𑌶𑍍𑌰𑍀𑌮𑌦𑍍𑌵𑌾𑌲𑍍𑌮𑍀𑌕𑍀𑌯 𑌰𑌾𑌮𑌾𑌯𑌣𑍇 𑌅𑌯𑍋𑌧𑍍𑌯𑌾𑌕𑌾𑌣𑍍𑌡𑌮𑍍 ।
𑌅𑌥 𑌸𑌪𑍍𑌤𑌵𑌿𑌂𑌶𑌸𑍍𑌸𑌰𑍍𑌗𑌃 ।
𑌏𑌵𑌮𑍁𑌕𑍍𑌤𑌾 𑌤𑍁 𑌵𑍈𑌦𑍇𑌹𑍀 𑌪𑍍𑌰𑌿𑌯𑌾𑌰𑍍𑌹𑌾 𑌪𑍍𑌰𑌿𑌯𑌵𑌾𑌦𑌿𑌨𑍀 ।
𑌪𑍍𑌰𑌣𑌯𑌾𑌦𑍇𑌵 𑌸𑌙𑍍𑌕𑍍𑌰𑍁𑌦𑍍𑌧𑌾 𑌭𑌰𑍍𑌤𑌾𑌰𑌮𑌿𑌦𑌮𑌬𑍍𑌰𑌵𑍀𑌤𑍍 ॥ 1 ॥
𑌕𑌿𑌮𑌿𑌦𑌂 𑌭𑌾𑌷𑌸𑍇 𑌰𑌾𑌮 𑌵𑌾𑌕𑍍𑌯𑌂 𑌲𑌘𑍁𑌤𑌯𑌾 𑌧𑍍𑌰𑍁𑌵𑌮𑍍 ।
𑌤𑍍𑌵𑌯𑌾 𑌯𑌦𑌪𑌹𑌾𑌸𑍍𑌯𑌂 𑌮𑍇 𑌶𑍍𑌰𑍁𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌨𑌰𑌵𑌰𑌾𑌤𑍍𑌮𑌜 ॥ 2 ॥
𑌆𑌰𑍍𑌯𑌪𑍁𑌤𑍍𑌰 𑌪𑌿𑌤𑌾 𑌮𑌾𑌤𑌾 𑌭𑍍𑌰𑌾𑌤𑌾 𑌪𑍁𑌤𑍍𑌰𑌸𑍍𑌤𑌥𑌾 𑌸𑍍𑌨𑍁𑌷𑌾 ।
𑌸𑍍𑌵𑌾𑌨𑌿 𑌪𑍁𑌣𑍍𑌯𑌾𑌨𑌿 𑌭𑍁𑌞𑍍𑌜𑌾𑌨𑌾𑌃 𑌸𑍍𑌵𑌂 𑌸𑍍𑌵𑌂 𑌭𑌾𑌗𑍍𑌯𑌮𑍁𑌪𑌾𑌸𑌤𑍇 ॥ 3 ॥
𑌭𑌰𑍍𑌤𑍁𑌰𑍍𑌭𑌾𑌗𑍍𑌯𑌂 𑌤𑍁 𑌭𑌾𑌰𑍍𑌯𑍈𑌕𑌾 𑌪𑍍𑌰𑌾𑌪𑍍𑌨𑍋𑌤𑌿 𑌪𑍁𑌰𑍁𑌷𑌰𑍍𑌷𑌭 ।
𑌅𑌤𑌶𑍍𑌚𑍈𑌵𑌾𑌹𑌮𑌾𑌦𑌿𑌷𑍍𑌟𑌾 𑌵𑌨𑍇 𑌵𑌸𑍍𑌤𑌵𑍍𑌯𑌮𑌿𑌤𑍍𑌯𑌪𑌿 ॥ 4 ॥
𑌨 𑌪𑌿𑌤𑌾 𑌨𑌾𑌤𑍍𑌮𑌜𑍋 𑌨𑌾𑌤𑍍𑌮𑌾 𑌨 𑌮𑌾𑌤𑌾 𑌨 𑌸𑌖𑍀𑌜𑌨𑌃 ।
𑌇𑌹 𑌪𑍍𑌰𑍇𑌤𑍍𑌯 𑌚 𑌨𑌾𑌰𑍀𑌣𑌾𑌂 𑌪𑌤𑌿𑌰𑍇𑌕𑍋 𑌗𑌤𑌿𑌸𑍍𑌸𑌦𑌾 ॥ 5 ॥
𑌯𑌦𑌿 𑌤𑍍𑌵𑌂 𑌪𑍍𑌰𑌸𑍍𑌥𑌿𑌤𑍋 𑌦𑍁𑌰𑍍𑌗𑌂 𑌵𑌨𑌮𑌦𑍍𑌯𑍈𑌵 𑌰𑌾𑌘𑌵 ।
𑌅𑌗𑍍𑌰𑌤𑌸𑍍𑌤𑍇 𑌗𑌮𑌿𑌷𑍍𑌯𑌾𑌮𑌿 𑌮𑍃𑌦𑍍𑌨𑌨𑍍𑌤𑍀 𑌕𑍁𑌶𑌕𑌣𑍍𑌟𑌕𑌾𑌨𑍍 ॥ 6 ॥
𑌈𑌰𑍍𑌷𑍍𑌯𑌾𑌰𑍋𑌷𑍗 𑌬𑌹𑌿𑌷𑍍𑌕𑍃𑌤𑍍𑌯 𑌭𑍁𑌕𑍍𑌤𑌶𑍇𑌷𑌮𑌿𑌵𑍋𑌦𑌕𑌮𑍍 ।
𑌨𑌯 𑌮𑌾𑌂 𑌵𑍀𑌰 𑌵𑌿𑌸𑍍𑌰𑌬𑍍𑌧𑌃 𑌪𑌾𑌪𑌂 𑌮𑌯𑌿 𑌨 𑌵𑌿𑌦𑍍𑌯𑌤𑍇 ॥ 7 ॥
𑌪𑍍𑌰𑌾𑌸𑌾𑌦𑌾𑌗𑍍𑌰𑍈𑌰𑍍𑌵𑌿𑌮𑌾𑌨𑍈𑌰𑍍𑌵𑌾 𑌵𑍈𑌹𑌾𑌯𑌸𑌗𑌤𑍇𑌨 𑌵𑌾 ।
𑌸𑌰𑍍𑌵𑌾𑌵𑌸𑍍𑌥𑌾𑌗𑌤𑌾 𑌭𑌰𑍍𑌤𑍁𑌃 𑌪𑌾𑌦𑌚𑍍𑌛𑌾𑌯𑌾 𑌵𑌿𑌶𑌿𑌷𑍍𑌯𑌤𑍇 ॥ 8 ॥
𑌅𑌨𑍁𑌶𑌿𑌷𑍍𑌟𑌾𑌽𑌸𑍍𑌮𑌿 𑌮𑌾𑌤𑍍𑌰𑌾 𑌚 𑌪𑌿𑌤𑍍𑌰𑌾 𑌚 𑌵𑌿𑌵𑌿𑌧𑌾𑌶𑍍𑌰𑌯𑌮𑍍 ।
𑌨𑌾𑌽𑌸𑍍𑌮𑌿 𑌸𑌮𑍍𑌪𑍍𑌰𑌤𑌿 𑌵𑌕𑍍𑌤𑌵𑍍𑌯𑌾 𑌵𑌰𑍍𑌤𑌿𑌤𑌵𑍍𑌯𑌂 𑌯𑌥𑌾 𑌮𑌯𑌾 ॥ 9 ॥
𑌅𑌹𑌂 𑌦𑍁𑌰𑍍𑌗𑌂 𑌗𑌮𑌿𑌷𑍍𑌯𑌾𑌮𑌿 𑌵𑌨𑌂 𑌪𑍁𑌰𑍁𑌷𑌵𑌰𑍍𑌜𑌿𑌤𑌮𑍍 ।
𑌨𑌾𑌨𑌾𑌮𑍃𑌗𑌗𑌣𑌾𑌕𑍀𑌰𑍍𑌣𑌂 𑌶𑌾𑌰𑍍𑌦𑍂𑌲𑌵𑍃𑌕𑌸𑍇𑌵𑌿𑌤𑌮𑍍 ॥ 10 ॥
𑌸𑍁𑌖𑌂 𑌵𑌨𑍇 𑌨𑌿𑌵𑌤𑍍𑌸𑍍𑌯𑌾𑌮𑌿 𑌯𑌥𑍈𑌵 𑌭𑌵𑌨𑍇 𑌪𑌿𑌤𑍁𑌃 ।
𑌅𑌚𑌿𑌨𑍍𑌤𑌯𑌨𑍍𑌤𑍀 𑌤𑍍𑌰𑍀𑌨𑍍𑌲𑍋𑌕𑌾𑌂𑌶𑍍𑌚𑍍𑌚𑌿𑌨𑍍𑌤𑌯𑌨𑍍𑌤𑍀 𑌪𑌤𑌿𑌵𑍍𑌰𑌤𑌮𑍍 ॥ 11 ॥
𑌶𑍁𑌶𑍍𑌰𑍂𑌷𑌮𑌾𑌣𑌾 𑌤𑍇 𑌨𑌿𑌤𑍍𑌯𑌂 𑌨𑌿𑌯𑌤𑌾 𑌬𑍍𑌰𑌹𑍍𑌮𑌚𑌾𑌰𑌿𑌣𑍀 ।
𑌸𑌹 𑌰𑌂𑌸𑍍𑌯𑍇 𑌤𑍍𑌵𑌯𑌾 𑌵𑍀𑌰 𑌵𑌨𑍇𑌷𑍁 𑌮𑌧𑍁𑌗𑌨𑍍𑌧𑌿𑌷𑍁 ॥ 12 ॥
𑌤𑍍𑌵𑌂 𑌹𑌿 𑌶𑌕𑍍𑌤𑍋 𑌵𑌨𑍇 𑌕𑌰𑍍𑌤𑍁𑌂 𑌰𑌾𑌮 𑌸𑌮𑍍𑌪𑌰𑌿𑌪𑌾𑌲𑌨𑌮𑍍 ।
𑌅𑌨𑍍𑌯𑌸𑍍𑌯𑌾𑌪𑌿 𑌜𑌨𑌸𑍍𑌯𑍇𑌹 𑌕𑌿𑌂 𑌪𑍁𑌨𑌰𑍍𑌮𑌮 𑌮𑌾𑌨𑌦 ॥ 13 ॥
𑌸𑌹 𑌤𑍍𑌵𑌯𑌾 𑌗𑌮𑌿𑌷𑍍𑌯𑌾𑌮𑌿 𑌵𑌨𑌮𑌦𑍍𑌯 𑌨 𑌸𑌂𑌶𑌯𑌃 ।
𑌨𑌾𑌹𑌂 𑌶𑌕𑍍𑌯𑌾 𑌮𑌹𑌾𑌭𑌾𑌗 𑌨𑌿𑌵𑌰𑍍𑌤𑌯𑌿𑌤𑍁𑌮𑍁𑌦𑍍𑌯𑌤𑌾 ॥ 14 ॥
𑌫𑌲𑌮𑍂𑌲𑌾𑌶𑌨𑌾 𑌨𑌿𑌤𑍍𑌯𑌂 𑌭𑌵𑌿𑌷𑍍𑌯𑌾𑌮𑌿 𑌨 𑌸𑌂𑌶𑌯𑌃 ।
𑌨 𑌤𑍇 𑌦𑍁𑌃𑌖𑌂 𑌕𑌰𑌿𑌷𑍍𑌯𑌾𑌮𑌿 𑌨𑌿𑌵𑌸𑌨𑍍𑌤𑍀 𑌸𑌹 𑌤𑍍𑌵𑌯𑌾 ॥ 15 ॥
𑌇𑌚𑍍𑌛𑌾𑌮𑌿 𑌸𑌰𑌿𑌤𑌶𑍍𑌶𑍈𑌲𑌾𑌨𑍍𑌪𑌲𑍍𑌵𑌲𑌾𑌨𑌿 𑌵𑌨𑌾𑌨𑌿 𑌚 ।
𑌦𑍍𑌰𑌷𑍍𑌟𑍁𑌂 𑌸𑌰𑍍𑌵𑌤𑍍𑌰 𑌨𑌿𑌰𑍍𑌭𑍀𑌤𑌾 𑌤𑍍𑌵𑌯𑌾 𑌨𑌾𑌥𑍇𑌨 𑌧𑍀𑌮𑌤𑌾 ॥ 16 ॥
𑌹𑌂𑌸𑌕𑌾𑌰𑌣𑍍𑌡𑌵𑌾𑌕𑍀𑌰𑍍𑌣𑌾𑌃 𑌪𑌦𑍍𑌮𑌿𑌨𑍀𑌸𑍍𑌸𑌾𑌧𑍁𑌪𑍁𑌷𑍍𑌪𑌿𑌤𑌾𑌃 ।
𑌇𑌚𑍍𑌛𑍇𑌯𑌂 𑌸𑍁𑌖𑌿𑌨𑍀 𑌦𑍍𑌰𑌷𑍍𑌟𑍁𑌂 𑌤𑍍𑌵𑌯𑌾 𑌵𑍀𑌰𑍇𑌣 𑌸𑌙𑍍𑌗𑌤𑌾 ॥ 17 ॥
𑌅𑌭𑌿𑌷𑍇𑌕𑌂 𑌕𑌰𑌿𑌷𑍍𑌯𑌾𑌮𑌿 𑌤𑌾𑌸𑍁 𑌨𑌿𑌤𑍍𑌯𑌂 𑌯𑌤𑌵𑍍𑌰𑌤𑌾 ।
𑌸𑌹 𑌤𑍍𑌵𑌯𑌾 𑌵𑌿𑌶𑌾𑌲𑌾𑌕𑍍𑌷 𑌰𑌂𑌸𑍍𑌯𑍇 𑌪𑌰𑌮𑌨𑌨𑍍𑌦𑌿𑌨𑍀 ॥ 18 ॥
𑌏𑌵𑌂 𑌵𑌰𑍍𑌷𑌸𑌹𑌸𑍍𑌰𑌾𑌣𑌾𑌂 𑌶𑌤𑌂 𑌵𑌾𑌽𑌹𑌂 𑌤𑍍𑌵𑌯𑌾 𑌸𑌹 ।
𑌵𑍍𑌯𑌤𑌿𑌕𑍍𑌰𑌮𑌂 𑌨 𑌵𑍇𑌤𑍍𑌸𑍍𑌯𑌾𑌮𑌿 𑌸𑍍𑌵𑌰𑍍𑌗𑍋𑌽𑌪𑌿 𑌨 𑌹𑌿 𑌮𑍇 𑌮𑌤𑌃 ॥ 19 ॥
𑌸𑍍𑌵𑌰𑍍𑌗𑍇𑌽𑌪𑌿 𑌚 𑌵𑌿𑌨𑌾 𑌵𑌾𑌸𑍋 𑌭𑌵𑌿𑌤𑌾 𑌯𑌦𑌿 𑌰𑌾𑌘𑌵 ।
𑌤𑍍𑌵𑌯𑌾 𑌮𑌮 𑌨𑌰𑌵𑍍𑌯𑌾𑌘𑍍𑌰 𑌨𑌾𑌹𑌂 𑌤𑌮𑌪𑌿 𑌰𑍋𑌚𑌯𑍇 ॥ 20 ॥
𑌅𑌹𑌂 𑌗𑌮𑌿𑌷𑍍𑌯𑌾𑌮𑌿 𑌵𑌨𑌂 𑌸𑍁𑌦𑍁𑌰𑍍𑌗𑌮𑌂 𑌮𑍃𑌗𑌾𑌯𑍁𑌤𑌂 𑌵𑌾𑌨𑌰𑌵𑌾𑌰𑌣𑍈𑌰𑍍𑌯𑍁𑌤𑌮𑍍 ।
𑌵𑌨𑍇 𑌨𑌿𑌵𑌤𑍍𑌸𑍍𑌯𑌾𑌮𑌿 𑌯𑌥𑌾 𑌪𑌿𑌤𑍁𑌰𑍍𑌗𑍃𑌹𑍇 𑌤𑌵𑍈𑌵 𑌪𑌾𑌦𑌾𑌵𑍁𑌪𑌗𑍃𑌹𑍍𑌯 𑌸𑌂𑌯𑌤𑌾 ॥ 21 ॥
𑌅𑌨𑌨𑍍𑌯𑌭𑌾𑌵𑌾𑌮𑌨𑍁𑌰𑌕𑍍𑌤𑌚𑍇𑌤𑌸𑌂 𑌤𑍍𑌵𑌯𑌾 𑌵𑌿𑌯𑍁𑌕𑍍𑌤𑌾𑌂 𑌮𑌰𑌣𑌾𑌯𑌨𑌿𑌶𑍍𑌚𑌿𑌤𑌾𑌮𑍍 ।
𑌨𑌯𑌸𑍍𑌵 𑌮𑌾𑌂 𑌸𑌾𑌧𑍁 𑌕𑍁𑌰𑍁𑌷𑍍𑌵 𑌯𑌾𑌚𑌨𑌾𑌂 𑌨 𑌤𑍇 𑌮𑌯𑌾𑌽𑌤𑍋 𑌗𑍁𑌰𑍁𑌤𑌾 𑌭𑌵𑌿𑌷𑍍𑌯𑌤𑌿 ॥ 22 ॥
𑌤𑌥𑌾 𑌬𑍍𑌰𑍁𑌵𑌾𑌣𑌾𑌮𑌪𑌿 𑌧𑌰𑍍𑌮𑌵𑌤𑍍𑌸𑌲𑍋 𑌨 𑌚 𑌸𑍍𑌮 𑌸𑍀𑌤𑌾𑌂 𑌨𑍃𑌵𑌰𑍋 𑌨𑌿𑌨𑍀𑌷𑌤𑌿 ।
𑌉𑌵𑌾𑌚 𑌚𑍈𑌨𑌾𑌂 𑌬𑌹𑍁 𑌸𑌨𑍍𑌨𑌿𑌵𑌰𑍍𑌤𑌨𑍇 𑌵𑌨𑍇 𑌨𑌿𑌵𑌾𑌸𑌸𑍍𑌯 𑌚 𑌦𑍁𑌃𑌖𑌿𑌤𑌾𑌂 𑌪𑍍𑌰𑌤𑌿 ॥ 23 ॥
𑌇𑌤𑍍𑌯𑌾𑌰𑍍𑌷𑍇 𑌶𑍍𑌰𑍀𑌮𑌦𑍍𑌰𑌾𑌮𑌾𑌯𑌣𑍇 𑌵𑌾𑌲𑍍𑌮𑍀𑌕𑍀𑌯 𑌆𑌦𑌿𑌕𑌾𑌵𑍍𑌯𑍇 𑌅𑌯𑍋𑌧𑍍𑌯𑌾𑌕𑌾𑌣𑍍𑌡𑍇 𑌸𑌪𑍍𑌤𑌵𑌿𑌂𑌶𑌸𑍍𑌸𑌰𑍍𑌗𑌃 ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe ayodhyākāṇḍam |
atha saptaviṃśassargaḥ |
evamuktā tu vaidehī priyārhā priyavādinī |
praṇayādeva saṅkruddhā bhartāramidamabravīt || 1 ||
kimidaṃ bhāṣase rāma vākyaṃ laghutayā dhruvam |
tvayā yadapahāsyaṃ me śrutvā naravarātmaja || 2 ||
āryaputra pitā mātā bhrātā putrastathā snuṣā |
svāni puṇyāni bhuñjānāḥ svaṃ svaṃ bhāgyamupāsate || 3 ||
bharturbhāgyaṃ tu bhāryaikā prāpnoti puruṣarṣabha |
ataścaivāhamādiṣṭā vane vastavyamityapi || 4 ||
na pitā nātmajo nātmā na mātā na sakhījanaḥ |
iha pretya ca nārīṇāṃ patireko gatissadā || 5 ||
yadi tvaṃ prasthito durgaṃ vanamadyaiva rāghava |
agrataste gamiṣyāmi mṛdnantī kuśakaṇṭakān || 6 ||
īrṣyāroṣau bahiṣkṛtya bhuktaśeṣamivodakam |
naya māṃ vīra visrabdhaḥ pāpaṃ mayi na vidyate || 7 ||
prāsādāgrairvimānairvā vaihāyasagatena vā |
sarvāvasthāgatā bhartuḥ pādacchāyā viśiṣyate || 8 ||
anuśiṣṭā'smi mātrā ca pitrā ca vividhāśrayam |
nā'smi samprati vaktavyā vartitavyaṃ yathā mayā || 9 ||
ahaṃ durgaṃ gamiṣyāmi vanaṃ puruṣavarjitam |
nānāmṛgagaṇākīrṇaṃ śārdūlavṛkasevitam || 10 ||
sukhaṃ vane nivatsyāmi yathaiva bhavane pituḥ |
acintayantī trīnlokāṃśccintayantī pativratam || 11 ||
śuśrūṣamāṇā te nityaṃ niyatā brahmacāriṇī |
saha raṃsye tvayā vīra vaneṣu madhugandhiṣu || 12 ||
tvaṃ hi śakto vane kartuṃ rāma samparipālanam |
anyasyāpi janasyeha kiṃ punarmama mānada || 13 ||
saha tvayā gamiṣyāmi vanamadya na saṃśayaḥ |
nāhaṃ śakyā mahābhāga nivartayitumudyatā || 14 ||
phalamūlāśanā nityaṃ bhaviṣyāmi na saṃśayaḥ |
na te duḥkhaṃ kariṣyāmi nivasantī saha tvayā || 15 ||
icchāmi saritaśśailānpalvalāni vanāni ca |
draṣṭuṃ sarvatra nirbhītā tvayā nāthena dhīmatā || 16 ||
haṃsakāraṇḍavākīrṇāḥ padminīssādhupuṣpitāḥ |
iccheyaṃ sukhinī draṣṭuṃ tvayā vīreṇa saṅgatā || 17 ||
abhiṣekaṃ kariṣyāmi tāsu nityaṃ yatavratā |
saha tvayā viśālākṣa raṃsye paramanandinī || 18 ||
evaṃ varṣasahasrāṇāṃ śataṃ vā'haṃ tvayā saha |
vyatikramaṃ na vetsyāmi svargo'pi na hi me mataḥ || 19 ||
svarge'pi ca vinā vāso bhavitā yadi rāghava |
tvayā mama naravyāghra nāhaṃ tamapi rocaye || 20 ||
ahaṃ gamiṣyāmi vanaṃ sudurgamaṃ mṛgāyutaṃ vānaravāraṇairyutam |
vane nivatsyāmi yathā piturgṛhe tavaiva pādāvupagṛhya saṃyatā || 21 ||
ananyabhāvāmanuraktacetasaṃ tvayā viyuktāṃ maraṇāyaniścitām |
nayasva māṃ sādhu kuruṣva yācanāṃ na te mayā'to gurutā bhaviṣyati || 22 ||
tathā bruvāṇāmapi dharmavatsalo na ca sma sītāṃ nṛvaro ninīṣati |
uvāca caināṃ bahu sannivartane vane nivāsasya ca duḥkhitāṃ prati || 23 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye ayodhyākāṇḍe saptaviṃśassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे अयोध्याकाण्डम् ।
अथ सप्तविंशस्सर्गः ।
एवमुक्ता तु वैदेही प्रियार्हा प्रियवादिनी ।
प्रणयादेव सङ्क्रुद्धा भर्तारमिदमब्रवीत् ॥ 1 ॥
किमिदं भाषसे राम वाक्यं लघुतया ध्रुवम् ।
त्वया यदपहास्यं मे श्रुत्वा नरवरात्मज ॥ 2 ॥
आर्यपुत्र पिता माता भ्राता पुत्रस्तथा स्नुषा ।
स्वानि पुण्यानि भुञ्जानाः स्वं स्वं भाग्यमुपासते ॥ 3 ॥
भर्तुर्भाग्यं तु भार्यैका प्राप्नोति पुरुषर्षभ ।
अतश्चैवाहमादिष्टा वने वस्तव्यमित्यपि ॥ 4 ॥
न पिता नात्मजो नात्मा न माता न सखीजनः ।
इह प्रेत्य च नारीणां पतिरेको गतिस्सदा ॥ 5 ॥
यदि त्वं प्रस्थितो दुर्गं वनमद्यैव राघव ।
अग्रतस्ते गमिष्यामि मृद्नन्ती कुशकण्टकान् ॥ 6 ॥
ईर्ष्यारोषौ बहिष्कृत्य भुक्तशेषमिवोदकम् ।
नय मां वीर विस्रब्धः पापं मयि न विद्यते ॥ 7 ॥
प्रासादाग्रैर्विमानैर्वा वैहायसगतेन वा ।
सर्वावस्थागता भर्तुः पादच्छाया विशिष्यते ॥ 8 ॥
अनुशिष्टाऽस्मि मात्रा च पित्रा च विविधाश्रयम् ।
नाऽस्मि सम्प्रति वक्तव्या वर्तितव्यं यथा मया ॥ 9 ॥
अहं दुर्गं गमिष्यामि वनं पुरुषवर्जितम् ।
नानामृगगणाकीर्णं शार्दूलवृकसेवितम् ॥ 10 ॥
सुखं वने निवत्स्यामि यथैव भवने पितुः ।
अचिन्तयन्ती त्रीन्लोकांश्च्चिन्तयन्ती पतिव्रतम् ॥ 11 ॥
शुश्रूषमाणा ते नित्यं नियता ब्रह्मचारिणी ।
सह रंस्ये त्वया वीर वनेषु मधुगन्धिषु ॥ 12 ॥
त्वं हि शक्तो वने कर्तुं राम सम्परिपालनम् ।
अन्यस्यापि जनस्येह किं पुनर्मम मानद ॥ 13 ॥
सह त्वया गमिष्यामि वनमद्य न संशयः ।
नाहं शक्या महाभाग निवर्तयितुमुद्यता ॥ 14 ॥
फलमूलाशना नित्यं भविष्यामि न संशयः ।
न ते दुःखं करिष्यामि निवसन्ती सह त्वया ॥ 15 ॥
इच्छामि सरितश्शैलान्पल्वलानि वनानि च ।
द्रष्टुं सर्वत्र निर्भीता त्वया नाथेन धीमता ॥ 16 ॥
हंसकारण्डवाकीर्णाः पद्मिनीस्साधुपुष्पिताः ।
इच्छेयं सुखिनी द्रष्टुं त्वया वीरेण सङ्गता ॥ 17 ॥
अभिषेकं करिष्यामि तासु नित्यं यतव्रता ।
सह त्वया विशालाक्ष रंस्ये परमनन्दिनी ॥ 18 ॥
एवं वर्षसहस्राणां शतं वाऽहं त्वया सह ।
व्यतिक्रमं न वेत्स्यामि स्वर्गोऽपि न हि मे मतः ॥ 19 ॥
स्वर्गेऽपि च विना वासो भविता यदि राघव ।
त्वया मम नरव्याघ्र नाहं तमपि रोचये ॥ 20 ॥
अहं गमिष्यामि वनं सुदुर्गमं मृगायुतं वानरवारणैर्युतम् ।
वने निवत्स्यामि यथा पितुर्गृहे तवैव पादावुपगृह्य संयता ॥ 21 ॥
अनन्यभावामनुरक्तचेतसं त्वया वियुक्तां मरणायनिश्चिताम् ।
नयस्व मां साधु कुरुष्व याचनां न ते मयाऽतो गुरुता भविष्यति ॥ 22 ॥
तथा ब्रुवाणामपि धर्मवत्सलो न च स्म सीतां नृवरो निनीषति ।
उवाच चैनां बहु सन्निवर्तने वने निवासस्य च दुःखितां प्रति ॥ 23 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये अयोध्याकाण्डे सप्तविंशस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe ayodhyākāṇḍam |
atha saptaviṃśassargaḥ |
evamuktā tu vaidehī priyārhā priyavādinī |
praṇayādeva saṅkruddhā bhartāramidamabravīt || 1 ||
kimidaṃ bhāṣase rāma vākyaṃ laghutayā dhruvam |
tvayā yadapahāsyaṃ me śrutvā naravarātmaja || 2 ||
āryaputra pitā mātā bhrātā putrastathā snuṣā |
svāni puṇyāni bhuñjānāḥ svaṃ svaṃ bhāgyamupāsate || 3 ||
bharturbhāgyaṃ tu bhāryaikā prāpnoti puruṣarṣabha |
ataścaivāhamādiṣṭā vane vastavyamityapi || 4 ||
na pitā nātmajo nātmā na mātā na sakhījanaḥ |
iha pretya ca nārīṇāṃ patireko gatissadā || 5 ||
yadi tvaṃ prasthito durgaṃ vanamadyaiva rāghava |
agrataste gamiṣyāmi mṛdnantī kuśakaṇṭakān || 6 ||
īrṣyāroṣau bahiṣkṛtya bhuktaśeṣamivodakam |
naya māṃ vīra visrabdhaḥ pāpaṃ mayi na vidyate || 7 ||
prāsādāgrairvimānairvā vaihāyasagatena vā |
sarvāvasthāgatā bhartuḥ pādacchāyā viśiṣyate || 8 ||
anuśiṣṭā'smi mātrā ca pitrā ca vividhāśrayam |
nā'smi samprati vaktavyā vartitavyaṃ yathā mayā || 9 ||
ahaṃ durgaṃ gamiṣyāmi vanaṃ puruṣavarjitam |
nānāmṛgagaṇākīrṇaṃ śārdūlavṛkasevitam || 10 ||
sukhaṃ vane nivatsyāmi yathaiva bhavane pituḥ |
acintayantī trīnlokāṃśccintayantī pativratam || 11 ||
śuśrūṣamāṇā te nityaṃ niyatā brahmacāriṇī |
saha raṃsye tvayā vīra vaneṣu madhugandhiṣu || 12 ||
tvaṃ hi śakto vane kartuṃ rāma samparipālanam |
anyasyāpi janasyeha kiṃ punarmama mānada || 13 ||
saha tvayā gamiṣyāmi vanamadya na saṃśayaḥ |
nāhaṃ śakyā mahābhāga nivartayitumudyatā || 14 ||
phalamūlāśanā nityaṃ bhaviṣyāmi na saṃśayaḥ |
na te duḥkhaṃ kariṣyāmi nivasantī saha tvayā || 15 ||
icchāmi saritaśśailānpalvalāni vanāni ca |
draṣṭuṃ sarvatra nirbhītā tvayā nāthena dhīmatā || 16 ||
haṃsakāraṇḍavākīrṇāḥ padminīssādhupuṣpitāḥ |
iccheyaṃ sukhinī draṣṭuṃ tvayā vīreṇa saṅgatā || 17 ||
abhiṣekaṃ kariṣyāmi tāsu nityaṃ yatavratā |
saha tvayā viśālākṣa raṃsye paramanandinī || 18 ||
evaṃ varṣasahasrāṇāṃ śataṃ vā'haṃ tvayā saha |
vyatikramaṃ na vetsyāmi svargo'pi na hi me mataḥ || 19 ||
svarge'pi ca vinā vāso bhavitā yadi rāghava |
tvayā mama naravyāghra nāhaṃ tamapi rocaye || 20 ||
ahaṃ gamiṣyāmi vanaṃ sudurgamaṃ mṛgāyutaṃ vānaravāraṇairyutam |
vane nivatsyāmi yathā piturgṛhe tavaiva pādāvupagṛhya saṃyatā || 21 ||
ananyabhāvāmanuraktacetasaṃ tvayā viyuktāṃ maraṇāyaniścitām |
nayasva māṃ sādhu kuruṣva yācanāṃ na te mayā'to gurutā bhaviṣyati || 22 ||
tathā bruvāṇāmapi dharmavatsalo na ca sma sītāṃ nṛvaro ninīṣati |
uvāca caināṃ bahu sannivartane vane nivāsasya ca duḥkhitāṃ prati || 23 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye ayodhyākāṇḍe saptaviṃśassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Grantha script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.