𑌶𑍍𑌰𑍀𑌮𑌦𑍍𑌵𑌾𑌲𑍍𑌮𑍀𑌕𑍀𑌯 𑌰𑌾𑌮𑌾𑌯𑌣𑍇 𑌅𑌯𑍋𑌧𑍍𑌯𑌾𑌕𑌾𑌣𑍍𑌡𑌮𑍍 ।
𑌅𑌥 𑌏𑌕𑍋𑌨𑌨𑌵𑌤𑌿𑌤𑌮𑌸𑍍𑌸𑌰𑍍𑌗𑌃 ।
𑌉𑌷𑍍𑌯 𑌰𑌾𑌤𑍍𑌰𑌿𑌂 𑌤𑍁 𑌤𑌤𑍍𑌰𑍈𑌵 𑌗𑌙𑍍𑌗𑌾𑌕𑍂𑌲𑍇 𑌸 𑌰𑌾𑌘𑌵𑌃 ।
𑌭𑌰𑌤𑌃 𑌕𑌾𑌲𑍍𑌯𑌮𑍁𑌤𑍍𑌥𑌾𑌯 𑌶𑌤𑍍𑌰𑍁𑌘𑍍𑌨𑌮𑌿𑌦𑌮𑌬𑍍𑌰𑌵𑍀𑌤𑍍 ॥ 1 ॥
𑌶𑌤𑍍𑌰𑍁𑌘𑍍𑌨𑍋𑌤𑍍𑌤𑌿𑌷𑍍𑌠 𑌕𑌿𑌂 𑌶𑍇𑌷𑍇 𑌨𑌿𑌷𑌾𑌦𑌾𑌧𑌿𑌪𑌤𑌿𑌂 𑌗𑍁𑌹𑌮𑍍 ।
𑌶𑍀𑌘𑍍𑌰𑌮𑌾𑌨𑌯 𑌭𑌦𑍍𑌰𑌂 𑌤𑍇 𑌤𑌾𑌰𑌯𑌿𑌷𑍍𑌯𑌤𑌿 𑌵𑌾𑌹𑌿𑌨𑍀𑌮𑍍 ॥ 2 ॥
𑌜𑌾𑌗𑌰𑍍𑌮𑌿 𑌨𑌾𑌹𑌂 𑌸𑍍𑌵𑌪𑌿𑌮𑌿 𑌤𑌮𑍇𑌵𑌾𑌽𑌰𑍍𑌯𑌂 𑌵𑌿𑌚𑌿𑌨𑍍𑌤𑌯𑌨𑍍 ।
𑌇𑌤𑍍𑌯𑍇𑌵𑌮𑌬𑍍𑌰𑌵𑍀𑌦𑍍𑌭𑍍𑌰𑌾𑌤𑍍𑌤𑌾 𑌶𑌤𑍍𑌰𑍁𑌘𑍍𑌨𑍋𑌽𑌪𑌿 𑌪𑍍𑌰𑌚𑍋𑌦𑌿𑌤𑌃 ॥ 3 ॥
𑌇𑌤𑌿 𑌸𑌂𑌵𑌦𑌤𑍋𑌰𑍇𑌵𑌮𑌨𑍍𑌯𑍋𑌨𑍍𑌯𑌂 𑌨𑌰𑌸𑌿𑌂𑌹𑌯𑍋𑌃 ।
𑌆𑌗𑌮𑍍𑌯 𑌪𑍍𑌰𑌾𑌞𑍍𑌜𑌲𑌿𑌃 𑌕𑌾𑌲𑍇 𑌗𑍁𑌹𑍋 𑌭𑌰𑌤𑌮𑌬𑍍𑌰𑌵𑍀𑌤𑍍 ॥ 4 ॥
𑌕𑌚𑍍𑌚𑌿𑌤𑍍𑌸𑍁𑌖𑌂 𑌨𑌦𑍀𑌤𑍀𑌰𑍇𑌽𑌵𑌾𑌤𑍍𑌸𑍀𑌃 𑌕𑌾𑌕𑍁𑌤𑍍𑌸𑍍𑌥 𑌶𑌰𑍍𑌵𑌰𑍀𑌮𑍍 ।
𑌕𑌚𑍍𑌚𑌿𑌤𑍍𑌤𑍇 𑌸𑌹 𑌸𑍈𑌨𑍍𑌯𑌸𑍍𑌯 𑌤𑌾𑌵𑌤𑍍𑌸𑌰𑍍𑌵𑌮𑌨𑌾𑌮𑌯𑌮𑍍 ॥ 5 ॥
𑌗𑍁𑌹𑌸𑍍𑌯 𑌵𑌚𑌨𑌂 𑌶𑍍𑌰𑍁𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌤𑌤𑍍𑌤𑍁 𑌸𑍍𑌨𑍇𑌹𑌾𑌦𑍁𑌦𑍀𑌰𑌿𑌤𑌮𑍍 ।
𑌰𑌾𑌮𑌸𑍍𑌯𑌾𑌨𑍁𑌵𑌶𑍋 𑌵𑌾𑌕𑍍𑌯𑌂 𑌭𑌰𑌤𑍋𑌽𑌪𑍀𑌦𑌮𑌬𑍍𑌰𑌵𑍀𑌤𑍍 ॥ 6 ॥
𑌸𑍁𑌖𑌾 𑌨 𑌶𑍍𑌶𑌰𑍍𑌵𑌰𑍀 𑌰𑌾𑌜𑌨𑍍 𑌪𑍂𑌜𑌿𑌤𑌾𑌶𑍍𑌚𑌾𑌪𑌿 𑌤𑍇 𑌵𑌯𑌮𑍍 ।
𑌗𑌙𑍍𑌗𑌾𑌂 𑌤𑍁 𑌨𑍗𑌭𑌿𑌰𑍍𑌬𑌹𑍍𑌵𑍀𑌭𑌿𑌰𑍍𑌦𑌾𑌶𑌾𑌸𑍍𑌸𑌨𑍍𑌤𑌾𑌰𑌯𑌨𑍍𑌤𑍁 𑌨𑌃 ॥ 7 ॥
𑌤𑌤𑍋 𑌗𑍁𑌹 𑌸𑍍𑌸𑌨𑍍𑌤𑍍𑌵𑌰𑌿𑌤𑌂 𑌶𑍍𑌰𑍁𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌭𑌰𑌤𑌶𑌾𑌸𑌨𑌮𑍍 ।
𑌪𑍍𑌰𑌤𑌿 𑌪𑍍𑌰𑌵𑌿𑌶𑍍𑌯 𑌨𑌗𑌰𑌂 𑌤𑌂 𑌜𑍍𑌞𑌾𑌤𑌿𑌜𑌨𑌮𑌬𑍍𑌰𑌵𑍀𑌤𑍍 ॥ 8 ॥
𑌉𑌤𑍍𑌤𑌿𑌷𑍍𑌠𑌤 𑌪𑍍𑌰𑌬𑍁𑌧𑍍𑌯𑌧𑍍𑌵𑌂 𑌭𑌦𑍍𑌰𑌮𑌸𑍍𑌤𑍁 𑌚 𑌵𑌸𑍍𑌸𑌦𑌾 ।
𑌨𑌾𑌵 𑌸𑍍𑌸𑌮𑌨𑍁𑌕𑌰𑍍𑌷𑌧𑍍𑌵𑌂 𑌤𑌾𑌰𑌯𑌿𑌷𑍍𑌯𑌾𑌮 𑌵𑌾𑌹𑌿𑌨𑍀𑌮𑍍 ॥ 9 ॥
𑌤𑍇 𑌤𑌥𑍋𑌕𑍍𑌤𑌾 𑌸𑍍𑌸𑌮𑍁𑌤𑍍𑌥𑌾𑌯 𑌤𑍍𑌵𑌰𑌿𑌤𑌾 𑌰𑌾𑌜𑌶𑌾𑌸𑌨𑌾𑌤𑍍 ।
𑌪𑌞𑍍𑌚𑌨𑌾𑌵𑌾𑌂 𑌶𑌤𑌾𑌨𑍍𑌯𑌾𑌶𑍁 𑌸𑌮𑌾𑌨𑌿𑌨𑍍𑌯𑍁𑌸𑍍𑌸𑌮𑌨𑍍𑌤𑌤𑌃 ॥ 10 ॥
𑌅𑌨𑍍𑌯𑌾 𑌸𑍍𑌸𑍍𑌵𑌸𑍍𑌤𑌿𑌕𑌵𑌿𑌜𑍍𑌞𑍇𑌯𑌾 𑌮𑌹𑌾𑌘𑌣𑍍𑌟𑌾𑌧𑌰𑌾 𑌵𑌰𑌾𑌃 ।
𑌶𑍋𑌭𑌮𑌾𑌨𑌾𑌃 𑌪𑌤𑌾𑌕𑌾𑌭𑌿𑌰𑍍𑌯𑍁𑌕𑍍𑌤𑌵𑌾𑌤𑌾𑌸𑍍𑌸𑍁𑌸𑌂𑌹𑌤𑌾𑌃 ॥ 11 ॥
𑌤𑌤 𑌸𑍍𑌸𑍍𑌵𑌸𑍍𑌤𑌿𑌕𑌵𑌿𑌜𑍍𑌞𑍇𑌯𑌾𑌂 𑌪𑌾𑌣𑍍𑌡𑍁𑌕𑌮𑍍𑌬𑌲𑌸𑌂𑌵𑍃𑌤𑌾𑌮𑍍 ।
𑌸𑌨𑌨𑍍𑌦𑌿𑌘𑍋𑌷𑌾𑌂 𑌕𑌲𑍍𑌯𑌾𑌣𑍀𑌂 𑌗𑍁𑌹𑍋 𑌨𑌾𑌵𑌮𑍁𑌪𑌾𑌹𑌰𑌤𑍍 ॥ 12 ॥
𑌤𑌾𑌮𑌾𑌰𑍁𑌰𑍋𑌹 𑌭𑌰𑌤𑌶𑍍𑌶𑌤𑍍𑌰𑍁𑌘𑍍𑌨𑌶𑍍𑌚 𑌮𑌹𑌾𑌬𑌲𑌃 ।
𑌕𑍗𑌸𑌲𑍍𑌯𑌾 𑌚 𑌸𑍁𑌮𑌿𑌤𑍍𑌰𑌾 𑌚 𑌯𑌾𑌶𑍍𑌚𑌾𑌨𑍍𑌯𑌾 𑌰𑌾𑌜𑌯𑍋𑌷𑌿𑌤𑌃 ॥ 13 ॥
𑌪𑍁𑌰𑍋𑌹𑌿𑌤𑌶𑍍𑌚 𑌤𑌤𑍍𑌪𑍂𑌰𑍍𑌵𑌂 𑌗𑍁𑌰𑌵𑍋 𑌬𑍍𑌰𑌾𑌹𑍍𑌮𑌣𑌾𑌶𑍍𑌚 𑌯𑍇 ।
𑌅𑌨𑌨𑍍𑌤𑌰𑌂 𑌰𑌾𑌜𑌦𑌾𑌰𑌾𑌸𑍍𑌤𑌦𑍈𑌵 𑌶𑌕𑌟𑌾𑌪𑌣𑌾𑌃 ॥ 14 ॥
𑌆𑌵𑌾𑌸𑌮𑌾𑌦𑍀𑌪𑌯𑌤𑌾𑌂 𑌤𑍀𑌰𑍍𑌥𑌂 𑌚𑌾𑌪𑍍𑌯𑌵𑌗𑌾𑌹𑌤𑌾𑌮𑍍 ।
𑌭𑌾𑌣𑍍𑌡𑌾𑌨𑌿 𑌚𑌾𑌦𑌦𑌾𑌨𑌾𑌨𑌾𑌂 𑌘𑍋𑌷𑌸𑍍𑌤𑍍𑌰𑌿𑌦𑌿𑌵𑌮𑌸𑍍𑌪𑍃𑌶𑌤𑍍 ॥ 15 ॥
𑌪𑌤𑌾𑌕𑌿𑌨𑍍𑌯𑌸𑍍𑌤𑍁 𑌤𑌾 𑌨𑌾𑌵𑌸𑍍𑌸𑍍𑌵𑌯𑌂 𑌦𑌾𑌶𑍈𑌰𑌧𑌿𑌷𑍍𑌠𑌿𑌤𑌾𑌃 ।
𑌵𑌹𑌨𑍍𑌤𑍍𑌯𑍋 𑌜𑌨𑌮𑌾𑌰𑍂𑌢𑌂 𑌤𑌦𑌾 𑌸𑌮𑍍𑌪𑍇𑌤𑍁𑌰𑌾𑌶𑍁𑌗𑌾𑌃 ॥ 16 ॥
𑌨𑌾𑌰𑍀𑌣𑌾𑌮𑌭𑌿𑌪𑍂𑌰𑍍𑌣𑌾 𑌸𑍍𑌤𑍁 𑌕𑌾𑌶𑍍𑌚𑌿𑌤𑍍 𑌕𑌾𑌶𑍍𑌚𑌿𑌚𑍍𑌚 𑌵𑌾𑌜𑌿𑌨𑌾𑌮𑍍 ।
𑌕𑌾𑌶𑍍𑌚𑌿𑌦𑌤𑍍𑌰 𑌵𑌹𑌨𑍍𑌤𑌿 𑌸𑍍𑌮 𑌯𑌾𑌨𑌯𑍁𑌗𑍍𑌯𑌂 𑌮𑌹𑌾𑌧𑌨𑌮𑍍 ॥ 17 ॥
𑌤𑌾 𑌸𑍍𑌸𑍍𑌮 𑌗𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌪𑌰𑌂 𑌤𑍀𑌰𑌮𑌵𑌰𑍋𑌪𑍍𑌯 𑌚 𑌤𑌂 𑌜𑌨𑌮𑍍 ।
𑌨𑌿𑌵𑍃𑌤𑍍𑌤𑌾𑌃 𑌕𑌾𑌣𑍍𑌡𑌚𑌿𑌤𑍍𑌰𑌾𑌣𑌿 𑌕𑍍𑌰𑌿𑌯𑌨𑍍𑌤𑍇 𑌦𑌾𑌶𑌬𑌨𑍍𑌧𑍁𑌭𑌿𑌃 ॥ 18 ॥
𑌸𑌵𑍈𑌜𑌯𑌨𑍍𑌤𑌾𑌸𑍍𑌤𑍁 𑌗𑌜𑌾 𑌗𑌜𑌾𑌰𑍋𑌹𑌪𑍍𑌰𑌚𑍋𑌦𑌿𑌤𑌾𑌃 ।
𑌤𑌰𑌨𑍍𑌤 𑌸𑍍𑌸𑍍𑌮 𑌪𑍍𑌰𑌕𑌾𑌶𑌨𑍍𑌤𑍇 𑌸𑌧𑍍𑌵𑌜𑌾 𑌇𑌵 𑌪𑌰𑍍𑌵𑌤𑌾𑌃 ॥ 19 ॥
𑌨𑌾𑌵𑌸𑍍𑌤𑍍𑌵𑌾𑌰𑍁𑌰𑍁𑌹𑍁𑌶𑍍𑌚𑌾𑌨𑍍𑌯𑍇 𑌪𑍍𑌲𑌵𑍈𑌸𑍍𑌤𑍇𑌰𑍁 𑌸𑍍𑌤𑌥𑌾𑌪𑌰𑍇 ।
𑌅𑌨𑍍𑌯𑍇 𑌕𑍁𑌮𑍍𑌭𑌘𑌟𑍈𑌸𑍍𑌤𑍇𑌰𑍁𑌰𑌨𑍍𑌯𑍇𑌤𑍇𑌰𑍁𑌶𑍍𑌚 𑌬𑌾𑌹𑍁𑌭𑌿𑌃 ॥ 20 ॥
𑌸𑌾 𑌪𑍁𑌣𑍍𑌯𑌾 𑌧𑍍𑌵𑌜𑌿𑌨𑍀 𑌗𑌙𑍍𑌗𑌾𑌂 𑌦𑌾𑌶𑍈𑌸𑍍𑌸𑌨𑍍𑌤𑌾𑌰𑌿𑌤𑌾 𑌸𑍍𑌵𑌯𑌮𑍍 ।
𑌮𑍈𑌤𑍍𑌰𑍇 𑌮𑍁𑌹𑍂𑌰𑍍𑌤𑍇 𑌪𑍍𑌰𑌯𑌯𑍗 𑌪𑍍𑌰𑌯𑌾𑌗𑌵𑌨𑌮𑍁𑌤𑍍𑌤𑌮𑌮𑍍 ॥ 21 ॥
𑌆𑌶𑍍𑌵𑌾𑌸𑌯𑌿𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌚 𑌚𑌮𑍂𑌂 𑌮𑌹𑌾𑌤𑍍𑌮𑌾 𑌨𑌿𑌵𑍇𑌶𑌯𑌿𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌚 𑌯𑌥𑍋𑌪𑌜𑍋𑌷𑌮𑍍 ।
𑌦𑍍𑌰𑌷𑍍𑌟𑍁𑌂 𑌭𑌰𑌦𑍍𑌵𑌾𑌜𑌮𑍃𑌷𑌿𑌪𑍍𑌰𑌵𑌰𑍍𑌯 𑌮𑍃𑌤𑍍𑌵𑌿𑌗𑍍𑌵𑍃𑌤𑌸𑍍𑌸𑌨𑍍𑌭𑌰𑌤𑌃 𑌪𑍍𑌰𑌤𑌸𑍍𑌥𑍇 ॥ 22 ॥
𑌸 𑌬𑍍𑌰𑌾𑌹𑍍𑌮𑌣𑌸𑍍𑌯𑌾𑌽𑌶𑍍𑌰𑌮𑌮𑌭𑍍𑌯𑍁𑌪𑍇𑌤𑍍𑌯 𑌮𑌹𑌾𑌤𑍍𑌮𑌨𑍋 𑌦𑍇𑌵𑌪𑍁𑌰𑍋𑌹𑌿𑌤𑌸𑍍𑌯 ।
𑌦𑌦𑌰𑍍𑌶 𑌰𑌮𑍍𑌯𑍋𑌟𑌜𑌵𑍃𑌕𑍍𑌷𑌷𑌣𑍍𑌡𑌂 𑌮𑌹𑌦𑍍𑌵𑌨𑌂 𑌵𑌿𑌪𑍍𑌰𑌵𑌰𑌸𑍍𑌯 𑌰𑌮𑍍𑌯𑌮𑍍 ॥ 23 ॥
𑌇𑌤𑍍𑌯𑌾𑌰𑍍𑌷𑍇 𑌶𑍍𑌰𑍀𑌮𑌦𑍍𑌰𑌾𑌮𑌾𑌯𑌣𑍇 𑌵𑌾𑌲𑍍𑌮𑍀𑌕𑍀𑌯 𑌆𑌦𑌿𑌕𑌾𑌵𑍍𑌯𑍇 𑌅𑌯𑍋𑌧𑍍𑌯𑌾𑌕𑌾𑌣𑍍𑌡𑍇 𑌏𑌕𑍋𑌨𑌨𑌵𑌤𑌿𑌤𑌮𑌸𑍍𑌸𑌰𑍍𑌗𑌃 ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe ayodhyākāṇḍam |
atha ekonanavatitamassargaḥ |
uṣya rātriṃ tu tatraiva gaṅgākūle sa rāghavaḥ |
bharataḥ kālyamutthāya śatrughnamidamabravīt || 1 ||
śatrughnottiṣṭha kiṃ śeṣe niṣādādhipatiṃ guham |
śīghramānaya bhadraṃ te tārayiṣyati vāhinīm || 2 ||
jāgarmi nāhaṃ svapimi tamevā'ryaṃ vicintayan |
ityevamabravīdbhrāttā śatrughno'pi pracoditaḥ || 3 ||
iti saṃvadatorevamanyonyaṃ narasiṃhayoḥ |
āgamya prāñjaliḥ kāle guho bharatamabravīt || 4 ||
kaccitsukhaṃ nadītīre'vātsīḥ kākutstha śarvarīm |
kaccitte saha sainyasya tāvatsarvamanāmayam || 5 ||
guhasya vacanaṃ śrutvā tattu snehādudīritam |
rāmasyānuvaśo vākyaṃ bharato'pīdamabravīt || 6 ||
sukhā na śśarvarī rājan pūjitāścāpi te vayam |
gaṅgāṃ tu naubhirbahvībhirdāśāssantārayantu naḥ || 7 ||
tato guha ssantvaritaṃ śrutvā bharataśāsanam |
prati praviśya nagaraṃ taṃ jñātijanamabravīt || 8 ||
uttiṣṭhata prabudhyadhvaṃ bhadramastu ca vassadā |
nāva ssamanukarṣadhvaṃ tārayiṣyāma vāhinīm || 9 ||
te tathoktā ssamutthāya tvaritā rājaśāsanāt |
pañcanāvāṃ śatānyāśu samāninyussamantataḥ || 10 ||
anyā ssvastikavijñeyā mahāghaṇṭādharā varāḥ |
śobhamānāḥ patākābhiryuktavātāssusaṃhatāḥ || 11 ||
tata ssvastikavijñeyāṃ pāṇḍukambalasaṃvṛtām |
sanandighoṣāṃ kalyāṇīṃ guho nāvamupāharat || 12 ||
tāmāruroha bharataśśatrughnaśca mahābalaḥ |
kausalyā ca sumitrā ca yāścānyā rājayoṣitaḥ || 13 ||
purohitaśca tatpūrvaṃ guravo brāhmaṇāśca ye |
anantaraṃ rājadārāstadaiva śakaṭāpaṇāḥ || 14 ||
āvāsamādīpayatāṃ tīrthaṃ cāpyavagāhatām |
bhāṇḍāni cādadānānāṃ ghoṣastridivamaspṛśat || 15 ||
patākinyastu tā nāvassvayaṃ dāśairadhiṣṭhitāḥ |
vahantyo janamārūḍhaṃ tadā sampeturāśugāḥ || 16 ||
nārīṇāmabhipūrṇā stu kāścit kāścicca vājinām |
kāścidatra vahanti sma yānayugyaṃ mahādhanam || 17 ||
tā ssma gatvā paraṃ tīramavaropya ca taṃ janam |
nivṛttāḥ kāṇḍacitrāṇi kriyante dāśabandhubhiḥ || 18 ||
savaijayantāstu gajā gajārohapracoditāḥ |
taranta ssma prakāśante sadhvajā iva parvatāḥ || 19 ||
nāvastvāruruhuścānye plavaisteru stathāpare |
anye kumbhaghaṭaisteruranyeteruśca bāhubhiḥ || 20 ||
sā puṇyā dhvajinī gaṅgāṃ dāśaissantāritā svayam |
maitre muhūrte prayayau prayāgavanamuttamam || 21 ||
āśvāsayitvā ca camūṃ mahātmā niveśayitvā ca yathopajoṣam |
draṣṭuṃ bharadvājamṛṣipravarya mṛtvigvṛtassanbharataḥ pratasthe || 22 ||
sa brāhmaṇasyā'śramamabhyupetya mahātmano devapurohitasya |
dadarśa ramyoṭajavṛkṣaṣaṇḍaṃ mahadvanaṃ vipravarasya ramyam || 23 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye ayodhyākāṇḍe ekonanavatitamassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे अयोध्याकाण्डम् ।
अथ एकोननवतितमस्सर्गः ।
उष्य रात्रिं तु तत्रैव गङ्गाकूले स राघवः ।
भरतः काल्यमुत्थाय शत्रुघ्नमिदमब्रवीत् ॥ 1 ॥
शत्रुघ्नोत्तिष्ठ किं शेषे निषादाधिपतिं गुहम् ।
शीघ्रमानय भद्रं ते तारयिष्यति वाहिनीम् ॥ 2 ॥
जागर्मि नाहं स्वपिमि तमेवाऽर्यं विचिन्तयन् ।
इत्येवमब्रवीद्भ्रात्ता शत्रुघ्नोऽपि प्रचोदितः ॥ 3 ॥
इति संवदतोरेवमन्योन्यं नरसिंहयोः ।
आगम्य प्राञ्जलिः काले गुहो भरतमब्रवीत् ॥ 4 ॥
कच्चित्सुखं नदीतीरेऽवात्सीः काकुत्स्थ शर्वरीम् ।
कच्चित्ते सह सैन्यस्य तावत्सर्वमनामयम् ॥ 5 ॥
गुहस्य वचनं श्रुत्वा तत्तु स्नेहादुदीरितम् ।
रामस्यानुवशो वाक्यं भरतोऽपीदमब्रवीत् ॥ 6 ॥
सुखा न श्शर्वरी राजन् पूजिताश्चापि ते वयम् ।
गङ्गां तु नौभिर्बह्वीभिर्दाशास्सन्तारयन्तु नः ॥ 7 ॥
ततो गुह स्सन्त्वरितं श्रुत्वा भरतशासनम् ।
प्रति प्रविश्य नगरं तं ज्ञातिजनमब्रवीत् ॥ 8 ॥
उत्तिष्ठत प्रबुध्यध्वं भद्रमस्तु च वस्सदा ।
नाव स्समनुकर्षध्वं तारयिष्याम वाहिनीम् ॥ 9 ॥
ते तथोक्ता स्समुत्थाय त्वरिता राजशासनात् ।
पञ्चनावां शतान्याशु समानिन्युस्समन्ततः ॥ 10 ॥
अन्या स्स्वस्तिकविज्ञेया महाघण्टाधरा वराः ।
शोभमानाः पताकाभिर्युक्तवातास्सुसंहताः ॥ 11 ॥
तत स्स्वस्तिकविज्ञेयां पाण्डुकम्बलसंवृताम् ।
सनन्दिघोषां कल्याणीं गुहो नावमुपाहरत् ॥ 12 ॥
तामारुरोह भरतश्शत्रुघ्नश्च महाबलः ।
कौसल्या च सुमित्रा च याश्चान्या राजयोषितः ॥ 13 ॥
पुरोहितश्च तत्पूर्वं गुरवो ब्राह्मणाश्च ये ।
अनन्तरं राजदारास्तदैव शकटापणाः ॥ 14 ॥
आवासमादीपयतां तीर्थं चाप्यवगाहताम् ।
भाण्डानि चाददानानां घोषस्त्रिदिवमस्पृशत् ॥ 15 ॥
पताकिन्यस्तु ता नावस्स्वयं दाशैरधिष्ठिताः ।
वहन्त्यो जनमारूढं तदा सम्पेतुराशुगाः ॥ 16 ॥
नारीणामभिपूर्णा स्तु काश्चित् काश्चिच्च वाजिनाम् ।
काश्चिदत्र वहन्ति स्म यानयुग्यं महाधनम् ॥ 17 ॥
ता स्स्म गत्वा परं तीरमवरोप्य च तं जनम् ।
निवृत्ताः काण्डचित्राणि क्रियन्ते दाशबन्धुभिः ॥ 18 ॥
सवैजयन्तास्तु गजा गजारोहप्रचोदिताः ।
तरन्त स्स्म प्रकाशन्ते सध्वजा इव पर्वताः ॥ 19 ॥
नावस्त्वारुरुहुश्चान्ये प्लवैस्तेरु स्तथापरे ।
अन्ये कुम्भघटैस्तेरुरन्येतेरुश्च बाहुभिः ॥ 20 ॥
सा पुण्या ध्वजिनी गङ्गां दाशैस्सन्तारिता स्वयम् ।
मैत्रे मुहूर्ते प्रययौ प्रयागवनमुत्तमम् ॥ 21 ॥
आश्वासयित्वा च चमूं महात्मा निवेशयित्वा च यथोपजोषम् ।
द्रष्टुं भरद्वाजमृषिप्रवर्य मृत्विग्वृतस्सन्भरतः प्रतस्थे ॥ 22 ॥
स ब्राह्मणस्याऽश्रममभ्युपेत्य महात्मनो देवपुरोहितस्य ।
ददर्श रम्योटजवृक्षषण्डं महद्वनं विप्रवरस्य रम्यम् ॥ 23 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये अयोध्याकाण्डे एकोननवतितमस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe ayodhyākāṇḍam |
atha ekonanavatitamassargaḥ |
uṣya rātriṃ tu tatraiva gaṅgākūle sa rāghavaḥ |
bharataḥ kālyamutthāya śatrughnamidamabravīt || 1 ||
śatrughnottiṣṭha kiṃ śeṣe niṣādādhipatiṃ guham |
śīghramānaya bhadraṃ te tārayiṣyati vāhinīm || 2 ||
jāgarmi nāhaṃ svapimi tamevā'ryaṃ vicintayan |
ityevamabravīdbhrāttā śatrughno'pi pracoditaḥ || 3 ||
iti saṃvadatorevamanyonyaṃ narasiṃhayoḥ |
āgamya prāñjaliḥ kāle guho bharatamabravīt || 4 ||
kaccitsukhaṃ nadītīre'vātsīḥ kākutstha śarvarīm |
kaccitte saha sainyasya tāvatsarvamanāmayam || 5 ||
guhasya vacanaṃ śrutvā tattu snehādudīritam |
rāmasyānuvaśo vākyaṃ bharato'pīdamabravīt || 6 ||
sukhā na śśarvarī rājan pūjitāścāpi te vayam |
gaṅgāṃ tu naubhirbahvībhirdāśāssantārayantu naḥ || 7 ||
tato guha ssantvaritaṃ śrutvā bharataśāsanam |
prati praviśya nagaraṃ taṃ jñātijanamabravīt || 8 ||
uttiṣṭhata prabudhyadhvaṃ bhadramastu ca vassadā |
nāva ssamanukarṣadhvaṃ tārayiṣyāma vāhinīm || 9 ||
te tathoktā ssamutthāya tvaritā rājaśāsanāt |
pañcanāvāṃ śatānyāśu samāninyussamantataḥ || 10 ||
anyā ssvastikavijñeyā mahāghaṇṭādharā varāḥ |
śobhamānāḥ patākābhiryuktavātāssusaṃhatāḥ || 11 ||
tata ssvastikavijñeyāṃ pāṇḍukambalasaṃvṛtām |
sanandighoṣāṃ kalyāṇīṃ guho nāvamupāharat || 12 ||
tāmāruroha bharataśśatrughnaśca mahābalaḥ |
kausalyā ca sumitrā ca yāścānyā rājayoṣitaḥ || 13 ||
purohitaśca tatpūrvaṃ guravo brāhmaṇāśca ye |
anantaraṃ rājadārāstadaiva śakaṭāpaṇāḥ || 14 ||
āvāsamādīpayatāṃ tīrthaṃ cāpyavagāhatām |
bhāṇḍāni cādadānānāṃ ghoṣastridivamaspṛśat || 15 ||
patākinyastu tā nāvassvayaṃ dāśairadhiṣṭhitāḥ |
vahantyo janamārūḍhaṃ tadā sampeturāśugāḥ || 16 ||
nārīṇāmabhipūrṇā stu kāścit kāścicca vājinām |
kāścidatra vahanti sma yānayugyaṃ mahādhanam || 17 ||
tā ssma gatvā paraṃ tīramavaropya ca taṃ janam |
nivṛttāḥ kāṇḍacitrāṇi kriyante dāśabandhubhiḥ || 18 ||
savaijayantāstu gajā gajārohapracoditāḥ |
taranta ssma prakāśante sadhvajā iva parvatāḥ || 19 ||
nāvastvāruruhuścānye plavaisteru stathāpare |
anye kumbhaghaṭaisteruranyeteruśca bāhubhiḥ || 20 ||
sā puṇyā dhvajinī gaṅgāṃ dāśaissantāritā svayam |
maitre muhūrte prayayau prayāgavanamuttamam || 21 ||
āśvāsayitvā ca camūṃ mahātmā niveśayitvā ca yathopajoṣam |
draṣṭuṃ bharadvājamṛṣipravarya mṛtvigvṛtassanbharataḥ pratasthe || 22 ||
sa brāhmaṇasyā'śramamabhyupetya mahātmano devapurohitasya |
dadarśa ramyoṭajavṛkṣaṣaṇḍaṃ mahadvanaṃ vipravarasya ramyam || 23 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye ayodhyākāṇḍe ekonanavatitamassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Grantha script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.