ஶ்ரீமத்வால்மீகீய ராமாயணே அயோத்யாகாண்டம் ।
அத சதுஶ்சத்வாரிம்ஶஸ்ஸர்கஃ ।
விலபந்தீ ததா தாம் து கௌஸல்யாம் ப்ரமதோத்தமாம் ।
இதம் தர்மே ஸ்திதா தர்ம்யம் ஸுமித்ரா வாக்யமப்ரவீத் ॥ 1 ॥
தவார்யே ஸத்குணைர்யுக்தஃ புத்ர ஸ்ஸ புருஷோத்தமஃ ।
கிம் தே விலபிதேநைவம் க்ரு'பணம் ருதிதேந வா ॥ 2 ॥
யஸ்தவார்யே கதஃ புத்ரஸ்த்யக்த்வா ராஜ்யம் மஹாபலஃ ।
ஸாது குர்வந் மஹாத்மாநம் பிதரம் ஸத்யவாதிநம் ॥ 3 ॥
ஶிஷ்டைராசரிதே ஸம்யக்சஶ்வத்ப்ரேத்யபலோதயே ।
ராமோ தர்மே ஸ்தித ஶ்ரேஷ்டோ ந ஸ ஶோச்யஃ கதாசந ॥ 4 ॥
வர்ததே சோத்தமாம் வ்ரு'த்திம் லக்ஷ்மணோऽஸ்மிந் ஸதாநகஃ ।
தயாவாந் ஸர்வபூதேஷு லாபஸ்தஸ்ய மஹாத்மநஃ ॥ 5 ॥
அரண்யவாஸே யத்துஃகம் ஜாநதீ வை ஸுகோசிதா ।
அநுகச்சதி வைதேஹீ தர்மாத்மாநம் தவாத்மஜம் ॥ 6 ॥
கீர்திபூதாம் பதாகாம் யோ லோகே ப்ரமயதி ப்ரபுஃ ।
தர்மஸத்யவ்ரததநஃ கிம் ந ப்ராப்தஸ்தவாத்மஜஃ ॥ 7 ॥
வ்யக்தம் ராமஸ்ய விஜ்ஞாய ஶௌசம் மாஹாத்ம்யமுத்தமம் ।
ந காத்ரமம்ஶுபி ஸ்ஸூர்ய ஸ்ஸந்தாபயிதுமர்ஹதி ॥ 8 ॥
ஶிவஸ்ஸர்வேஷு காலேஷு காநநேப்யோ விநிஸ்ஸ்ரு'தஃ ।
ராகவம் யுக்தஶீதோஷ்ணஸ்ஸேவிஷ்யதி ஸுகோऽநிலஃ ॥ 9 ॥
ஶயாநமநகம் ராத்ரௌ பிதேவாபிபரிஷ்வஜந் ।
ரஶ்மிபி ஸ்ஸம்ஸ்ப்ரு'ஶந் ஶீதைஶ்சந்த்ரமாஹ்லாதயிஷ்யதி ॥ 10 ॥
ததௌ சாஸ்த்ராணி திவ்யாநி யஸ்மை ப்ரஹ்மா மஹௌஜஸே ।
தாநவேந்த்ரம் ஹதம் த்ரு'ஷ்ட்வா திமித்வஜஸுதம் ரணே ॥ 11 ॥
ஸ ஶூரஃ புருஷவ்யாக்ரஃ ஸ்வபாஹுபலமாஶ்ரிதஃ ।
அஸந்த்ரஸ்தோऽப்யரணஸ்தோ வேஶ்மநீவ நிவத்ஸ்யதி ॥ 12 ॥
யஸ்யேஷுபதமாஸாத்ய விநாஶம் யாந்தி ஶத்ரவஃ ।
கதம் ந ப்ரு'திவீ தஸ்ய ஶாஸநே ஸ்தாதுமர்ஹதி ॥ 13 ॥
யா ஶ்ரீ ஶ்ஶௌர்யம் ச ராமஸ்ய யா ச கல்யாணஸத்வதா ।
நிவ்ரு'த்தாரண்யவாஸ ஸ்ஸ க்ஷிப்ரம் ராஜ்யமவாப்ஸ்யதி ॥ 14 ॥
ஸூர்யஸ்யாபி பவேத்ஸூர்யோ ஹ்யக்நேரக்நி ப்ரபோஃ ப்ரபுஃ ।
ஶ்ரியஃ ஶ்ரீஶ்ச பவேதக்ர்யா கீர்திஃ கீர்த்யாஃ க்ஷமாக்ஷமா ॥ 15 ॥
தைவதம் தைவதாநாம் ச பூதாநாம் பூதஸத்தமஃ ।
தஸ்ய கே ஹ்யகுணா தேவி வநே வாப்யதவா புரே ॥ 16 ॥
ப்ரு'திவ்யா ஸஹ வைதேஹ்யா ஶ்ரியா ச புருஷர்ஷபஃ ।
க்ஷிப்ரம் திஸ்ரு'பிரேதாபி ஸ்ஸஹ ராமோऽபிஷேக்ஷ்யதே ॥ 17 ॥
துஃகஜம் விஸ்ரு'ஜந்த்யஸ்ரம் நிஷ்க்ராமந்தமுதீக்ஷ்ய யம் ।
அயோத்யாயாம் ஜநாஸ்ஸர்வே ஶோகவேகஸமாஹதாஃ ॥ 18 ॥
குஶசீரதரம் தேவம் கச்சந்தமபராஜிதம் ।
ஸீதேவாநுகதா லக்ஷ்மீ ஸ்தஸ்ய கிம் நாம துர்லபம் ॥ 19 ॥
தநுர்க்ரஹவரோ யஸ்ய பாணகட்காஸ்த்ரப்ரு'த்ஸ்வயம் ।
லக்ஷ்மணோ வ்ரஜதி ஹ்யக்ரே தஸ்ய கிம் நாம துர்லபம் ॥ 20 ॥
நிவ்ரு'த்தவநவாஸம் தம் த்ரஷ்டாஸி புநராகதம் ।
ஜஹிஶோகம் ச மோஹம் ச தேவி ஸத்யம் ப்ரவீமி தே ॥ 21 ॥
ஶிரஸா சரணாவேதௌ வந்தமாநமநிந்திதே புநர்த்ரக்ஷ்யஸி கல்யாணி புத்ரம் சந்த்ரமிவோதிதம் ॥ 22 ॥
புநஃ ப்ரவிஷ்டம் த்ரு'ஷ்ட்வா தமபிஷிக்தம் மஹாஶ்ரியம் ।
ஸமுத்ஸ்ரக்ஷ்யஸி நேத்ராப்யாம் க்ஷிப்ரமாநந்தஜம் பயஃ ॥ 23 ॥
மா ஶோகோ தேவி துஃகம் வா ந ராமே த்ரு'ஶ்யதேऽஶிவம் ।
க்ஷிப்ரம் த்ரக்ஷ்யஸி புத்ரம் த்வம் ஸஸீதம் ஸஹலக்ஷ்மணம் ॥ 24 ॥
த்வயா ஶேஷோ ஜநஶ்சைவ ஸமாஶ்வாஸ்யோ யதாऽநகே ।
கிமிதாநீமிதம் தேவி கரோஷி ஹ்ரு'தி விக்லபம் ॥ 25 ॥
நார்ஹா த்வம் ஶோசிதும் தேவி யஸ்யாஸ்தே ராகவஸ்ஸுதஃ ।
ந ஹி ராமாத்பரோ லோகே வித்யதே ஸத்பதே ஸ்திதஃ ॥ 26 ॥
அபிவாதயமாநம் தம் த்ரு'ஷ்ட்வா ஸஸுஹ்ரு'தம் ஸுதம் ।
முதாऽஶ்ர்ரு' மோக்ஷ்யஸே க்ஷிப்ரம் மேகலேகேவ வார்ஷிகீ ॥ 27 ॥
புத்ரஸ்தே வரதஃ க்ஷிப்ரமயோத்யாம் புநராகதஃ ।
பாணிப்யாம் ம்ரு'துபீநாப்யாம் சரணௌ பீடயிஷ்யதி ॥ 28 ॥
அபிவாத்ய நமஸ்யந்தம் ஶூரம் ஸஸுஹ்ரு'தம் ஸுதம் ।
முதாऽஸ்ரைஃ ப்ரோக்ஷ்யஸி புநர்மேகராஜிரிவாசலம் ॥ 29 ॥
ஆஶ்வாஸயந்தீ விவிதைஶ்ச வாக்யை ர்வாக்யோபசாரே குஶலாऽநவத்யா ।
ராமஸ்ய தாம் மாதரமேவமுக்த்வா தேவீ ஸுமித்ரா விரராம ராமா ॥ 30 ॥
நிஶம்ய தல்லக்ஷ்மணமாத்ரு'வாக்யம் ராமஸ்ய மாதுர்நரதேவபத்ந்யாஃ ।
ஸத்யஶ்ஶரீரே விநநாஶ ஶோகஃ ஶரத்கதோ மேக இவால்பதோயஃ ॥ 31 ॥
இத்யார்ஷே ஶ்ரீமத்ராமாயணே வால்மீகீய ஆதிகாவ்யே அயோத்யாகாண்டே சதுஶ்சத்வாரிம்ஶஸ்ஸர்கஃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe ayodhyākāṇḍam |
atha catuścatvāriṃśassargaḥ |
vilapantī tathā tāṃ tu kausalyāṃ pramadottamām |
idaṃ dharme sthitā dharmyaṃ sumitrā vākyamabravīt || 1 ||
tavārye sadguṇairyuktaḥ putra ssa puruṣottamaḥ |
kiṃ te vilapitenaivaṃ kṛpaṇaṃ ruditena vā || 2 ||
yastavārye gataḥ putrastyaktvā rājyaṃ mahābalaḥ |
sādhu kurvan mahātmānaṃ pitaraṃ satyavādinam || 3 ||
śiṣṭairācarite samyakchaśvatpretyaphalodaye |
rāmo dharme sthita śreṣṭho na sa śocyaḥ kadācana || 4 ||
vartate cottamāṃ vṛttiṃ lakṣmaṇo'smin sadānaghaḥ |
dayāvān sarvabhūteṣu lābhastasya mahātmanaḥ || 5 ||
araṇyavāse yadduḥkhaṃ jānatī vai sukhocitā |
anugacchati vaidehī dharmātmānaṃ tavātmajam || 6 ||
kīrtibhūtāṃ patākāṃ yo loke bhramayati prabhuḥ |
dharmasatyavratadhanaḥ kiṃ na prāptastavātmajaḥ || 7 ||
vyaktaṃ rāmasya vijñāya śaucaṃ māhātmyamuttamam |
na gātramaṃśubhi ssūrya ssantāpayitumarhati || 8 ||
śivassarveṣu kāleṣu kānanebhyo vinissṛtaḥ |
rāghavaṃ yuktaśītoṣṇasseviṣyati sukho'nilaḥ || 9 ||
śayānamanaghaṃ rātrau pitevābhipariṣvajan |
raśmibhi ssaṃspṛśan śītaiścandramāhlādayiṣyati || 10 ||
dadau cāstrāṇi divyāni yasmai brahmā mahaujase |
dānavendraṃ hataṃ dṛṣṭvā timidhvajasutaṃ raṇe || 11 ||
sa śūraḥ puruṣavyāghraḥ svabāhubalamāśritaḥ |
asantrasto'pyaraṇastho veśmanīva nivatsyati || 12 ||
yasyeṣupathamāsādya vināśaṃ yānti śatravaḥ |
kathaṃ na pṛthivī tasya śāsane sthātumarhati || 13 ||
yā śrī śśauryaṃ ca rāmasya yā ca kalyāṇasatvatā |
nivṛttāraṇyavāsa ssa kṣipraṃ rājyamavāpsyati || 14 ||
sūryasyāpi bhavetsūryo hyagneragni prabhoḥ prabhuḥ |
śriyaḥ śrīśca bhavedagryā kīrtiḥ kīrtyāḥ kṣamākṣamā || 15 ||
daivataṃ daivatānāṃ ca bhūtānāṃ bhūtasattamaḥ |
tasya ke hyaguṇā devi vane vāpyathavā pure || 16 ||
pṛthivyā saha vaidehyā śriyā ca puruṣarṣabhaḥ |
kṣipraṃ tisṛbhiretābhi ssaha rāmo'bhiṣekṣyate || 17 ||
duḥkhajaṃ visṛjantyasraṃ niṣkrāmantamudīkṣya yam |
ayodhyāyāṃ janāssarve śokavegasamāhatāḥ || 18 ||
kuśacīradharaṃ devaṃ gacchantamaparājitam |
sītevānugatā lakṣmī stasya kiṃ nāma durlabham || 19 ||
dhanurgrahavaro yasya bāṇakhaḍgāstrabhṛtsvayam |
lakṣmaṇo vrajati hyagre tasya kiṃ nāma durlabham || 20 ||
nivṛttavanavāsaṃ taṃ draṣṭāsi punarāgatam |
jahiśokaṃ ca mohaṃ ca devi satyaṃ bravīmi te || 21 ||
śirasā caraṇāvetau vandamānamanindite punardrakṣyasi kalyāṇi putraṃ candramivoditam || 22 ||
punaḥ praviṣṭaṃ dṛṣṭvā tamabhiṣiktaṃ mahāśriyam |
samutsrakṣyasi netrābhyāṃ kṣipramānandajaṃ payaḥ || 23 ||
mā śoko devi duḥkhaṃ vā na rāme dṛśyate'śivam |
kṣipraṃ drakṣyasi putraṃ tvaṃ sasītaṃ sahalakṣmaṇam || 24 ||
tvayā śeṣo janaścaiva samāśvāsyo yadā'naghe |
kimidānīmidaṃ devi karoṣi hṛdi viklabam || 25 ||
nārhā tvaṃ śocituṃ devi yasyāste rāghavassutaḥ |
na hi rāmātparo loke vidyate satpathe sthitaḥ || 26 ||
abhivādayamānaṃ taṃ dṛṣṭvā sasuhṛdaṃ sutam |
mudā'śrṛ mokṣyase kṣipraṃ meghalekheva vārṣikī || 27 ||
putraste varadaḥ kṣipramayodhyāṃ punarāgataḥ |
pāṇibhyāṃ mṛdupīnābhyāṃ caraṇau pīḍayiṣyati || 28 ||
abhivādya namasyantaṃ śūraṃ sasuhṛdaṃ sutam |
mudā'sraiḥ prokṣyasi punarmegharājirivācalam || 29 ||
āśvāsayantī vividhaiśca vākyai rvākyopacāre kuśalā'navadyā |
rāmasya tāṃ mātaramevamuktvā devī sumitrā virarāma rāmā || 30 ||
niśamya tallakṣmaṇamātṛvākyaṃ rāmasya māturnaradevapatnyāḥ |
sadyaśśarīre vinanāśa śokaḥ śaradgato megha ivālpatoyaḥ || 31 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye ayodhyākāṇḍe catuścatvāriṃśassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे अयोध्याकाण्डम् ।
अथ चतुश्चत्वारिंशस्सर्गः ।
विलपन्ती तथा तां तु कौसल्यां प्रमदोत्तमाम् ।
इदं धर्मे स्थिता धर्म्यं सुमित्रा वाक्यमब्रवीत् ॥ 1 ॥
तवार्ये सद्गुणैर्युक्तः पुत्र स्स पुरुषोत्तमः ।
किं ते विलपितेनैवं कृपणं रुदितेन वा ॥ 2 ॥
यस्तवार्ये गतः पुत्रस्त्यक्त्वा राज्यं महाबलः ।
साधु कुर्वन् महात्मानं पितरं सत्यवादिनम् ॥ 3 ॥
शिष्टैराचरिते सम्यक्छश्वत्प्रेत्यफलोदये ।
रामो धर्मे स्थित श्रेष्ठो न स शोच्यः कदाचन ॥ 4 ॥
वर्तते चोत्तमां वृत्तिं लक्ष्मणोऽस्मिन् सदानघः ।
दयावान् सर्वभूतेषु लाभस्तस्य महात्मनः ॥ 5 ॥
अरण्यवासे यद्दुःखं जानती वै सुखोचिता ।
अनुगच्छति वैदेही धर्मात्मानं तवात्मजम् ॥ 6 ॥
कीर्तिभूतां पताकां यो लोके भ्रमयति प्रभुः ।
धर्मसत्यव्रतधनः किं न प्राप्तस्तवात्मजः ॥ 7 ॥
व्यक्तं रामस्य विज्ञाय शौचं माहात्म्यमुत्तमम् ।
न गात्रमंशुभि स्सूर्य स्सन्तापयितुमर्हति ॥ 8 ॥
शिवस्सर्वेषु कालेषु काननेभ्यो विनिस्सृतः ।
राघवं युक्तशीतोष्णस्सेविष्यति सुखोऽनिलः ॥ 9 ॥
शयानमनघं रात्रौ पितेवाभिपरिष्वजन् ।
रश्मिभि स्संस्पृशन् शीतैश्चन्द्रमाह्लादयिष्यति ॥ 10 ॥
ददौ चास्त्राणि दिव्यानि यस्मै ब्रह्मा महौजसे ।
दानवेन्द्रं हतं दृष्ट्वा तिमिध्वजसुतं रणे ॥ 11 ॥
स शूरः पुरुषव्याघ्रः स्वबाहुबलमाश्रितः ।
असन्त्रस्तोऽप्यरणस्थो वेश्मनीव निवत्स्यति ॥ 12 ॥
यस्येषुपथमासाद्य विनाशं यान्ति शत्रवः ।
कथं न पृथिवी तस्य शासने स्थातुमर्हति ॥ 13 ॥
या श्री श्शौर्यं च रामस्य या च कल्याणसत्वता ।
निवृत्तारण्यवास स्स क्षिप्रं राज्यमवाप्स्यति ॥ 14 ॥
सूर्यस्यापि भवेत्सूर्यो ह्यग्नेरग्नि प्रभोः प्रभुः ।
श्रियः श्रीश्च भवेदग्र्या कीर्तिः कीर्त्याः क्षमाक्षमा ॥ 15 ॥
दैवतं दैवतानां च भूतानां भूतसत्तमः ।
तस्य के ह्यगुणा देवि वने वाप्यथवा पुरे ॥ 16 ॥
पृथिव्या सह वैदेह्या श्रिया च पुरुषर्षभः ।
क्षिप्रं तिसृभिरेताभि स्सह रामोऽभिषेक्ष्यते ॥ 17 ॥
दुःखजं विसृजन्त्यस्रं निष्क्रामन्तमुदीक्ष्य यम् ।
अयोध्यायां जनास्सर्वे शोकवेगसमाहताः ॥ 18 ॥
कुशचीरधरं देवं गच्छन्तमपराजितम् ।
सीतेवानुगता लक्ष्मी स्तस्य किं नाम दुर्लभम् ॥ 19 ॥
धनुर्ग्रहवरो यस्य बाणखड्गास्त्रभृत्स्वयम् ।
लक्ष्मणो व्रजति ह्यग्रे तस्य किं नाम दुर्लभम् ॥ 20 ॥
निवृत्तवनवासं तं द्रष्टासि पुनरागतम् ।
जहिशोकं च मोहं च देवि सत्यं ब्रवीमि ते ॥ 21 ॥
शिरसा चरणावेतौ वन्दमानमनिन्दिते पुनर्द्रक्ष्यसि कल्याणि पुत्रं चन्द्रमिवोदितम् ॥ 22 ॥
पुनः प्रविष्टं दृष्ट्वा तमभिषिक्तं महाश्रियम् ।
समुत्स्रक्ष्यसि नेत्राभ्यां क्षिप्रमानन्दजं पयः ॥ 23 ॥
मा शोको देवि दुःखं वा न रामे दृश्यतेऽशिवम् ।
क्षिप्रं द्रक्ष्यसि पुत्रं त्वं ससीतं सहलक्ष्मणम् ॥ 24 ॥
त्वया शेषो जनश्चैव समाश्वास्यो यदाऽनघे ।
किमिदानीमिदं देवि करोषि हृदि विक्लबम् ॥ 25 ॥
नार्हा त्वं शोचितुं देवि यस्यास्ते राघवस्सुतः ।
न हि रामात्परो लोके विद्यते सत्पथे स्थितः ॥ 26 ॥
अभिवादयमानं तं दृष्ट्वा ससुहृदं सुतम् ।
मुदाऽश्रृ मोक्ष्यसे क्षिप्रं मेघलेखेव वार्षिकी ॥ 27 ॥
पुत्रस्ते वरदः क्षिप्रमयोध्यां पुनरागतः ।
पाणिभ्यां मृदुपीनाभ्यां चरणौ पीडयिष्यति ॥ 28 ॥
अभिवाद्य नमस्यन्तं शूरं ससुहृदं सुतम् ।
मुदाऽस्रैः प्रोक्ष्यसि पुनर्मेघराजिरिवाचलम् ॥ 29 ॥
आश्वासयन्ती विविधैश्च वाक्यै र्वाक्योपचारे कुशलाऽनवद्या ।
रामस्य तां मातरमेवमुक्त्वा देवी सुमित्रा विरराम रामा ॥ 30 ॥
निशम्य तल्लक्ष्मणमातृवाक्यं रामस्य मातुर्नरदेवपत्न्याः ।
सद्यश्शरीरे विननाश शोकः शरद्गतो मेघ इवाल्पतोयः ॥ 31 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये अयोध्याकाण्डे चतुश्चत्वारिंशस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe ayodhyākāṇḍam |
atha catuścatvāriṃśassargaḥ |
vilapantī tathā tāṃ tu kausalyāṃ pramadottamām |
idaṃ dharme sthitā dharmyaṃ sumitrā vākyamabravīt || 1 ||
tavārye sadguṇairyuktaḥ putra ssa puruṣottamaḥ |
kiṃ te vilapitenaivaṃ kṛpaṇaṃ ruditena vā || 2 ||
yastavārye gataḥ putrastyaktvā rājyaṃ mahābalaḥ |
sādhu kurvan mahātmānaṃ pitaraṃ satyavādinam || 3 ||
śiṣṭairācarite samyakchaśvatpretyaphalodaye |
rāmo dharme sthita śreṣṭho na sa śocyaḥ kadācana || 4 ||
vartate cottamāṃ vṛttiṃ lakṣmaṇo'smin sadānaghaḥ |
dayāvān sarvabhūteṣu lābhastasya mahātmanaḥ || 5 ||
araṇyavāse yadduḥkhaṃ jānatī vai sukhocitā |
anugacchati vaidehī dharmātmānaṃ tavātmajam || 6 ||
kīrtibhūtāṃ patākāṃ yo loke bhramayati prabhuḥ |
dharmasatyavratadhanaḥ kiṃ na prāptastavātmajaḥ || 7 ||
vyaktaṃ rāmasya vijñāya śaucaṃ māhātmyamuttamam |
na gātramaṃśubhi ssūrya ssantāpayitumarhati || 8 ||
śivassarveṣu kāleṣu kānanebhyo vinissṛtaḥ |
rāghavaṃ yuktaśītoṣṇasseviṣyati sukho'nilaḥ || 9 ||
śayānamanaghaṃ rātrau pitevābhipariṣvajan |
raśmibhi ssaṃspṛśan śītaiścandramāhlādayiṣyati || 10 ||
dadau cāstrāṇi divyāni yasmai brahmā mahaujase |
dānavendraṃ hataṃ dṛṣṭvā timidhvajasutaṃ raṇe || 11 ||
sa śūraḥ puruṣavyāghraḥ svabāhubalamāśritaḥ |
asantrasto'pyaraṇastho veśmanīva nivatsyati || 12 ||
yasyeṣupathamāsādya vināśaṃ yānti śatravaḥ |
kathaṃ na pṛthivī tasya śāsane sthātumarhati || 13 ||
yā śrī śśauryaṃ ca rāmasya yā ca kalyāṇasatvatā |
nivṛttāraṇyavāsa ssa kṣipraṃ rājyamavāpsyati || 14 ||
sūryasyāpi bhavetsūryo hyagneragni prabhoḥ prabhuḥ |
śriyaḥ śrīśca bhavedagryā kīrtiḥ kīrtyāḥ kṣamākṣamā || 15 ||
daivataṃ daivatānāṃ ca bhūtānāṃ bhūtasattamaḥ |
tasya ke hyaguṇā devi vane vāpyathavā pure || 16 ||
pṛthivyā saha vaidehyā śriyā ca puruṣarṣabhaḥ |
kṣipraṃ tisṛbhiretābhi ssaha rāmo'bhiṣekṣyate || 17 ||
duḥkhajaṃ visṛjantyasraṃ niṣkrāmantamudīkṣya yam |
ayodhyāyāṃ janāssarve śokavegasamāhatāḥ || 18 ||
kuśacīradharaṃ devaṃ gacchantamaparājitam |
sītevānugatā lakṣmī stasya kiṃ nāma durlabham || 19 ||
dhanurgrahavaro yasya bāṇakhaḍgāstrabhṛtsvayam |
lakṣmaṇo vrajati hyagre tasya kiṃ nāma durlabham || 20 ||
nivṛttavanavāsaṃ taṃ draṣṭāsi punarāgatam |
jahiśokaṃ ca mohaṃ ca devi satyaṃ bravīmi te || 21 ||
śirasā caraṇāvetau vandamānamanindite punardrakṣyasi kalyāṇi putraṃ candramivoditam || 22 ||
punaḥ praviṣṭaṃ dṛṣṭvā tamabhiṣiktaṃ mahāśriyam |
samutsrakṣyasi netrābhyāṃ kṣipramānandajaṃ payaḥ || 23 ||
mā śoko devi duḥkhaṃ vā na rāme dṛśyate'śivam |
kṣipraṃ drakṣyasi putraṃ tvaṃ sasītaṃ sahalakṣmaṇam || 24 ||
tvayā śeṣo janaścaiva samāśvāsyo yadā'naghe |
kimidānīmidaṃ devi karoṣi hṛdi viklabam || 25 ||
nārhā tvaṃ śocituṃ devi yasyāste rāghavassutaḥ |
na hi rāmātparo loke vidyate satpathe sthitaḥ || 26 ||
abhivādayamānaṃ taṃ dṛṣṭvā sasuhṛdaṃ sutam |
mudā'śrṛ mokṣyase kṣipraṃ meghalekheva vārṣikī || 27 ||
putraste varadaḥ kṣipramayodhyāṃ punarāgataḥ |
pāṇibhyāṃ mṛdupīnābhyāṃ caraṇau pīḍayiṣyati || 28 ||
abhivādya namasyantaṃ śūraṃ sasuhṛdaṃ sutam |
mudā'sraiḥ prokṣyasi punarmegharājirivācalam || 29 ||
āśvāsayantī vividhaiśca vākyai rvākyopacāre kuśalā'navadyā |
rāmasya tāṃ mātaramevamuktvā devī sumitrā virarāma rāmā || 30 ||
niśamya tallakṣmaṇamātṛvākyaṃ rāmasya māturnaradevapatnyāḥ |
sadyaśśarīre vinanāśa śokaḥ śaradgato megha ivālpatoyaḥ || 31 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye ayodhyākāṇḍe catuścatvāriṃśassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Tamil script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.