ශ්රීමද්වාල්මීකීය රාමායණේ අයෝධ්යාකාණ්ඩම් .
අථ අෂ්ටත්රිංශස්සර්ගඃ .
තස්යාං චීරං වසානායාං නාථවත්යාමනාථවත් .
ප්රචුක්රෝශ ජනස්සර්වෝ ධික්ත්වාං දශරථං ත්විති .. 1 ..
තේන තත්ර ප්රණාදේන දුඃඛිතස්ස මහීපතිඃ .
චිච්ඡේද ජීවිතේ ශ්රද්ධාං ධර්මේ යශසි චාත්මනඃ .. 2 ..
ස නිඃශ්වස්යෝෂ්ණමෛක්ෂ්වාක ස්තාං භාර්යාමිදමබ්රවීත් .
කෛකේයි කුශචීරේණ න සීතා ගන්තුමර්හති .. 3 ..
සුකුමාරී ච බාලා ච සතතං ච සුඛෝචිතා .
නේයං වනස්ය යෝග්යේති සත්යමාහ ගුරුර්මම .. 4 ..
ඉයං හි කස්යාපකරෝති කිඤ්චි ත්තපස්විනී රාජවරස්ය කන්යා .
යා චීරමාසාද්ය ජනස්ය මධ්යේ ස්ථිතා විසඤ්ජ්ඤාශ්රමණීව කාචිත් .. 5 ..
චීරාණ්යපාස්යාජ්ජනකස්ය කන්යා නේයං ප්රතිජ්ඤා මම දත්තපූර්වා .
යථාසුඛං ගච්ඡතු රාජපුත්රී වනං සමග්රා සහ සර්වරත්නෛඃ .. 6 ..
අජීවනාර්හේණ මයා නෘශංසා කෘතා ප්රතිජ්ඤා නියමේන තාවත් .
තවයා හි බාල්යාත් ප්රතිපන්නමේතත් තන්මාං දහේද්වේණුමිවාත්මපුෂ්පම් .. 7 ..
රාමේණ යදි තේ පාපේ කිඤ්චිත්කෘතමශෝභනම් .
අපකාරඃ ක ඉහ තේ වෛදේහ්යා දර්ශිතෝ(අ)ධමේ .. 8 ..
මෘගීවෝත්ඵුල්ලනයනා මෘදුශීලා තපස්වීනී .
අපකාරං කමිහ තේ කරෝති ජනකාත්මජා .. 9 ..
නනු පර්යාප්ත මේතත්තේ පාපේ රාමවිවාසනම් .
කිමේභිඃ කෘපණෛර්භූයඃ පාතකෛරපි තේ කෘතෛඃ .. 10 ..
ප්රතිජ්ඤාතං මයා තාවත් ත්වයෝක්තං දේවි ශෘණ්වතා .
රාමං යදභිෂේකාය ත්වමිහාගතමබ්රවීඃ .. 11 ..
තත්ත්වේතත්සමතික්රම්ය නිරයං ගන්තුමිච්ඡසි .
මෛථිලීමපි යා හි ත්වමීක්ෂසේ චීරවාසිනීම් .. 12 ..
ඉතීව රාජා විලපන්මහාත්මා ශෝකස්ය නාන්තං ස දදර්ශ කිඤ්චිත් .
භෘශාතුරත්වාච්ච පපාත භූමෞ තේනෛව පුත්රව්යසනේන මග්නඃ .. 13 ..
ඒවං බ්රුවන්තං පිතරං රාමස්සම්ප්රස්ථිතෝ වනම් .
අවාක්ඡිරසමාසීනමිදං වචනමබ්රවීත් .. 14 ..
යං ධාර්මික කෞශල්යා මම මාතා යශස්විනී .
වෘද්ධා චාක්ෂුද්රශීලා ච න ච ත්වාං දේව ගර්හතේ .. 15 ..
මයා විහීනාං වරද ප්රපන්නාං ශෝකසාගරම් .
අදෘෂ්ටපූර්වව්යසනාං භූයස්සම්මන්තුමර්හසි .. 16 ..
පුත්රශෝකං යථා නර්ච්ඡේත්ත්වයා පූජ්යේන පූජිතා .
මාං හි සඤ්චින්තයන්තී සා ත්වයි ජීවේත්තපස්විනී .. 17 ..
ඉමාං මහේන්න්ද්රෝපම ජාතගර්ධිනීං තථා විධාතුං ජනනීං මමාර්හසි .
යථා වනස්ථේ මයි ශෝකකර්ශිතා න ජීවිතං න්යස්ය යමක්ෂයං ව්රජේත් .. 18 ..
ඉත්යාර්ෂේ ශ්රීමද්රාමායණේ වාල්මීකීය ආදිකාව්යේ අයෝධ්යාකාණ්ඩේ අෂ්ටත්රිංශස්සර්ගඃ ..
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe ayodhyākāṇḍam |
atha aṣṭatriṃśassargaḥ |
tasyāṃ cīraṃ vasānāyāṃ nāthavatyāmanāthavat |
pracukrośa janassarvo dhiktvāṃ daśarathaṃ tviti || 1 ||
tena tatra praṇādena duḥkhitassa mahīpatiḥ |
ciccheda jīvite śraddhāṃ dharme yaśasi cātmanaḥ || 2 ||
sa niḥśvasyoṣṇamaikṣvāka stāṃ bhāryāmidamabravīt |
kaikeyi kuśacīreṇa na sītā gantumarhati || 3 ||
sukumārī ca bālā ca satataṃ ca sukhocitā |
neyaṃ vanasya yogyeti satyamāha gururmama || 4 ||
iyaṃ hi kasyāpakaroti kiñci ttapasvinī rājavarasya kanyā |
yā cīramāsādya janasya madhye sthitā visañjñāśramaṇīva kācit || 5 ||
cīrāṇyapāsyājjanakasya kanyā neyaṃ pratijñā mama dattapūrvā |
yathāsukhaṃ gacchatu rājaputrī vanaṃ samagrā saha sarvaratnaiḥ || 6 ||
ajīvanārheṇa mayā nṛśaṃsā kṛtā pratijñā niyamena tāvat |
tavayā hi bālyāt pratipannametat tanmāṃ dahedveṇumivātmapuṣpam || 7 ||
rāmeṇa yadi te pāpe kiñcitkṛtamaśobhanam |
apakāraḥ ka iha te vaidehyā darśito'dhame || 8 ||
mṛgīvotphullanayanā mṛduśīlā tapasvīnī |
apakāraṃ kamiha te karoti janakātmajā || 9 ||
nanu paryāpta metatte pāpe rāmavivāsanam |
kimebhiḥ kṛpaṇairbhūyaḥ pātakairapi te kṛtaiḥ || 10 ||
pratijñātaṃ mayā tāvat tvayoktaṃ devi śṛṇvatā |
rāmaṃ yadabhiṣekāya tvamihāgatamabravīḥ || 11 ||
tattvetatsamatikramya nirayaṃ gantumicchasi |
maithilīmapi yā hi tvamīkṣase cīravāsinīm || 12 ||
itīva rājā vilapanmahātmā śokasya nāntaṃ sa dadarśa kiñcit |
bhṛśāturatvācca papāta bhūmau tenaiva putravyasanena magnaḥ || 13 ||
evaṃ bruvantaṃ pitaraṃ rāmassamprasthito vanam |
avākchirasamāsīnamidaṃ vacanamabravīt || 14 ||
yaṃ dhārmika kauśalyā mama mātā yaśasvinī |
vṛddhā cākṣudraśīlā ca na ca tvāṃ deva garhate || 15 ||
mayā vihīnāṃ varada prapannāṃ śokasāgaram |
adṛṣṭapūrvavyasanāṃ bhūyassammantumarhasi || 16 ||
putraśokaṃ yathā narcchettvayā pūjyena pūjitā |
māṃ hi sañcintayantī sā tvayi jīvettapasvinī || 17 ||
imāṃ mahenndropama jātagardhinīṃ tathā vidhātuṃ jananīṃ mamārhasi |
yathā vanasthe mayi śokakarśitā na jīvitaṃ nyasya yamakṣayaṃ vrajet || 18 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye ayodhyākāṇḍe aṣṭatriṃśassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे अयोध्याकाण्डम् ।
अथ अष्टत्रिंशस्सर्गः ।
तस्यां चीरं वसानायां नाथवत्यामनाथवत् ।
प्रचुक्रोश जनस्सर्वो धिक्त्वां दशरथं त्विति ॥ 1 ॥
तेन तत्र प्रणादेन दुःखितस्स महीपतिः ।
चिच्छेद जीविते श्रद्धां धर्मे यशसि चात्मनः ॥ 2 ॥
स निःश्वस्योष्णमैक्ष्वाक स्तां भार्यामिदमब्रवीत् ।
कैकेयि कुशचीरेण न सीता गन्तुमर्हति ॥ 3 ॥
सुकुमारी च बाला च सततं च सुखोचिता ।
नेयं वनस्य योग्येति सत्यमाह गुरुर्मम ॥ 4 ॥
इयं हि कस्यापकरोति किञ्चि त्तपस्विनी राजवरस्य कन्या ।
या चीरमासाद्य जनस्य मध्ये स्थिता विसञ्ज्ञाश्रमणीव काचित् ॥ 5 ॥
चीराण्यपास्याज्जनकस्य कन्या नेयं प्रतिज्ञा मम दत्तपूर्वा ।
यथासुखं गच्छतु राजपुत्री वनं समग्रा सह सर्वरत्नैः ॥ 6 ॥
अजीवनार्हेण मया नृशंसा कृता प्रतिज्ञा नियमेन तावत् ।
तवया हि बाल्यात् प्रतिपन्नमेतत् तन्मां दहेद्वेणुमिवात्मपुष्पम् ॥ 7 ॥
रामेण यदि ते पापे किञ्चित्कृतमशोभनम् ।
अपकारः क इह ते वैदेह्या दर्शितोऽधमे ॥ 8 ॥
मृगीवोत्फुल्लनयना मृदुशीला तपस्वीनी ।
अपकारं कमिह ते करोति जनकात्मजा ॥ 9 ॥
ननु पर्याप्त मेतत्ते पापे रामविवासनम् ।
किमेभिः कृपणैर्भूयः पातकैरपि ते कृतैः ॥ 10 ॥
प्रतिज्ञातं मया तावत् त्वयोक्तं देवि शृण्वता ।
रामं यदभिषेकाय त्वमिहागतमब्रवीः ॥ 11 ॥
तत्त्वेतत्समतिक्रम्य निरयं गन्तुमिच्छसि ।
मैथिलीमपि या हि त्वमीक्षसे चीरवासिनीम् ॥ 12 ॥
इतीव राजा विलपन्महात्मा शोकस्य नान्तं स ददर्श किञ्चित् ।
भृशातुरत्वाच्च पपात भूमौ तेनैव पुत्रव्यसनेन मग्नः ॥ 13 ॥
एवं ब्रुवन्तं पितरं रामस्सम्प्रस्थितो वनम् ।
अवाक्छिरसमासीनमिदं वचनमब्रवीत् ॥ 14 ॥
यं धार्मिक कौशल्या मम माता यशस्विनी ।
वृद्धा चाक्षुद्रशीला च न च त्वां देव गर्हते ॥ 15 ॥
मया विहीनां वरद प्रपन्नां शोकसागरम् ।
अदृष्टपूर्वव्यसनां भूयस्सम्मन्तुमर्हसि ॥ 16 ॥
पुत्रशोकं यथा नर्च्छेत्त्वया पूज्येन पूजिता ।
मां हि सञ्चिन्तयन्ती सा त्वयि जीवेत्तपस्विनी ॥ 17 ॥
इमां महेन्न्द्रोपम जातगर्धिनीं तथा विधातुं जननीं ममार्हसि ।
यथा वनस्थे मयि शोककर्शिता न जीवितं न्यस्य यमक्षयं व्रजेत् ॥ 18 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये अयोध्याकाण्डे अष्टत्रिंशस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe ayodhyākāṇḍam |
atha aṣṭatriṃśassargaḥ |
tasyāṃ cīraṃ vasānāyāṃ nāthavatyāmanāthavat |
pracukrośa janassarvo dhiktvāṃ daśarathaṃ tviti || 1 ||
tena tatra praṇādena duḥkhitassa mahīpatiḥ |
ciccheda jīvite śraddhāṃ dharme yaśasi cātmanaḥ || 2 ||
sa niḥśvasyoṣṇamaikṣvāka stāṃ bhāryāmidamabravīt |
kaikeyi kuśacīreṇa na sītā gantumarhati || 3 ||
sukumārī ca bālā ca satataṃ ca sukhocitā |
neyaṃ vanasya yogyeti satyamāha gururmama || 4 ||
iyaṃ hi kasyāpakaroti kiñci ttapasvinī rājavarasya kanyā |
yā cīramāsādya janasya madhye sthitā visañjñāśramaṇīva kācit || 5 ||
cīrāṇyapāsyājjanakasya kanyā neyaṃ pratijñā mama dattapūrvā |
yathāsukhaṃ gacchatu rājaputrī vanaṃ samagrā saha sarvaratnaiḥ || 6 ||
ajīvanārheṇa mayā nṛśaṃsā kṛtā pratijñā niyamena tāvat |
tavayā hi bālyāt pratipannametat tanmāṃ dahedveṇumivātmapuṣpam || 7 ||
rāmeṇa yadi te pāpe kiñcitkṛtamaśobhanam |
apakāraḥ ka iha te vaidehyā darśito'dhame || 8 ||
mṛgīvotphullanayanā mṛduśīlā tapasvīnī |
apakāraṃ kamiha te karoti janakātmajā || 9 ||
nanu paryāpta metatte pāpe rāmavivāsanam |
kimebhiḥ kṛpaṇairbhūyaḥ pātakairapi te kṛtaiḥ || 10 ||
pratijñātaṃ mayā tāvat tvayoktaṃ devi śṛṇvatā |
rāmaṃ yadabhiṣekāya tvamihāgatamabravīḥ || 11 ||
tattvetatsamatikramya nirayaṃ gantumicchasi |
maithilīmapi yā hi tvamīkṣase cīravāsinīm || 12 ||
itīva rājā vilapanmahātmā śokasya nāntaṃ sa dadarśa kiñcit |
bhṛśāturatvācca papāta bhūmau tenaiva putravyasanena magnaḥ || 13 ||
evaṃ bruvantaṃ pitaraṃ rāmassamprasthito vanam |
avākchirasamāsīnamidaṃ vacanamabravīt || 14 ||
yaṃ dhārmika kauśalyā mama mātā yaśasvinī |
vṛddhā cākṣudraśīlā ca na ca tvāṃ deva garhate || 15 ||
mayā vihīnāṃ varada prapannāṃ śokasāgaram |
adṛṣṭapūrvavyasanāṃ bhūyassammantumarhasi || 16 ||
putraśokaṃ yathā narcchettvayā pūjyena pūjitā |
māṃ hi sañcintayantī sā tvayi jīvettapasvinī || 17 ||
imāṃ mahenndropama jātagardhinīṃ tathā vidhātuṃ jananīṃ mamārhasi |
yathā vanasthe mayi śokakarśitā na jīvitaṃ nyasya yamakṣayaṃ vrajet || 18 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye ayodhyākāṇḍe aṣṭatriṃśassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Sinhala script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.