2.7 𑌅𑌯𑍋𑌧𑍍𑌯𑌾𑌕𑌾𑌣𑍍𑌡 - 𑌸𑌪𑍍𑌤𑌮 𑌸𑌰𑍍𑌗𑌃

2.7 Ayodhyakanda - Saptama Sargah

✍️ Valmiki 🖋️ Grantha script
📄 Download PDF
𑌶𑍍𑌰𑍀𑌮𑌦𑍍𑌵𑌾𑌲𑍍𑌮𑍀𑌕𑍀𑌯 𑌰𑌾𑌮𑌾𑌯𑌣𑍇 𑌅𑌯𑍋𑌧𑍍𑌯𑌾𑌕𑌾𑌣𑍍𑌡𑌮𑍍 ।
𑌅𑌥 𑌸𑌪𑍍𑌤𑌮𑌸𑍍𑌸𑌰𑍍𑌗𑌃 ।
𑌜𑍍𑌞𑌾𑌤𑌿𑌦𑌾𑌸𑍀 𑌯𑌤𑍋 𑌜𑌾𑌤𑌾 𑌕𑍈𑌕𑍇𑌯𑍍𑌯𑌾𑌸𑍍𑌤𑍁 𑌸𑌹𑍋𑌷𑌿𑌤𑌾 ।
𑌪𑍍𑌰𑌾𑌸𑌾𑌦𑌂 𑌚𑌨𑍍𑌦𑍍𑌰𑌸𑌙𑍍𑌕𑌾𑌶𑌮𑌾𑌰𑍁𑌰𑍋𑌹 𑌯𑌦𑍃𑌚𑍍𑌛𑌯𑌾 ॥ 1 ॥
𑌸𑌿𑌕𑍍𑌤𑌰𑌾𑌜𑌪𑌥𑌾𑌂 𑌕𑍃𑌤𑍍𑌸𑍍𑌨𑌾𑌂 𑌪𑍍𑌰𑌕𑍀𑌰𑍍𑌣𑌕𑍁𑌸𑍁𑌮𑍋𑌤𑍍𑌕𑌰𑌾𑌮𑍍 ।
𑌅𑌯𑍋𑌧𑍍𑌯𑌾𑌂 𑌮𑌨𑍍𑌥𑌰𑌾 𑌤𑌸𑍍𑌮𑌾𑌤𑍍𑌪𑍍𑌰𑌾𑌸𑌾𑌦𑌾𑌦𑌨𑍍𑌵𑌵𑍈𑌕𑍍𑌷𑌤 ॥ 2 ॥
𑌪𑌤𑌾𑌕𑌾𑌭𑌿𑌰𑍍𑌵𑌰𑌾𑌰𑍍𑌹𑌾𑌭𑌿𑌰𑍍𑌧𑍍𑌵𑌜𑍈𑌶𑍍𑌚 𑌸𑌮𑌲𑌙𑍍𑌕𑍃𑌤𑌾𑌮𑍍 ।
𑌵𑍃𑌤𑌾𑌂 𑌛𑌨𑍍𑌦𑌪𑌥𑍈𑌶𑍍𑌚𑌾𑌪𑌿 𑌶𑌿𑌰𑌸𑍍𑌸𑍍𑌨𑌾𑌤𑌜𑌨𑍈𑌰𑍍𑌵𑍃𑌤𑌾𑌮𑍍 ॥ 3 ॥
𑌮𑌾𑌲𑍍𑌯𑌮𑍋𑌦𑌕𑌹𑌸𑍍𑌤𑍈𑌶𑍍𑌚 𑌦𑍍𑌵𑌿𑌜𑍇𑌨𑍍𑌦𑍍𑌰𑍈𑌰𑌭𑌿𑌨𑌾𑌦𑌿𑌤𑌾𑌮𑍍 ।
𑌶𑍁𑌕𑍍𑌲𑌦𑍇𑌵𑌗𑍃𑌹𑌦𑍍𑌵𑌾𑌰𑌾𑌂 𑌸𑌰𑍍𑌵𑌵𑌾𑌦𑌿𑌤𑍍𑌰𑌨𑌿𑌸𑍍𑌵𑌨𑌾𑌮𑍍 ॥ 4 ॥
𑌸𑌮𑍍𑌪𑍍𑌰𑌹𑍃𑌷𑍍𑌟𑌜𑌨𑌾𑌕𑍀𑌰𑍍𑌣𑌾𑌂 𑌬𑍍𑌰𑌹𑍍𑌮𑌘𑍋𑌷𑌾𑌭𑌿𑌨𑌾𑌦𑌿𑌤𑌾𑌮𑍍 ।
𑌪𑍍𑌰𑌹𑍃𑌷𑍍𑌟𑌵𑌰𑌹𑌸𑍍𑌤𑍍𑌯𑌶𑍍𑌵𑌾𑌂 𑌸𑌮𑍍𑌪𑍍𑌰𑌣𑌰𑍍𑌦𑌿𑌤𑌗𑍋𑌵𑍃𑌷𑌾𑌮𑍍 ॥ 5 ॥
𑌪𑍍𑌰𑌹𑍃𑌷𑍍𑌟𑌮𑍁𑌦𑌿𑌤𑍈𑌃 𑌪𑍗𑌰𑍈𑌰𑍁𑌚𑍍𑌛𑍍𑌰𑌿𑌤𑌧𑍍𑌵𑌜𑌮𑌾𑌲𑌿𑌨𑍀𑌮𑍍 ।
𑌅𑌯𑍋𑌧𑍍𑌯𑌾𑌂 𑌮𑌨𑍍𑌥𑌰𑌾 𑌦𑍃𑌷𑍍𑌟𑍍𑌵𑌾 𑌪𑌰𑌂 𑌵𑌿𑌸𑍍𑌮𑌯𑌮𑌾𑌗𑌤𑌾 ॥ 6 ॥
𑌪𑍍𑌰𑌹𑌰𑍍𑌷𑍋𑌤𑍍𑌫𑍁𑌲𑍍𑌲𑌨𑌯𑌨𑌾𑌂 𑌪𑌾𑌣𑍍𑌡𑍁𑌰𑌕𑍍𑌷𑍗𑌮𑌵𑌾𑌸𑌿𑌨𑍀𑌮𑍍 ।
𑌅𑌵𑌿𑌦𑍂𑌰𑍇 𑌸𑍍𑌥𑌿𑌤𑌾𑌂 𑌦𑍃𑌷𑍍𑌟𑍍𑌵𑌾 𑌧𑌾𑌤𑍍𑌰𑍀𑌂 𑌪𑌪𑍍𑌰𑌚𑍍𑌛 𑌮𑌨𑍍𑌥𑌰𑌾 ॥ 7 ॥
𑌉𑌤𑍍𑌤𑌮𑍇𑌨𑌾𑌭𑌿𑌸𑌂𑌯𑍁𑌕𑍍𑌤𑌾 𑌹𑌰𑍍𑌷𑍇𑌣𑌾𑌰𑍍𑌥𑌪𑌰𑌾 𑌸𑌤𑍀 ।
𑌰𑌾𑌮𑌮𑌾𑌤𑌾 𑌧𑌨𑌂 𑌕𑌿𑌨𑍍𑌨𑍁 𑌜𑌨𑍇𑌭𑍍𑌯𑌸𑍍𑌸𑌮𑍍𑌪𑍍𑌰𑌯𑌚𑍍𑌛𑌤𑌿 ॥ 8 ॥
𑌅𑌤𑌿𑌮𑌾𑌤𑍍𑌰𑌪𑍍𑌰𑌹𑌰𑍍𑌷𑍋𑌽𑌯𑌂 𑌕𑌿𑌂 𑌜𑌨𑌸𑍍𑌯 𑌚 𑌶𑌂𑌸 𑌮𑍇 ।
𑌕𑌾𑌰𑌯𑌿𑌷𑍍𑌯𑌤𑌿 𑌕𑌿𑌂 𑌵𑌾𑌪𑌿 𑌸𑌮𑍍𑌪𑍍𑌰𑌹𑍃𑌷𑍍𑌟𑍋 𑌮𑌹𑍀𑌪𑌤𑌿𑌃 ॥ 9 ॥
𑌵𑌿𑌦𑍀𑌰𑍍𑌯𑌮𑌾𑌣𑌾 𑌹𑌰𑍍𑌷𑍇𑌣 𑌧𑌾𑌤𑍍𑌰𑍀 𑌤𑍁 𑌪𑌰𑌯𑌾 𑌮𑍁𑌦𑌾 ।
𑌆𑌚𑌚𑌕𑍍𑌷𑍇𑌽𑌥 𑌕𑍁𑌬𑍍𑌜𑌾𑌯𑍈 𑌭𑍂𑌯𑌸𑍀𑌂 𑌰𑌾𑌘𑌵 𑌶𑍍𑌰𑌿𑌯𑌮𑍍 ॥ 10 ॥
𑌶𑍍𑌵𑌃 𑌪𑍁𑌷𑍍𑌯𑍇𑌣 𑌜𑌿𑌤𑌕𑍍𑌰𑍋𑌧𑌂 𑌯𑍗𑌵𑌰𑌾𑌜𑍍𑌯𑍇𑌨 𑌰𑌾𑌘𑌵𑌮𑍍 ।
𑌰𑌾𑌜𑌾 𑌦𑌶𑌰𑌥𑍋 𑌰𑌾𑌮𑌮𑌭𑌿𑌷𑍇𑌚𑌯𑌿𑌤𑌾𑌽𑌨𑌘𑌮𑍍 ॥ 11 ॥
𑌧𑌾𑌤𑍍𑌰𑍍𑌯𑌾𑌸𑍍𑌤𑍁 𑌵𑌚𑌨𑌂 𑌶𑍃𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌕𑍁𑌬𑍍𑌜𑌾 𑌕𑍍𑌷𑌿𑌪𑍍𑌰𑌮𑌮𑌰𑍍𑌷𑌿𑌤𑌾 ।
𑌕𑍈𑌲𑌾𑌸𑌶𑌿𑌖𑌰𑌾𑌕𑌾𑌰𑌾 𑌤𑍍𑌪𑍍𑌰𑌾𑌸𑌾𑌦𑌾𑌦𑌵𑌰𑍋𑌹𑌤 ॥ 12 ॥
𑌸𑌾 𑌦𑌹𑍍𑌯𑌮𑌾𑌨𑌾 𑌕𑍋𑌪𑍇𑌨 𑌮𑌨𑍍𑌥𑌰𑌾 𑌪𑌾𑌪𑌦𑌰𑍍𑌶𑌿𑌨𑍀 ।
𑌶𑌯𑌾𑌨𑌾𑌮𑍇𑌤𑍍𑌯 𑌕𑍈𑌕𑍇𑌯𑍀𑌮𑌿𑌦𑌂 𑌵𑌚𑌨𑌮𑌬𑍍𑌰𑌵𑍀𑌤𑍍 ॥ 13 ॥
𑌉𑌤𑍍𑌤𑌿𑌷𑍍𑌠 𑌮𑍂𑌢𑍇 𑌕𑌿𑌂 𑌶𑍇𑌷𑍇 𑌭𑌯𑌂 𑌤𑍍𑌵𑌾𑌮𑌭𑌿𑌵𑌰𑍍𑌤𑌤𑍇 ।
𑌉𑌪𑌪𑍍𑌲𑍁𑌤𑌾𑌮𑍗𑌘𑍇𑌨 𑌕𑌿𑌮𑌾𑌤𑍍𑌮𑌾𑌨𑌂 𑌨 𑌬𑍁𑌧𑍍𑌯𑌸𑍇 ॥ 14 ॥
𑌅𑌨𑌿𑌷𑍍𑌟𑍇 𑌸𑍁𑌭𑌗𑌾𑌕𑌾𑌰𑍇 𑌸𑍗𑌭𑌾𑌗𑍍𑌯𑍇𑌨 𑌵𑌿𑌕𑌤𑍍𑌥𑌸𑍇 ।
𑌚𑌲𑌂 𑌹𑌿 𑌤𑌵 𑌸𑍗𑌭𑌾𑌗𑍍𑌯𑌂 𑌨𑌦𑍍𑌯𑌾𑌸𑍍𑌸𑍍𑌰𑍋𑌤 𑌇𑌵𑍋𑌷𑍍𑌣𑌗𑍇 ॥ 15 ॥
𑌏𑌵𑌮𑍁𑌕𑍍𑌤𑌾 𑌤𑍁 𑌕𑍈𑌕𑍇𑌯𑍀 𑌰𑍁𑌷𑍍𑌟𑌯𑌾 𑌪𑌰𑍁𑌷𑌂 𑌵𑌚𑌃 ।
𑌕𑍁𑌬𑍍𑌜𑌯𑌾 𑌪𑌾𑌪𑌦𑌰𑍍𑌶𑌿𑌨𑍍𑌯𑌾 𑌵𑌿𑌷𑌾𑌦𑌮𑌗𑌮𑌤𑍍𑌪𑌰𑌮𑍍 ॥ 16 ॥
𑌕𑍈𑌕𑍇𑌯𑍀 𑌤𑍍𑌵𑌬𑍍𑌰𑌵𑍀𑌤𑍍𑌕𑍁𑌬𑍍𑌜𑌾𑌂 𑌕𑌚𑍍𑌚𑌿𑌤𑍍𑌕𑍍𑌷𑍇𑌮𑌂 𑌨𑍁 𑌮𑌨𑍍𑌥𑌰𑍇 ।
𑌵𑌿𑌷𑌣𑍍𑌣𑌵𑌦𑌨𑌾𑌂 𑌹𑌿 𑌤𑍍𑌵𑌾𑌂 𑌲𑌕𑍍𑌷𑌯𑍇 𑌭𑍃𑌶𑌦𑍁𑌃𑌖𑌿𑌤𑌾𑌮𑍍 ॥ 17 ॥
𑌮𑌨𑍍𑌥𑌰𑌾 𑌤𑍁 𑌵𑌚 𑌶𑍍𑌶𑍍𑌰𑍁𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌕𑍈𑌕𑍇𑌯𑍍𑌯𑌾 𑌮𑌧𑍁𑌰𑌾𑌕𑍍𑌷𑌰𑌮𑍍 ।
𑌉𑌵𑌾𑌚 𑌕𑍍𑌰𑍋𑌧𑌸𑌂𑌯𑍁𑌕𑍍𑌤𑌾 𑌵𑌾𑌕𑍍𑌯𑌂 𑌵𑌾𑌕𑍍𑌯𑌵𑌿𑌶𑌾𑌰𑌦𑌾 ॥ 18 ॥
𑌸𑌾 𑌵𑌿𑌷𑌣𑍍𑌣𑌤𑌰𑌾 𑌭𑍂𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌕𑍁𑌬𑍍𑌜𑌾 𑌤𑌸𑍍𑌯𑌾 𑌹𑌿𑌤𑍈𑌷𑌿𑌣𑍀 ।
𑌵𑌿𑌷𑌾𑌦𑌯𑌨𑍍𑌤𑍀 𑌪𑍍𑌰𑍋𑌵𑌾𑌚 𑌭𑍇𑌦𑌯𑌨𑍍𑌤𑍀 𑌚 𑌰𑌾𑌘𑌵𑌮𑍍 ॥ 19 ॥
𑌅𑌕𑍍𑌷𑌯𑍍𑌯𑌂 𑌸𑍁𑌮𑌹𑌦𑍍𑌦𑍇𑌵𑌿 𑌪𑍍𑌰𑌵𑍃𑌤𑍍𑌤𑌂 𑌤𑍍𑌵𑌦𑍍𑌵𑌿𑌨𑌾𑌶𑌨𑌮𑍍 ।
𑌰𑌾𑌮𑌂 𑌦𑌶𑌰𑌥𑍋 𑌰𑌾𑌜𑌾 𑌯𑍗𑌵𑌰𑌾𑌜𑍍𑌯𑍇𑌽𑌭𑌿𑌷𑍇𑌕𑍍𑌷𑍍𑌯𑌤𑌿 ॥ 20 ॥
𑌸𑌾𑌽𑌸𑍍𑌮𑍍𑌯𑌗𑌾𑌧𑍇 𑌭𑌯𑍇 𑌮𑌗𑍍𑌨𑌾 𑌦𑍁𑌃𑌖𑌶𑍋𑌕𑌸𑌮𑌨𑍍𑌵𑌿𑌤𑌾 ।
𑌦𑌹𑍍𑌯𑌮𑌾𑌨𑌾𑌽𑌨𑌲𑍇𑌨𑍇𑌵 𑌤𑍍𑌵𑌦𑍍𑌧𑌿𑌤𑌾𑌰𑍍𑌥𑌮𑌿𑌹𑌾𑌗𑌤𑌾 ॥ 21 ॥
𑌤𑌵 𑌦𑍁𑌃𑌖𑍇𑌨 𑌕𑍈𑌕𑍇𑌯𑌿 𑌮𑌮 𑌦𑍁𑌃𑌖𑌂 𑌮𑌹𑌦𑍍𑌭𑌵𑍇𑌤𑍍 ।
𑌤𑍍𑌵𑌦𑍍𑌵𑍃𑌦𑍍𑌧𑍗 𑌮𑌮 𑌵𑍃𑌦𑍍𑌧𑌿𑌶𑍍𑌚 𑌭𑌵𑍇𑌦𑌤𑍍𑌰 𑌨 𑌸𑌂𑌶𑌯𑌃 ॥ 22 ॥
𑌨𑌰𑌾𑌧𑌿𑌪𑌕𑍁𑌲𑍇 𑌜𑌾𑌤𑌾 𑌮𑌹𑌿𑌷𑍀 𑌤𑍍𑌵𑌂 𑌮𑌹𑍀𑌪𑌤𑍇𑌃 ।
𑌉𑌗𑍍𑌰𑌤𑍍𑌵𑌂 𑌰𑌾𑌜𑌧𑌰𑍍𑌮𑌾𑌣𑌾𑌂 𑌕𑌥𑌂 𑌦𑍇𑌵𑌿 𑌨 𑌬𑍁𑌧𑍍𑌯𑌸𑍇 ॥ 23 ॥
𑌧𑌰𑍍𑌮𑌾𑌵𑌾𑌦𑍀 𑌶𑌠𑍋 𑌭𑌰𑍍𑌤𑌾 𑌶𑍍𑌲𑌕𑍍𑌷𑍍𑌣𑌵𑌾𑌦𑍀 𑌚 𑌦𑌾𑌰𑍁𑌣𑌃 ।
𑌶𑍁𑌦𑍍𑌧𑌭𑌾𑌵𑍇 𑌨 𑌜𑌾𑌨𑍀𑌷𑍇 𑌤𑍇𑌨𑍈𑌵 𑌮𑌤𑌿𑌸𑌨𑍍𑌧𑌿𑌤𑌾 ॥ 24 ॥
𑌉𑌪𑌸𑍍𑌥𑌿𑌤𑌃 𑌪𑍍𑌰𑌯𑍁𑌞𑍍𑌜𑌾𑌨𑌸𑍍𑌤𑍍𑌵𑌯𑌿 𑌸𑌾𑌨𑍍𑌤𑍍𑌵𑌮𑌨𑌰𑍍𑌥𑌕𑌮𑍍 ।
𑌅𑌰𑍍𑌥𑍇𑌨𑍈𑌵𑌾𑌦𑍍𑌯 𑌤𑍇 𑌭𑌰𑍍𑌤𑌾 𑌕𑍗𑌸𑌲𑍍𑌯𑌾𑌂 𑌯𑍋𑌜𑌯𑌿𑌷𑍍𑌯𑌤𑌿 ॥ 25 ॥
𑌉𑌪𑌵𑌾𑌹𑍍𑌯 𑌸 𑌦𑍁𑌷𑍍𑌟𑌾𑌤𑍍𑌮𑌾 𑌭𑌰𑌤𑌂 𑌤𑌵 𑌬𑌨𑍍𑌧𑍁𑌷𑍁 ।
𑌕𑌾𑌲𑍍𑌯𑍇 𑌸𑍍𑌥𑌾𑌪𑌯𑌿𑌤𑌾 𑌰𑌾𑌮𑌂 𑌰𑌾𑌜𑍍𑌯𑍇 𑌨𑌿𑌹𑌤𑌕𑌣𑍍𑌟𑌕𑍇 ॥ 26 ॥
𑌶𑌤𑍍𑌰𑍁𑌃 𑌪𑌤𑌿𑌪𑍍𑌰𑌵𑌾𑌦𑍇𑌨 𑌮𑌾𑌤𑍍𑌰𑍇𑌵 𑌹𑌿𑌤𑌕𑌾𑌮𑍍𑌯𑌯𑌾 ।
𑌆𑌶𑍀𑌵𑌿𑌷 𑌇𑌵𑌾𑌙𑍍𑌕𑍇𑌨 𑌬𑌾𑌲𑍇 𑌪𑌰𑌿𑌧𑍃𑌤𑌸𑍍𑌤𑍍𑌵𑌯𑌾 ॥ 27 ॥
𑌯𑌥𑌾 𑌹𑌿 𑌕𑍁𑌰𑍍𑌯𑌾𑌤𑍍𑌸𑌰𑍍𑌪𑍋 𑌵𑌾 𑌶𑌤𑍍𑌰𑍁𑌰𑍍𑌵𑌾 𑌪𑍍𑌰𑌤𑍍𑌯𑍁𑌪𑍇𑌕𑍍𑌷𑌿𑌤𑌃 ।
𑌰𑌾𑌜𑍍𑌞𑌾 𑌦𑌶𑌰𑌥𑍇𑌨𑌾𑌦𑍍𑌯 𑌸𑌪𑍁𑌤𑍍𑌰𑌾 𑌤𑍍𑌵𑌂 𑌤𑌥𑌾 𑌕𑍃𑌤𑌾 ॥ 28 ॥
𑌪𑌾𑌪𑍇𑌨𑌾𑌨𑍃𑌤𑌸𑌾𑌨𑍍𑌤𑍍𑌵𑍇𑌨 𑌬𑌾𑌲𑍇 𑌨𑌿𑌤𑍍𑌯𑌸𑍁𑌖𑍋𑌚𑌿𑌤𑍇 ।
𑌰𑌾𑌮𑌂 𑌸𑍍𑌥𑌾𑌪𑌯𑌤𑌾 𑌰𑌾𑌜𑍍𑌯𑍇 𑌸𑌾𑌨𑍁𑌬𑌨𑍍𑌧𑌾 𑌹𑌤𑌾 𑌹𑍍𑌯𑌸𑌿 ॥ 29 ॥
𑌸𑌾 𑌪𑍍𑌰𑌾𑌪𑍍𑌤𑌕𑌾𑌲𑌂 𑌕𑍈𑌕𑍇𑌯𑌿 𑌕𑍍𑌷𑌿𑌪𑍍𑌰𑌂 𑌕𑍁𑌰𑍁 𑌹𑌿𑌤𑌂 𑌤𑌵 ।
𑌤𑍍𑌰𑌾𑌯𑌸𑍍𑌵 𑌪𑍁𑌤𑍍𑌰𑌮𑌾𑌤𑍍𑌮𑌾𑌨𑌂 𑌮𑌾𑌂 𑌚 𑌵𑌿𑌸𑍍𑌮𑌯𑌦𑌰𑍍𑌶𑌨𑍇 ॥ 30 ॥
𑌮𑌨𑍍𑌥𑌾𑌰𑌾𑌯𑌾 𑌵𑌚𑌶𑍍𑌶𑍍𑌰𑍁𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌶𑌯𑌾𑌨𑌾 𑌸𑌾 𑌶𑍁𑌭𑌾𑌨𑌨𑌾 ।
𑌉𑌤𑍍𑌤𑌸𑍍𑌥𑍗 𑌹𑌰𑍍𑌷𑌸𑌮𑍍𑌪𑍂𑌰𑍍𑌣𑌾 𑌚𑌨𑍍𑌦𑍍𑌰𑌲𑍇𑌖𑍇𑌵 𑌶𑌾𑌰𑌦𑍀 ॥ 31 ॥
𑌅𑌤𑍀𑌵 𑌸𑌾 𑌤𑍁 𑌸𑌂𑌹𑍃𑌷𑍍𑌟𑌾 𑌕𑍈𑌕𑍇𑌯𑍀 𑌵𑌿𑌸𑍍𑌮𑌯𑌾𑌨𑍍𑌵𑌿𑌤𑌾 ।
𑌏𑌕𑌮𑌾𑌭𑌰𑌣𑌂 𑌤𑌸𑍍𑌯𑍈 𑌕𑍁𑌬𑍍𑌜𑌾𑌯𑍈 𑌪𑍍𑌰𑌦𑌦𑍗 𑌶𑍁𑌭𑌮𑍍 ॥ 32 ॥
𑌦𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌤𑍍𑌵𑌾𑌭𑌰𑌣𑌂 𑌤𑌸𑍍𑌯𑍈 𑌕𑍁𑌬𑍍𑌜𑌾𑌯𑍈 𑌪𑍍𑌰𑌮𑌦𑍋𑌤𑍍𑌤𑌮𑌾 ।
𑌕𑍈𑌕𑍇𑌯𑍀 𑌮𑌨𑍍𑌥𑌰𑌾𑌂 𑌦𑍃𑌷𑍍𑌟𑍍𑌵𑌾 𑌪𑍁𑌨𑌰𑍇𑌵𑌾𑌬𑍍𑌰𑌵𑍀𑌦𑌿𑌦𑌮𑍍 ॥ 33 ॥
𑌇𑌦𑌂 𑌤𑍁 𑌮𑌨𑍍𑌥𑌰𑍇 𑌮𑌹𑍍𑌯𑌮𑌾𑌖𑍍𑌯𑌾𑌸𑌿 𑌪𑌰𑌮𑌂 𑌪𑍍𑌰𑌿𑌯𑌮𑍍 ।
𑌏𑌤𑌨𑍍𑌮𑍇 𑌪𑍍𑌰𑌿𑌯𑌮𑌾𑌖𑍍𑌯𑌾𑌤𑍁𑌃 𑌕𑌿𑌂 𑌵𑌾 𑌭𑍂𑌯𑌃 𑌕𑌰𑍋𑌮𑌿 𑌤𑍇 ॥ 34 ॥
𑌰𑌾𑌮𑍇 𑌵𑌾 𑌭𑌰𑌤𑍇 𑌵𑌾𑌽𑌹𑌂 𑌵𑌿𑌶𑍇𑌷𑌂 𑌨𑍋𑌪𑌲𑌕𑍍𑌷𑌯𑍇 ।
𑌤𑌸𑍍𑌮𑌾𑌤𑍍𑌤𑍁𑌷𑍍𑌟𑌾𑌽𑌸𑍍𑌮𑌿 𑌯𑌦𑍍𑌰𑌾𑌜𑌾 𑌰𑌾𑌮𑌂 𑌰𑌾𑌜𑍍𑌯𑍇𑌽𑌭𑌿𑌷𑍇𑌕𑍍𑌷𑍍𑌯𑌤𑌿 ॥ 35 ॥
𑌨 𑌮𑍇 𑌪𑌰𑌂 𑌕𑌿𑌞𑍍𑌚𑌿𑌦𑌿𑌤𑌸𑍍𑌤𑍍𑌵𑌯𑌾 𑌪𑍁𑌨𑌃 𑌪𑍍𑌰𑌿𑌯𑌂 𑌪𑍍𑌰𑌿𑌯𑌾𑌰𑍍𑌹𑍇 𑌸𑍁𑌵𑌚𑌂 𑌵𑌚𑌃𑌪𑌰𑌮𑍍 ।
𑌤𑌥𑌾 𑌹𑍍𑌯𑌵𑍋𑌚𑌸𑍍𑌤𑍍𑌵𑌮𑌤𑌃 𑌪𑍍𑌰𑌿𑌯𑍋𑌤𑍍𑌤𑌰𑌂 𑌵𑌰𑌂 𑌪𑌰𑌂 𑌤𑍇 𑌪𑍍𑌰𑌦𑌦𑌾𑌮𑌿 𑌤𑌂 𑌵𑍃𑌣𑍁 ॥ 36 ॥
𑌇𑌤𑍍𑌯𑌾𑌰𑍍𑌷𑍇 𑌶𑍍𑌰𑍀𑌮𑌦𑍍𑌰𑌾𑌮𑌾𑌯𑌣𑍇 𑌵𑌾𑌲𑍍𑌮𑍀𑌕𑍀𑌯 𑌆𑌦𑌿𑌕𑌾𑌵𑍍𑌯𑍇 𑌅𑌯𑍋𑌧𑍍𑌯𑌾𑌕𑌾𑌣𑍍𑌡𑍇 𑌸𑌪𑍍𑌤𑌮𑌸𑍍𑌸𑌰𑍍𑌗𑌃 ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe ayodhyākāṇḍam |
atha saptamassargaḥ |
jñātidāsī yato jātā kaikeyyāstu sahoṣitā |
prāsādaṃ candrasaṅkāśamāruroha yadṛcchayā || 1 ||
siktarājapathāṃ kṛtsnāṃ prakīrṇakusumotkarām |
ayodhyāṃ mantharā tasmātprāsādādanvavaikṣata || 2 ||
patākābhirvarārhābhirdhvajaiśca samalaṅkṛtām |
vṛtāṃ chandapathaiścāpi śirassnātajanairvṛtām || 3 ||
mālyamodakahastaiśca dvijendrairabhināditām |
śukladevagṛhadvārāṃ sarvavāditranisvanām || 4 ||
samprahṛṣṭajanākīrṇāṃ brahmaghoṣābhināditām |
prahṛṣṭavarahastyaśvāṃ sampraṇarditagovṛṣām || 5 ||
prahṛṣṭamuditaiḥ paurairucchritadhvajamālinīm |
ayodhyāṃ mantharā dṛṣṭvā paraṃ vismayamāgatā || 6 ||
praharṣotphullanayanāṃ pāṇḍurakṣaumavāsinīm |
avidūre sthitāṃ dṛṣṭvā dhātrīṃ papraccha mantharā || 7 ||
uttamenābhisaṃyuktā harṣeṇārthaparā satī |
rāmamātā dhanaṃ kinnu janebhyassamprayacchati || 8 ||
atimātrapraharṣo'yaṃ kiṃ janasya ca śaṃsa me |
kārayiṣyati kiṃ vāpi samprahṛṣṭo mahīpatiḥ || 9 ||
vidīryamāṇā harṣeṇa dhātrī tu parayā mudā |
ācacakṣe'tha kubjāyai bhūyasīṃ rāghava śriyam || 10 ||
śvaḥ puṣyeṇa jitakrodhaṃ yauvarājyena rāghavam |
rājā daśaratho rāmamabhiṣecayitā'nagham || 11 ||
dhātryāstu vacanaṃ śṛtvā kubjā kṣipramamarṣitā |
kailāsaśikharākārā tprāsādādavarohata || 12 ||
sā dahyamānā kopena mantharā pāpadarśinī |
śayānāmetya kaikeyīmidaṃ vacanamabravīt || 13 ||
uttiṣṭha mūḍhe kiṃ śeṣe bhayaṃ tvāmabhivartate |
upaplutāmaughena kimātmānaṃ na budhyase || 14 ||
aniṣṭe subhagākāre saubhāgyena vikatthase |
calaṃ hi tava saubhāgyaṃ nadyāssrota ivoṣṇage || 15 ||
evamuktā tu kaikeyī ruṣṭayā paruṣaṃ vacaḥ |
kubjayā pāpadarśinyā viṣādamagamatparam || 16 ||
kaikeyī tvabravītkubjāṃ kaccitkṣemaṃ nu manthare |
viṣaṇṇavadanāṃ hi tvāṃ lakṣaye bhṛśaduḥkhitām || 17 ||
mantharā tu vaca śśrutvā kaikeyyā madhurākṣaram |
uvāca krodhasaṃyuktā vākyaṃ vākyaviśāradā || 18 ||
sā viṣaṇṇatarā bhūtvā kubjā tasyā hitaiṣiṇī |
viṣādayantī provāca bhedayantī ca rāghavam || 19 ||
akṣayyaṃ sumahaddevi pravṛttaṃ tvadvināśanam |
rāmaṃ daśaratho rājā yauvarājye'bhiṣekṣyati || 20 ||
sā'smyagādhe bhaye magnā duḥkhaśokasamanvitā |
dahyamānā'naleneva tvaddhitārthamihāgatā || 21 ||
tava duḥkhena kaikeyi mama duḥkhaṃ mahadbhavet |
tvadvṛddhau mama vṛddhiśca bhavedatra na saṃśayaḥ || 22 ||
narādhipakule jātā mahiṣī tvaṃ mahīpateḥ |
ugratvaṃ rājadharmāṇāṃ kathaṃ devi na budhyase || 23 ||
dharmāvādī śaṭho bhartā ślakṣṇavādī ca dāruṇaḥ |
śuddhabhāve na jānīṣe tenaiva matisandhitā || 24 ||
upasthitaḥ prayuñjānastvayi sāntvamanarthakam |
arthenaivādya te bhartā kausalyāṃ yojayiṣyati || 25 ||
upavāhya sa duṣṭātmā bharataṃ tava bandhuṣu |
kālye sthāpayitā rāmaṃ rājye nihatakaṇṭake || 26 ||
śatruḥ patipravādena mātreva hitakāmyayā |
āśīviṣa ivāṅkena bāle paridhṛtastvayā || 27 ||
yathā hi kuryātsarpo vā śatrurvā pratyupekṣitaḥ |
rājñā daśarathenādya saputrā tvaṃ tathā kṛtā || 28 ||
pāpenānṛtasāntvena bāle nityasukhocite |
rāmaṃ sthāpayatā rājye sānubandhā hatā hyasi || 29 ||
sā prāptakālaṃ kaikeyi kṣipraṃ kuru hitaṃ tava |
trāyasva putramātmānaṃ māṃ ca vismayadarśane || 30 ||
manthārāyā vacaśśrutvā śayānā sā śubhānanā |
uttasthau harṣasampūrṇā candralekheva śāradī || 31 ||
atīva sā tu saṃhṛṣṭā kaikeyī vismayānvitā |
ekamābharaṇaṃ tasyai kubjāyai pradadau śubham || 32 ||
datvā tvābharaṇaṃ tasyai kubjāyai pramadottamā |
kaikeyī mantharāṃ dṛṣṭvā punarevābravīdidam || 33 ||
idaṃ tu manthare mahyamākhyāsi paramaṃ priyam |
etanme priyamākhyātuḥ kiṃ vā bhūyaḥ karomi te || 34 ||
rāme vā bharate vā'haṃ viśeṣaṃ nopalakṣaye |
tasmāttuṣṭā'smi yadrājā rāmaṃ rājye'bhiṣekṣyati || 35 ||
na me paraṃ kiñciditastvayā punaḥ priyaṃ priyārhe suvacaṃ vacaḥparam |
tathā hyavocastvamataḥ priyottaraṃ varaṃ paraṃ te pradadāmi taṃ vṛṇu || 36 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye ayodhyākāṇḍe saptamassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे अयोध्याकाण्डम् ।
अथ सप्तमस्सर्गः ।
ज्ञातिदासी यतो जाता कैकेय्यास्तु सहोषिता ।
प्रासादं चन्द्रसङ्काशमारुरोह यदृच्छया ॥ 1 ॥
सिक्तराजपथां कृत्स्नां प्रकीर्णकुसुमोत्कराम् ।
अयोध्यां मन्थरा तस्मात्प्रासादादन्ववैक्षत ॥ 2 ॥
पताकाभिर्वरार्हाभिर्ध्वजैश्च समलङ्कृताम् ।
वृतां छन्दपथैश्चापि शिरस्स्नातजनैर्वृताम् ॥ 3 ॥
माल्यमोदकहस्तैश्च द्विजेन्द्रैरभिनादिताम् ।
शुक्लदेवगृहद्वारां सर्ववादित्रनिस्वनाम् ॥ 4 ॥
सम्प्रहृष्टजनाकीर्णां ब्रह्मघोषाभिनादिताम् ।
प्रहृष्टवरहस्त्यश्वां सम्प्रणर्दितगोवृषाम् ॥ 5 ॥
प्रहृष्टमुदितैः पौरैरुच्छ्रितध्वजमालिनीम् ।
अयोध्यां मन्थरा दृष्ट्वा परं विस्मयमागता ॥ 6 ॥
प्रहर्षोत्फुल्लनयनां पाण्डुरक्षौमवासिनीम् ।
अविदूरे स्थितां दृष्ट्वा धात्रीं पप्रच्छ मन्थरा ॥ 7 ॥
उत्तमेनाभिसंयुक्ता हर्षेणार्थपरा सती ।
राममाता धनं किन्नु जनेभ्यस्सम्प्रयच्छति ॥ 8 ॥
अतिमात्रप्रहर्षोऽयं किं जनस्य च शंस मे ।
कारयिष्यति किं वापि सम्प्रहृष्टो महीपतिः ॥ 9 ॥
विदीर्यमाणा हर्षेण धात्री तु परया मुदा ।
आचचक्षेऽथ कुब्जायै भूयसीं राघव श्रियम् ॥ 10 ॥
श्वः पुष्येण जितक्रोधं यौवराज्येन राघवम् ।
राजा दशरथो राममभिषेचयिताऽनघम् ॥ 11 ॥
धात्र्यास्तु वचनं शृत्वा कुब्जा क्षिप्रममर्षिता ।
कैलासशिखराकारा त्प्रासादादवरोहत ॥ 12 ॥
सा दह्यमाना कोपेन मन्थरा पापदर्शिनी ।
शयानामेत्य कैकेयीमिदं वचनमब्रवीत् ॥ 13 ॥
उत्तिष्ठ मूढे किं शेषे भयं त्वामभिवर्तते ।
उपप्लुतामौघेन किमात्मानं न बुध्यसे ॥ 14 ॥
अनिष्टे सुभगाकारे सौभाग्येन विकत्थसे ।
चलं हि तव सौभाग्यं नद्यास्स्रोत इवोष्णगे ॥ 15 ॥
एवमुक्ता तु कैकेयी रुष्टया परुषं वचः ।
कुब्जया पापदर्शिन्या विषादमगमत्परम् ॥ 16 ॥
कैकेयी त्वब्रवीत्कुब्जां कच्चित्क्षेमं नु मन्थरे ।
विषण्णवदनां हि त्वां लक्षये भृशदुःखिताम् ॥ 17 ॥
मन्थरा तु वच श्श्रुत्वा कैकेय्या मधुराक्षरम् ।
उवाच क्रोधसंयुक्ता वाक्यं वाक्यविशारदा ॥ 18 ॥
सा विषण्णतरा भूत्वा कुब्जा तस्या हितैषिणी ।
विषादयन्ती प्रोवाच भेदयन्ती च राघवम् ॥ 19 ॥
अक्षय्यं सुमहद्देवि प्रवृत्तं त्वद्विनाशनम् ।
रामं दशरथो राजा यौवराज्येऽभिषेक्ष्यति ॥ 20 ॥
साऽस्म्यगाधे भये मग्ना दुःखशोकसमन्विता ।
दह्यमानाऽनलेनेव त्वद्धितार्थमिहागता ॥ 21 ॥
तव दुःखेन कैकेयि मम दुःखं महद्भवेत् ।
त्वद्वृद्धौ मम वृद्धिश्च भवेदत्र न संशयः ॥ 22 ॥
नराधिपकुले जाता महिषी त्वं महीपतेः ।
उग्रत्वं राजधर्माणां कथं देवि न बुध्यसे ॥ 23 ॥
धर्मावादी शठो भर्ता श्लक्ष्णवादी च दारुणः ।
शुद्धभावे न जानीषे तेनैव मतिसन्धिता ॥ 24 ॥
उपस्थितः प्रयुञ्जानस्त्वयि सान्त्वमनर्थकम् ।
अर्थेनैवाद्य ते भर्ता कौसल्यां योजयिष्यति ॥ 25 ॥
उपवाह्य स दुष्टात्मा भरतं तव बन्धुषु ।
काल्ये स्थापयिता रामं राज्ये निहतकण्टके ॥ 26 ॥
शत्रुः पतिप्रवादेन मात्रेव हितकाम्यया ।
आशीविष इवाङ्केन बाले परिधृतस्त्वया ॥ 27 ॥
यथा हि कुर्यात्सर्पो वा शत्रुर्वा प्रत्युपेक्षितः ।
राज्ञा दशरथेनाद्य सपुत्रा त्वं तथा कृता ॥ 28 ॥
पापेनानृतसान्त्वेन बाले नित्यसुखोचिते ।
रामं स्थापयता राज्ये सानुबन्धा हता ह्यसि ॥ 29 ॥
सा प्राप्तकालं कैकेयि क्षिप्रं कुरु हितं तव ।
त्रायस्व पुत्रमात्मानं मां च विस्मयदर्शने ॥ 30 ॥
मन्थाराया वचश्श्रुत्वा शयाना सा शुभानना ।
उत्तस्थौ हर्षसम्पूर्णा चन्द्रलेखेव शारदी ॥ 31 ॥
अतीव सा तु संहृष्टा कैकेयी विस्मयान्विता ।
एकमाभरणं तस्यै कुब्जायै प्रददौ शुभम् ॥ 32 ॥
दत्वा त्वाभरणं तस्यै कुब्जायै प्रमदोत्तमा ।
कैकेयी मन्थरां दृष्ट्वा पुनरेवाब्रवीदिदम् ॥ 33 ॥
इदं तु मन्थरे मह्यमाख्यासि परमं प्रियम् ।
एतन्मे प्रियमाख्यातुः किं वा भूयः करोमि ते ॥ 34 ॥
रामे वा भरते वाऽहं विशेषं नोपलक्षये ।
तस्मात्तुष्टाऽस्मि यद्राजा रामं राज्येऽभिषेक्ष्यति ॥ 35 ॥
न मे परं किञ्चिदितस्त्वया पुनः प्रियं प्रियार्हे सुवचं वचःपरम् ।
तथा ह्यवोचस्त्वमतः प्रियोत्तरं वरं परं ते प्रददामि तं वृणु ॥ 36 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये अयोध्याकाण्डे सप्तमस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe ayodhyākāṇḍam |
atha saptamassargaḥ |
jñātidāsī yato jātā kaikeyyāstu sahoṣitā |
prāsādaṃ candrasaṅkāśamāruroha yadṛcchayā || 1 ||
siktarājapathāṃ kṛtsnāṃ prakīrṇakusumotkarām |
ayodhyāṃ mantharā tasmātprāsādādanvavaikṣata || 2 ||
patākābhirvarārhābhirdhvajaiśca samalaṅkṛtām |
vṛtāṃ chandapathaiścāpi śirassnātajanairvṛtām || 3 ||
mālyamodakahastaiśca dvijendrairabhināditām |
śukladevagṛhadvārāṃ sarvavāditranisvanām || 4 ||
samprahṛṣṭajanākīrṇāṃ brahmaghoṣābhināditām |
prahṛṣṭavarahastyaśvāṃ sampraṇarditagovṛṣām || 5 ||
prahṛṣṭamuditaiḥ paurairucchritadhvajamālinīm |
ayodhyāṃ mantharā dṛṣṭvā paraṃ vismayamāgatā || 6 ||
praharṣotphullanayanāṃ pāṇḍurakṣaumavāsinīm |
avidūre sthitāṃ dṛṣṭvā dhātrīṃ papraccha mantharā || 7 ||
uttamenābhisaṃyuktā harṣeṇārthaparā satī |
rāmamātā dhanaṃ kinnu janebhyassamprayacchati || 8 ||
atimātrapraharṣo'yaṃ kiṃ janasya ca śaṃsa me |
kārayiṣyati kiṃ vāpi samprahṛṣṭo mahīpatiḥ || 9 ||
vidīryamāṇā harṣeṇa dhātrī tu parayā mudā |
ācacakṣe'tha kubjāyai bhūyasīṃ rāghava śriyam || 10 ||
śvaḥ puṣyeṇa jitakrodhaṃ yauvarājyena rāghavam |
rājā daśaratho rāmamabhiṣecayitā'nagham || 11 ||
dhātryāstu vacanaṃ śṛtvā kubjā kṣipramamarṣitā |
kailāsaśikharākārā tprāsādādavarohata || 12 ||
sā dahyamānā kopena mantharā pāpadarśinī |
śayānāmetya kaikeyīmidaṃ vacanamabravīt || 13 ||
uttiṣṭha mūḍhe kiṃ śeṣe bhayaṃ tvāmabhivartate |
upaplutāmaughena kimātmānaṃ na budhyase || 14 ||
aniṣṭe subhagākāre saubhāgyena vikatthase |
calaṃ hi tava saubhāgyaṃ nadyāssrota ivoṣṇage || 15 ||
evamuktā tu kaikeyī ruṣṭayā paruṣaṃ vacaḥ |
kubjayā pāpadarśinyā viṣādamagamatparam || 16 ||
kaikeyī tvabravītkubjāṃ kaccitkṣemaṃ nu manthare |
viṣaṇṇavadanāṃ hi tvāṃ lakṣaye bhṛśaduḥkhitām || 17 ||
mantharā tu vaca śśrutvā kaikeyyā madhurākṣaram |
uvāca krodhasaṃyuktā vākyaṃ vākyaviśāradā || 18 ||
sā viṣaṇṇatarā bhūtvā kubjā tasyā hitaiṣiṇī |
viṣādayantī provāca bhedayantī ca rāghavam || 19 ||
akṣayyaṃ sumahaddevi pravṛttaṃ tvadvināśanam |
rāmaṃ daśaratho rājā yauvarājye'bhiṣekṣyati || 20 ||
sā'smyagādhe bhaye magnā duḥkhaśokasamanvitā |
dahyamānā'naleneva tvaddhitārthamihāgatā || 21 ||
tava duḥkhena kaikeyi mama duḥkhaṃ mahadbhavet |
tvadvṛddhau mama vṛddhiśca bhavedatra na saṃśayaḥ || 22 ||
narādhipakule jātā mahiṣī tvaṃ mahīpateḥ |
ugratvaṃ rājadharmāṇāṃ kathaṃ devi na budhyase || 23 ||
dharmāvādī śaṭho bhartā ślakṣṇavādī ca dāruṇaḥ |
śuddhabhāve na jānīṣe tenaiva matisandhitā || 24 ||
upasthitaḥ prayuñjānastvayi sāntvamanarthakam |
arthenaivādya te bhartā kausalyāṃ yojayiṣyati || 25 ||
upavāhya sa duṣṭātmā bharataṃ tava bandhuṣu |
kālye sthāpayitā rāmaṃ rājye nihatakaṇṭake || 26 ||
śatruḥ patipravādena mātreva hitakāmyayā |
āśīviṣa ivāṅkena bāle paridhṛtastvayā || 27 ||
yathā hi kuryātsarpo vā śatrurvā pratyupekṣitaḥ |
rājñā daśarathenādya saputrā tvaṃ tathā kṛtā || 28 ||
pāpenānṛtasāntvena bāle nityasukhocite |
rāmaṃ sthāpayatā rājye sānubandhā hatā hyasi || 29 ||
sā prāptakālaṃ kaikeyi kṣipraṃ kuru hitaṃ tava |
trāyasva putramātmānaṃ māṃ ca vismayadarśane || 30 ||
manthārāyā vacaśśrutvā śayānā sā śubhānanā |
uttasthau harṣasampūrṇā candralekheva śāradī || 31 ||
atīva sā tu saṃhṛṣṭā kaikeyī vismayānvitā |
ekamābharaṇaṃ tasyai kubjāyai pradadau śubham || 32 ||
datvā tvābharaṇaṃ tasyai kubjāyai pramadottamā |
kaikeyī mantharāṃ dṛṣṭvā punarevābravīdidam || 33 ||
idaṃ tu manthare mahyamākhyāsi paramaṃ priyam |
etanme priyamākhyātuḥ kiṃ vā bhūyaḥ karomi te || 34 ||
rāme vā bharate vā'haṃ viśeṣaṃ nopalakṣaye |
tasmāttuṣṭā'smi yadrājā rāmaṃ rājye'bhiṣekṣyati || 35 ||
na me paraṃ kiñciditastvayā punaḥ priyaṃ priyārhe suvacaṃ vacaḥparam |
tathā hyavocastvamataḥ priyottaraṃ varaṃ paraṃ te pradadāmi taṃ vṛṇu || 36 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye ayodhyākāṇḍe saptamassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Grantha script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.
🕉 InfoLyter.in