ஶ்ரீமத்வால்மீகீய ராமாயணே அயோத்யாகாண்டம் ।
அத ஏகஷஷ்டிதமஸ்ஸர்கஃ ।
வநம் கதே தர்மபரே ராமே ரமயதாம் வரே ।
கௌஸல்யா ருததீ ஸ்வார்தா பர்தாரமிதமப்ரவீத் ॥ 1 ॥
யத்யபி த்ரிஷு லோகேஷு ப்ரதிதம் தே மஹத்யஶஃ ।
ஸாநுக்ரோஶோ வதாந்யஶ்ச ப்ரியவாதீ ச ராகவஃ ॥ 2 ॥
கதம் நரவரஶ்ரேஷ்ட புத்ரௌ தௌ ஸஹ ஸீதயா ।
துஃகிதௌ ஸுகஸம்வ்ரு'த்தௌ வநே துஃகம் ஸஹிஷ்யதஃ ॥ 3 ॥
ஸா நூநம் தருணீ ஶ்யாமா ஸுகுமாரீ ஸுகோசிதா ।
கதமுஷ்ணம் ச ஶீதம் ச மைதிலீ ப்ரஸஹிஷ்யதே ॥ 4 ॥
புக்த்வாऽஶநம் விஶாலாக்ஷீ ஸூபதம் ஶாந்விதம் ஶுபம் ।
வந்யம் நைவாரமாஹாரம் கதம் ஸீதோபபோக்ஷ்யதே ॥ 5 ॥
கீதவாதித்ரநிர்கோஷம் ஶ்ருத்வா ஶுபமநிந்திதா ।
கதம் க்ரவ்யாதஸிம்ஹாநாம் ஶப்தம் ஶ்ரோஷ்யத்யஶோபநம் ॥ 6 ॥
மஹேந்த்ரத்வஜஸங்காஶஃ க்வ நு ஶேதே மஹாபுஜஃ ।
புஜம் பரிகஸங்காஶமுபதாய மஹாபலஃ ॥ 7 ॥
பத்மவர்ணம் ஸுகேஶாந்தம் பத்மநிஶ்ஶ்வாஸமுத்தமம் ।
கதா த்ரக்ஷ்யாமி ராமஸ்ய வதநம் புஷ்கரேக்ஷணம் ॥ 8 ॥
வஜ்ரஸாரமயம் நூநம் ஹ்ரு'தயம் மே ந ஸம்ஶயஃ ।
அபஶ்யந்த்யா ந தம் யத்வை பலதீதம் ஸஹஸ்ரதா ॥ 9 ॥
யத்த்வயாऽகருணம் கர்ம வ்யபோஹ்ய மம பாந்தவாஃ ।
நிரஸ்தாஃ பரிதாவந்தி ஸுகார்ஹாஃ க்ரு'பணா வநே ॥ 10 ॥
யதி பஞ்சதஶே வர்ஷே ராகவஃ புநரேஷ்யதி ।
ஜஹ்யாத்ராஜ்யம் ச கோஷம் ச பரதோ நோபலக்ஷயதே ॥ 11 ॥
போஜயந்தி கில ஶ்ராத்தே கேசித்ஸ்வாநேவ பாந்தவாந் ।
ததஃ பஶ்சாத்ஸமீக்ஷந்தே க்ரு'தகார்யா த்விஜர்ஷபாந் ॥ 12 ॥
தத்ர யே குணவந்தஶ்ச வித்வாம்ஸஶ்ச த்விஜாதயஃ ।
ந பஶ்சாத்தேऽபிமந்யந்தே ஸுதாமபி ஸுரோபமாஃ ॥ 13 ॥
ப்ராஹ்மணேஷ்வபி த்ரு'ப்தேஷு பஶ்சாத்போக்தும் த்விஜர்ஷபாஃ ।
நாப்யுபைதுமலம் ப்ராஜ்ஞா ஶ்ஶ்ரு'ங்கச்சேதமிவர்ஷபாஃ ॥ 14 ॥
ஏவம் கநீயஸா ப்ராத்ரா புக்தம் ராஜ்யம் விஶாம்பதே ।
ப்ராதா ஜ்யேஷ்டோ வரிஷ்டஶ்ச கிமர்தம் நாவமம்ஸ்யதே ॥ 15 ॥
ந பரேணாऽஹ்ரு'தம் பக்ஷ்யம் வ்யாக்ரஃ காதிதுமிச்சதி ।
ஏவமேதந்நரவ்யாக்ரஃ பரலீடம் ந மந்யதே ॥ 16 ॥
ஹவிராஜ்யம் புரோடாஶாஃ குஶா யூபாஶ்ச காதிராஃ ।
நைதாநி யாதயாமாநி குர்வந்தி புநரத்வரே ॥ 17 ॥
ததா ஹ்யாத்தமிதம் ராஜ்யம் ஹ்ரு'தஸாராம் ஸுராமிவ ।
நாபிமந்துமலம் ராமோ நஷ்டஸோமமிவாத்வரம் ॥ 18 ॥
ந சேமாம் தர்ஷணாம் ராம ஸங்கச்சேதத்யமர்ஷணஃ ।
தாரயேந்மந்தரமபி ஸ ஹி க்ருத்தஶ்ஶிதைஶ்ஶரைஃ ॥ 19 ॥
த்வாம் து நோத்ஸஹதே ஹந்தும் மஹாத்மா பித்ரு'கௌரவாத் ।
ஸஸோமார்கக்ரஹகணம் நபஸ்தாராவிசித்ரிதம் ॥ 20 ॥
பாதயேத்யோதிவம் க்ருத்தஸ்ஸத்வாம் ந வ்யதிவர்ததே ।
ப்ரக்ஷோபயேத்வாரயே த்வா மஹீம் ஶைலஶதாசிதாம் ॥ 21 ॥
நைவம் விதமஸத்காரம் ராகவோ மர்ஷயிஷ்யதி ।
பலவாநிவ ஶார்தூலோ வாலதேரபிமர்ஶநம் ॥ 22 ॥
நைதஸ்ய ஸஹிதா லோகா பயம் குர்யுர்மஹாம்ரு'தே ।
அதர்மந்த்விஹ தர்மாத்மா லோகம் தர்மேண யோஜயேத் ॥ 23 ॥
நந்வஸௌ காஞ்சநைர்பாணைர்மஹாவீர்யோ மஹாபுஜஃ ।
யுகாந்த இவ பூதாநி ஸாகராநபி நிர்தஹேத் ॥ 24 ॥
ஸ தாத்ரு'ஶஸ்ஸிம்ஹபலோ வ்ரு'ஷபாக்ஷோ நரர்ஷபஃ ।
ஸ்வயமேவ ஹதஃ பித்ரா ஜலஜேநாத்மஜோ யதா ॥ 25 ॥
த்விஜாதிசரிதோ தர்மஶ்ஶாஸ்த்ரத்ரு'ஷ்டஸ்ஸநாதநஃ ।
யதி தே தர்மநிரதே த்வயா புத்ரே விவாஸிதே ॥ 26 ॥
கதிரேகா பதிர்நார்யா த்விதீயா கதிராத்மஜஃ ।
த்ரு'தீயா ஜ்ஞாதயோ ராஜம்ஶ்சதுர்தீ நேஹ வித்யதே ॥ 27 ॥
தத்ர த்வம் சைவ மே நாஸ்தி ராமஶ்ச வநமாஶ்ரிதஃ ।
ந வநம் கந்துமிச்சாமி ஸர்வதா நிஹதா த்வயா ॥ 28 ॥
ஹதம் த்வயா ராஜ்யமிதம் ஸராஷ்ட்ரம் ஹதஸ்ததாऽத்மா ஸஹ மந்த்ரிபிஶ்ச ।
ஹதா ஸபுத்ராऽஸ்மி ஹதாஶ்ச பௌராஸ்ஸுத ஶ்ச பார்யா ச தவ ப்ரஹ்ரு'ஷ்டௌ ॥ 29 ॥
இமாம் கிரம் தாருணஶப்த ஸம்ஶ்ரிதாம் நிஶம்ய ராஜாऽபி முமோஹ துஃகிதஃ ।
தத ஸ்ஸ ஶோகம் ப்ரவிவேஶ பார்திவஸ்ஸ்வதுஷ்க்ரு'தம் சாபி புநஸ்ததா ஸ்மரந் ॥ 30 ॥
இத்யார்ஷே ஶ்ரீமத்ராமாயணே வால்மீகீய ஆதிகாவ்யே அயோத்யாகாண்டே ஏகஷஷ்டிதமஸ்ஸர்கஃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe ayodhyākāṇḍam |
atha ekaṣaṣṭitamassargaḥ |
vanaṃ gate dharmapare rāme ramayatāṃ vare |
kausalyā rudatī svārtā bhartāramidamabravīt || 1 ||
yadyapi triṣu lokeṣu prathitaṃ te mahadyaśaḥ |
sānukrośo vadānyaśca priyavādī ca rāghavaḥ || 2 ||
kathaṃ naravaraśreṣṭha putrau tau saha sītayā |
duḥkhitau sukhasaṃvṛddhau vane duḥkhaṃ sahiṣyataḥ || 3 ||
sā nūnaṃ taruṇī śyāmā sukumārī sukhocitā |
kathamuṣṇaṃ ca śītaṃ ca maithilī prasahiṣyate || 4 ||
bhuktvā'śanaṃ viśālākṣī sūpadaṃ śānvitaṃ śubham |
vanyaṃ naivāramāhāraṃ kathaṃ sītopabhokṣyate || 5 ||
gītavāditranirghoṣaṃ śrutvā śubhamaninditā |
kathaṃ kravyādasiṃhānāṃ śabdaṃ śroṣyatyaśobhanam || 6 ||
mahendradhvajasaṅkāśaḥ kva nu śete mahābhujaḥ |
bhujaṃ parighasaṅkāśamupadhāya mahābalaḥ || 7 ||
padmavarṇaṃ sukeśāntaṃ padmaniśśvāsamuttamam |
kadā drakṣyāmi rāmasya vadanaṃ puṣkarekṣaṇam || 8 ||
vajrasāramayaṃ nūnaṃ hṛdayaṃ me na saṃśayaḥ |
apaśyantyā na taṃ yadvai phalatīdaṃ sahasradhā || 9 ||
yattvayā'karuṇaṃ karma vyapohya mama bāndhavāḥ |
nirastāḥ paridhāvanti sukhārhāḥ kṛpaṇā vane || 10 ||
yadi pañcadaśe varṣe rāghavaḥ punareṣyati |
jahyādrājyaṃ ca koṣaṃ ca bharato nopalakṣayate || 11 ||
bhojayanti kila śrāddhe kecitsvāneva bāndhavān |
tataḥ paścātsamīkṣante kṛtakāryā dvijarṣabhān || 12 ||
tatra ye guṇavantaśca vidvāṃsaśca dvijātayaḥ |
na paścātte'bhimanyante sudhāmapi suropamāḥ || 13 ||
brāhmaṇeṣvapi tṛpteṣu paścādbhoktuṃ dvijarṣabhāḥ |
nābhyupaitumalaṃ prājñā śśṛṅgacchedamivarṣabhāḥ || 14 ||
evaṃ kanīyasā bhrātrā bhuktaṃ rājyaṃ viśāmpate |
bhrātā jyeṣṭho variṣṭhaśca kimarthaṃ nāvamaṃsyate || 15 ||
na pareṇā'hṛtaṃ bhakṣyaṃ vyāghraḥ khāditumicchati |
evametannaravyāghraḥ paralīḍhaṃ na manyate || 16 ||
havirājyaṃ puroḍāśāḥ kuśā yūpāśca khādirāḥ |
naitāni yātayāmāni kurvanti punaradhvare || 17 ||
tathā hyāttamidaṃ rājyaṃ hṛtasārāṃ surāmiva |
nābhimantumalaṃ rāmo naṣṭasomamivādhvaram || 18 ||
na cemāṃ dharṣaṇāṃ rāma saṅgacchedatyamarṣaṇaḥ |
dārayenmandaramapi sa hi kruddhaśśitaiśśaraiḥ || 19 ||
tvāṃ tu notsahate hantuṃ mahātmā pitṛgauravāt |
sasomārkagrahagaṇaṃ nabhastārāvicitritam || 20 ||
pātayedyodivaṃ kruddhassatvāṃ na vyativartate |
prakṣobhayedvāraye dvā mahīṃ śailaśatācitām || 21 ||
naivaṃ vidhamasatkāraṃ rāghavo marṣayiṣyati |
balavāniva śārdūlo vāladherabhimarśanam || 22 ||
naitasya sahitā lokā bhayaṃ kuryurmahāmṛthe |
adharmantviha dharmātmā lokaṃ dharmeṇa yojayet || 23 ||
nanvasau kāñcanairbāṇairmahāvīryo mahābhujaḥ |
yugānta iva bhūtāni sāgarānapi nirdahet || 24 ||
sa tādṛśassiṃhabalo vṛṣabhākṣo nararṣabhaḥ |
svayameva hataḥ pitrā jalajenātmajo yathā || 25 ||
dvijāticarito dharmaśśāstradṛṣṭassanātanaḥ |
yadi te dharmanirate tvayā putre vivāsite || 26 ||
gatirekā patirnāryā dvitīyā gatirātmajaḥ |
tṛtīyā jñātayo rājaṃścaturthī neha vidyate || 27 ||
tatra tvaṃ caiva me nāsti rāmaśca vanamāśritaḥ |
na vanaṃ gantumicchāmi sarvathā nihatā tvayā || 28 ||
hataṃ tvayā rājyamidaṃ sarāṣṭraṃ hatastathā'tmā saha mantribhiśca |
hatā saputrā'smi hatāśca paurāssuta śca bhāryā ca tava prahṛṣṭau || 29 ||
imāṃ giraṃ dāruṇaśabda saṃśritāṃ niśamya rājā'pi mumoha duḥkhitaḥ |
tata ssa śokaṃ praviveśa pārthivassvaduṣkṛtaṃ cāpi punastadā smaran || 30 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye ayodhyākāṇḍe ekaṣaṣṭitamassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे अयोध्याकाण्डम् ।
अथ एकषष्टितमस्सर्गः ।
वनं गते धर्मपरे रामे रमयतां वरे ।
कौसल्या रुदती स्वार्ता भर्तारमिदमब्रवीत् ॥ 1 ॥
यद्यपि त्रिषु लोकेषु प्रथितं ते महद्यशः ।
सानुक्रोशो वदान्यश्च प्रियवादी च राघवः ॥ 2 ॥
कथं नरवरश्रेष्ठ पुत्रौ तौ सह सीतया ।
दुःखितौ सुखसंवृद्धौ वने दुःखं सहिष्यतः ॥ 3 ॥
सा नूनं तरुणी श्यामा सुकुमारी सुखोचिता ।
कथमुष्णं च शीतं च मैथिली प्रसहिष्यते ॥ 4 ॥
भुक्त्वाऽशनं विशालाक्षी सूपदं शान्वितं शुभम् ।
वन्यं नैवारमाहारं कथं सीतोपभोक्ष्यते ॥ 5 ॥
गीतवादित्रनिर्घोषं श्रुत्वा शुभमनिन्दिता ।
कथं क्रव्यादसिंहानां शब्दं श्रोष्यत्यशोभनम् ॥ 6 ॥
महेन्द्रध्वजसङ्काशः क्व नु शेते महाभुजः ।
भुजं परिघसङ्काशमुपधाय महाबलः ॥ 7 ॥
पद्मवर्णं सुकेशान्तं पद्मनिश्श्वासमुत्तमम् ।
कदा द्रक्ष्यामि रामस्य वदनं पुष्करेक्षणम् ॥ 8 ॥
वज्रसारमयं नूनं हृदयं मे न संशयः ।
अपश्यन्त्या न तं यद्वै फलतीदं सहस्रधा ॥ 9 ॥
यत्त्वयाऽकरुणं कर्म व्यपोह्य मम बान्धवाः ।
निरस्ताः परिधावन्ति सुखार्हाः कृपणा वने ॥ 10 ॥
यदि पञ्चदशे वर्षे राघवः पुनरेष्यति ।
जह्याद्राज्यं च कोषं च भरतो नोपलक्षयते ॥ 11 ॥
भोजयन्ति किल श्राद्धे केचित्स्वानेव बान्धवान् ।
ततः पश्चात्समीक्षन्ते कृतकार्या द्विजर्षभान् ॥ 12 ॥
तत्र ये गुणवन्तश्च विद्वांसश्च द्विजातयः ।
न पश्चात्तेऽभिमन्यन्ते सुधामपि सुरोपमाः ॥ 13 ॥
ब्राह्मणेष्वपि तृप्तेषु पश्चाद्भोक्तुं द्विजर्षभाः ।
नाभ्युपैतुमलं प्राज्ञा श्शृङ्गच्छेदमिवर्षभाः ॥ 14 ॥
एवं कनीयसा भ्रात्रा भुक्तं राज्यं विशाम्पते ।
भ्राता ज्येष्ठो वरिष्ठश्च किमर्थं नावमंस्यते ॥ 15 ॥
न परेणाऽहृतं भक्ष्यं व्याघ्रः खादितुमिच्छति ।
एवमेतन्नरव्याघ्रः परलीढं न मन्यते ॥ 16 ॥
हविराज्यं पुरोडाशाः कुशा यूपाश्च खादिराः ।
नैतानि यातयामानि कुर्वन्ति पुनरध्वरे ॥ 17 ॥
तथा ह्यात्तमिदं राज्यं हृतसारां सुरामिव ।
नाभिमन्तुमलं रामो नष्टसोममिवाध्वरम् ॥ 18 ॥
न चेमां धर्षणां राम सङ्गच्छेदत्यमर्षणः ।
दारयेन्मन्दरमपि स हि क्रुद्धश्शितैश्शरैः ॥ 19 ॥
त्वां तु नोत्सहते हन्तुं महात्मा पितृगौरवात् ।
ससोमार्कग्रहगणं नभस्ताराविचित्रितम् ॥ 20 ॥
पातयेद्योदिवं क्रुद्धस्सत्वां न व्यतिवर्तते ।
प्रक्षोभयेद्वारये द्वा महीं शैलशताचिताम् ॥ 21 ॥
नैवं विधमसत्कारं राघवो मर्षयिष्यति ।
बलवानिव शार्दूलो वालधेरभिमर्शनम् ॥ 22 ॥
नैतस्य सहिता लोका भयं कुर्युर्महामृथे ।
अधर्मन्त्विह धर्मात्मा लोकं धर्मेण योजयेत् ॥ 23 ॥
नन्वसौ काञ्चनैर्बाणैर्महावीर्यो महाभुजः ।
युगान्त इव भूतानि सागरानपि निर्दहेत् ॥ 24 ॥
स तादृशस्सिंहबलो वृषभाक्षो नरर्षभः ।
स्वयमेव हतः पित्रा जलजेनात्मजो यथा ॥ 25 ॥
द्विजातिचरितो धर्मश्शास्त्रदृष्टस्सनातनः ।
यदि ते धर्मनिरते त्वया पुत्रे विवासिते ॥ 26 ॥
गतिरेका पतिर्नार्या द्वितीया गतिरात्मजः ।
तृतीया ज्ञातयो राजंश्चतुर्थी नेह विद्यते ॥ 27 ॥
तत्र त्वं चैव मे नास्ति रामश्च वनमाश्रितः ।
न वनं गन्तुमिच्छामि सर्वथा निहता त्वया ॥ 28 ॥
हतं त्वया राज्यमिदं सराष्ट्रं हतस्तथाऽत्मा सह मन्त्रिभिश्च ।
हता सपुत्राऽस्मि हताश्च पौरास्सुत श्च भार्या च तव प्रहृष्टौ ॥ 29 ॥
इमां गिरं दारुणशब्द संश्रितां निशम्य राजाऽपि मुमोह दुःखितः ।
तत स्स शोकं प्रविवेश पार्थिवस्स्वदुष्कृतं चापि पुनस्तदा स्मरन् ॥ 30 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये अयोध्याकाण्डे एकषष्टितमस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe ayodhyākāṇḍam |
atha ekaṣaṣṭitamassargaḥ |
vanaṃ gate dharmapare rāme ramayatāṃ vare |
kausalyā rudatī svārtā bhartāramidamabravīt || 1 ||
yadyapi triṣu lokeṣu prathitaṃ te mahadyaśaḥ |
sānukrośo vadānyaśca priyavādī ca rāghavaḥ || 2 ||
kathaṃ naravaraśreṣṭha putrau tau saha sītayā |
duḥkhitau sukhasaṃvṛddhau vane duḥkhaṃ sahiṣyataḥ || 3 ||
sā nūnaṃ taruṇī śyāmā sukumārī sukhocitā |
kathamuṣṇaṃ ca śītaṃ ca maithilī prasahiṣyate || 4 ||
bhuktvā'śanaṃ viśālākṣī sūpadaṃ śānvitaṃ śubham |
vanyaṃ naivāramāhāraṃ kathaṃ sītopabhokṣyate || 5 ||
gītavāditranirghoṣaṃ śrutvā śubhamaninditā |
kathaṃ kravyādasiṃhānāṃ śabdaṃ śroṣyatyaśobhanam || 6 ||
mahendradhvajasaṅkāśaḥ kva nu śete mahābhujaḥ |
bhujaṃ parighasaṅkāśamupadhāya mahābalaḥ || 7 ||
padmavarṇaṃ sukeśāntaṃ padmaniśśvāsamuttamam |
kadā drakṣyāmi rāmasya vadanaṃ puṣkarekṣaṇam || 8 ||
vajrasāramayaṃ nūnaṃ hṛdayaṃ me na saṃśayaḥ |
apaśyantyā na taṃ yadvai phalatīdaṃ sahasradhā || 9 ||
yattvayā'karuṇaṃ karma vyapohya mama bāndhavāḥ |
nirastāḥ paridhāvanti sukhārhāḥ kṛpaṇā vane || 10 ||
yadi pañcadaśe varṣe rāghavaḥ punareṣyati |
jahyādrājyaṃ ca koṣaṃ ca bharato nopalakṣayate || 11 ||
bhojayanti kila śrāddhe kecitsvāneva bāndhavān |
tataḥ paścātsamīkṣante kṛtakāryā dvijarṣabhān || 12 ||
tatra ye guṇavantaśca vidvāṃsaśca dvijātayaḥ |
na paścātte'bhimanyante sudhāmapi suropamāḥ || 13 ||
brāhmaṇeṣvapi tṛpteṣu paścādbhoktuṃ dvijarṣabhāḥ |
nābhyupaitumalaṃ prājñā śśṛṅgacchedamivarṣabhāḥ || 14 ||
evaṃ kanīyasā bhrātrā bhuktaṃ rājyaṃ viśāmpate |
bhrātā jyeṣṭho variṣṭhaśca kimarthaṃ nāvamaṃsyate || 15 ||
na pareṇā'hṛtaṃ bhakṣyaṃ vyāghraḥ khāditumicchati |
evametannaravyāghraḥ paralīḍhaṃ na manyate || 16 ||
havirājyaṃ puroḍāśāḥ kuśā yūpāśca khādirāḥ |
naitāni yātayāmāni kurvanti punaradhvare || 17 ||
tathā hyāttamidaṃ rājyaṃ hṛtasārāṃ surāmiva |
nābhimantumalaṃ rāmo naṣṭasomamivādhvaram || 18 ||
na cemāṃ dharṣaṇāṃ rāma saṅgacchedatyamarṣaṇaḥ |
dārayenmandaramapi sa hi kruddhaśśitaiśśaraiḥ || 19 ||
tvāṃ tu notsahate hantuṃ mahātmā pitṛgauravāt |
sasomārkagrahagaṇaṃ nabhastārāvicitritam || 20 ||
pātayedyodivaṃ kruddhassatvāṃ na vyativartate |
prakṣobhayedvāraye dvā mahīṃ śailaśatācitām || 21 ||
naivaṃ vidhamasatkāraṃ rāghavo marṣayiṣyati |
balavāniva śārdūlo vāladherabhimarśanam || 22 ||
naitasya sahitā lokā bhayaṃ kuryurmahāmṛthe |
adharmantviha dharmātmā lokaṃ dharmeṇa yojayet || 23 ||
nanvasau kāñcanairbāṇairmahāvīryo mahābhujaḥ |
yugānta iva bhūtāni sāgarānapi nirdahet || 24 ||
sa tādṛśassiṃhabalo vṛṣabhākṣo nararṣabhaḥ |
svayameva hataḥ pitrā jalajenātmajo yathā || 25 ||
dvijāticarito dharmaśśāstradṛṣṭassanātanaḥ |
yadi te dharmanirate tvayā putre vivāsite || 26 ||
gatirekā patirnāryā dvitīyā gatirātmajaḥ |
tṛtīyā jñātayo rājaṃścaturthī neha vidyate || 27 ||
tatra tvaṃ caiva me nāsti rāmaśca vanamāśritaḥ |
na vanaṃ gantumicchāmi sarvathā nihatā tvayā || 28 ||
hataṃ tvayā rājyamidaṃ sarāṣṭraṃ hatastathā'tmā saha mantribhiśca |
hatā saputrā'smi hatāśca paurāssuta śca bhāryā ca tava prahṛṣṭau || 29 ||
imāṃ giraṃ dāruṇaśabda saṃśritāṃ niśamya rājā'pi mumoha duḥkhitaḥ |
tata ssa śokaṃ praviveśa pārthivassvaduṣkṛtaṃ cāpi punastadā smaran || 30 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye ayodhyākāṇḍe ekaṣaṣṭitamassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Tamil script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.