ஶ்ரீமத்வால்மீகீய ராமாயணே அயோத்யாகாண்டம் ।
அத நவாதிகஶததமஸ்ஸர்கஃ ।
ஜாபாலேஸ்து வசஶ்ஶ்ருத்வா ராம ஸ்ஸத்யாத்மநாம் வரஃ ।
உவாச பரயா பக்த்யா ஸ்வபுத்த்யா சாவிபந்நயா ॥ 1 ॥
பவாந்மே ப்ரியகாமார்தம் வசநம் யதிஹோக்தவாந் ।
அகார்யம் கார்யஸங்காஶமபத்யம் பத்யஸம்மதம் ॥ 2 ॥
நிர்மர்யாதஸ்து புருஷஃ பாபாசாரஸமந்விதஃ ।
மாநம் ந லபதே ஸத்ஸு பிந்நசாரித்ரதர்ஶநஃ ॥ 3 ॥
குலீநமகுலீநம் வா வீரம் புருஷமாநிநம் ।
சாரித்ரமேவ வ்யாக்யாதி ஶுசிம் வா யதி வாऽஶுசிம் ॥ 4 ॥
அநார்யஸ்த்வார்யஸங்காஶ ஶ்ஶௌசாத்தீநஸ்தாதாऽஶுசிஃ ।
லக்ஷண்யவதலக்ஷண்யோ துஶ்ஶீலஶ்ஶீலவாநிவ ॥ 5 ॥
அதர்மம் தர்மவேஶேண யதீமம் லோகஸங்குரம் ।
அபிபத்ஸ்யே ஶுபம் ஹித்வா க்ரியாவிதிவிவர்ஜிதம் ॥ 6 ॥
கஶ்சேதயாநஃ புருஷஃ கார்யாகார்யவிசக்ஷணஃ ।
பஹுமம்ஸ்யதி மாம் லோகே துர்வ்ரு'த்தம் லோகதூஷணம் ॥ 7 ॥
கஸ்ய தாஸ்யாம்யஹம் வ்ரு'த்தம் கேந வா ஸ்வர்கமாப்நுயாம் ।
ஆநயா வர்தமாநோ ஹி வ்ரு'த்த்யா ஹீநப்ரதிஜ்ஞயா ॥ 8 ॥
காமவ்ரு'த்தஸ்த்வயம் லோகஃ க்ரு'த்ஸ்ந ஸ்ஸமுபவர்ததே ।
யத்வ்ரு'த்தா ஸ்ஸந்தி ராஜாநஸ்தத்வ்ரு'த்தா ஸ்ஸந்தி ஹி ப்ரஜாஃ ॥ 9 ॥
ஸத்யமேவாந்ரு'ஶம்ஸம் ச ராஜவ்ரு'த்தம் ஸநாதநம் ।
தஸ்மாத்ஸத்யாத்மகம் ராஜ்யம் ஸத்யே லோகஃ ப்ரதிஷ்டிதஃ ॥ 10 ॥
ரு'ஷயஶ்சைவ தேவாஶ்ச ஸத்யமேவ ஹி மேநிரே ।
ஸத்யவாதீ ஹி லோகேऽஸ்மிந்பரமம் கச்சதி க்ஷயம் ॥ 11 ॥
உத்விஜந்தே யதா ஸர்பாந்நராதந்ரு'தவாதிநஃ ।
தர்ம ஸ்ஸத்யம் பரோ லோகே மூலம் ஸ்வர்கஸ்ய சோச்யதே ॥ 12 ॥
ஸத்யமேவேஶ்வரோ லோகே ஸத்யம் பத்மாஶ்ரிதா ஸதா ।
ஸத்யமூலாநி ஸர்வாணி ஸத்யாந்நாஸ்தி பரம் பதம் ॥ 13 ॥
தத்தமிஷ்டம் ஹுதம் சைவ தப்தாநி ச தபாம்ஸி ச ।
வேதா ஸ்ஸத்யப்ரதிஷ்டாநா ஸ்தஸ்மாத்ஸத்யபரோ பவேத் ॥ 14 ॥
ஏகஃ பாலயதே லோகமேகஃ பாலயதே குலம் ।
மஜ்ஜத்யேகோ ஹி நிரய ஏக ஸ்ஸ்வர்கே மஹீயதே ॥ 15 ॥
ஸோऽஹம் பிதுர்நியோகம் து கிமர்தம் நாநுபாலயே ।
ஸத்யப்ரதிஶ்ரவ ஸ்ஸத்யம் ஸத்யேந ஸமயீக்ரு'தஃ ॥ 16 ॥
நைவ லோபாந்ந மோஹாத்வா ந ஹ்யஜ்ஞாநாத்தமோऽந்விதஃ ।
ஸேதும் ஸத்யஸ்ய பேத்ஸ்யாமி குரோ ஸ்ஸத்யப்ரதிஶ்ரவஃ ॥ 17 ॥
அஸத்யஸந்தஸ்ய ஸதஶ்சலஸ்யாஸ்திரசேதஸஃ ।
நைவ தேவா ந பிதரஃ ப்ரதீச்சந்தீதி நஃ ஶ்ருதம் ॥ 18 ॥
ப்ரத்யகாத்மமிமம் தர்மம் ஸத்யம் பஶ்யாம்யஹம் ஸ்வயம் ।
பார ஸ்ஸத்புருஷாசீர்ணஸ்ததர்தமபிமந்யதே ॥ 19 ॥
க்ஷாத்ரம் தர்மமஹந்த்யக்ஷ்யே ஹ்யதர்மம் தர்மஸம்ஹிதம் ।
க்ஷுத்ரைர்ந்ரு'ஶம்ஸைர்லுப்தைஶ்ச ஸேவிதம் பாபகர்மபிஃ ॥ 20 ॥
காயேந குருதே பாபம் மநஸா ஸம்ப்ரதார்ய தத் ।
அந்ரு'தம் ஜிஹ்வயா சாஹ த்ரிவிதம் கர்மபாதகம் ॥ 21 ॥
பூமிஃ கீர்திர்யஶோ லக்ஷ்மீஃ புருஷம் ப்ரார்தயந்தி ஹி ।
ஸத்யம் ஸமநுவர்தநே ஸத்யமேவ பஜேத ததஃ ॥ 22 ॥
ஶ்ரேஷ்டம் ஹ்யநார்யமேவ ஸ்யாத்யத்பவாநவதார்ய மாம் ।
ஆஹ யுக்தி கரைர்வாக்யைரிதம் பத்ரம் குருஷ்வ ஹ ॥ 23 ॥
கதம் ஹ்யஹம் ப்ரதிஜ்ஞாய வநவாஸமிமம் குரோஃ ।
பரதஸ்ய கரிஷ்யாமி வசோ ஹித்வா குரோர்வசஃ ॥ 24 ॥
ஸ்திரா மயா ப்ரதிஜ்ஞாதா ப்ரதிஜ்ஞா குருஸந்நிதௌ ।
ப்ரஹ்ரு'ஷ்யமாணா ஸா தேவீ கைகேயீ சாபவத்ததா ॥ 25 ॥
வநவாஸம் வஸந்நேவ ஶுசிர்நியதபோஜநஃ ।
மூலபுஷ்பபலைஃ புண்யைஃ பித்ரூந் தேவாம்ஶ்ச தர்பயந் ॥ 26 ॥
ஸந்துஷ்டபஞ்சவர்கோऽஹம் லோகயாத்ராம் ப்ரவர்தயே ।
அகுஹ ஶ்ஶ்ரத்ததாநஸ்ஸந்கார்யாகார்யவிசக்ஷணஃ ॥ 27 ॥
வநவாஸம் வஸந்நேவம் ஶுசிர்நியதபோஜநஃ ।
மூலைஃ புஷ்பைஃ பலைஃ புண்யைஃ பித்ரூந் தேவாம்ஶ்ச தர்பயந் ॥ 28 ॥
ஸந்துஷ்டபஞ்சவர்கோऽஹம் லோகயாத்ராம் ப்ரவர்தயே ।
அகுஹ ஶ்ஶ்ரத்ததாநஸ்ஸந்கார்யாகார்யவிசக்ஷணஃ ॥ 29 ॥
கர்மபூமிமாம் ப்ராப்ய கர்தவ்யம் கர்ம யச்சுபம் ।
அக்நிர்வாயுஶ்ச ஸோமஶ்ச கர்மணாம் பலபாகிநஃ ॥ 30 ॥
ஶதம் க்ரதூநாமாஹ்ரு'த்ய தேவராட் த்ரிதிவம் கதஃ ।
தபாம்ஸ்யுக்ராணி சாஸ்தாய திவம் யாதா மஹர்ஷயஃ ॥ 31 ॥
அம்ரு'ஷ்யமாணஃ புநருக்ரதேஜாஃ நிஶம்ய தம் நாஸ்திகவாக்யஹேதும் ।
அதாப்ரவீத்தம் ந்ரு'பதேஸ்தநூஜோ விகர்ஹமாணோ வசநாநி தஸ்ய ॥ 32 ॥
ஸத்யம் ச தர்மம் ச பராக்ரமம் ச பூதாநுகம்பாம் ப்ரியவாதிதாம் ச ।
த்விஜாதிதேவாதிதிபூஜநம் ச பந்தாநமாஹுஸ்த்ரிதிவஸ்ய ஸந்தஃ ॥ 33 ॥
தேநைவமாஜ்ஞாய யதாவதர்தமேகோதயம் ஸம்ப்ரதிபத்ய விப்ராஃ ।
தர்மம் சரந்த ஸ்ஸகலம் யதாவத்காங்க்ஷந்தி லோகாகமமப்ரமத்தாஃ ॥ 34 ॥
நிந்தாம்யஹம் கர்ம க்ரு'தம் பிதுஸ்தத்யஸ்த்வாமக்ரு'ஹ்ணாத்விஷமஸ்தபுத்திம் ।
புத்த்யாऽநயைவம்விதயா சரந்தம் ஸுநாஸ்திகம் தர்மபதாதபேதம் ॥ 35 ॥
யதா ஹி சோரஃ ஸ ததா ஹி புத்தஸ்ததாகதம் நாஸ்திகமத்ர வித்தி ।
தஸ்மாத்தி யஃ ஶங்க்யதமஃ ப்ரஜாநாம் ந நாஸ்திகேநாபிமுகோ புதஃ ஸ்யாத் ॥ 36 ॥
த்வத்தோ ஜநாஃ பூர்வதரே த்விஜாச்ஶ்ர ஶுபாநி கர்மாணி பஹூநி சக்ருஃ ।
ஜித்வா ஸதேமம் ச பரம் ச லோகம் தஸ்மாவ்திஜா ஸ்வஸ்தி ஹுதம் க்ரு'தம் ச ॥ 37 ॥
தர்மே ரதாஃ ஸத்புருஷைஃ ஸமேதாஸ்தேஜஸ்விநோ தாநகுணப்ரதாநாஃ ।
அஹிம்ஸகா வீதமலாஶ்ச லோகே பவந்தி பூஜ்யா முநயஃ ப்ரதாநாஃ ॥ 38 ॥
இதி ப்ருவந்தம் வசநம் ஸரோஷம் ராமம் மஹாத்மாநமதீநஸத்த்வம் ।
உவாச பத்யம் புநராஸ்திகம் ச ஸத்யம் வசஃ ஸாநுநயம் ச விப்ரஃ ॥ 39 ॥
ந நாஸ்திகாநாம் வசநம் ப்ரவீம்யஹம் ந நாஸ்திகோऽஹம் ந ச நாஸ்தி கிஞ்சந ।
ஸமீக்ஷ்ய காலம் புநராஸ்திகோऽபவம் பவேய காலே புநரேவ நாஸ்திகஃ ॥ 40 ॥
ந சாபி காலோऽய முபாகதஶ்ஶநைர்யதா மயா நாஸ்திகவாகுதீரிதா ।
நிவர்தநார்தம் தவ ராம காரணாத் ப்ரஸாதநார்தம் ச மயைததீரிதம் ॥ 41 ॥
இத்யார்ஷே ஶ்ரீமத்ராமாயணே வால்மீகீய ஆதிகாவ்யே அயோத்யாகாண்டே நவாதிகஶததமஸ்ஸர்கஃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe ayodhyākāṇḍam |
atha navādhikaśatatamassargaḥ |
jābālestu vacaśśrutvā rāma ssatyātmanāṃ varaḥ |
uvāca parayā bhaktyā svabuddhyā cāvipannayā || 1 ||
bhavānme priyakāmārthaṃ vacanaṃ yadihoktavān |
akāryaṃ kāryasaṅkāśamapathyaṃ pathyasammatam || 2 ||
nirmaryādastu puruṣaḥ pāpācārasamanvitaḥ |
mānaṃ na labhate satsu bhinnacāritradarśanaḥ || 3 ||
kulīnamakulīnaṃ vā vīraṃ puruṣamāninam |
cāritrameva vyākhyāti śuciṃ vā yadi vā'śucim || 4 ||
anāryastvāryasaṅkāśa śśaucāddīnastāthā'śuciḥ |
lakṣaṇyavadalakṣaṇyo duśśīlaśśīlavāniva || 5 ||
adharmaṃ dharmaveśeṇa yadīmaṃ lokasaṅkuram |
abhipatsye śubhaṃ hitvā kriyāvidhivivarjitam || 6 ||
kaścetayānaḥ puruṣaḥ kāryākāryavicakṣaṇaḥ |
bahumaṃsyati māṃ loke durvṛttaṃ lokadūṣaṇam || 7 ||
kasya dāsyāmyahaṃ vṛttaṃ kena vā svargamāpnuyām |
ānayā vartamāno hi vṛttyā hīnapratijñayā || 8 ||
kāmavṛttastvayaṃ lokaḥ kṛtsna ssamupavartate |
yadvṛttā ssanti rājānastadvṛttā ssanti hi prajāḥ || 9 ||
satyamevānṛśaṃsaṃ ca rājavṛttaṃ sanātanam |
tasmātsatyātmakaṃ rājyaṃ satye lokaḥ pratiṣṭhitaḥ || 10 ||
ṛṣayaścaiva devāśca satyameva hi menire |
satyavādī hi loke'sminparamaṃ gacchati kṣayam || 11 ||
udvijante yathā sarpānnarādanṛtavādinaḥ |
dharma ssatyaṃ paro loke mūlaṃ svargasya cocyate || 12 ||
satyameveśvaro loke satyaṃ padmāśritā sadā |
satyamūlāni sarvāṇi satyānnāsti paraṃ padam || 13 ||
dattamiṣṭaṃ hutaṃ caiva taptāni ca tapāṃsi ca |
vedā ssatyapratiṣṭhānā stasmātsatyaparo bhavet || 14 ||
ekaḥ pālayate lokamekaḥ pālayate kulam |
majjatyeko hi niraya eka ssvarge mahīyate || 15 ||
so'haṃ piturniyogaṃ tu kimarthaṃ nānupālaye |
satyapratiśrava ssatyaṃ satyena samayīkṛtaḥ || 16 ||
naiva lobhānna mohādvā na hyajñānāttamo'nvitaḥ |
setuṃ satyasya bhetsyāmi guro ssatyapratiśravaḥ || 17 ||
asatyasandhasya sataścalasyāsthiracetasaḥ |
naiva devā na pitaraḥ pratīcchantīti naḥ śrutam || 18 ||
pratyagātmamimaṃ dharmaṃ satyaṃ paśyāmyahaṃ svayam |
bhāra ssatpuruṣācīrṇastadarthamabhimanyate || 19 ||
kṣātraṃ dharmamahantyakṣye hyadharmaṃ dharmasaṃhitam |
kṣudrairnṛśaṃsairlubdhaiśca sevitaṃ pāpakarmabhiḥ || 20 ||
kāyena kurute pāpaṃ manasā sampradhārya tat |
anṛtaṃ jihvayā cāha trividhaṃ karmapātakam || 21 ||
bhūmiḥ kīrtiryaśo lakṣmīḥ puruṣaṃ prārthayanti hi |
satyaṃ samanuvartane satyameva bhajeta tataḥ || 22 ||
śreṣṭhaṃ hyanāryameva syādyadbhavānavadhārya mām |
āha yukti karairvākyairidaṃ bhadraṃ kuruṣva ha || 23 ||
kathaṃ hyahaṃ pratijñāya vanavāsamimaṃ guroḥ |
bharatasya kariṣyāmi vaco hitvā gurorvacaḥ || 24 ||
sthirā mayā pratijñātā pratijñā gurusannidhau |
prahṛṣyamāṇā sā devī kaikeyī cābhavattadā || 25 ||
vanavāsaṃ vasanneva śucirniyatabhojanaḥ |
mūlapuṣpaphalaiḥ puṇyaiḥ pitrūn devāṃśca tarpayan || 26 ||
santuṣṭapañcavargo'haṃ lokayātrāṃ pravartaye |
akuha śśraddhadhānassankāryākāryavicakṣaṇaḥ || 27 ||
vanavāsaṃ vasannevaṃ śucirniyatabhojanaḥ |
mūlaiḥ puṣpaiḥ phalaiḥ puṇyaiḥ pitrūn devāṃśca tarpayan || 28 ||
santuṣṭapañcavargo'haṃ lokayātrāṃ pravartaye |
akuha śśraddhadhānassankāryākāryavicakṣaṇaḥ || 29 ||
karmabhūmimāṃ prāpya kartavyaṃ karma yacchubham |
agnirvāyuśca somaśca karmaṇāṃ phalabhāginaḥ || 30 ||
śataṃ kratūnāmāhṛtya devarāṭ tridivaṃ gataḥ |
tapāṃsyugrāṇi cāsthāya divaṃ yātā maharṣayaḥ || 31 ||
amṛṣyamāṇaḥ punarugratejāḥ niśamya taṃ nāstikavākyahetum |
athābravīttaṃ nṛpatestanūjo vigarhamāṇo vacanāni tasya || 32 ||
satyaṃ ca dharmaṃ ca parākramaṃ ca bhūtānukampāṃ priyavāditāṃ ca |
dvijātidevātidhipūjanaṃ ca panthānamāhustridivasya santaḥ || 33 ||
tenaivamājñāya yathāvadarthamekodayaṃ sampratipadya viprāḥ |
dharmaṃ caranta ssakalaṃ yathāvatkāṅkṣanti lokāgamamapramattāḥ || 34 ||
nindāmyahaṃ karma kṛtaṃ pitustadyastvāmagṛhṇādviṣamasthabuddhim |
buddhyā'nayaivaṃvidhayā carantaṃ sunāstikaṃ dharmapathādapetam || 35 ||
yathā hi coraḥ sa tathā hi buddhastathāgataṃ nāstikamatra viddhi |
tasmāddhi yaḥ śaṅkyatamaḥ prajānāṃ na nāstikenābhimukho budhaḥ syāt || 36 ||
tvatto janāḥ pūrvatare dvijācśra śubhāni karmāṇi bahūni cakruḥ |
jitvā sademaṃ ca paraṃ ca lokaṃ tasmāvdijā svasti hutaṃ kṛtaṃ ca || 37 ||
dharme ratāḥ satpuruṣaiḥ sametāstejasvino dānaguṇapradhānāḥ |
ahiṃsakā vītamalāśca loke bhavanti pūjyā munayaḥ pradhānāḥ || 38 ||
iti bruvantaṃ vacanaṃ saroṣaṃ rāmaṃ mahātmānamadīnasattvam |
uvāca pathyaṃ punarāstikaṃ ca satyaṃ vacaḥ sānunayaṃ ca vipraḥ || 39 ||
na nāstikānāṃ vacanaṃ bravīmyahaṃ na nāstiko'haṃ na ca nāsti kiñcana |
samīkṣya kālaṃ punarāstiko'bhavaṃ bhaveya kāle punareva nāstikaḥ || 40 ||
na cāpi kālo'ya mupāgataśśanairyathā mayā nāstikavāgudīritā |
nivartanārthaṃ tava rāma kāraṇāt prasādanārthaṃ ca mayaitadīritam || 41 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye ayodhyākāṇḍe navādhikaśatatamassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे अयोध्याकाण्डम् ।
अथ नवाधिकशततमस्सर्गः ।
जाबालेस्तु वचश्श्रुत्वा राम स्सत्यात्मनां वरः ।
उवाच परया भक्त्या स्वबुद्ध्या चाविपन्नया ॥ 1 ॥
भवान्मे प्रियकामार्थं वचनं यदिहोक्तवान् ।
अकार्यं कार्यसङ्काशमपथ्यं पथ्यसम्मतम् ॥ 2 ॥
निर्मर्यादस्तु पुरुषः पापाचारसमन्वितः ।
मानं न लभते सत्सु भिन्नचारित्रदर्शनः ॥ 3 ॥
कुलीनमकुलीनं वा वीरं पुरुषमानिनम् ।
चारित्रमेव व्याख्याति शुचिं वा यदि वाऽशुचिम् ॥ 4 ॥
अनार्यस्त्वार्यसङ्काश श्शौचाद्दीनस्ताथाऽशुचिः ।
लक्षण्यवदलक्षण्यो दुश्शीलश्शीलवानिव ॥ 5 ॥
अधर्मं धर्मवेशेण यदीमं लोकसङ्कुरम् ।
अभिपत्स्ये शुभं हित्वा क्रियाविधिविवर्जितम् ॥ 6 ॥
कश्चेतयानः पुरुषः कार्याकार्यविचक्षणः ।
बहुमंस्यति मां लोके दुर्वृत्तं लोकदूषणम् ॥ 7 ॥
कस्य दास्याम्यहं वृत्तं केन वा स्वर्गमाप्नुयाम् ।
आनया वर्तमानो हि वृत्त्या हीनप्रतिज्ञया ॥ 8 ॥
कामवृत्तस्त्वयं लोकः कृत्स्न स्समुपवर्तते ।
यद्वृत्ता स्सन्ति राजानस्तद्वृत्ता स्सन्ति हि प्रजाः ॥ 9 ॥
सत्यमेवानृशंसं च राजवृत्तं सनातनम् ।
तस्मात्सत्यात्मकं राज्यं सत्ये लोकः प्रतिष्ठितः ॥ 10 ॥
ऋषयश्चैव देवाश्च सत्यमेव हि मेनिरे ।
सत्यवादी हि लोकेऽस्मिन्परमं गच्छति क्षयम् ॥ 11 ॥
उद्विजन्ते यथा सर्पान्नरादनृतवादिनः ।
धर्म स्सत्यं परो लोके मूलं स्वर्गस्य चोच्यते ॥ 12 ॥
सत्यमेवेश्वरो लोके सत्यं पद्माश्रिता सदा ।
सत्यमूलानि सर्वाणि सत्यान्नास्ति परं पदम् ॥ 13 ॥
दत्तमिष्टं हुतं चैव तप्तानि च तपांसि च ।
वेदा स्सत्यप्रतिष्ठाना स्तस्मात्सत्यपरो भवेत् ॥ 14 ॥
एकः पालयते लोकमेकः पालयते कुलम् ।
मज्जत्येको हि निरय एक स्स्वर्गे महीयते ॥ 15 ॥
सोऽहं पितुर्नियोगं तु किमर्थं नानुपालये ।
सत्यप्रतिश्रव स्सत्यं सत्येन समयीकृतः ॥ 16 ॥
नैव लोभान्न मोहाद्वा न ह्यज्ञानात्तमोऽन्वितः ।
सेतुं सत्यस्य भेत्स्यामि गुरो स्सत्यप्रतिश्रवः ॥ 17 ॥
असत्यसन्धस्य सतश्चलस्यास्थिरचेतसः ।
नैव देवा न पितरः प्रतीच्छन्तीति नः श्रुतम् ॥ 18 ॥
प्रत्यगात्ममिमं धर्मं सत्यं पश्याम्यहं स्वयम् ।
भार स्सत्पुरुषाचीर्णस्तदर्थमभिमन्यते ॥ 19 ॥
क्षात्रं धर्ममहन्त्यक्ष्ये ह्यधर्मं धर्मसंहितम् ।
क्षुद्रैर्नृशंसैर्लुब्धैश्च सेवितं पापकर्मभिः ॥ 20 ॥
कायेन कुरुते पापं मनसा सम्प्रधार्य तत् ।
अनृतं जिह्वया चाह त्रिविधं कर्मपातकम् ॥ 21 ॥
भूमिः कीर्तिर्यशो लक्ष्मीः पुरुषं प्रार्थयन्ति हि ।
सत्यं समनुवर्तने सत्यमेव भजेत ततः ॥ 22 ॥
श्रेष्ठं ह्यनार्यमेव स्याद्यद्भवानवधार्य माम् ।
आह युक्ति करैर्वाक्यैरिदं भद्रं कुरुष्व ह ॥ 23 ॥
कथं ह्यहं प्रतिज्ञाय वनवासमिमं गुरोः ।
भरतस्य करिष्यामि वचो हित्वा गुरोर्वचः ॥ 24 ॥
स्थिरा मया प्रतिज्ञाता प्रतिज्ञा गुरुसन्निधौ ।
प्रहृष्यमाणा सा देवी कैकेयी चाभवत्तदा ॥ 25 ॥
वनवासं वसन्नेव शुचिर्नियतभोजनः ।
मूलपुष्पफलैः पुण्यैः पित्रून् देवांश्च तर्पयन् ॥ 26 ॥
सन्तुष्टपञ्चवर्गोऽहं लोकयात्रां प्रवर्तये ।
अकुह श्श्रद्धधानस्सन्कार्याकार्यविचक्षणः ॥ 27 ॥
वनवासं वसन्नेवं शुचिर्नियतभोजनः ।
मूलैः पुष्पैः फलैः पुण्यैः पित्रून् देवांश्च तर्पयन् ॥ 28 ॥
सन्तुष्टपञ्चवर्गोऽहं लोकयात्रां प्रवर्तये ।
अकुह श्श्रद्धधानस्सन्कार्याकार्यविचक्षणः ॥ 29 ॥
कर्मभूमिमां प्राप्य कर्तव्यं कर्म यच्छुभम् ।
अग्निर्वायुश्च सोमश्च कर्मणां फलभागिनः ॥ 30 ॥
शतं क्रतूनामाहृत्य देवराट् त्रिदिवं गतः ।
तपांस्युग्राणि चास्थाय दिवं याता महर्षयः ॥ 31 ॥
अमृष्यमाणः पुनरुग्रतेजाः निशम्य तं नास्तिकवाक्यहेतुम् ।
अथाब्रवीत्तं नृपतेस्तनूजो विगर्हमाणो वचनानि तस्य ॥ 32 ॥
सत्यं च धर्मं च पराक्रमं च भूतानुकम्पां प्रियवादितां च ।
द्विजातिदेवातिधिपूजनं च पन्थानमाहुस्त्रिदिवस्य सन्तः ॥ 33 ॥
तेनैवमाज्ञाय यथावदर्थमेकोदयं सम्प्रतिपद्य विप्राः ।
धर्मं चरन्त स्सकलं यथावत्काङ्क्षन्ति लोकागममप्रमत्ताः ॥ 34 ॥
निन्दाम्यहं कर्म कृतं पितुस्तद्यस्त्वामगृह्णाद्विषमस्थबुद्धिम् ।
बुद्ध्याऽनयैवंविधया चरन्तं सुनास्तिकं धर्मपथादपेतम् ॥ 35 ॥
यथा हि चोरः स तथा हि बुद्धस्तथागतं नास्तिकमत्र विद्धि ।
तस्माद्धि यः शङ्क्यतमः प्रजानां न नास्तिकेनाभिमुखो बुधः स्यात् ॥ 36 ॥
त्वत्तो जनाः पूर्वतरे द्विजाच्श्र शुभानि कर्माणि बहूनि चक्रुः ।
जित्वा सदेमं च परं च लोकं तस्माव्दिजा स्वस्ति हुतं कृतं च ॥ 37 ॥
धर्मे रताः सत्पुरुषैः समेतास्तेजस्विनो दानगुणप्रधानाः ।
अहिंसका वीतमलाश्च लोके भवन्ति पूज्या मुनयः प्रधानाः ॥ 38 ॥
इति ब्रुवन्तं वचनं सरोषं रामं महात्मानमदीनसत्त्वम् ।
उवाच पथ्यं पुनरास्तिकं च सत्यं वचः सानुनयं च विप्रः ॥ 39 ॥
न नास्तिकानां वचनं ब्रवीम्यहं न नास्तिकोऽहं न च नास्ति किञ्चन ।
समीक्ष्य कालं पुनरास्तिकोऽभवं भवेय काले पुनरेव नास्तिकः ॥ 40 ॥
न चापि कालोऽय मुपागतश्शनैर्यथा मया नास्तिकवागुदीरिता ।
निवर्तनार्थं तव राम कारणात् प्रसादनार्थं च मयैतदीरितम् ॥ 41 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये अयोध्याकाण्डे नवाधिकशततमस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe ayodhyākāṇḍam |
atha navādhikaśatatamassargaḥ |
jābālestu vacaśśrutvā rāma ssatyātmanāṃ varaḥ |
uvāca parayā bhaktyā svabuddhyā cāvipannayā || 1 ||
bhavānme priyakāmārthaṃ vacanaṃ yadihoktavān |
akāryaṃ kāryasaṅkāśamapathyaṃ pathyasammatam || 2 ||
nirmaryādastu puruṣaḥ pāpācārasamanvitaḥ |
mānaṃ na labhate satsu bhinnacāritradarśanaḥ || 3 ||
kulīnamakulīnaṃ vā vīraṃ puruṣamāninam |
cāritrameva vyākhyāti śuciṃ vā yadi vā'śucim || 4 ||
anāryastvāryasaṅkāśa śśaucāddīnastāthā'śuciḥ |
lakṣaṇyavadalakṣaṇyo duśśīlaśśīlavāniva || 5 ||
adharmaṃ dharmaveśeṇa yadīmaṃ lokasaṅkuram |
abhipatsye śubhaṃ hitvā kriyāvidhivivarjitam || 6 ||
kaścetayānaḥ puruṣaḥ kāryākāryavicakṣaṇaḥ |
bahumaṃsyati māṃ loke durvṛttaṃ lokadūṣaṇam || 7 ||
kasya dāsyāmyahaṃ vṛttaṃ kena vā svargamāpnuyām |
ānayā vartamāno hi vṛttyā hīnapratijñayā || 8 ||
kāmavṛttastvayaṃ lokaḥ kṛtsna ssamupavartate |
yadvṛttā ssanti rājānastadvṛttā ssanti hi prajāḥ || 9 ||
satyamevānṛśaṃsaṃ ca rājavṛttaṃ sanātanam |
tasmātsatyātmakaṃ rājyaṃ satye lokaḥ pratiṣṭhitaḥ || 10 ||
ṛṣayaścaiva devāśca satyameva hi menire |
satyavādī hi loke'sminparamaṃ gacchati kṣayam || 11 ||
udvijante yathā sarpānnarādanṛtavādinaḥ |
dharma ssatyaṃ paro loke mūlaṃ svargasya cocyate || 12 ||
satyameveśvaro loke satyaṃ padmāśritā sadā |
satyamūlāni sarvāṇi satyānnāsti paraṃ padam || 13 ||
dattamiṣṭaṃ hutaṃ caiva taptāni ca tapāṃsi ca |
vedā ssatyapratiṣṭhānā stasmātsatyaparo bhavet || 14 ||
ekaḥ pālayate lokamekaḥ pālayate kulam |
majjatyeko hi niraya eka ssvarge mahīyate || 15 ||
so'haṃ piturniyogaṃ tu kimarthaṃ nānupālaye |
satyapratiśrava ssatyaṃ satyena samayīkṛtaḥ || 16 ||
naiva lobhānna mohādvā na hyajñānāttamo'nvitaḥ |
setuṃ satyasya bhetsyāmi guro ssatyapratiśravaḥ || 17 ||
asatyasandhasya sataścalasyāsthiracetasaḥ |
naiva devā na pitaraḥ pratīcchantīti naḥ śrutam || 18 ||
pratyagātmamimaṃ dharmaṃ satyaṃ paśyāmyahaṃ svayam |
bhāra ssatpuruṣācīrṇastadarthamabhimanyate || 19 ||
kṣātraṃ dharmamahantyakṣye hyadharmaṃ dharmasaṃhitam |
kṣudrairnṛśaṃsairlubdhaiśca sevitaṃ pāpakarmabhiḥ || 20 ||
kāyena kurute pāpaṃ manasā sampradhārya tat |
anṛtaṃ jihvayā cāha trividhaṃ karmapātakam || 21 ||
bhūmiḥ kīrtiryaśo lakṣmīḥ puruṣaṃ prārthayanti hi |
satyaṃ samanuvartane satyameva bhajeta tataḥ || 22 ||
śreṣṭhaṃ hyanāryameva syādyadbhavānavadhārya mām |
āha yukti karairvākyairidaṃ bhadraṃ kuruṣva ha || 23 ||
kathaṃ hyahaṃ pratijñāya vanavāsamimaṃ guroḥ |
bharatasya kariṣyāmi vaco hitvā gurorvacaḥ || 24 ||
sthirā mayā pratijñātā pratijñā gurusannidhau |
prahṛṣyamāṇā sā devī kaikeyī cābhavattadā || 25 ||
vanavāsaṃ vasanneva śucirniyatabhojanaḥ |
mūlapuṣpaphalaiḥ puṇyaiḥ pitrūn devāṃśca tarpayan || 26 ||
santuṣṭapañcavargo'haṃ lokayātrāṃ pravartaye |
akuha śśraddhadhānassankāryākāryavicakṣaṇaḥ || 27 ||
vanavāsaṃ vasannevaṃ śucirniyatabhojanaḥ |
mūlaiḥ puṣpaiḥ phalaiḥ puṇyaiḥ pitrūn devāṃśca tarpayan || 28 ||
santuṣṭapañcavargo'haṃ lokayātrāṃ pravartaye |
akuha śśraddhadhānassankāryākāryavicakṣaṇaḥ || 29 ||
karmabhūmimāṃ prāpya kartavyaṃ karma yacchubham |
agnirvāyuśca somaśca karmaṇāṃ phalabhāginaḥ || 30 ||
śataṃ kratūnāmāhṛtya devarāṭ tridivaṃ gataḥ |
tapāṃsyugrāṇi cāsthāya divaṃ yātā maharṣayaḥ || 31 ||
amṛṣyamāṇaḥ punarugratejāḥ niśamya taṃ nāstikavākyahetum |
athābravīttaṃ nṛpatestanūjo vigarhamāṇo vacanāni tasya || 32 ||
satyaṃ ca dharmaṃ ca parākramaṃ ca bhūtānukampāṃ priyavāditāṃ ca |
dvijātidevātidhipūjanaṃ ca panthānamāhustridivasya santaḥ || 33 ||
tenaivamājñāya yathāvadarthamekodayaṃ sampratipadya viprāḥ |
dharmaṃ caranta ssakalaṃ yathāvatkāṅkṣanti lokāgamamapramattāḥ || 34 ||
nindāmyahaṃ karma kṛtaṃ pitustadyastvāmagṛhṇādviṣamasthabuddhim |
buddhyā'nayaivaṃvidhayā carantaṃ sunāstikaṃ dharmapathādapetam || 35 ||
yathā hi coraḥ sa tathā hi buddhastathāgataṃ nāstikamatra viddhi |
tasmāddhi yaḥ śaṅkyatamaḥ prajānāṃ na nāstikenābhimukho budhaḥ syāt || 36 ||
tvatto janāḥ pūrvatare dvijācśra śubhāni karmāṇi bahūni cakruḥ |
jitvā sademaṃ ca paraṃ ca lokaṃ tasmāvdijā svasti hutaṃ kṛtaṃ ca || 37 ||
dharme ratāḥ satpuruṣaiḥ sametāstejasvino dānaguṇapradhānāḥ |
ahiṃsakā vītamalāśca loke bhavanti pūjyā munayaḥ pradhānāḥ || 38 ||
iti bruvantaṃ vacanaṃ saroṣaṃ rāmaṃ mahātmānamadīnasattvam |
uvāca pathyaṃ punarāstikaṃ ca satyaṃ vacaḥ sānunayaṃ ca vipraḥ || 39 ||
na nāstikānāṃ vacanaṃ bravīmyahaṃ na nāstiko'haṃ na ca nāsti kiñcana |
samīkṣya kālaṃ punarāstiko'bhavaṃ bhaveya kāle punareva nāstikaḥ || 40 ||
na cāpi kālo'ya mupāgataśśanairyathā mayā nāstikavāgudīritā |
nivartanārthaṃ tava rāma kāraṇāt prasādanārthaṃ ca mayaitadīritam || 41 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye ayodhyākāṇḍe navādhikaśatatamassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Tamil script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.