Valmiki Ramayana Ayodhya Kanda Sarga 76 — Sinhala Script

Meaning —

ශ්රීමද්වාල්මීකීය රාමායණේ අයෝධ්යාකාණ්ඩම් .

අථ ෂට්සප්තතිතමස්සර්ගඃ .

Shloka 1

තමේවං ශෝකසන්තප්තං භරතං කෛකයී සුතම් .
උවාච වදතාං ශ්රේෂ්ඨෝ වසිෂ්ඨ ශ්ශ්රේෂ්ඨවාගෘෂිඃ .. 1 ..

tamevaṃ śokasantaptaṃ bharataṃ kaikayī sutam |
uvāca vadatāṃ śreṣṭho vasiṣṭha śśreṣṭhavāgṛṣiḥ || 1 ||

Shloka 2

අලං ශෝකේන භද්රං තේ රාජපුත්ර මහායශඃ .
ප්රාප්තකාලං නරපතේඃ කුරු සංයානමුත්තමම් .. 2 ..

alaṃ śokena bhadraṃ te rājaputra mahāyaśaḥ |
prāptakālaṃ narapateḥ kuru saṃyānamuttamam || 2 ||

Shloka 3

වසිෂ්ඨස්ය වච ශ්ශෘත්වා භරතෝ ධාරණාං ගතඃ .
ප්රේතකාර්යාණි සර්වාණි කාරයාමාස ධර්මවිත් .. 3 ..

vasiṣṭhasya vaca śśṛtvā bharato dhāraṇāṃ gataḥ |
pretakāryāṇi sarvāṇi kārayāmāsa dharmavit || 3 ||

Shloka 4

උද්ධෘතං තෛලසංරෝධාත්සතු භූමෞ නිවේශිතම් .
ආපීතවර්ණවදනං ප්රසුප්තමිව භූමිපම් .. 4 ..

uddhṛtaṃ tailasaṃrodhātsatu bhūmau niveśitam |
āpītavarṇavadanaṃ prasuptamiva bhūmipam || 4 ||

Shloka 5

සංවේශ්ය ශයනේ චාග්ය්රේ නානාරත්නපරිෂ්කෘතේ .
තතෝ දශරථං පුත්රෝ විලලාප සුදුඃඛිතඃ .. 5 ..

saṃveśya śayane cāgyre nānāratnapariṣkṛte |
tato daśarathaṃ putro vilalāpa suduḥkhitaḥ || 5 ||

Shloka 6

කිං තේ ව්යවසිතං රාජන් ප්රෝෂිතේ මය්යනාගතේ .
විවාස්ය රාමං ධර්මජ්ඤං ලක්ෂ්මණං ච මහාබලම් .. 6 ..

kiṃ te vyavasitaṃ rājan proṣite mayyanāgate |
vivāsya rāmaṃ dharmajñaṃ lakṣmaṇaṃ ca mahābalam || 6 ||

Shloka 7

ක්ව යාස්යසි මහාරාජ හිත්වේමං දුඃඛිතං ජනම් .
හීනං පුරුෂසිංහේන රාමේණාක්ලිෂ්ටකර්මණා .. 7 ..

kva yāsyasi mahārāja hitvemaṃ duḥkhitaṃ janam |
hīnaṃ puruṣasiṃhena rāmeṇākliṣṭakarmaṇā || 7 ||

Shloka 8

යෝගක්ෂේමං තු තේ රාජන් කෝ(අ)ස්මින්කල්පයිතා පුරේ ත්වයි ප්රයාතේ ස්වස්තාත රාමේ ච වනමාශ්රිතේ .. 8 ..

yogakṣemaṃ tu te rājan ko'sminkalpayitā pure tvayi prayāte svastāta rāme ca vanamāśrite || 8 ||

Shloka 9

විධවා පෘථිවී රාජන් ස්ත්වයා හීනා න රාජතේ .
හීනචන්ද්රේව රජනී නගරී ප්රතිභාති මා .. 9 ..

vidhavā pṛthivī rājan stvayā hīnā na rājate |
hīnacandreva rajanī nagarī pratibhāti mā || 9 ||

Shloka 10

ඒවං විලපමානං තං භරතං දීනමානසම් .
අබ්රවීද්වචනං භූයෝ වසිෂ්ඨස්තු මහාමුනිඃ .. 10 ..

evaṃ vilapamānaṃ taṃ bharataṃ dīnamānasam |
abravīdvacanaṃ bhūyo vasiṣṭhastu mahāmuniḥ || 10 ||

Shloka 11

ප්රේතකාර්යාණි යාන්යස්ය කර්තව්යානි විශාං පතේඃ .
තාන්යව්යග්රං මහාබාහෝ ක්රියාන්තාමවිචාරිතම් .. 11 ..

pretakāryāṇi yānyasya kartavyāni viśāṃ pateḥ |
tānyavyagraṃ mahābāho kriyāntāmavicāritam || 11 ||

Shloka 12

තථේති භරතෝ වාක්යං වසිෂ්ඨස්යාභිපූජ්ය තත් .
ඍත්වික්පුරෝහිතාචාර්යාන් ස්ත්වරයාමාස සර්වශඃ .. 12 ..

tatheti bharato vākyaṃ vasiṣṭhasyābhipūjya tat |
ṛtvikpurohitācāryān stvarayāmāsa sarvaśaḥ || 12 ||

Shloka 13

යේ ත්වග්නයෝ නරේන්ද්රේස්ය චාග්න්යගාරාද්බහිෂ්කෘතාඃ .
ඍත්විග්භිර්යාජකෛශ්චෛව තේ ආහ්රියන්ත යථාවිධි .. 13 ..

ye tvagnayo narendresya cāgnyagārādbahiṣkṛtāḥ |
ṛtvigbhiryājakaiścaiva te āhriyanta yathāvidhi || 13 ||

Shloka 14

ශිබිකායාමථා(අ)රෝප්ය රාජානං ගතචේතසම් .
බාෂ්පකණ්ඨා විමනසස්තමූහුඃ පරිචාරකාඃ .. 14 ..

śibikāyāmathā'ropya rājānaṃ gatacetasam |
bāṣpakaṇṭhā vimanasastamūhuḥ paricārakāḥ || 14 ||

Shloka 15

හිරණ්යං ච සුවර්ණං ච වාසාංසි විවිධානි ච .
ප්රකිරන්තෝ ජනා මාර්ගං නෘපතේරග්රතෝ යයුඃ .. 15 ..

hiraṇyaṃ ca suvarṇaṃ ca vāsāṃsi vividhāni ca |
prakiranto janā mārgaṃ nṛpateragrato yayuḥ || 15 ||

Shloka 16

චන්දනාගරුනිර්යාසාන් සරලං පද්මකං තථා .
දේවදාරූණි චාහෘත්ය ක්ෂේපයන්ති තථාපරේ .. 16 ..

candanāgaruniryāsān saralaṃ padmakaṃ tathā |
devadārūṇi cāhṛtya kṣepayanti tathāpare || 16 ||

Shloka 17

ගන්ධානුච්චාවචාංශ්චාන්යාං ස්තත්ර ගත්වාථ භූමිපම් .
තත්ර සංවේශයාමාසුශ්චිතාමධ්යේ තමෘත්විජඃ .. 17 ..

gandhānuccāvacāṃścānyāṃ statra gatvātha bhūmipam |
tatra saṃveśayāmāsuścitāmadhye tamṛtvijaḥ || 17 ||

Shloka 18

තදා හුතාශනං හුත්වා ජේපුස්තස්ය තදෘත්විජඃ .
ජගුශ්ච තේ යථාශාස්ත්ර තත්ර සාමානි සාමගාඃ .. 18 ..

tadā hutāśanaṃ hutvā jepustasya tadṛtvijaḥ |
jaguśca te yathāśāstra tatra sāmāni sāmagāḥ || 18 ||

Shloka 19

ශිබිකාභිශ්ච යානෛශ්ච යථාර්හං තස්ය යෝෂිතඃ .
නගරා න්නිර්යයුස්තත්ර වෘද්ධෛඃ පරිවෘතා ස්තදා .. 19 ..

śibikābhiśca yānaiśca yathārhaṃ tasya yoṣitaḥ |
nagarā nniryayustatra vṛddhaiḥ parivṛtā stadā || 19 ||

Shloka 20

ප්රසව්යං චාපි තං චකුඃ ඍත්විජෝ(අ)ග්නිචිතං නෘපම් .
ස්ත්රියශ්ච ශෝකසන්තප්තාඃ කෞසල්යාප්රමුඛාස්තදා .. 20 ..

prasavyaṃ cāpi taṃ cakuḥ ṛtvijo'gnicitaṃ nṛpam |
striyaśca śokasantaptāḥ kausalyāpramukhāstadā || 20 ||

Shloka 21

ක්රෞඤ්චීනාමිව නාරීණාං නිනාදස්තත්ර ශුශ්රුවේ .
ආර්තානාං කරුණං කාලේ ක්රෝශන්තීනාං සහස්රශඃ .. 21 ..

krauñcīnāmiva nārīṇāṃ ninādastatra śuśruve |
ārtānāṃ karuṇaṃ kāle krośantīnāṃ sahasraśaḥ || 21 ||

Shloka 22

තතෝ රුදන්ත්යෝ විවශාවිලප්ය ච පුනඃ පුනඃ .
යානේභ්යස්සරයූතීරමවතේරුර්වරාඞ්ගනාඃ .. 22 ..

tato rudantyo vivaśāvilapya ca punaḥ punaḥ |
yānebhyassarayūtīramavaterurvarāṅganāḥ || 22 ||

Shloka 23

කෘත්වෝදකං තේ භරතේන සාර්ධං නෘපාඞ්ගනා මන්ත්රිපුරෝහිතා ශ්ච .
පුරම්ප්රවිශ්යාශ්රුපරීතනේත්රාඃ භූමෞ දශාහං ව්යනයන්ත දුඃඛම් .. 23 ..

kṛtvodakaṃ te bharatena sārdhaṃ nṛpāṅganā mantripurohitā śca |
purampraviśyāśruparītanetrāḥ bhūmau daśāhaṃ vyanayanta duḥkham || 23 ||

ඉත්යාර්ෂේ ශ්රීමද්රාමායණේ වාල්මීකීය ආදිකාව්යේ අයෝධ්යාකාණ්ඩේ ෂට්සප්තතිතමස්සර්ගඃ ..

Sanskrit — Devanagari (original)

श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे अयोध्याकाण्डम् ।

अथ षट्सप्ततितमस्सर्गः ।

तमेवं शोकसन्तप्तं भरतं कैकयी सुतम् ।

उवाच वदतां श्रेष्ठो वसिष्ठ श्श्रेष्ठवागृषिः ॥ 1 ॥

अलं शोकेन भद्रं ते राजपुत्र महायशः ।

प्राप्तकालं नरपतेः कुरु संयानमुत्तमम् ॥ 2 ॥

वसिष्ठस्य वच श्शृत्वा भरतो धारणां गतः ।

प्रेतकार्याणि सर्वाणि कारयामास धर्मवित् ॥ 3 ॥

उद्धृतं तैलसंरोधात्सतु भूमौ निवेशितम् ।

आपीतवर्णवदनं प्रसुप्तमिव भूमिपम् ॥ 4 ॥

संवेश्य शयने चाग्य्रे नानारत्नपरिष्कृते ।

ततो दशरथं पुत्रो विललाप सुदुःखितः ॥ 5 ॥

किं ते व्यवसितं राजन् प्रोषिते मय्यनागते ।

विवास्य रामं धर्मज्ञं लक्ष्मणं च महाबलम् ॥ 6 ॥

क्व यास्यसि महाराज हित्वेमं दुःखितं जनम् ।

हीनं पुरुषसिंहेन रामेणाक्लिष्टकर्मणा ॥ 7 ॥

योगक्षेमं तु ते राजन् कोऽस्मिन्कल्पयिता पुरे त्वयि प्रयाते स्वस्तात रामे च वनमाश्रिते ॥ 8 ॥

विधवा पृथिवी राजन् स्त्वया हीना न राजते ।

हीनचन्द्रेव रजनी नगरी प्रतिभाति मा ॥ 9 ॥

एवं विलपमानं तं भरतं दीनमानसम् ।

अब्रवीद्वचनं भूयो वसिष्ठस्तु महामुनिः ॥ 10 ॥

प्रेतकार्याणि यान्यस्य कर्तव्यानि विशां पतेः ।

तान्यव्यग्रं महाबाहो क्रियान्तामविचारितम् ॥ 11 ॥

तथेति भरतो वाक्यं वसिष्ठस्याभिपूज्य तत् ।

ऋत्विक्पुरोहिताचार्यान् स्त्वरयामास सर्वशः ॥ 12 ॥

ये त्वग्नयो नरेन्द्रेस्य चाग्न्यगाराद्बहिष्कृताः ।

ऋत्विग्भिर्याजकैश्चैव ते आह्रियन्त यथाविधि ॥ 13 ॥

शिबिकायामथाऽरोप्य राजानं गतचेतसम् ।

बाष्पकण्ठा विमनसस्तमूहुः परिचारकाः ॥ 14 ॥

हिरण्यं च सुवर्णं च वासांसि विविधानि च ।

प्रकिरन्तो जना मार्गं नृपतेरग्रतो ययुः ॥ 15 ॥

चन्दनागरुनिर्यासान् सरलं पद्मकं तथा ।

देवदारूणि चाहृत्य क्षेपयन्ति तथापरे ॥ 16 ॥

गन्धानुच्चावचांश्चान्यां स्तत्र गत्वाथ भूमिपम् ।

तत्र संवेशयामासुश्चितामध्ये तमृत्विजः ॥ 17 ॥

तदा हुताशनं हुत्वा जेपुस्तस्य तदृत्विजः ।

जगुश्च ते यथाशास्त्र तत्र सामानि सामगाः ॥ 18 ॥

शिबिकाभिश्च यानैश्च यथार्हं तस्य योषितः ।

नगरा न्निर्ययुस्तत्र वृद्धैः परिवृता स्तदा ॥ 19 ॥

प्रसव्यं चापि तं चकुः ऋत्विजोऽग्निचितं नृपम् ।

स्त्रियश्च शोकसन्तप्ताः कौसल्याप्रमुखास्तदा ॥ 20 ॥

क्रौञ्चीनामिव नारीणां निनादस्तत्र शुश्रुवे ।

आर्तानां करुणं काले क्रोशन्तीनां सहस्रशः ॥ 21 ॥

ततो रुदन्त्यो विवशाविलप्य च पुनः पुनः ।

यानेभ्यस्सरयूतीरमवतेरुर्वराङ्गनाः ॥ 22 ॥

कृत्वोदकं ते भरतेन सार्धं नृपाङ्गना मन्त्रिपुरोहिता श्च ।

पुरम्प्रविश्याश्रुपरीतनेत्राः भूमौ दशाहं व्यनयन्त दुःखम् ॥ 23 ॥

इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये अयोध्याकाण्डे षट्सप्ततितमस्सर्गः ॥

🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Sinhala script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version. It is a transliteration, not a translation — see “Meaning” for translations where available.

2.76 අයෝධ්යාකාණ්ඩ - ෂට්සප්තතිතම සර්ගඃ