2.28 அயோத்யாகாண்ட - அஷ்டாவிம்ஶ ஸர்கஃ

2.28 Ayodhyakanda - Ashtavimsha Sargah

✍️ Valmiki 🖋️ Tamil script
📄 Download PDF
ஶ்ரீமத்வால்மீகீய ராமாயணே அயோத்யாகாண்டம் ।
அத அஷ்டாவிம்ஶஸ்ஸர்கஃ ।
ஸ ஏவம் ப்ருவதீம் ஸீதாம் தர்மஜ்ஞோ தர்மவத்ஸலஃ ।
ந நேதும் குருதே புத்திம் வநே துஃகாநி சிந்தயந் ॥ 1 ॥
ஸாந்த்வயித்வா புநஸ்தாம் து பாஷ்பதூஷிதலோசநாம் ।
நிவர்தநார்தே தர்மாத்மா வாக்யமேததுவாச ஹ ॥ 2 ॥
ஸீதே மஹாகுலீநாऽஸி தர்மே ச நிரதா ஸதா ।
இஹாऽசர ஸ்வதர்மம் த்வம் மே யதா மநஸஸ்ஸுகம் ॥ 3 ॥
ஸீதே யதா த்வாம் வக்ஷ்யாமி ததா கார்யம் த்வயாऽபலே ।
வநே ஹி பஹவோ தோஷா வததஸ்தாந்நிபோத மே ॥ 4 ॥
ஸீதே விமுச்யதாமேஷா வநவாஸக்ரு'தா மதிஃ ।
பஹுதோஷம் ஹி காந்தாரம் வநமித்யபிதீயதே ॥ 5 ॥
ஹிதபுத்த்யா கலு வசோ மயைததபிதீயதே ।
ஸதா ஸுகம் ந ஜாநாமி துஃகமேவ ஸதா வநம் ॥ 6 ॥
கிரிநிர்சரஸம்பூதா கிரிகந்தர வாஸிநாம் ।
ஸிம்ஹாநாம் நிநதா துஃகா ஶ்ஶ்ரோதும் துஃகமதோ வநம் ॥ 7 ॥
க்ரீடமாநாஶ்ச விஸ்ரப்தா மத்தா ஶ்ஶூந்யே மஹாம்ரு'காஃ ।
த்ரு'ஷ்ட்வா ஸமபிவர்தந்தே ஸீதே துஃகமதோ வநம் ॥ 8 ॥
ஸக்ராஹா ஸ்ஸரிதஶ்சைவ பங்கவத்யஸ்ஸு துஸ்தராஃ ।
மத்தைரபி கஜைர்நித்யமதோ துஃகதரம் வநம் ॥ 9 ॥
லதாகண்டகஸங்கீர்ணாஃ க்ரு'கவாகூபநாதிதாஃ ।
நிரபாஶ்ச ஸுதுர்காஶ்ச மார்கா துஃகமதோ வநம் ॥ 10 ॥
ஸுப்யதே பர்ணஶய்யாஸு ஸ்வயம் பக்நாஸு பூதலே ।
ராத்ரிஷு ஶ்ரமகிந்நேந தஸ்மாத்துஃகதரம் வநம் ॥ 11 ॥
அஹோராத்ரம் ச ஸந்தோஷஃ கர்தவ்யோ நியதாத்மநா ।
பலைர்வ்ரு'க்ஷாவபதிதை ஸ்ஸீதே துஃகமதோ வநம் ॥ 12 ॥
உபவாஸஶ்ச கர்தவ்யோ யதா ப்ராணேந மைதிலி ।
ஜடாபாரஶ்ச கர்தவ்யோ வல்கலாம்பரதாரிணா ॥ 13 ॥
தேவதாநாம் பித்ரூணாம் கர்தவ்யம் விதிபூர்வகம் ।
ப்ராப்தாநாமதிதீநாம் ச நித்யஶஃ ப்ரதிபூஜநம் ॥ 14 ॥
கார்யஸ்த்ரிரபிஷேகஶ்ச காலே காலே ச நித்யஶஃ ।
சரதா நியமேநைவ தஸ்மாத்துஃகதரம் வநம் ॥ 15 ॥
உபஹாரஶ்ச கர்தவ்யஃ குஸுமை ஸ்ஸ்வயமாஹ்ரு'தைஃ ।
ஆர்ஷேண விதிநா வேத்யாம் பாலே துஃகமதோ வநம் ॥ 16 ॥
யதாலப்தேந கர்தவ்யஃ ஸந்தோஷஸ்தேந மைதிலி ।
யதாஹாரைர்வநசரை ர்நித்யம் துஃகமதோ வநம் ॥ 17 ॥
அதீவ வாதாஸ்திமிரம் புபுக்ஷா சாத்ர நித்யஶஃ ।
பயாநி ச மஹாந்த்யத்ர ததோ துஃகதரம் வநம் ॥ 18 ॥
ஸரீஸ்ரு'பாஶ்ச பஹவோ பஹுரூபாஶ்ச பாமிநி ।
சரந்தி ப்ரு'திவீம் தர்பாத்ததோ துஃகதரம் வநம் ॥ 19 ॥
நதீ நிலயநா ஸ்ஸர்பா நதீகுடிலகாமிநஃ ।
திஷட்ந்த்யாவ்ரு'த்ய பந்தாநம் ததோ துஃகதரம் வநம் ॥ 20 ॥
பதங்கா வ்ரு'ஶ்சிகாஃ கீடா தம்ஶாஶ்ச மஶகை ஸ்ஸஹ ।
பாதந்தே நித்யமபலே ஸர்வம் துஃகமதோ வநம் ॥ 21 ॥
த்ருமாஃ கண்டகிநஶ்சைவ குஶாஃ காஶாஶ்ச பாமிநி ।
வநே வ்யாகுலஶாகாக்ராஸ்தேந துஃகதரம் வநம் ॥ 22 ॥
காயக்லேஶாஶ்ச பஹவோ பயாநி விவிதாநி ச ।
அரண்யவாஸே வஸதோ துஃகமேவ ததோ வநம் ॥ 23 ॥
க்ரோதலோபௌ விமோக்தவ்யௌ கர்தவ்யா தபஸே மதிஃ ।
ந பேதவ்யம் ச பேதவ்யே நித்யம் துஃகமதோ வநம் ॥ 24 ॥
ததலம் தே வநம் கத்வா க்ஷமம் ந ஹி வநம் தவ ।
விம்ரு'ஶந்நிஹ பஶ்யாமி பஹுதோஷதரம் வநம் ॥ 25 ॥
வநந்து நேதும் ந க்ரு'தா மதிஸ்ததா பபூவ ராமேண யதா மஹாத்மநா ।
ந தஸ்ய ஸீதா வசநம் சகார த த்ததோऽப்ரவீத்ராமமிதம் ஸுதுஃகிதா ॥ 26 ॥
இத்யார்ஷே ஶ்ரீமத்ராமாயணே வால்மீகீய ஆதிகாவ்யே அயோத்யாகாண்டே அஷ்டாவிம்ஶஸ்ஸர்கஃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe ayodhyākāṇḍam |
atha aṣṭāviṃśassargaḥ |
sa evaṃ bruvatīṃ sītāṃ dharmajño dharmavatsalaḥ |
na netuṃ kurute buddhiṃ vane duḥkhāni cintayan || 1 ||
sāntvayitvā punastāṃ tu bāṣpadūṣitalocanām |
nivartanārthe dharmātmā vākyametaduvāca ha || 2 ||
sīte mahākulīnā'si dharme ca niratā sadā |
ihā'cara svadharmaṃ tvaṃ me yathā manasassukham || 3 ||
sīte yathā tvāṃ vakṣyāmi tathā kāryaṃ tvayā'bale |
vane hi bahavo doṣā vadatastānnibodha me || 4 ||
sīte vimucyatāmeṣā vanavāsakṛtā matiḥ |
bahudoṣaṃ hi kāntāraṃ vanamityabhidhīyate || 5 ||
hitabuddhyā khalu vaco mayaitadabhidhīyate |
sadā sukhaṃ na jānāmi duḥkhameva sadā vanam || 6 ||
girinirjharasambhūtā girikandara vāsinām |
siṃhānāṃ ninadā duḥkhā śśrotuṃ duḥkhamato vanam || 7 ||
krīḍamānāśca visrabdhā mattā śśūnye mahāmṛgāḥ |
dṛṣṭvā samabhivartante sīte duḥkhamato vanam || 8 ||
sagrāhā ssaritaścaiva paṅkavatyassu dustarāḥ |
mattairapi gajairnityamato duḥkhataraṃ vanam || 9 ||
latākaṇṭakasaṅkīrṇāḥ kṛkavākūpanāditāḥ |
nirapāśca sudurgāśca mārgā duḥkhamato vanam || 10 ||
supyate parṇaśayyāsu svayaṃ bhagnāsu bhūtale |
rātriṣu śramakhinnena tasmādduḥkhataraṃ vanam || 11 ||
ahorātraṃ ca santoṣaḥ kartavyo niyatātmanā |
phalairvṛkṣāvapatitai ssīte duḥkhamato vanam || 12 ||
upavāsaśca kartavyo yathā prāṇena maithili |
jaṭābhāraśca kartavyo valkalāmbaradhāriṇā || 13 ||
devatānāṃ pitrūṇāṃ kartavyaṃ vidhipūrvakam |
prāptānāmatithīnāṃ ca nityaśaḥ pratipūjanam || 14 ||
kāryastrirabhiṣekaśca kāle kāle ca nityaśaḥ |
caratā niyamenaiva tasmāddhuḥkhataraṃ vanam || 15 ||
upahāraśca kartavyaḥ kusumai ssvayamāhṛtaiḥ |
ārṣeṇa vidhinā vedyāṃ bāle duḥkhamato vanam || 16 ||
yathālabdhena kartavyaḥ santoṣastena maithili |
yatāhārairvanacarai rnityaṃ duḥkhamato vanam || 17 ||
atīva vātāstimiraṃ bubhukṣā cātra nityaśaḥ |
bhayāni ca mahāntyatra tato duḥkhataraṃ vanam || 18 ||
sarīsṛpāśca bahavo bahurūpāśca bhāmini |
caranti pṛthivīṃ darpāttato duḥkhataraṃ vanam || 19 ||
nadī nilayanā ssarpā nadīkuṭilagāminaḥ |
tiṣaṭhntyāvṛtya panthānaṃ tato duḥkhataraṃ vanam || 20 ||
pataṅgā vṛścikāḥ kīṭā daṃśāśca maśakai ssaha |
bādhante nityamabale sarvaṃ duḥkhamato vanam || 21 ||
drumāḥ kaṇṭakinaścaiva kuśāḥ kāśāśca bhāmini |
vane vyākulaśākhāgrāstena duḥkhataraṃ vanam || 22 ||
kāyakleśāśca bahavo bhayāni vividhāni ca |
araṇyavāse vasato duḥkhameva tato vanam || 23 ||
krodhalobhau vimoktavyau kartavyā tapase matiḥ |
na bhetavyaṃ ca bhetavye nityaṃ duḥkhamato vanam || 24 ||
tadalaṃ te vanaṃ gatvā kṣamaṃ na hi vanaṃ tava |
vimṛśanniha paśyāmi bahudoṣataraṃ vanam || 25 ||
vanantu netuṃ na kṛtā matistadā babhūva rāmeṇa yadā mahātmanā |
na tasya sītā vacanaṃ cakāra ta ttato'bravīdrāmamidaṃ suduḥkhitā || 26 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye ayodhyākāṇḍe aṣṭāviṃśassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे अयोध्याकाण्डम् ।
अथ अष्टाविंशस्सर्गः ।
स एवं ब्रुवतीं सीतां धर्मज्ञो धर्मवत्सलः ।
न नेतुं कुरुते बुद्धिं वने दुःखानि चिन्तयन् ॥ 1 ॥
सान्त्वयित्वा पुनस्तां तु बाष्पदूषितलोचनाम् ।
निवर्तनार्थे धर्मात्मा वाक्यमेतदुवाच ह ॥ 2 ॥
सीते महाकुलीनाऽसि धर्मे च निरता सदा ।
इहाऽचर स्वधर्मं त्वं मे यथा मनसस्सुखम् ॥ 3 ॥
सीते यथा त्वां वक्ष्यामि तथा कार्यं त्वयाऽबले ।
वने हि बहवो दोषा वदतस्तान्निबोध मे ॥ 4 ॥
सीते विमुच्यतामेषा वनवासकृता मतिः ।
बहुदोषं हि कान्तारं वनमित्यभिधीयते ॥ 5 ॥
हितबुद्ध्या खलु वचो मयैतदभिधीयते ।
सदा सुखं न जानामि दुःखमेव सदा वनम् ॥ 6 ॥
गिरिनिर्झरसम्भूता गिरिकन्दर वासिनाम् ।
सिंहानां निनदा दुःखा श्श्रोतुं दुःखमतो वनम् ॥ 7 ॥
क्रीडमानाश्च विस्रब्धा मत्ता श्शून्ये महामृगाः ।
दृष्ट्वा समभिवर्तन्ते सीते दुःखमतो वनम् ॥ 8 ॥
सग्राहा स्सरितश्चैव पङ्कवत्यस्सु दुस्तराः ।
मत्तैरपि गजैर्नित्यमतो दुःखतरं वनम् ॥ 9 ॥
लताकण्टकसङ्कीर्णाः कृकवाकूपनादिताः ।
निरपाश्च सुदुर्गाश्च मार्गा दुःखमतो वनम् ॥ 10 ॥
सुप्यते पर्णशय्यासु स्वयं भग्नासु भूतले ।
रात्रिषु श्रमखिन्नेन तस्माद्दुःखतरं वनम् ॥ 11 ॥
अहोरात्रं च सन्तोषः कर्तव्यो नियतात्मना ।
फलैर्वृक्षावपतितै स्सीते दुःखमतो वनम् ॥ 12 ॥
उपवासश्च कर्तव्यो यथा प्राणेन मैथिलि ।
जटाभारश्च कर्तव्यो वल्कलाम्बरधारिणा ॥ 13 ॥
देवतानां पित्रूणां कर्तव्यं विधिपूर्वकम् ।
प्राप्तानामतिथीनां च नित्यशः प्रतिपूजनम् ॥ 14 ॥
कार्यस्त्रिरभिषेकश्च काले काले च नित्यशः ।
चरता नियमेनैव तस्माद्धुःखतरं वनम् ॥ 15 ॥
उपहारश्च कर्तव्यः कुसुमै स्स्वयमाहृतैः ।
आर्षेण विधिना वेद्यां बाले दुःखमतो वनम् ॥ 16 ॥
यथालब्धेन कर्तव्यः सन्तोषस्तेन मैथिलि ।
यताहारैर्वनचरै र्नित्यं दुःखमतो वनम् ॥ 17 ॥
अतीव वातास्तिमिरं बुभुक्षा चात्र नित्यशः ।
भयानि च महान्त्यत्र ततो दुःखतरं वनम् ॥ 18 ॥
सरीसृपाश्च बहवो बहुरूपाश्च भामिनि ।
चरन्ति पृथिवीं दर्पात्ततो दुःखतरं वनम् ॥ 19 ॥
नदी निलयना स्सर्पा नदीकुटिलगामिनः ।
तिषठ्न्त्यावृत्य पन्थानं ततो दुःखतरं वनम् ॥ 20 ॥
पतङ्गा वृश्चिकाः कीटा दंशाश्च मशकै स्सह ।
बाधन्ते नित्यमबले सर्वं दुःखमतो वनम् ॥ 21 ॥
द्रुमाः कण्टकिनश्चैव कुशाः काशाश्च भामिनि ।
वने व्याकुलशाखाग्रास्तेन दुःखतरं वनम् ॥ 22 ॥
कायक्लेशाश्च बहवो भयानि विविधानि च ।
अरण्यवासे वसतो दुःखमेव ततो वनम् ॥ 23 ॥
क्रोधलोभौ विमोक्तव्यौ कर्तव्या तपसे मतिः ।
न भेतव्यं च भेतव्ये नित्यं दुःखमतो वनम् ॥ 24 ॥
तदलं ते वनं गत्वा क्षमं न हि वनं तव ।
विमृशन्निह पश्यामि बहुदोषतरं वनम् ॥ 25 ॥
वनन्तु नेतुं न कृता मतिस्तदा बभूव रामेण यदा महात्मना ।
न तस्य सीता वचनं चकार त त्ततोऽब्रवीद्राममिदं सुदुःखिता ॥ 26 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये अयोध्याकाण्डे अष्टाविंशस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe ayodhyākāṇḍam |
atha aṣṭāviṃśassargaḥ |
sa evaṃ bruvatīṃ sītāṃ dharmajño dharmavatsalaḥ |
na netuṃ kurute buddhiṃ vane duḥkhāni cintayan || 1 ||
sāntvayitvā punastāṃ tu bāṣpadūṣitalocanām |
nivartanārthe dharmātmā vākyametaduvāca ha || 2 ||
sīte mahākulīnā'si dharme ca niratā sadā |
ihā'cara svadharmaṃ tvaṃ me yathā manasassukham || 3 ||
sīte yathā tvāṃ vakṣyāmi tathā kāryaṃ tvayā'bale |
vane hi bahavo doṣā vadatastānnibodha me || 4 ||
sīte vimucyatāmeṣā vanavāsakṛtā matiḥ |
bahudoṣaṃ hi kāntāraṃ vanamityabhidhīyate || 5 ||
hitabuddhyā khalu vaco mayaitadabhidhīyate |
sadā sukhaṃ na jānāmi duḥkhameva sadā vanam || 6 ||
girinirjharasambhūtā girikandara vāsinām |
siṃhānāṃ ninadā duḥkhā śśrotuṃ duḥkhamato vanam || 7 ||
krīḍamānāśca visrabdhā mattā śśūnye mahāmṛgāḥ |
dṛṣṭvā samabhivartante sīte duḥkhamato vanam || 8 ||
sagrāhā ssaritaścaiva paṅkavatyassu dustarāḥ |
mattairapi gajairnityamato duḥkhataraṃ vanam || 9 ||
latākaṇṭakasaṅkīrṇāḥ kṛkavākūpanāditāḥ |
nirapāśca sudurgāśca mārgā duḥkhamato vanam || 10 ||
supyate parṇaśayyāsu svayaṃ bhagnāsu bhūtale |
rātriṣu śramakhinnena tasmādduḥkhataraṃ vanam || 11 ||
ahorātraṃ ca santoṣaḥ kartavyo niyatātmanā |
phalairvṛkṣāvapatitai ssīte duḥkhamato vanam || 12 ||
upavāsaśca kartavyo yathā prāṇena maithili |
jaṭābhāraśca kartavyo valkalāmbaradhāriṇā || 13 ||
devatānāṃ pitrūṇāṃ kartavyaṃ vidhipūrvakam |
prāptānāmatithīnāṃ ca nityaśaḥ pratipūjanam || 14 ||
kāryastrirabhiṣekaśca kāle kāle ca nityaśaḥ |
caratā niyamenaiva tasmāddhuḥkhataraṃ vanam || 15 ||
upahāraśca kartavyaḥ kusumai ssvayamāhṛtaiḥ |
ārṣeṇa vidhinā vedyāṃ bāle duḥkhamato vanam || 16 ||
yathālabdhena kartavyaḥ santoṣastena maithili |
yatāhārairvanacarai rnityaṃ duḥkhamato vanam || 17 ||
atīva vātāstimiraṃ bubhukṣā cātra nityaśaḥ |
bhayāni ca mahāntyatra tato duḥkhataraṃ vanam || 18 ||
sarīsṛpāśca bahavo bahurūpāśca bhāmini |
caranti pṛthivīṃ darpāttato duḥkhataraṃ vanam || 19 ||
nadī nilayanā ssarpā nadīkuṭilagāminaḥ |
tiṣaṭhntyāvṛtya panthānaṃ tato duḥkhataraṃ vanam || 20 ||
pataṅgā vṛścikāḥ kīṭā daṃśāśca maśakai ssaha |
bādhante nityamabale sarvaṃ duḥkhamato vanam || 21 ||
drumāḥ kaṇṭakinaścaiva kuśāḥ kāśāśca bhāmini |
vane vyākulaśākhāgrāstena duḥkhataraṃ vanam || 22 ||
kāyakleśāśca bahavo bhayāni vividhāni ca |
araṇyavāse vasato duḥkhameva tato vanam || 23 ||
krodhalobhau vimoktavyau kartavyā tapase matiḥ |
na bhetavyaṃ ca bhetavye nityaṃ duḥkhamato vanam || 24 ||
tadalaṃ te vanaṃ gatvā kṣamaṃ na hi vanaṃ tava |
vimṛśanniha paśyāmi bahudoṣataraṃ vanam || 25 ||
vanantu netuṃ na kṛtā matistadā babhūva rāmeṇa yadā mahātmanā |
na tasya sītā vacanaṃ cakāra ta ttato'bravīdrāmamidaṃ suduḥkhitā || 26 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye ayodhyākāṇḍe aṣṭāviṃśassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Tamil script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.
🕉 InfoLyter.in