2.76 அயோத்யாகாண்ட - ஷட்ஸப்ததிதம ஸர்கஃ

2.76 Ayodhyakanda - Shatsaptatitama Sargah

✍️ Valmiki 🖋️ Tamil script
📄 Download PDF
ஶ்ரீமத்வால்மீகீய ராமாயணே அயோத்யாகாண்டம் ।
அத ஷட்ஸப்ததிதமஸ்ஸர்கஃ ।
தமேவம் ஶோகஸந்தப்தம் பரதம் கைகயீ ஸுதம் ।
உவாச வததாம் ஶ்ரேஷ்டோ வஸிஷ்ட ஶ்ஶ்ரேஷ்டவாக்ரு'ஷிஃ ॥ 1 ॥
அலம் ஶோகேந பத்ரம் தே ராஜபுத்ர மஹாயஶஃ ।
ப்ராப்தகாலம் நரபதேஃ குரு ஸம்யாநமுத்தமம் ॥ 2 ॥
வஸிஷ்டஸ்ய வச ஶ்ஶ்ரு'த்வா பரதோ தாரணாம் கதஃ ।
ப்ரேதகார்யாணி ஸர்வாணி காரயாமாஸ தர்மவித் ॥ 3 ॥
உத்த்ரு'தம் தைலஸம்ரோதாத்ஸது பூமௌ நிவேஶிதம் ।
ஆபீதவர்ணவதநம் ப்ரஸுப்தமிவ பூமிபம் ॥ 4 ॥
ஸம்வேஶ்ய ஶயநே சாக்ய்ரே நாநாரத்நபரிஷ்க்ரு'தே ।
ததோ தஶரதம் புத்ரோ விலலாப ஸுதுஃகிதஃ ॥ 5 ॥
கிம் தே வ்யவஸிதம் ராஜந் ப்ரோஷிதே மய்யநாகதே ।
விவாஸ்ய ராமம் தர்மஜ்ஞம் லக்ஷ்மணம் ச மஹாபலம் ॥ 6 ॥
க்வ யாஸ்யஸி மஹாராஜ ஹித்வேமம் துஃகிதம் ஜநம் ।
ஹீநம் புருஷஸிம்ஹேந ராமேணாக்லிஷ்டகர்மணா ॥ 7 ॥
யோகக்ஷேமம் து தே ராஜந் கோऽஸ்மிந்கல்பயிதா புரே த்வயி ப்ரயாதே ஸ்வஸ்தாத ராமே ச வநமாஶ்ரிதே ॥ 8 ॥
விதவா ப்ரு'திவீ ராஜந் ஸ்த்வயா ஹீநா ந ராஜதே ।
ஹீநசந்த்ரேவ ரஜநீ நகரீ ப்ரதிபாதி மா ॥ 9 ॥
ஏவம் விலபமாநம் தம் பரதம் தீநமாநஸம் ।
அப்ரவீத்வசநம் பூயோ வஸிஷ்டஸ்து மஹாமுநிஃ ॥ 10 ॥
ப்ரேதகார்யாணி யாந்யஸ்ய கர்தவ்யாநி விஶாம் பதேஃ ।
தாந்யவ்யக்ரம் மஹாபாஹோ க்ரியாந்தாமவிசாரிதம் ॥ 11 ॥
ததேதி பரதோ வாக்யம் வஸிஷ்டஸ்யாபிபூஜ்ய தத் ।
ரு'த்விக்புரோஹிதாசார்யாந் ஸ்த்வரயாமாஸ ஸர்வஶஃ ॥ 12 ॥
யே த்வக்நயோ நரேந்த்ரேஸ்ய சாக்ந்யகாராத்பஹிஷ்க்ரு'தாஃ ।
ரு'த்விக்பிர்யாஜகைஶ்சைவ தே ஆஹ்ரியந்த யதாவிதி ॥ 13 ॥
ஶிபிகாயாமதாऽரோப்ய ராஜாநம் கதசேதஸம் ।
பாஷ்பகண்டா விமநஸஸ்தமூஹுஃ பரிசாரகாஃ ॥ 14 ॥
ஹிரண்யம் ச ஸுவர்ணம் ச வாஸாம்ஸி விவிதாநி ச ।
ப்ரகிரந்தோ ஜநா மார்கம் ந்ரு'பதேரக்ரதோ யயுஃ ॥ 15 ॥
சந்தநாகருநிர்யாஸாந் ஸரலம் பத்மகம் ததா ।
தேவதாரூணி சாஹ்ரு'த்ய க்ஷேபயந்தி ததாபரே ॥ 16 ॥
கந்தாநுச்சாவசாம்ஶ்சாந்யாம் ஸ்தத்ர கத்வாத பூமிபம் ।
தத்ர ஸம்வேஶயாமாஸுஶ்சிதாமத்யே தம்ரு'த்விஜஃ ॥ 17 ॥
ததா ஹுதாஶநம் ஹுத்வா ஜேபுஸ்தஸ்ய தத்ரு'த்விஜஃ ।
ஜகுஶ்ச தே யதாஶாஸ்த்ர தத்ர ஸாமாநி ஸாமகாஃ ॥ 18 ॥
ஶிபிகாபிஶ்ச யாநைஶ்ச யதார்ஹம் தஸ்ய யோஷிதஃ ।
நகரா ந்நிர்யயுஸ்தத்ர வ்ரு'த்தைஃ பரிவ்ரு'தா ஸ்ததா ॥ 19 ॥
ப்ரஸவ்யம் சாபி தம் சகுஃ ரு'த்விஜோऽக்நிசிதம் ந்ரு'பம் ।
ஸ்த்ரியஶ்ச ஶோகஸந்தப்தாஃ கௌஸல்யாப்ரமுகாஸ்ததா ॥ 20 ॥
க்ரௌஞ்சீநாமிவ நாரீணாம் நிநாதஸ்தத்ர ஶுஶ்ருவே ।
ஆர்தாநாம் கருணம் காலே க்ரோஶந்தீநாம் ஸஹஸ்ரஶஃ ॥ 21 ॥
ததோ ருதந்த்யோ விவஶாவிலப்ய ச புநஃ புநஃ ।
யாநேப்யஸ்ஸரயூதீரமவதேருர்வராங்கநாஃ ॥ 22 ॥
க்ரு'த்வோதகம் தே பரதேந ஸார்தம் ந்ரு'பாங்கநா மந்த்ரிபுரோஹிதா ஶ்ச ।
புரம்ப்ரவிஶ்யாஶ்ருபரீதநேத்ராஃ பூமௌ தஶாஹம் வ்யநயந்த துஃகம் ॥ 23 ॥
இத்யார்ஷே ஶ்ரீமத்ராமாயணே வால்மீகீய ஆதிகாவ்யே அயோத்யாகாண்டே ஷட்ஸப்ததிதமஸ்ஸர்கஃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe ayodhyākāṇḍam |
atha ṣaṭsaptatitamassargaḥ |
tamevaṃ śokasantaptaṃ bharataṃ kaikayī sutam |
uvāca vadatāṃ śreṣṭho vasiṣṭha śśreṣṭhavāgṛṣiḥ || 1 ||
alaṃ śokena bhadraṃ te rājaputra mahāyaśaḥ |
prāptakālaṃ narapateḥ kuru saṃyānamuttamam || 2 ||
vasiṣṭhasya vaca śśṛtvā bharato dhāraṇāṃ gataḥ |
pretakāryāṇi sarvāṇi kārayāmāsa dharmavit || 3 ||
uddhṛtaṃ tailasaṃrodhātsatu bhūmau niveśitam |
āpītavarṇavadanaṃ prasuptamiva bhūmipam || 4 ||
saṃveśya śayane cāgyre nānāratnapariṣkṛte |
tato daśarathaṃ putro vilalāpa suduḥkhitaḥ || 5 ||
kiṃ te vyavasitaṃ rājan proṣite mayyanāgate |
vivāsya rāmaṃ dharmajñaṃ lakṣmaṇaṃ ca mahābalam || 6 ||
kva yāsyasi mahārāja hitvemaṃ duḥkhitaṃ janam |
hīnaṃ puruṣasiṃhena rāmeṇākliṣṭakarmaṇā || 7 ||
yogakṣemaṃ tu te rājan ko'sminkalpayitā pure tvayi prayāte svastāta rāme ca vanamāśrite || 8 ||
vidhavā pṛthivī rājan stvayā hīnā na rājate |
hīnacandreva rajanī nagarī pratibhāti mā || 9 ||
evaṃ vilapamānaṃ taṃ bharataṃ dīnamānasam |
abravīdvacanaṃ bhūyo vasiṣṭhastu mahāmuniḥ || 10 ||
pretakāryāṇi yānyasya kartavyāni viśāṃ pateḥ |
tānyavyagraṃ mahābāho kriyāntāmavicāritam || 11 ||
tatheti bharato vākyaṃ vasiṣṭhasyābhipūjya tat |
ṛtvikpurohitācāryān stvarayāmāsa sarvaśaḥ || 12 ||
ye tvagnayo narendresya cāgnyagārādbahiṣkṛtāḥ |
ṛtvigbhiryājakaiścaiva te āhriyanta yathāvidhi || 13 ||
śibikāyāmathā'ropya rājānaṃ gatacetasam |
bāṣpakaṇṭhā vimanasastamūhuḥ paricārakāḥ || 14 ||
hiraṇyaṃ ca suvarṇaṃ ca vāsāṃsi vividhāni ca |
prakiranto janā mārgaṃ nṛpateragrato yayuḥ || 15 ||
candanāgaruniryāsān saralaṃ padmakaṃ tathā |
devadārūṇi cāhṛtya kṣepayanti tathāpare || 16 ||
gandhānuccāvacāṃścānyāṃ statra gatvātha bhūmipam |
tatra saṃveśayāmāsuścitāmadhye tamṛtvijaḥ || 17 ||
tadā hutāśanaṃ hutvā jepustasya tadṛtvijaḥ |
jaguśca te yathāśāstra tatra sāmāni sāmagāḥ || 18 ||
śibikābhiśca yānaiśca yathārhaṃ tasya yoṣitaḥ |
nagarā nniryayustatra vṛddhaiḥ parivṛtā stadā || 19 ||
prasavyaṃ cāpi taṃ cakuḥ ṛtvijo'gnicitaṃ nṛpam |
striyaśca śokasantaptāḥ kausalyāpramukhāstadā || 20 ||
krauñcīnāmiva nārīṇāṃ ninādastatra śuśruve |
ārtānāṃ karuṇaṃ kāle krośantīnāṃ sahasraśaḥ || 21 ||
tato rudantyo vivaśāvilapya ca punaḥ punaḥ |
yānebhyassarayūtīramavaterurvarāṅganāḥ || 22 ||
kṛtvodakaṃ te bharatena sārdhaṃ nṛpāṅganā mantripurohitā śca |
purampraviśyāśruparītanetrāḥ bhūmau daśāhaṃ vyanayanta duḥkham || 23 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye ayodhyākāṇḍe ṣaṭsaptatitamassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे अयोध्याकाण्डम् ।
अथ षट्सप्ततितमस्सर्गः ।
तमेवं शोकसन्तप्तं भरतं कैकयी सुतम् ।
उवाच वदतां श्रेष्ठो वसिष्ठ श्श्रेष्ठवागृषिः ॥ 1 ॥
अलं शोकेन भद्रं ते राजपुत्र महायशः ।
प्राप्तकालं नरपतेः कुरु संयानमुत्तमम् ॥ 2 ॥
वसिष्ठस्य वच श्शृत्वा भरतो धारणां गतः ।
प्रेतकार्याणि सर्वाणि कारयामास धर्मवित् ॥ 3 ॥
उद्धृतं तैलसंरोधात्सतु भूमौ निवेशितम् ।
आपीतवर्णवदनं प्रसुप्तमिव भूमिपम् ॥ 4 ॥
संवेश्य शयने चाग्य्रे नानारत्नपरिष्कृते ।
ततो दशरथं पुत्रो विललाप सुदुःखितः ॥ 5 ॥
किं ते व्यवसितं राजन् प्रोषिते मय्यनागते ।
विवास्य रामं धर्मज्ञं लक्ष्मणं च महाबलम् ॥ 6 ॥
क्व यास्यसि महाराज हित्वेमं दुःखितं जनम् ।
हीनं पुरुषसिंहेन रामेणाक्लिष्टकर्मणा ॥ 7 ॥
योगक्षेमं तु ते राजन् कोऽस्मिन्कल्पयिता पुरे त्वयि प्रयाते स्वस्तात रामे च वनमाश्रिते ॥ 8 ॥
विधवा पृथिवी राजन् स्त्वया हीना न राजते ।
हीनचन्द्रेव रजनी नगरी प्रतिभाति मा ॥ 9 ॥
एवं विलपमानं तं भरतं दीनमानसम् ।
अब्रवीद्वचनं भूयो वसिष्ठस्तु महामुनिः ॥ 10 ॥
प्रेतकार्याणि यान्यस्य कर्तव्यानि विशां पतेः ।
तान्यव्यग्रं महाबाहो क्रियान्तामविचारितम् ॥ 11 ॥
तथेति भरतो वाक्यं वसिष्ठस्याभिपूज्य तत् ।
ऋत्विक्पुरोहिताचार्यान् स्त्वरयामास सर्वशः ॥ 12 ॥
ये त्वग्नयो नरेन्द्रेस्य चाग्न्यगाराद्बहिष्कृताः ।
ऋत्विग्भिर्याजकैश्चैव ते आह्रियन्त यथाविधि ॥ 13 ॥
शिबिकायामथाऽरोप्य राजानं गतचेतसम् ।
बाष्पकण्ठा विमनसस्तमूहुः परिचारकाः ॥ 14 ॥
हिरण्यं च सुवर्णं च वासांसि विविधानि च ।
प्रकिरन्तो जना मार्गं नृपतेरग्रतो ययुः ॥ 15 ॥
चन्दनागरुनिर्यासान् सरलं पद्मकं तथा ।
देवदारूणि चाहृत्य क्षेपयन्ति तथापरे ॥ 16 ॥
गन्धानुच्चावचांश्चान्यां स्तत्र गत्वाथ भूमिपम् ।
तत्र संवेशयामासुश्चितामध्ये तमृत्विजः ॥ 17 ॥
तदा हुताशनं हुत्वा जेपुस्तस्य तदृत्विजः ।
जगुश्च ते यथाशास्त्र तत्र सामानि सामगाः ॥ 18 ॥
शिबिकाभिश्च यानैश्च यथार्हं तस्य योषितः ।
नगरा न्निर्ययुस्तत्र वृद्धैः परिवृता स्तदा ॥ 19 ॥
प्रसव्यं चापि तं चकुः ऋत्विजोऽग्निचितं नृपम् ।
स्त्रियश्च शोकसन्तप्ताः कौसल्याप्रमुखास्तदा ॥ 20 ॥
क्रौञ्चीनामिव नारीणां निनादस्तत्र शुश्रुवे ।
आर्तानां करुणं काले क्रोशन्तीनां सहस्रशः ॥ 21 ॥
ततो रुदन्त्यो विवशाविलप्य च पुनः पुनः ।
यानेभ्यस्सरयूतीरमवतेरुर्वराङ्गनाः ॥ 22 ॥
कृत्वोदकं ते भरतेन सार्धं नृपाङ्गना मन्त्रिपुरोहिता श्च ।
पुरम्प्रविश्याश्रुपरीतनेत्राः भूमौ दशाहं व्यनयन्त दुःखम् ॥ 23 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये अयोध्याकाण्डे षट्सप्ततितमस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe ayodhyākāṇḍam |
atha ṣaṭsaptatitamassargaḥ |
tamevaṃ śokasantaptaṃ bharataṃ kaikayī sutam |
uvāca vadatāṃ śreṣṭho vasiṣṭha śśreṣṭhavāgṛṣiḥ || 1 ||
alaṃ śokena bhadraṃ te rājaputra mahāyaśaḥ |
prāptakālaṃ narapateḥ kuru saṃyānamuttamam || 2 ||
vasiṣṭhasya vaca śśṛtvā bharato dhāraṇāṃ gataḥ |
pretakāryāṇi sarvāṇi kārayāmāsa dharmavit || 3 ||
uddhṛtaṃ tailasaṃrodhātsatu bhūmau niveśitam |
āpītavarṇavadanaṃ prasuptamiva bhūmipam || 4 ||
saṃveśya śayane cāgyre nānāratnapariṣkṛte |
tato daśarathaṃ putro vilalāpa suduḥkhitaḥ || 5 ||
kiṃ te vyavasitaṃ rājan proṣite mayyanāgate |
vivāsya rāmaṃ dharmajñaṃ lakṣmaṇaṃ ca mahābalam || 6 ||
kva yāsyasi mahārāja hitvemaṃ duḥkhitaṃ janam |
hīnaṃ puruṣasiṃhena rāmeṇākliṣṭakarmaṇā || 7 ||
yogakṣemaṃ tu te rājan ko'sminkalpayitā pure tvayi prayāte svastāta rāme ca vanamāśrite || 8 ||
vidhavā pṛthivī rājan stvayā hīnā na rājate |
hīnacandreva rajanī nagarī pratibhāti mā || 9 ||
evaṃ vilapamānaṃ taṃ bharataṃ dīnamānasam |
abravīdvacanaṃ bhūyo vasiṣṭhastu mahāmuniḥ || 10 ||
pretakāryāṇi yānyasya kartavyāni viśāṃ pateḥ |
tānyavyagraṃ mahābāho kriyāntāmavicāritam || 11 ||
tatheti bharato vākyaṃ vasiṣṭhasyābhipūjya tat |
ṛtvikpurohitācāryān stvarayāmāsa sarvaśaḥ || 12 ||
ye tvagnayo narendresya cāgnyagārādbahiṣkṛtāḥ |
ṛtvigbhiryājakaiścaiva te āhriyanta yathāvidhi || 13 ||
śibikāyāmathā'ropya rājānaṃ gatacetasam |
bāṣpakaṇṭhā vimanasastamūhuḥ paricārakāḥ || 14 ||
hiraṇyaṃ ca suvarṇaṃ ca vāsāṃsi vividhāni ca |
prakiranto janā mārgaṃ nṛpateragrato yayuḥ || 15 ||
candanāgaruniryāsān saralaṃ padmakaṃ tathā |
devadārūṇi cāhṛtya kṣepayanti tathāpare || 16 ||
gandhānuccāvacāṃścānyāṃ statra gatvātha bhūmipam |
tatra saṃveśayāmāsuścitāmadhye tamṛtvijaḥ || 17 ||
tadā hutāśanaṃ hutvā jepustasya tadṛtvijaḥ |
jaguśca te yathāśāstra tatra sāmāni sāmagāḥ || 18 ||
śibikābhiśca yānaiśca yathārhaṃ tasya yoṣitaḥ |
nagarā nniryayustatra vṛddhaiḥ parivṛtā stadā || 19 ||
prasavyaṃ cāpi taṃ cakuḥ ṛtvijo'gnicitaṃ nṛpam |
striyaśca śokasantaptāḥ kausalyāpramukhāstadā || 20 ||
krauñcīnāmiva nārīṇāṃ ninādastatra śuśruve |
ārtānāṃ karuṇaṃ kāle krośantīnāṃ sahasraśaḥ || 21 ||
tato rudantyo vivaśāvilapya ca punaḥ punaḥ |
yānebhyassarayūtīramavaterurvarāṅganāḥ || 22 ||
kṛtvodakaṃ te bharatena sārdhaṃ nṛpāṅganā mantripurohitā śca |
purampraviśyāśruparītanetrāḥ bhūmau daśāhaṃ vyanayanta duḥkham || 23 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye ayodhyākāṇḍe ṣaṭsaptatitamassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Tamil script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.
🕉 InfoLyter.in