष्ठत स वैदेह्या लक्ष्मणेन च सङ्गतः ॥ 4 ॥
सोऽत्रेराश्रममासाद्य तं ववन्दे महायशाः ।
तं चापि भगवानत्रिः पुत्रवत्प्रत्यपद्यत ॥ 5 ॥
स्वयमातिथ्यमादिश्य सर्वमन्यत्सुसत्कृतम् ।
सौमित्रिं च महाभागां सीतां च समसान्त्वयत् ॥ 6 ॥
पत्नीं च समनुप्राप्तां वृद्धामामन्त्र्य सत्कृताम् ।
सान्त्वयामास धर्मज्ञः सर्वभूतहिते रतः ॥ 7 ॥
आनसूयां महाभागां तापसीं धर्मचारिणीं प्रतिगृह्णीष्व वैदेहीमब्रवीदृषिसत्तमः ।
रामाय चाऽचचक्षे तां तापसीं धर्मचारिणीम् ॥ 8 ॥
दश वर्षाण्यनावृष्ट्या दग्धे लोके निरन्तरम् ॥ 9 ॥
यया मूलफले सृष्टे जाह्नवी च प्रवर्तिता ।
उग्रेण तपसा युक्ता नियमैश्चाप्यलङ्कृता ॥ 10 ॥
दश वर्ष सहास्राणि तया तप्तं महत्तपः ।
अनसूया व्रतै स्स्नाता प्रत्यूहाश्च निवर्तिताः ॥ 11 ॥
देवकार्यनिमित्तं च यया सन्त्वरमाणया ।
दशरात्रं कृता रात्रि स्सेयं मातेव तेऽनघ ॥ 12 ॥
दश वर्षाण्यनावृष्ट्या दग्धे लोके निरन्तरम् ॥ 13 ॥
यया मूलफले सृष्टे जाह्नवी च प्रवर्तिता ।
उग्रेण तपसा युक्ता नियमैश्चाप्यलङ्कृता ॥ 14 ॥
दश वर्षसहास्राणि यया तप्तं महत् तपः ।
अनसूया व्रतै स्स्नाता प्रत्यूहाश्च निवर्तिताः ॥ 15 ॥
देवकार्यनिमित्तं च यया सन्त्वरमाणया ।
दशरात्रं कृता रात्रि स्सेयं मातेव तेऽनघ ॥ 16 ॥
दश वर्षाण्यनावृष्ट्या दग्धे लोके निरन्तरम् ॥ 17 ॥
यया मूलफले सृष्टे जाह्नवी च प्रवर्तिता ।
उग्रेण तपसा युक्ता नियमैश्चाप्यलङ्कृता ॥ 18 ॥
दश वर्ष सहास्राणि तया तप्तं महत्तपः ।
अनसूया व्रतै स्स्नाता प्रत्यूहाश्च निवर्तिताः ॥ 19 ॥
देवकार्यनिमित्तं च यया सन्त्वरमाणया ।
दशरात्रं कृता रात्रि स्सेयं मातेव तेऽनघ ॥ 20 ॥
तामिमां सर्वभूतानां नमस्कार्यां यशस्विनीं अभिगच्छतु वैदेही वृद्धामक्रोधनां सदा ।
अनसूयेति या लोके कर्मभिः ख्यातिमागता ॥ 21 ॥
एवं ब्रुवाणं तमृषिं तथेत्युक्त्वा स राघवः ।
सीतामुवाच धर्मज्ञामिदं वचनमुत्तमम् ॥ 22 ॥
राजपुत्रि श्रुतमिदं मुनेरस्य समीरितम् ।
श्रेयोऽर्थमात्मनश्शीघ्रमभिगच्छ तपस्विनीम् ॥ 23 ॥
सीता त्वेतद वचः श्रुत्वा राघवस्य हितैषिणः ।
तामत्रिपन्तीं धर्मज्ञामभिचक्राम मैथिली ॥ 24 ॥
शिथिलां वलितां वृद्धां जरापाण्डुरमूर्धजाम् ।
सततं वेपमानाङ्गीं प्रवाते कदलीं यथा ॥ 25 ॥
तां तु सीता महाभागामनसूयां पतिव्रताम् ।
अभ्यवादयदव्यग्रा स्वं नाम समुदाहरत् ॥ 26 ॥
शिथिलां वलितां वृद्धां जरापाण्डुरमूर्धजाम् ।
सततं वेपमानाङ्गीं प्रवाते कदलीं यथा ॥ 27 ॥
तां तु सीता महाभागामनसूयां पतिव्रताम् ।
अभ्यवादयदव्यग्रा स्वन्नाम समुदाहरत् ॥ 28 ॥
अभिवाद्य च वैदेही तापसीं तामनिन्दिताम् ।
बद्धाञ्जलिपुटा हृष्टा पर्यपृच्छदनामयम् ॥ 29 ॥
ततस्सीतां महाभागां दृष्ट्वा तां धर्मचारिणीम् ।
सान्त्वयन्त्यब्रवीद्धृष्टा दिष्ट्या धर्ममवेक्षसे ॥ 30 ॥
त्यक्त्वा ज्ञातिजनं सीते मानमृद्धं च भामिनि ।
अवरुद्धं वने रामं दिष्ट्या त्वमनुगच्छसि ॥ 31 ॥
नगरस्थो वनस्थो वा पापो वा यदि वा शुभः ।
यासां स्त्रीणां प्रियो भर्ता तासां लोका महोदयाः ॥ 32 ॥
दुश्शीलः कामवृत्तो वा धनैर्वा परिवर्जितः ।
स्त्रीणामार्यस्वभावानां परमं दैवतं पतिः ॥ 33 ॥
नातो विशिष्टं पश्यामि बान्धवं विमृशन्त्यहम् ।
सर्वत्र योग्यं वैदेहि तपः कृतमिवाव्ययम् ॥ 34 ॥
न त्वेवमवगच्छन्ति गुणदोषमसत्त्स्रियः ।
कामवक्तव्यहृदया भर्तृनाथाश्चरन्ति याः ॥ 35 ॥
प्राप्नुवन्त्य यशश्चैव धर्मभ्रंशं च मैथिलि ।
अकार्यवशमापन्नाः स्त्रियो याः खलु तद्विधाः ॥ 36 ॥
त्वद्विधास्तु गुणैर्युक्ता दृष्ट लोक परावराः ।
स्त्रिय स्स्वर्गे चरिष्यन्ति यथा धर्मकृतस्तथा ॥ 37 ॥
तदेवमेनं त्वमनुव्रता सती पतिव्रतानां समयानुवर्तिनी ।
भव स्वभर्तु स्सहधर्मचारिणी यशश्च धर्मं च तत स्समाप्स्यसि ॥ 38 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये अयोध्याकाण्डे सप्तदशाधिकशततमस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe ayodhyākāṇḍam |
atha saptadaśādhikaśatatamassargaḥ |
rāghava stvatha yāteṣu tapasviṣu vicintayan |
na tatrārocayadvāsaṃ kāraṇairbahubhistadā || 1 ||
iha me bharato dṛṣṭo mātaraśca sanāgarāḥ |
sā ca me smṛtiranveti tānnityamanuśocataḥ || 2 ||
skandhāvāraniveśena tena tasya mahātmanaḥ |
hayahastikarīṣaiśca upamardaḥ kṛto bhṛśam || 3 ||
tasmādanyatra gacchāma iti sañcintya rāghavaḥ |
prātiṣṭhata sa vaidehyā lakṣmaṇena ca saṅgataḥ || 4 ||
so'trerāśramamāsādya taṃ vavande mahāyaśāḥ |
taṃ cāpi bhagavānatriḥ putravatpratyapadyata || 5 ||
svayamātithyamādiśya sarvamanyatsusatkṛtam |
saumitriṃ ca mahābhāgāṃ sītāṃ ca samasāntvayat || 6 ||
patnīṃ ca samanuprāptāṃ vṛddhāmāmantrya satkṛtām |
sāntvayāmāsa dharmajñaḥ sarvabhūtahite rataḥ || 7 ||
ānasūyāṃ mahābhāgāṃ tāpasīṃ dharmacāriṇīṃ pratigṛhṇīṣva vaidehīmabravīdṛṣisattamaḥ |
rāmāya cā'cacakṣe tāṃ tāpasīṃ dharmacāriṇīm || 8 ||
daśa varṣāṇyanāvṛṣṭyā dagdhe loke nirantaram || 9 ||
yayā mūlaphale sṛṣṭe jāhnavī ca pravartitā |
ugreṇa tapasā yuktā niyamaiścāpyalaṅkṛtā || 10 ||
daśa varṣa sahāsrāṇi tayā taptaṃ mahattapaḥ |
anasūyā vratai ssnātā pratyūhāśca nivartitāḥ || 11 ||
devakāryanimittaṃ ca yayā santvaramāṇayā |
daśarātraṃ kṛtā rātri sseyaṃ māteva te'nagha || 12 ||
daśa varṣāṇyanāvṛṣṭyā dagdhe loke nirantaram || 13 ||
yayā mūlaphale sṛṣṭe jāhnavī ca pravartitā |
ugreṇa tapasā yuktā niyamaiścāpyalaṅkṛtā || 14 ||
daśa varṣasahāsrāṇi yayā taptaṃ mahat tapaḥ |
anasūyā vratai ssnātā pratyūhāśca nivartitāḥ || 15 ||
devakāryanimittaṃ ca yayā santvaramāṇayā |
daśarātraṃ kṛtā rātri sseyaṃ māteva te'nagha || 16 ||
daśa varṣāṇyanāvṛṣṭyā dagdhe loke nirantaram || 17 ||
yayā mūlaphale sṛṣṭe jāhnavī ca pravartitā |
ugreṇa tapasā yuktā niyamaiścāpyalaṅkṛtā || 18 ||
daśa varṣa sahāsrāṇi tayā taptaṃ mahattapaḥ |
anasūyā vratai ssnātā pratyūhāśca nivartitāḥ || 19 ||
devakāryanimittaṃ ca yayā santvaramāṇayā |
daśarātraṃ kṛtā rātri sseyaṃ māteva te'nagha || 20 ||
tāmimāṃ sarvabhūtānāṃ namaskāryāṃ yaśasvinīṃ abhigacchatu vaidehī vṛddhāmakrodhanāṃ sadā |
anasūyeti yā loke karmabhiḥ khyātimāgatā || 21 ||
evaṃ bruvāṇaṃ tamṛṣiṃ tathetyuktvā sa rāghavaḥ |
sītāmuvāca dharmajñāmidaṃ vacanamuttamam || 22 ||
rājaputri śrutamidaṃ munerasya samīritam |
śreyo'rthamātmanaśśīghramabhigaccha tapasvinīm || 23 ||
sītā tvetada vacaḥ śrutvā rāghavasya hitaiṣiṇaḥ |
tāmatripantīṃ dharmajñāmabhicakrāma maithilī || 24 ||
śithilāṃ valitāṃ vṛddhāṃ jarāpāṇḍuramūrdhajām |
satataṃ vepamānāṅgīṃ pravāte kadalīṃ yathā || 25 ||
tāṃ tu sītā mahābhāgāmanasūyāṃ pativratām |
abhyavādayadavyagrā svaṃ nāma samudāharat || 26 ||
śithilāṃ valitāṃ vṛddhāṃ jarāpāṇḍuramūrdhajām |
satataṃ vepamānāṅgīṃ pravāte kadalīṃ yathā || 27 ||
tāṃ tu sītā mahābhāgāmanasūyāṃ pativratām |
abhyavādayadavyagrā svannāma samudāharat || 28 ||
abhivādya ca vaidehī tāpasīṃ tāmaninditām |
baddhāñjalipuṭā hṛṣṭā paryapṛcchadanāmayam || 29 ||
tatassītāṃ mahābhāgāṃ dṛṣṭvā tāṃ dharmacāriṇīm |
sāntvayantyabravīddhṛṣṭā diṣṭyā dharmamavekṣase || 30 ||
tyaktvā jñātijanaṃ sīte mānamṛddhaṃ ca bhāmini |
avaruddhaṃ vane rāmaṃ diṣṭyā tvamanugacchasi || 31 ||
nagarastho vanastho vā pāpo vā yadi vā śubhaḥ |
yāsāṃ strīṇāṃ priyo bhartā tāsāṃ lokā mahodayāḥ || 32 ||
duśśīlaḥ kāmavṛtto vā dhanairvā parivarjitaḥ |
strīṇāmāryasvabhāvānāṃ paramaṃ daivataṃ patiḥ || 33 ||
nāto viśiṣṭaṃ paśyāmi bāndhavaṃ vimṛśantyaham |
sarvatra yogyaṃ vaidehi tapaḥ kṛtamivāvyayam || 34 ||
na tvevamavagacchanti guṇadoṣamasattsriyaḥ |
kāmavaktavyahṛdayā bhartṛnāthāścaranti yāḥ || 35 ||
prāpnuvantya yaśaścaiva dharmabhraṃśaṃ ca maithili |
akāryavaśamāpannāḥ striyo yāḥ khalu tadvidhāḥ || 36 ||
tvadvidhāstu guṇairyuktā dṛṣṭa loka parāvarāḥ |
striya ssvarge cariṣyanti yathā dharmakṛtastathā || 37 ||
tadevamenaṃ tvamanuvratā satī pativratānāṃ samayānuvartinī |
bhava svabhartu ssahadharmacāriṇī yaśaśca dharmaṃ ca tata ssamāpsyasi || 38 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye ayodhyākāṇḍe saptadaśādhikaśatatamassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Tamil script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.