ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ರಾಮಾಯಣೇ ಅಯೋಧ್ಯಾಕಾಣ್ಡಮ್ ।
ಅಥ ಸಪ್ತವಿಂಶಸ್ಸರ್ಗಃ ।
ಏವಮುಕ್ತಾ ತು ವೈದೇಹೀ ಪ್ರಿಯಾರ್ಹಾ ಪ್ರಿಯವಾದಿನೀ ।
ಪ್ರಣಯಾದೇವ ಸಙ್ಕ್ರುದ್ಧಾ ಭರ್ತಾರಮಿದಮಬ್ರವೀತ್ ॥ 1 ॥
ಕಿಮಿದಂ ಭಾಷಸೇ ರಾಮ ವಾಕ್ಯಂ ಲಘುತಯಾ ಧ್ರುವಮ್ ।
ತ್ವಯಾ ಯದಪಹಾಸ್ಯಂ ಮೇ ಶ್ರುತ್ವಾ ನರವರಾತ್ಮಜ ॥ 2 ॥
ಆರ್ಯಪುತ್ರ ಪಿತಾ ಮಾತಾ ಭ್ರಾತಾ ಪುತ್ರಸ್ತಥಾ ಸ್ನುಷಾ ।
ಸ್ವಾನಿ ಪುಣ್ಯಾನಿ ಭುಞ್ಜಾನಾಃ ಸ್ವಂ ಸ್ವಂ ಭಾಗ್ಯಮುಪಾಸತೇ ॥ 3 ॥
ಭರ್ತುರ್ಭಾಗ್ಯಂ ತು ಭಾರ್ಯೈಕಾ ಪ್ರಾಪ್ನೋತಿ ಪುರುಷರ್ಷಭ ।
ಅತಶ್ಚೈವಾಹಮಾದಿಷ್ಟಾ ವನೇ ವಸ್ತವ್ಯಮಿತ್ಯಪಿ ॥ 4 ॥
ನ ಪಿತಾ ನಾತ್ಮಜೋ ನಾತ್ಮಾ ನ ಮಾತಾ ನ ಸಖೀಜನಃ ।
ಇಹ ಪ್ರೇತ್ಯ ಚ ನಾರೀಣಾಂ ಪತಿರೇಕೋ ಗತಿಸ್ಸದಾ ॥ 5 ॥
ಯದಿ ತ್ವಂ ಪ್ರಸ್ಥಿತೋ ದುರ್ಗಂ ವನಮದ್ಯೈವ ರಾಘವ ।
ಅಗ್ರತಸ್ತೇ ಗಮಿಷ್ಯಾಮಿ ಮೃದ್ನನ್ತೀ ಕುಶಕಣ್ಟಕಾನ್ ॥ 6 ॥
ಈರ್ಷ್ಯಾರೋಷೌ ಬಹಿಷ್ಕೃತ್ಯ ಭುಕ್ತಶೇಷಮಿವೋದಕಮ್ ।
ನಯ ಮಾಂ ವೀರ ವಿಸ್ರಬ್ಧಃ ಪಾಪಂ ಮಯಿ ನ ವಿದ್ಯತೇ ॥ 7 ॥
ಪ್ರಾಸಾದಾಗ್ರೈರ್ವಿಮಾನೈರ್ವಾ ವೈಹಾಯಸಗತೇನ ವಾ ।
ಸರ್ವಾವಸ್ಥಾಗತಾ ಭರ್ತುಃ ಪಾದಚ್ಛಾಯಾ ವಿಶಿಷ್ಯತೇ ॥ 8 ॥
ಅನುಶಿಷ್ಟಾಽಸ್ಮಿ ಮಾತ್ರಾ ಚ ಪಿತ್ರಾ ಚ ವಿವಿಧಾಶ್ರಯಮ್ ।
ನಾಽಸ್ಮಿ ಸಮ್ಪ್ರತಿ ವಕ್ತವ್ಯಾ ವರ್ತಿತವ್ಯಂ ಯಥಾ ಮಯಾ ॥ 9 ॥
ಅಹಂ ದುರ್ಗಂ ಗಮಿಷ್ಯಾಮಿ ವನಂ ಪುರುಷವರ್ಜಿತಮ್ ।
ನಾನಾಮೃಗಗಣಾಕೀರ್ಣಂ ಶಾರ್ದೂಲವೃಕಸೇವಿತಮ್ ॥ 10 ॥
ಸುಖಂ ವನೇ ನಿವತ್ಸ್ಯಾಮಿ ಯಥೈವ ಭವನೇ ಪಿತುಃ ।
ಅಚಿನ್ತಯನ್ತೀ ತ್ರೀನ್ಲೋಕಾಂಶ್ಚ್ಚಿನ್ತಯನ್ತೀ ಪತಿವ್ರತಮ್ ॥ 11 ॥
ಶುಶ್ರೂಷಮಾಣಾ ತೇ ನಿತ್ಯಂ ನಿಯತಾ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಣೀ ।
ಸಹ ರಂಸ್ಯೇ ತ್ವಯಾ ವೀರ ವನೇಷು ಮಧುಗನ್ಧಿಷು ॥ 12 ॥
ತ್ವಂ ಹಿ ಶಕ್ತೋ ವನೇ ಕರ್ತುಂ ರಾಮ ಸಮ್ಪರಿಪಾಲನಮ್ ।
ಅನ್ಯಸ್ಯಾಪಿ ಜನಸ್ಯೇಹ ಕಿಂ ಪುನರ್ಮಮ ಮಾನದ ॥ 13 ॥
ಸಹ ತ್ವಯಾ ಗಮಿಷ್ಯಾಮಿ ವನಮದ್ಯ ನ ಸಂಶಯಃ ।
ನಾಹಂ ಶಕ್ಯಾ ಮಹಾಭಾಗ ನಿವರ್ತಯಿತುಮುದ್ಯತಾ ॥ 14 ॥
ಫಲಮೂಲಾಶನಾ ನಿತ್ಯಂ ಭವಿಷ್ಯಾಮಿ ನ ಸಂಶಯಃ ।
ನ ತೇ ದುಃಖಂ ಕರಿಷ್ಯಾಮಿ ನಿವಸನ್ತೀ ಸಹ ತ್ವಯಾ ॥ 15 ॥
ಇಚ್ಛಾಮಿ ಸರಿತಶ್ಶೈಲಾನ್ಪಲ್ವಲಾನಿ ವನಾನಿ ಚ ।
ದ್ರಷ್ಟುಂ ಸರ್ವತ್ರ ನಿರ್ಭೀತಾ ತ್ವಯಾ ನಾಥೇನ ಧೀಮತಾ ॥ 16 ॥
ಹಂಸಕಾರಣ್ಡವಾಕೀರ್ಣಾಃ ಪದ್ಮಿನೀಸ್ಸಾಧುಪುಷ್ಪಿತಾಃ ।
ಇಚ್ಛೇಯಂ ಸುಖಿನೀ ದ್ರಷ್ಟುಂ ತ್ವಯಾ ವೀರೇಣ ಸಙ್ಗತಾ ॥ 17 ॥
ಅಭಿಷೇಕಂ ಕರಿಷ್ಯಾಮಿ ತಾಸು ನಿತ್ಯಂ ಯತವ್ರತಾ ।
ಸಹ ತ್ವಯಾ ವಿಶಾಲಾಕ್ಷ ರಂಸ್ಯೇ ಪರಮನನ್ದಿನೀ ॥ 18 ॥
ಏವಂ ವರ್ಷಸಹಸ್ರಾಣಾಂ ಶತಂ ವಾಽಹಂ ತ್ವಯಾ ಸಹ ।
ವ್ಯತಿಕ್ರಮಂ ನ ವೇತ್ಸ್ಯಾಮಿ ಸ್ವರ್ಗೋಽಪಿ ನ ಹಿ ಮೇ ಮತಃ ॥ 19 ॥
ಸ್ವರ್ಗೇಽಪಿ ಚ ವಿನಾ ವಾಸೋ ಭವಿತಾ ಯದಿ ರಾಘವ ।
ತ್ವಯಾ ಮಮ ನರವ್ಯಾಘ್ರ ನಾಹಂ ತಮಪಿ ರೋಚಯೇ ॥ 20 ॥
ಅಹಂ ಗಮಿಷ್ಯಾಮಿ ವನಂ ಸುದುರ್ಗಮಂ ಮೃಗಾಯುತಂ ವಾನರವಾರಣೈರ್ಯುತಮ್ ।
ವನೇ ನಿವತ್ಸ್ಯಾಮಿ ಯಥಾ ಪಿತುರ್ಗೃಹೇ ತವೈವ ಪಾದಾವುಪಗೃಹ್ಯ ಸಂಯತಾ ॥ 21 ॥
ಅನನ್ಯಭಾವಾಮನುರಕ್ತಚೇತಸಂ ತ್ವಯಾ ವಿಯುಕ್ತಾಂ ಮರಣಾಯನಿಶ್ಚಿತಾಮ್ ।
ನಯಸ್ವ ಮಾಂ ಸಾಧು ಕುರುಷ್ವ ಯಾಚನಾಂ ನ ತೇ ಮಯಾಽತೋ ಗುರುತಾ ಭವಿಷ್ಯತಿ ॥ 22 ॥
ತಥಾ ಬ್ರುವಾಣಾಮಪಿ ಧರ್ಮವತ್ಸಲೋ ನ ಚ ಸ್ಮ ಸೀತಾಂ ನೃವರೋ ನಿನೀಷತಿ ।
ಉವಾಚ ಚೈನಾಂ ಬಹು ಸನ್ನಿವರ್ತನೇ ವನೇ ನಿವಾಸಸ್ಯ ಚ ದುಃಖಿತಾಂ ಪ್ರತಿ ॥ 23 ॥
ಇತ್ಯಾರ್ಷೇ ಶ್ರೀಮದ್ರಾಮಾಯಣೇ ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ಆದಿಕಾವ್ಯೇ ಅಯೋಧ್ಯಾಕಾಣ್ಡೇ ಸಪ್ತವಿಂಶಸ್ಸರ್ಗಃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe ayodhyākāṇḍam |
atha saptaviṃśassargaḥ |
evamuktā tu vaidehī priyārhā priyavādinī |
praṇayādeva saṅkruddhā bhartāramidamabravīt || 1 ||
kimidaṃ bhāṣase rāma vākyaṃ laghutayā dhruvam |
tvayā yadapahāsyaṃ me śrutvā naravarātmaja || 2 ||
āryaputra pitā mātā bhrātā putrastathā snuṣā |
svāni puṇyāni bhuñjānāḥ svaṃ svaṃ bhāgyamupāsate || 3 ||
bharturbhāgyaṃ tu bhāryaikā prāpnoti puruṣarṣabha |
ataścaivāhamādiṣṭā vane vastavyamityapi || 4 ||
na pitā nātmajo nātmā na mātā na sakhījanaḥ |
iha pretya ca nārīṇāṃ patireko gatissadā || 5 ||
yadi tvaṃ prasthito durgaṃ vanamadyaiva rāghava |
agrataste gamiṣyāmi mṛdnantī kuśakaṇṭakān || 6 ||
īrṣyāroṣau bahiṣkṛtya bhuktaśeṣamivodakam |
naya māṃ vīra visrabdhaḥ pāpaṃ mayi na vidyate || 7 ||
prāsādāgrairvimānairvā vaihāyasagatena vā |
sarvāvasthāgatā bhartuḥ pādacchāyā viśiṣyate || 8 ||
anuśiṣṭā'smi mātrā ca pitrā ca vividhāśrayam |
nā'smi samprati vaktavyā vartitavyaṃ yathā mayā || 9 ||
ahaṃ durgaṃ gamiṣyāmi vanaṃ puruṣavarjitam |
nānāmṛgagaṇākīrṇaṃ śārdūlavṛkasevitam || 10 ||
sukhaṃ vane nivatsyāmi yathaiva bhavane pituḥ |
acintayantī trīnlokāṃśccintayantī pativratam || 11 ||
śuśrūṣamāṇā te nityaṃ niyatā brahmacāriṇī |
saha raṃsye tvayā vīra vaneṣu madhugandhiṣu || 12 ||
tvaṃ hi śakto vane kartuṃ rāma samparipālanam |
anyasyāpi janasyeha kiṃ punarmama mānada || 13 ||
saha tvayā gamiṣyāmi vanamadya na saṃśayaḥ |
nāhaṃ śakyā mahābhāga nivartayitumudyatā || 14 ||
phalamūlāśanā nityaṃ bhaviṣyāmi na saṃśayaḥ |
na te duḥkhaṃ kariṣyāmi nivasantī saha tvayā || 15 ||
icchāmi saritaśśailānpalvalāni vanāni ca |
draṣṭuṃ sarvatra nirbhītā tvayā nāthena dhīmatā || 16 ||
haṃsakāraṇḍavākīrṇāḥ padminīssādhupuṣpitāḥ |
iccheyaṃ sukhinī draṣṭuṃ tvayā vīreṇa saṅgatā || 17 ||
abhiṣekaṃ kariṣyāmi tāsu nityaṃ yatavratā |
saha tvayā viśālākṣa raṃsye paramanandinī || 18 ||
evaṃ varṣasahasrāṇāṃ śataṃ vā'haṃ tvayā saha |
vyatikramaṃ na vetsyāmi svargo'pi na hi me mataḥ || 19 ||
svarge'pi ca vinā vāso bhavitā yadi rāghava |
tvayā mama naravyāghra nāhaṃ tamapi rocaye || 20 ||
ahaṃ gamiṣyāmi vanaṃ sudurgamaṃ mṛgāyutaṃ vānaravāraṇairyutam |
vane nivatsyāmi yathā piturgṛhe tavaiva pādāvupagṛhya saṃyatā || 21 ||
ananyabhāvāmanuraktacetasaṃ tvayā viyuktāṃ maraṇāyaniścitām |
nayasva māṃ sādhu kuruṣva yācanāṃ na te mayā'to gurutā bhaviṣyati || 22 ||
tathā bruvāṇāmapi dharmavatsalo na ca sma sītāṃ nṛvaro ninīṣati |
uvāca caināṃ bahu sannivartane vane nivāsasya ca duḥkhitāṃ prati || 23 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye ayodhyākāṇḍe saptaviṃśassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे अयोध्याकाण्डम् ।
अथ सप्तविंशस्सर्गः ।
एवमुक्ता तु वैदेही प्रियार्हा प्रियवादिनी ।
प्रणयादेव सङ्क्रुद्धा भर्तारमिदमब्रवीत् ॥ 1 ॥
किमिदं भाषसे राम वाक्यं लघुतया ध्रुवम् ।
त्वया यदपहास्यं मे श्रुत्वा नरवरात्मज ॥ 2 ॥
आर्यपुत्र पिता माता भ्राता पुत्रस्तथा स्नुषा ।
स्वानि पुण्यानि भुञ्जानाः स्वं स्वं भाग्यमुपासते ॥ 3 ॥
भर्तुर्भाग्यं तु भार्यैका प्राप्नोति पुरुषर्षभ ।
अतश्चैवाहमादिष्टा वने वस्तव्यमित्यपि ॥ 4 ॥
न पिता नात्मजो नात्मा न माता न सखीजनः ।
इह प्रेत्य च नारीणां पतिरेको गतिस्सदा ॥ 5 ॥
यदि त्वं प्रस्थितो दुर्गं वनमद्यैव राघव ।
अग्रतस्ते गमिष्यामि मृद्नन्ती कुशकण्टकान् ॥ 6 ॥
ईर्ष्यारोषौ बहिष्कृत्य भुक्तशेषमिवोदकम् ।
नय मां वीर विस्रब्धः पापं मयि न विद्यते ॥ 7 ॥
प्रासादाग्रैर्विमानैर्वा वैहायसगतेन वा ।
सर्वावस्थागता भर्तुः पादच्छाया विशिष्यते ॥ 8 ॥
अनुशिष्टाऽस्मि मात्रा च पित्रा च विविधाश्रयम् ।
नाऽस्मि सम्प्रति वक्तव्या वर्तितव्यं यथा मया ॥ 9 ॥
अहं दुर्गं गमिष्यामि वनं पुरुषवर्जितम् ।
नानामृगगणाकीर्णं शार्दूलवृकसेवितम् ॥ 10 ॥
सुखं वने निवत्स्यामि यथैव भवने पितुः ।
अचिन्तयन्ती त्रीन्लोकांश्च्चिन्तयन्ती पतिव्रतम् ॥ 11 ॥
शुश्रूषमाणा ते नित्यं नियता ब्रह्मचारिणी ।
सह रंस्ये त्वया वीर वनेषु मधुगन्धिषु ॥ 12 ॥
त्वं हि शक्तो वने कर्तुं राम सम्परिपालनम् ।
अन्यस्यापि जनस्येह किं पुनर्मम मानद ॥ 13 ॥
सह त्वया गमिष्यामि वनमद्य न संशयः ।
नाहं शक्या महाभाग निवर्तयितुमुद्यता ॥ 14 ॥
फलमूलाशना नित्यं भविष्यामि न संशयः ।
न ते दुःखं करिष्यामि निवसन्ती सह त्वया ॥ 15 ॥
इच्छामि सरितश्शैलान्पल्वलानि वनानि च ।
द्रष्टुं सर्वत्र निर्भीता त्वया नाथेन धीमता ॥ 16 ॥
हंसकारण्डवाकीर्णाः पद्मिनीस्साधुपुष्पिताः ।
इच्छेयं सुखिनी द्रष्टुं त्वया वीरेण सङ्गता ॥ 17 ॥
अभिषेकं करिष्यामि तासु नित्यं यतव्रता ।
सह त्वया विशालाक्ष रंस्ये परमनन्दिनी ॥ 18 ॥
एवं वर्षसहस्राणां शतं वाऽहं त्वया सह ।
व्यतिक्रमं न वेत्स्यामि स्वर्गोऽपि न हि मे मतः ॥ 19 ॥
स्वर्गेऽपि च विना वासो भविता यदि राघव ।
त्वया मम नरव्याघ्र नाहं तमपि रोचये ॥ 20 ॥
अहं गमिष्यामि वनं सुदुर्गमं मृगायुतं वानरवारणैर्युतम् ।
वने निवत्स्यामि यथा पितुर्गृहे तवैव पादावुपगृह्य संयता ॥ 21 ॥
अनन्यभावामनुरक्तचेतसं त्वया वियुक्तां मरणायनिश्चिताम् ।
नयस्व मां साधु कुरुष्व याचनां न ते मयाऽतो गुरुता भविष्यति ॥ 22 ॥
तथा ब्रुवाणामपि धर्मवत्सलो न च स्म सीतां नृवरो निनीषति ।
उवाच चैनां बहु सन्निवर्तने वने निवासस्य च दुःखितां प्रति ॥ 23 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये अयोध्याकाण्डे सप्तविंशस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe ayodhyākāṇḍam |
atha saptaviṃśassargaḥ |
evamuktā tu vaidehī priyārhā priyavādinī |
praṇayādeva saṅkruddhā bhartāramidamabravīt || 1 ||
kimidaṃ bhāṣase rāma vākyaṃ laghutayā dhruvam |
tvayā yadapahāsyaṃ me śrutvā naravarātmaja || 2 ||
āryaputra pitā mātā bhrātā putrastathā snuṣā |
svāni puṇyāni bhuñjānāḥ svaṃ svaṃ bhāgyamupāsate || 3 ||
bharturbhāgyaṃ tu bhāryaikā prāpnoti puruṣarṣabha |
ataścaivāhamādiṣṭā vane vastavyamityapi || 4 ||
na pitā nātmajo nātmā na mātā na sakhījanaḥ |
iha pretya ca nārīṇāṃ patireko gatissadā || 5 ||
yadi tvaṃ prasthito durgaṃ vanamadyaiva rāghava |
agrataste gamiṣyāmi mṛdnantī kuśakaṇṭakān || 6 ||
īrṣyāroṣau bahiṣkṛtya bhuktaśeṣamivodakam |
naya māṃ vīra visrabdhaḥ pāpaṃ mayi na vidyate || 7 ||
prāsādāgrairvimānairvā vaihāyasagatena vā |
sarvāvasthāgatā bhartuḥ pādacchāyā viśiṣyate || 8 ||
anuśiṣṭā'smi mātrā ca pitrā ca vividhāśrayam |
nā'smi samprati vaktavyā vartitavyaṃ yathā mayā || 9 ||
ahaṃ durgaṃ gamiṣyāmi vanaṃ puruṣavarjitam |
nānāmṛgagaṇākīrṇaṃ śārdūlavṛkasevitam || 10 ||
sukhaṃ vane nivatsyāmi yathaiva bhavane pituḥ |
acintayantī trīnlokāṃśccintayantī pativratam || 11 ||
śuśrūṣamāṇā te nityaṃ niyatā brahmacāriṇī |
saha raṃsye tvayā vīra vaneṣu madhugandhiṣu || 12 ||
tvaṃ hi śakto vane kartuṃ rāma samparipālanam |
anyasyāpi janasyeha kiṃ punarmama mānada || 13 ||
saha tvayā gamiṣyāmi vanamadya na saṃśayaḥ |
nāhaṃ śakyā mahābhāga nivartayitumudyatā || 14 ||
phalamūlāśanā nityaṃ bhaviṣyāmi na saṃśayaḥ |
na te duḥkhaṃ kariṣyāmi nivasantī saha tvayā || 15 ||
icchāmi saritaśśailānpalvalāni vanāni ca |
draṣṭuṃ sarvatra nirbhītā tvayā nāthena dhīmatā || 16 ||
haṃsakāraṇḍavākīrṇāḥ padminīssādhupuṣpitāḥ |
iccheyaṃ sukhinī draṣṭuṃ tvayā vīreṇa saṅgatā || 17 ||
abhiṣekaṃ kariṣyāmi tāsu nityaṃ yatavratā |
saha tvayā viśālākṣa raṃsye paramanandinī || 18 ||
evaṃ varṣasahasrāṇāṃ śataṃ vā'haṃ tvayā saha |
vyatikramaṃ na vetsyāmi svargo'pi na hi me mataḥ || 19 ||
svarge'pi ca vinā vāso bhavitā yadi rāghava |
tvayā mama naravyāghra nāhaṃ tamapi rocaye || 20 ||
ahaṃ gamiṣyāmi vanaṃ sudurgamaṃ mṛgāyutaṃ vānaravāraṇairyutam |
vane nivatsyāmi yathā piturgṛhe tavaiva pādāvupagṛhya saṃyatā || 21 ||
ananyabhāvāmanuraktacetasaṃ tvayā viyuktāṃ maraṇāyaniścitām |
nayasva māṃ sādhu kuruṣva yācanāṃ na te mayā'to gurutā bhaviṣyati || 22 ||
tathā bruvāṇāmapi dharmavatsalo na ca sma sītāṃ nṛvaro ninīṣati |
uvāca caināṃ bahu sannivartane vane nivāsasya ca duḥkhitāṃ prati || 23 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye ayodhyākāṇḍe saptaviṃśassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Kannada script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.