2.76 Ayodhyakanda - Shatsaptatitama Sargah

ॐ

2.76 அயோத்யாகாண்ட - ஷட்ஸப்ததிதம ஸர்கஃ

Valmiki Tamil

ஶ்ரீமத்வால்மீகீய ராமாயணே அயோத்யாகாண்டம் ।

அத ஷட்ஸப்ததிதமஸ்ஸர்கஃ ।

தமேவம் ஶோகஸந்தப்தம் பரதம் கைகயீ ஸுதம் ।

உவாச வததாம் ஶ்ரேஷ்டோ வஸிஷ்ட ஶ்ஶ்ரேஷ்டவாக்ரு'ஷிஃ ॥ 1 ॥

அலம் ஶோகேந பத்ரம் தே ராஜபுத்ர மஹாயஶஃ ।

ப்ராப்தகாலம் நரபதேஃ குரு ஸம்யாநமுத்தமம் ॥ 2 ॥

வஸிஷ்டஸ்ய வச ஶ்ஶ்ரு'த்வா பரதோ தாரணாம் கதஃ ।

ப்ரேதகார்யாணி ஸர்வாணி காரயாமாஸ தர்மவித் ॥ 3 ॥

உத்த்ரு'தம் தைலஸம்ரோதாத்ஸது பூமௌ நிவேஶிதம் ।

ஆபீதவர்ணவதநம் ப்ரஸுப்தமிவ பூமிபம் ॥ 4 ॥

ஸம்வேஶ்ய ஶயநே சாக்ய்ரே நாநாரத்நபரிஷ்க்ரு'தே ।

ததோ தஶரதம் புத்ரோ விலலாப ஸுதுஃகிதஃ ॥ 5 ॥

கிம் தே வ்யவஸிதம் ராஜந் ப்ரோஷிதே மய்யநாகதே ।

விவாஸ்ய ராமம் தர்மஜ்ஞம் லக்ஷ்மணம் ச மஹாபலம் ॥ 6 ॥

க்வ யாஸ்யஸி மஹாராஜ ஹித்வேமம் துஃகிதம் ஜநம் ।

ஹீநம் புருஷஸிம்ஹேந ராமேணாக்லிஷ்டகர்மணா ॥ 7 ॥

யோகக்ஷேமம் து தே ராஜந் கோऽஸ்மிந்கல்பயிதா புரே த்வயி ப்ரயாதே ஸ்வஸ்தாத ராமே ச வநமாஶ்ரிதே ॥ 8 ॥

விதவா ப்ரு'திவீ ராஜந் ஸ்த்வயா ஹீநா ந ராஜதே ।

ஹீநசந்த்ரேவ ரஜநீ நகரீ ப்ரதிபாதி மா ॥ 9 ॥

ஏவம் விலபமாநம் தம் பரதம் தீநமாநஸம் ।

அப்ரவீத்வசநம் பூயோ வஸிஷ்டஸ்து மஹாமுநிஃ ॥ 10 ॥

ப்ரேதகார்யாணி யாந்யஸ்ய கர்தவ்யாநி விஶாம் பதேஃ ।

தாந்யவ்யக்ரம் மஹாபாஹோ க்ரியாந்தாமவிசாரிதம் ॥ 11 ॥

ததேதி பரதோ வாக்யம் வஸிஷ்டஸ்யாபிபூஜ்ய தத் ।

ரு'த்விக்புரோஹிதாசார்யாந் ஸ்த்வரயாமாஸ ஸர்வஶஃ ॥ 12 ॥

யே த்வக்நயோ நரேந்த்ரேஸ்ய சாக்ந்யகாராத்பஹிஷ்க்ரு'தாஃ ।

ரு'த்விக்பிர்யாஜகைஶ்சைவ தே ஆஹ்ரியந்த யதாவிதி ॥ 13 ॥

ஶிபிகாயாமதாऽரோப்ய ராஜாநம் கதசேதஸம் ।

பாஷ்பகண்டா விமநஸஸ்தமூஹுஃ பரிசாரகாஃ ॥ 14 ॥

ஹிரண்யம் ச ஸுவர்ணம் ச வாஸாம்ஸி விவிதாநி ச ।

ப்ரகிரந்தோ ஜநா மார்கம் ந்ரு'பதேரக்ரதோ யயுஃ ॥ 15 ॥

சந்தநாகருநிர்யாஸாந் ஸரலம் பத்மகம் ததா ।

தேவதாரூணி சாஹ்ரு'த்ய க்ஷேபயந்தி ததாபரே ॥ 16 ॥

கந்தாநுச்சாவசாம்ஶ்சாந்யாம் ஸ்தத்ர கத்வாத பூமிபம் ।

தத்ர ஸம்வேஶயாமாஸுஶ்சிதாமத்யே தம்ரு'த்விஜஃ ॥ 17 ॥

ததா ஹுதாஶநம் ஹுத்வா ஜேபுஸ்தஸ்ய தத்ரு'த்விஜஃ ।

ஜகுஶ்ச தே யதாஶாஸ்த்ர தத்ர ஸாமாநி ஸாமகாஃ ॥ 18 ॥

ஶிபிகாபிஶ்ச யாநைஶ்ச யதார்ஹம் தஸ்ய யோஷிதஃ ।

நகரா ந்நிர்யயுஸ்தத்ர வ்ரு'த்தைஃ பரிவ்ரு'தா ஸ்ததா ॥ 19 ॥

ப்ரஸவ்யம் சாபி தம் சகுஃ ரு'த்விஜோऽக்நிசிதம் ந்ரு'பம் ।

ஸ்த்ரியஶ்ச ஶோகஸந்தப்தாஃ கௌஸல்யாப்ரமுகாஸ்ததா ॥ 20 ॥

க்ரௌஞ்சீநாமிவ நாரீணாம் நிநாதஸ்தத்ர ஶுஶ்ருவே ।

ஆர்தாநாம் கருணம் காலே க்ரோஶந்தீநாம் ஸஹஸ்ரஶஃ ॥ 21 ॥

ததோ ருதந்த்யோ விவஶாவிலப்ய ச புநஃ புநஃ ।

யாநேப்யஸ்ஸரயூதீரமவதேருர்வராங்கநாஃ ॥ 22 ॥

க்ரு'த்வோதகம் தே பரதேந ஸார்தம் ந்ரு'பாங்கநா மந்த்ரிபுரோஹிதா ஶ்ச ।

புரம்ப்ரவிஶ்யாஶ்ருபரீதநேத்ராஃ பூமௌ தஶாஹம் வ்யநயந்த துஃகம் ॥ 23 ॥

இத்யார்ஷே ஶ்ரீமத்ராமாயணே வால்மீகீய ஆதிகாவ்யே அயோத்யாகாண்டே ஷட்ஸப்ததிதமஸ்ஸர்கஃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe ayodhyākāṇḍam |

atha ṣaṭsaptatitamassargaḥ |

tamevaṃ śokasantaptaṃ bharataṃ kaikayī sutam |

uvāca vadatāṃ śreṣṭho vasiṣṭha śśreṣṭhavāgṛṣiḥ || 1 ||

alaṃ śokena bhadraṃ te rājaputra mahāyaśaḥ |

prāptakālaṃ narapateḥ kuru saṃyānamuttamam || 2 ||

vasiṣṭhasya vaca śśṛtvā bharato dhāraṇāṃ gataḥ |

pretakāryāṇi sarvāṇi kārayāmāsa dharmavit || 3 ||

uddhṛtaṃ tailasaṃrodhātsatu bhūmau niveśitam |

āpītavarṇavadanaṃ prasuptamiva bhūmipam || 4 ||

saṃveśya śayane cāgyre nānāratnapariṣkṛte |

tato daśarathaṃ putro vilalāpa suduḥkhitaḥ || 5 ||

kiṃ te vyavasitaṃ rājan proṣite mayyanāgate |

vivāsya rāmaṃ dharmajñaṃ lakṣmaṇaṃ ca mahābalam || 6 ||

kva yāsyasi mahārāja hitvemaṃ duḥkhitaṃ janam |

hīnaṃ puruṣasiṃhena rāmeṇākliṣṭakarmaṇā || 7 ||

yogakṣemaṃ tu te rājan ko'sminkalpayitā pure tvayi prayāte svastāta rāme ca vanamāśrite || 8 ||

vidhavā pṛthivī rājan stvayā hīnā na rājate |

hīnacandreva rajanī nagarī pratibhāti mā || 9 ||

evaṃ vilapamānaṃ taṃ bharataṃ dīnamānasam |

abravīdvacanaṃ bhūyo vasiṣṭhastu mahāmuniḥ || 10 ||

pretakāryāṇi yānyasya kartavyāni viśāṃ pateḥ |

tānyavyagraṃ mahābāho kriyāntāmavicāritam || 11 ||

tatheti bharato vākyaṃ vasiṣṭhasyābhipūjya tat |

ṛtvikpurohitācāryān stvarayāmāsa sarvaśaḥ || 12 ||

ye tvagnayo narendresya cāgnyagārādbahiṣkṛtāḥ |

ṛtvigbhiryājakaiścaiva te āhriyanta yathāvidhi || 13 ||

śibikāyāmathā'ropya rājānaṃ gatacetasam |

bāṣpakaṇṭhā vimanasastamūhuḥ paricārakāḥ || 14 ||

hiraṇyaṃ ca suvarṇaṃ ca vāsāṃsi vividhāni ca |

prakiranto janā mārgaṃ nṛpateragrato yayuḥ || 15 ||

candanāgaruniryāsān saralaṃ padmakaṃ tathā |

devadārūṇi cāhṛtya kṣepayanti tathāpare || 16 ||

gandhānuccāvacāṃścānyāṃ statra gatvātha bhūmipam |

tatra saṃveśayāmāsuścitāmadhye tamṛtvijaḥ || 17 ||

tadā hutāśanaṃ hutvā jepustasya tadṛtvijaḥ |

jaguśca te yathāśāstra tatra sāmāni sāmagāḥ || 18 ||

śibikābhiśca yānaiśca yathārhaṃ tasya yoṣitaḥ |

nagarā nniryayustatra vṛddhaiḥ parivṛtā stadā || 19 ||

prasavyaṃ cāpi taṃ cakuḥ ṛtvijo'gnicitaṃ nṛpam |

striyaśca śokasantaptāḥ kausalyāpramukhāstadā || 20 ||

krauñcīnāmiva nārīṇāṃ ninādastatra śuśruve |

ārtānāṃ karuṇaṃ kāle krośantīnāṃ sahasraśaḥ || 21 ||

tato rudantyo vivaśāvilapya ca punaḥ punaḥ |

yānebhyassarayūtīramavaterurvarāṅganāḥ || 22 ||

kṛtvodakaṃ te bharatena sārdhaṃ nṛpāṅganā mantripurohitā śca |

purampraviśyāśruparītanetrāḥ bhūmau daśāhaṃ vyanayanta duḥkham || 23 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye ayodhyākāṇḍe ṣaṭsaptatitamassargaḥ ||