𑌶𑍍𑌰𑍀𑌮𑌦𑍍𑌵𑌾𑌲𑍍𑌮𑍀𑌕𑍀𑌯 𑌰𑌾𑌮𑌾𑌯𑌣𑍇 𑌅𑌯𑍋𑌧𑍍𑌯𑌾𑌕𑌾𑌣𑍍𑌡𑌮𑍍 ।
𑌅𑌥 𑌅𑌷𑍍𑌟𑌤𑍍𑌰𑌿𑌂𑌶𑌸𑍍𑌸𑌰𑍍𑌗𑌃 ।
𑌤𑌸𑍍𑌯𑌾𑌂 𑌚𑍀𑌰𑌂 𑌵𑌸𑌾𑌨𑌾𑌯𑌾𑌂 𑌨𑌾𑌥𑌵𑌤𑍍𑌯𑌾𑌮𑌨𑌾𑌥𑌵𑌤𑍍 ।
𑌪𑍍𑌰𑌚𑍁𑌕𑍍𑌰𑍋𑌶 𑌜𑌨𑌸𑍍𑌸𑌰𑍍𑌵𑍋 𑌧𑌿𑌕𑍍𑌤𑍍𑌵𑌾𑌂 𑌦𑌶𑌰𑌥𑌂 𑌤𑍍𑌵𑌿𑌤𑌿 ॥ 1 ॥
𑌤𑍇𑌨 𑌤𑌤𑍍𑌰 𑌪𑍍𑌰𑌣𑌾𑌦𑍇𑌨 𑌦𑍁𑌃𑌖𑌿𑌤𑌸𑍍𑌸 𑌮𑌹𑍀𑌪𑌤𑌿𑌃 ।
𑌚𑌿𑌚𑍍𑌛𑍇𑌦 𑌜𑍀𑌵𑌿𑌤𑍇 𑌶𑍍𑌰𑌦𑍍𑌧𑌾𑌂 𑌧𑌰𑍍𑌮𑍇 𑌯𑌶𑌸𑌿 𑌚𑌾𑌤𑍍𑌮𑌨𑌃 ॥ 2 ॥
𑌸 𑌨𑌿𑌃𑌶𑍍𑌵𑌸𑍍𑌯𑍋𑌷𑍍𑌣𑌮𑍈𑌕𑍍𑌷𑍍𑌵𑌾𑌕 𑌸𑍍𑌤𑌾𑌂 𑌭𑌾𑌰𑍍𑌯𑌾𑌮𑌿𑌦𑌮𑌬𑍍𑌰𑌵𑍀𑌤𑍍 ।
𑌕𑍈𑌕𑍇𑌯𑌿 𑌕𑍁𑌶𑌚𑍀𑌰𑍇𑌣 𑌨 𑌸𑍀𑌤𑌾 𑌗𑌨𑍍𑌤𑍁𑌮𑌰𑍍𑌹𑌤𑌿 ॥ 3 ॥
𑌸𑍁𑌕𑍁𑌮𑌾𑌰𑍀 𑌚 𑌬𑌾𑌲𑌾 𑌚 𑌸𑌤𑌤𑌂 𑌚 𑌸𑍁𑌖𑍋𑌚𑌿𑌤𑌾 ।
𑌨𑍇𑌯𑌂 𑌵𑌨𑌸𑍍𑌯 𑌯𑍋𑌗𑍍𑌯𑍇𑌤𑌿 𑌸𑌤𑍍𑌯𑌮𑌾𑌹 𑌗𑍁𑌰𑍁𑌰𑍍𑌮𑌮 ॥ 4 ॥
𑌇𑌯𑌂 𑌹𑌿 𑌕𑌸𑍍𑌯𑌾𑌪𑌕𑌰𑍋𑌤𑌿 𑌕𑌿𑌞𑍍𑌚𑌿 𑌤𑍍𑌤𑌪𑌸𑍍𑌵𑌿𑌨𑍀 𑌰𑌾𑌜𑌵𑌰𑌸𑍍𑌯 𑌕𑌨𑍍𑌯𑌾 ।
𑌯𑌾 𑌚𑍀𑌰𑌮𑌾𑌸𑌾𑌦𑍍𑌯 𑌜𑌨𑌸𑍍𑌯 𑌮𑌧𑍍𑌯𑍇 𑌸𑍍𑌥𑌿𑌤𑌾 𑌵𑌿𑌸𑌞𑍍𑌜𑍍𑌞𑌾𑌶𑍍𑌰𑌮𑌣𑍀𑌵 𑌕𑌾𑌚𑌿𑌤𑍍 ॥ 5 ॥
𑌚𑍀𑌰𑌾𑌣𑍍𑌯𑌪𑌾𑌸𑍍𑌯𑌾𑌜𑍍𑌜𑌨𑌕𑌸𑍍𑌯 𑌕𑌨𑍍𑌯𑌾 𑌨𑍇𑌯𑌂 𑌪𑍍𑌰𑌤𑌿𑌜𑍍𑌞𑌾 𑌮𑌮 𑌦𑌤𑍍𑌤𑌪𑍂𑌰𑍍𑌵𑌾 ।
𑌯𑌥𑌾𑌸𑍁𑌖𑌂 𑌗𑌚𑍍𑌛𑌤𑍁 𑌰𑌾𑌜𑌪𑍁𑌤𑍍𑌰𑍀 𑌵𑌨𑌂 𑌸𑌮𑌗𑍍𑌰𑌾 𑌸𑌹 𑌸𑌰𑍍𑌵𑌰𑌤𑍍𑌨𑍈𑌃 ॥ 6 ॥
𑌅𑌜𑍀𑌵𑌨𑌾𑌰𑍍𑌹𑍇𑌣 𑌮𑌯𑌾 𑌨𑍃𑌶𑌂𑌸𑌾 𑌕𑍃𑌤𑌾 𑌪𑍍𑌰𑌤𑌿𑌜𑍍𑌞𑌾 𑌨𑌿𑌯𑌮𑍇𑌨 𑌤𑌾𑌵𑌤𑍍 ।
𑌤𑌵𑌯𑌾 𑌹𑌿 𑌬𑌾𑌲𑍍𑌯𑌾𑌤𑍍 𑌪𑍍𑌰𑌤𑌿𑌪𑌨𑍍𑌨𑌮𑍇𑌤𑌤𑍍 𑌤𑌨𑍍𑌮𑌾𑌂 𑌦𑌹𑍇𑌦𑍍𑌵𑍇𑌣𑍁𑌮𑌿𑌵𑌾𑌤𑍍𑌮𑌪𑍁𑌷𑍍𑌪𑌮𑍍 ॥ 7 ॥
𑌰𑌾𑌮𑍇𑌣 𑌯𑌦𑌿 𑌤𑍇 𑌪𑌾𑌪𑍇 𑌕𑌿𑌞𑍍𑌚𑌿𑌤𑍍𑌕𑍃𑌤𑌮𑌶𑍋𑌭𑌨𑌮𑍍 ।
𑌅𑌪𑌕𑌾𑌰𑌃 𑌕 𑌇𑌹 𑌤𑍇 𑌵𑍈𑌦𑍇𑌹𑍍𑌯𑌾 𑌦𑌰𑍍𑌶𑌿𑌤𑍋𑌽𑌧𑌮𑍇 ॥ 8 ॥
𑌮𑍃𑌗𑍀𑌵𑍋𑌤𑍍𑌫𑍁𑌲𑍍𑌲𑌨𑌯𑌨𑌾 𑌮𑍃𑌦𑍁𑌶𑍀𑌲𑌾 𑌤𑌪𑌸𑍍𑌵𑍀𑌨𑍀 ।
𑌅𑌪𑌕𑌾𑌰𑌂 𑌕𑌮𑌿𑌹 𑌤𑍇 𑌕𑌰𑍋𑌤𑌿 𑌜𑌨𑌕𑌾𑌤𑍍𑌮𑌜𑌾 ॥ 9 ॥
𑌨𑌨𑍁 𑌪𑌰𑍍𑌯𑌾𑌪𑍍𑌤 𑌮𑍇𑌤𑌤𑍍𑌤𑍇 𑌪𑌾𑌪𑍇 𑌰𑌾𑌮𑌵𑌿𑌵𑌾𑌸𑌨𑌮𑍍 ।
𑌕𑌿𑌮𑍇𑌭𑌿𑌃 𑌕𑍃𑌪𑌣𑍈𑌰𑍍𑌭𑍂𑌯𑌃 𑌪𑌾𑌤𑌕𑍈𑌰𑌪𑌿 𑌤𑍇 𑌕𑍃𑌤𑍈𑌃 ॥ 10 ॥
𑌪𑍍𑌰𑌤𑌿𑌜𑍍𑌞𑌾𑌤𑌂 𑌮𑌯𑌾 𑌤𑌾𑌵𑌤𑍍 𑌤𑍍𑌵𑌯𑍋𑌕𑍍𑌤𑌂 𑌦𑍇𑌵𑌿 𑌶𑍃𑌣𑍍𑌵𑌤𑌾 ।
𑌰𑌾𑌮𑌂 𑌯𑌦𑌭𑌿𑌷𑍇𑌕𑌾𑌯 𑌤𑍍𑌵𑌮𑌿𑌹𑌾𑌗𑌤𑌮𑌬𑍍𑌰𑌵𑍀𑌃 ॥ 11 ॥
𑌤𑌤𑍍𑌤𑍍𑌵𑍇𑌤𑌤𑍍𑌸𑌮𑌤𑌿𑌕𑍍𑌰𑌮𑍍𑌯 𑌨𑌿𑌰𑌯𑌂 𑌗𑌨𑍍𑌤𑍁𑌮𑌿𑌚𑍍𑌛𑌸𑌿 ।
𑌮𑍈𑌥𑌿𑌲𑍀𑌮𑌪𑌿 𑌯𑌾 𑌹𑌿 𑌤𑍍𑌵𑌮𑍀𑌕𑍍𑌷𑌸𑍇 𑌚𑍀𑌰𑌵𑌾𑌸𑌿𑌨𑍀𑌮𑍍 ॥ 12 ॥
𑌇𑌤𑍀𑌵 𑌰𑌾𑌜𑌾 𑌵𑌿𑌲𑌪𑌨𑍍𑌮𑌹𑌾𑌤𑍍𑌮𑌾 𑌶𑍋𑌕𑌸𑍍𑌯 𑌨𑌾𑌨𑍍𑌤𑌂 𑌸 𑌦𑌦𑌰𑍍𑌶 𑌕𑌿𑌞𑍍𑌚𑌿𑌤𑍍 ।
𑌭𑍃𑌶𑌾𑌤𑍁𑌰𑌤𑍍𑌵𑌾𑌚𑍍𑌚 𑌪𑌪𑌾𑌤 𑌭𑍂𑌮𑍗 𑌤𑍇𑌨𑍈𑌵 𑌪𑍁𑌤𑍍𑌰𑌵𑍍𑌯𑌸𑌨𑍇𑌨 𑌮𑌗𑍍𑌨𑌃 ॥ 13 ॥
𑌏𑌵𑌂 𑌬𑍍𑌰𑍁𑌵𑌨𑍍𑌤𑌂 𑌪𑌿𑌤𑌰𑌂 𑌰𑌾𑌮𑌸𑍍𑌸𑌮𑍍𑌪𑍍𑌰𑌸𑍍𑌥𑌿𑌤𑍋 𑌵𑌨𑌮𑍍 ।
𑌅𑌵𑌾𑌕𑍍𑌛𑌿𑌰𑌸𑌮𑌾𑌸𑍀𑌨𑌮𑌿𑌦𑌂 𑌵𑌚𑌨𑌮𑌬𑍍𑌰𑌵𑍀𑌤𑍍 ॥ 14 ॥
𑌯𑌂 𑌧𑌾𑌰𑍍𑌮𑌿𑌕 𑌕𑍗𑌶𑌲𑍍𑌯𑌾 𑌮𑌮 𑌮𑌾𑌤𑌾 𑌯𑌶𑌸𑍍𑌵𑌿𑌨𑍀 ।
𑌵𑍃𑌦𑍍𑌧𑌾 𑌚𑌾𑌕𑍍𑌷𑍁𑌦𑍍𑌰𑌶𑍀𑌲𑌾 𑌚 𑌨 𑌚 𑌤𑍍𑌵𑌾𑌂 𑌦𑍇𑌵 𑌗𑌰𑍍𑌹𑌤𑍇 ॥ 15 ॥
𑌮𑌯𑌾 𑌵𑌿𑌹𑍀𑌨𑌾𑌂 𑌵𑌰𑌦 𑌪𑍍𑌰𑌪𑌨𑍍𑌨𑌾𑌂 𑌶𑍋𑌕𑌸𑌾𑌗𑌰𑌮𑍍 ।
𑌅𑌦𑍃𑌷𑍍𑌟𑌪𑍂𑌰𑍍𑌵𑌵𑍍𑌯𑌸𑌨𑌾𑌂 𑌭𑍂𑌯𑌸𑍍𑌸𑌮𑍍𑌮𑌨𑍍𑌤𑍁𑌮𑌰𑍍𑌹𑌸𑌿 ॥ 16 ॥
𑌪𑍁𑌤𑍍𑌰𑌶𑍋𑌕𑌂 𑌯𑌥𑌾 𑌨𑌰𑍍𑌚𑍍𑌛𑍇𑌤𑍍𑌤𑍍𑌵𑌯𑌾 𑌪𑍂𑌜𑍍𑌯𑍇𑌨 𑌪𑍂𑌜𑌿𑌤𑌾 ।
𑌮𑌾𑌂 𑌹𑌿 𑌸𑌞𑍍𑌚𑌿𑌨𑍍𑌤𑌯𑌨𑍍𑌤𑍀 𑌸𑌾 𑌤𑍍𑌵𑌯𑌿 𑌜𑍀𑌵𑍇𑌤𑍍𑌤𑌪𑌸𑍍𑌵𑌿𑌨𑍀 ॥ 17 ॥
𑌇𑌮𑌾𑌂 𑌮𑌹𑍇𑌨𑍍𑌨𑍍𑌦𑍍𑌰𑍋𑌪𑌮 𑌜𑌾𑌤𑌗𑌰𑍍𑌧𑌿𑌨𑍀𑌂 𑌤𑌥𑌾 𑌵𑌿𑌧𑌾𑌤𑍁𑌂 𑌜𑌨𑌨𑍀𑌂 𑌮𑌮𑌾𑌰𑍍𑌹𑌸𑌿 ।
𑌯𑌥𑌾 𑌵𑌨𑌸𑍍𑌥𑍇 𑌮𑌯𑌿 𑌶𑍋𑌕𑌕𑌰𑍍𑌶𑌿𑌤𑌾 𑌨 𑌜𑍀𑌵𑌿𑌤𑌂 𑌨𑍍𑌯𑌸𑍍𑌯 𑌯𑌮𑌕𑍍𑌷𑌯𑌂 𑌵𑍍𑌰𑌜𑍇𑌤𑍍 ॥ 18 ॥
𑌇𑌤𑍍𑌯𑌾𑌰𑍍𑌷𑍇 𑌶𑍍𑌰𑍀𑌮𑌦𑍍𑌰𑌾𑌮𑌾𑌯𑌣𑍇 𑌵𑌾𑌲𑍍𑌮𑍀𑌕𑍀𑌯 𑌆𑌦𑌿𑌕𑌾𑌵𑍍𑌯𑍇 𑌅𑌯𑍋𑌧𑍍𑌯𑌾𑌕𑌾𑌣𑍍𑌡𑍇 𑌅𑌷𑍍𑌟𑌤𑍍𑌰𑌿𑌂𑌶𑌸𑍍𑌸𑌰𑍍𑌗𑌃 ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe ayodhyākāṇḍam |
atha aṣṭatriṃśassargaḥ |
tasyāṃ cīraṃ vasānāyāṃ nāthavatyāmanāthavat |
pracukrośa janassarvo dhiktvāṃ daśarathaṃ tviti || 1 ||
tena tatra praṇādena duḥkhitassa mahīpatiḥ |
ciccheda jīvite śraddhāṃ dharme yaśasi cātmanaḥ || 2 ||
sa niḥśvasyoṣṇamaikṣvāka stāṃ bhāryāmidamabravīt |
kaikeyi kuśacīreṇa na sītā gantumarhati || 3 ||
sukumārī ca bālā ca satataṃ ca sukhocitā |
neyaṃ vanasya yogyeti satyamāha gururmama || 4 ||
iyaṃ hi kasyāpakaroti kiñci ttapasvinī rājavarasya kanyā |
yā cīramāsādya janasya madhye sthitā visañjñāśramaṇīva kācit || 5 ||
cīrāṇyapāsyājjanakasya kanyā neyaṃ pratijñā mama dattapūrvā |
yathāsukhaṃ gacchatu rājaputrī vanaṃ samagrā saha sarvaratnaiḥ || 6 ||
ajīvanārheṇa mayā nṛśaṃsā kṛtā pratijñā niyamena tāvat |
tavayā hi bālyāt pratipannametat tanmāṃ dahedveṇumivātmapuṣpam || 7 ||
rāmeṇa yadi te pāpe kiñcitkṛtamaśobhanam |
apakāraḥ ka iha te vaidehyā darśito'dhame || 8 ||
mṛgīvotphullanayanā mṛduśīlā tapasvīnī |
apakāraṃ kamiha te karoti janakātmajā || 9 ||
nanu paryāpta metatte pāpe rāmavivāsanam |
kimebhiḥ kṛpaṇairbhūyaḥ pātakairapi te kṛtaiḥ || 10 ||
pratijñātaṃ mayā tāvat tvayoktaṃ devi śṛṇvatā |
rāmaṃ yadabhiṣekāya tvamihāgatamabravīḥ || 11 ||
tattvetatsamatikramya nirayaṃ gantumicchasi |
maithilīmapi yā hi tvamīkṣase cīravāsinīm || 12 ||
itīva rājā vilapanmahātmā śokasya nāntaṃ sa dadarśa kiñcit |
bhṛśāturatvācca papāta bhūmau tenaiva putravyasanena magnaḥ || 13 ||
evaṃ bruvantaṃ pitaraṃ rāmassamprasthito vanam |
avākchirasamāsīnamidaṃ vacanamabravīt || 14 ||
yaṃ dhārmika kauśalyā mama mātā yaśasvinī |
vṛddhā cākṣudraśīlā ca na ca tvāṃ deva garhate || 15 ||
mayā vihīnāṃ varada prapannāṃ śokasāgaram |
adṛṣṭapūrvavyasanāṃ bhūyassammantumarhasi || 16 ||
putraśokaṃ yathā narcchettvayā pūjyena pūjitā |
māṃ hi sañcintayantī sā tvayi jīvettapasvinī || 17 ||
imāṃ mahenndropama jātagardhinīṃ tathā vidhātuṃ jananīṃ mamārhasi |
yathā vanasthe mayi śokakarśitā na jīvitaṃ nyasya yamakṣayaṃ vrajet || 18 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye ayodhyākāṇḍe aṣṭatriṃśassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे अयोध्याकाण्डम् ।
अथ अष्टत्रिंशस्सर्गः ।
तस्यां चीरं वसानायां नाथवत्यामनाथवत् ।
प्रचुक्रोश जनस्सर्वो धिक्त्वां दशरथं त्विति ॥ 1 ॥
तेन तत्र प्रणादेन दुःखितस्स महीपतिः ।
चिच्छेद जीविते श्रद्धां धर्मे यशसि चात्मनः ॥ 2 ॥
स निःश्वस्योष्णमैक्ष्वाक स्तां भार्यामिदमब्रवीत् ।
कैकेयि कुशचीरेण न सीता गन्तुमर्हति ॥ 3 ॥
सुकुमारी च बाला च सततं च सुखोचिता ।
नेयं वनस्य योग्येति सत्यमाह गुरुर्मम ॥ 4 ॥
इयं हि कस्यापकरोति किञ्चि त्तपस्विनी राजवरस्य कन्या ।
या चीरमासाद्य जनस्य मध्ये स्थिता विसञ्ज्ञाश्रमणीव काचित् ॥ 5 ॥
चीराण्यपास्याज्जनकस्य कन्या नेयं प्रतिज्ञा मम दत्तपूर्वा ।
यथासुखं गच्छतु राजपुत्री वनं समग्रा सह सर्वरत्नैः ॥ 6 ॥
अजीवनार्हेण मया नृशंसा कृता प्रतिज्ञा नियमेन तावत् ।
तवया हि बाल्यात् प्रतिपन्नमेतत् तन्मां दहेद्वेणुमिवात्मपुष्पम् ॥ 7 ॥
रामेण यदि ते पापे किञ्चित्कृतमशोभनम् ।
अपकारः क इह ते वैदेह्या दर्शितोऽधमे ॥ 8 ॥
मृगीवोत्फुल्लनयना मृदुशीला तपस्वीनी ।
अपकारं कमिह ते करोति जनकात्मजा ॥ 9 ॥
ननु पर्याप्त मेतत्ते पापे रामविवासनम् ।
किमेभिः कृपणैर्भूयः पातकैरपि ते कृतैः ॥ 10 ॥
प्रतिज्ञातं मया तावत् त्वयोक्तं देवि शृण्वता ।
रामं यदभिषेकाय त्वमिहागतमब्रवीः ॥ 11 ॥
तत्त्वेतत्समतिक्रम्य निरयं गन्तुमिच्छसि ।
मैथिलीमपि या हि त्वमीक्षसे चीरवासिनीम् ॥ 12 ॥
इतीव राजा विलपन्महात्मा शोकस्य नान्तं स ददर्श किञ्चित् ।
भृशातुरत्वाच्च पपात भूमौ तेनैव पुत्रव्यसनेन मग्नः ॥ 13 ॥
एवं ब्रुवन्तं पितरं रामस्सम्प्रस्थितो वनम् ।
अवाक्छिरसमासीनमिदं वचनमब्रवीत् ॥ 14 ॥
यं धार्मिक कौशल्या मम माता यशस्विनी ।
वृद्धा चाक्षुद्रशीला च न च त्वां देव गर्हते ॥ 15 ॥
मया विहीनां वरद प्रपन्नां शोकसागरम् ।
अदृष्टपूर्वव्यसनां भूयस्सम्मन्तुमर्हसि ॥ 16 ॥
पुत्रशोकं यथा नर्च्छेत्त्वया पूज्येन पूजिता ।
मां हि सञ्चिन्तयन्ती सा त्वयि जीवेत्तपस्विनी ॥ 17 ॥
इमां महेन्न्द्रोपम जातगर्धिनीं तथा विधातुं जननीं ममार्हसि ।
यथा वनस्थे मयि शोककर्शिता न जीवितं न्यस्य यमक्षयं व्रजेत् ॥ 18 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये अयोध्याकाण्डे अष्टत्रिंशस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe ayodhyākāṇḍam |
atha aṣṭatriṃśassargaḥ |
tasyāṃ cīraṃ vasānāyāṃ nāthavatyāmanāthavat |
pracukrośa janassarvo dhiktvāṃ daśarathaṃ tviti || 1 ||
tena tatra praṇādena duḥkhitassa mahīpatiḥ |
ciccheda jīvite śraddhāṃ dharme yaśasi cātmanaḥ || 2 ||
sa niḥśvasyoṣṇamaikṣvāka stāṃ bhāryāmidamabravīt |
kaikeyi kuśacīreṇa na sītā gantumarhati || 3 ||
sukumārī ca bālā ca satataṃ ca sukhocitā |
neyaṃ vanasya yogyeti satyamāha gururmama || 4 ||
iyaṃ hi kasyāpakaroti kiñci ttapasvinī rājavarasya kanyā |
yā cīramāsādya janasya madhye sthitā visañjñāśramaṇīva kācit || 5 ||
cīrāṇyapāsyājjanakasya kanyā neyaṃ pratijñā mama dattapūrvā |
yathāsukhaṃ gacchatu rājaputrī vanaṃ samagrā saha sarvaratnaiḥ || 6 ||
ajīvanārheṇa mayā nṛśaṃsā kṛtā pratijñā niyamena tāvat |
tavayā hi bālyāt pratipannametat tanmāṃ dahedveṇumivātmapuṣpam || 7 ||
rāmeṇa yadi te pāpe kiñcitkṛtamaśobhanam |
apakāraḥ ka iha te vaidehyā darśito'dhame || 8 ||
mṛgīvotphullanayanā mṛduśīlā tapasvīnī |
apakāraṃ kamiha te karoti janakātmajā || 9 ||
nanu paryāpta metatte pāpe rāmavivāsanam |
kimebhiḥ kṛpaṇairbhūyaḥ pātakairapi te kṛtaiḥ || 10 ||
pratijñātaṃ mayā tāvat tvayoktaṃ devi śṛṇvatā |
rāmaṃ yadabhiṣekāya tvamihāgatamabravīḥ || 11 ||
tattvetatsamatikramya nirayaṃ gantumicchasi |
maithilīmapi yā hi tvamīkṣase cīravāsinīm || 12 ||
itīva rājā vilapanmahātmā śokasya nāntaṃ sa dadarśa kiñcit |
bhṛśāturatvācca papāta bhūmau tenaiva putravyasanena magnaḥ || 13 ||
evaṃ bruvantaṃ pitaraṃ rāmassamprasthito vanam |
avākchirasamāsīnamidaṃ vacanamabravīt || 14 ||
yaṃ dhārmika kauśalyā mama mātā yaśasvinī |
vṛddhā cākṣudraśīlā ca na ca tvāṃ deva garhate || 15 ||
mayā vihīnāṃ varada prapannāṃ śokasāgaram |
adṛṣṭapūrvavyasanāṃ bhūyassammantumarhasi || 16 ||
putraśokaṃ yathā narcchettvayā pūjyena pūjitā |
māṃ hi sañcintayantī sā tvayi jīvettapasvinī || 17 ||
imāṃ mahenndropama jātagardhinīṃ tathā vidhātuṃ jananīṃ mamārhasi |
yathā vanasthe mayi śokakarśitā na jīvitaṃ nyasya yamakṣayaṃ vrajet || 18 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye ayodhyākāṇḍe aṣṭatriṃśassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Grantha script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.