𑌶𑍍𑌰𑍀𑌮𑌦𑍍𑌵𑌾𑌲𑍍𑌮𑍀𑌕𑍀𑌯 𑌰𑌾𑌮𑌾𑌯𑌣𑍇 𑌅𑌯𑍋𑌧𑍍𑌯𑌾𑌕𑌾𑌣𑍍𑌡𑌮𑍍 ।
𑌅𑌥 𑌅𑌷𑍍𑌟𑌷𑌷𑍍𑌟𑌿𑌤𑌮𑌸𑍍𑌸𑌰𑍍𑌗𑌃 ।
𑌤𑍇𑌷𑌾𑌂 𑌹𑌿 𑌵𑌚𑌨𑌂 𑌶𑍍𑌰𑍁𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌵𑌸𑌿𑌷𑍍𑌠𑌃 𑌪𑍍𑌰𑌤𑍍𑌯𑍁𑌵𑌾𑌚 𑌹 ।
𑌮𑌿𑌤𑍍𑌰𑌾𑌮𑌾𑌤𑍍𑌯𑌗𑌣𑌾𑌨𑍍𑌸𑌰𑍍𑌵𑌾𑌨𑍍𑌬𑍍𑌰𑌾𑌹𑍍𑌮𑌣𑌾𑌂𑌸𑍍𑌤𑌾𑌨𑌿𑌦𑌂 𑌵𑌚𑌃 ॥ 1 ॥
𑌯𑌦𑌸𑍗 𑌮𑌾𑌤𑍁𑌲𑌕𑍁𑌲𑍇 𑌦𑌤𑍍𑌤𑌰𑌾𑌜𑍍𑌯𑌂 𑌪𑌰𑌂 𑌸𑍁𑌖𑍀 ।
𑌭𑌰𑌤𑍋 𑌵𑌸𑌤𑌿 𑌭𑍍𑌰𑌾𑌤𑍍𑌰𑌾 𑌶𑌤𑍍𑌰𑍁𑌘𑍍𑌨𑍇𑌨 𑌸𑌮𑌨𑍍𑌵𑌿𑌤𑌃 ॥ 2 ॥
𑌤𑌚𑍍𑌛𑍀𑌘𑍍𑌰𑌂 𑌜𑌵𑌨𑌾 𑌦𑍂𑌤𑌾 𑌗𑌚𑍍𑌛𑌨𑍍𑌤𑍁 𑌤𑍍𑌵𑌰𑌿𑌤𑍈𑌰𑍍𑌹𑌯𑍈𑌃 ।
𑌆𑌨𑍇𑌤𑍁𑌂 𑌭𑍍𑌰𑌾𑌤𑌰𑍗 𑌵𑍀𑌰𑍗 𑌕𑌿𑌂 𑌸𑌮𑍀𑌕𑍍𑌷𑌾𑌮𑌹𑍇 𑌵𑌯𑌮𑍍 ॥ 3 ॥
𑌗𑌚𑍍𑌛𑌨𑍍𑌤𑍍𑌵𑌿𑌤𑌿 𑌤𑌤 𑌸𑍍𑌸𑌰𑍍𑌵𑍇 𑌵𑌸𑌿𑌷𑍍𑌠𑌂 𑌵𑌾𑌕𑍍𑌯𑌮𑌬𑍍𑌰𑍁𑌵𑌨𑍍 ।
𑌤𑍇𑌷𑌾𑌂 𑌤𑌦𑍍𑌵𑌚𑌨𑌂 𑌶𑍍𑌰𑍂𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌵𑌸𑌿𑌷𑍍𑌠𑍋 𑌵𑌾𑌕𑍍𑌯𑌮𑌬𑍍𑌰𑌵𑍀𑌤𑍍 ॥ 4 ॥
𑌏𑌹𑌿 𑌸𑌿𑌦𑍍𑌧𑌾𑌰𑍍𑌥 𑌵𑌿𑌜𑌯 𑌜𑌯𑌨𑍍𑌤𑌾𑌶𑍋𑌕 𑌨𑌨𑍍𑌦𑌨 ।
𑌶𑍍𑌰𑍂𑌯𑌤𑌾𑌮𑌿𑌤𑌿 𑌕𑌰𑍍𑌤𑌵𑍍𑌯𑌂 𑌸𑌰𑍍𑌵𑌾𑌨𑍇𑌵 𑌬𑍍𑌰𑌵𑍀𑌮𑌿 𑌵𑌃 ॥ 5 ॥
𑌪𑍁𑌰𑌂 𑌰𑌾𑌜𑌗𑍃𑌹𑌂 𑌗𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌶𑍀𑌘𑍍𑌰𑌂 𑌶𑍀𑌘𑍍𑌰𑌜𑌵𑍈 𑌰𑍍𑌹𑌯𑍈𑌃 ।
𑌤𑍍𑌯𑌕𑍍𑌤𑌶𑍋𑌕𑍈𑌰𑌿𑌦𑌂 𑌵𑌾𑌚𑍍𑌯 𑌶𑍍𑌶𑌾𑌸𑌨𑌾𑌦𑍍𑌭𑌰𑌤𑍋 𑌮𑌮 ॥ 6 ॥
𑌪𑍁𑌰𑍋𑌹𑌿𑌤 𑌸𑍍𑌤𑍍𑌵𑌾𑌂 𑌕𑍁𑌶𑌲𑌂 𑌪𑍍𑌰𑌾𑌹 𑌸𑌰𑍍𑌵𑍇 𑌚 𑌮𑌨𑍍𑌤𑍍𑌰𑌿𑌣𑌃 ।
𑌤𑍍𑌵𑌰𑌮𑌾𑌣𑌶𑍍𑌚 𑌨𑌿𑌰𑍍𑌯𑌾𑌹𑌿 𑌕𑍃𑌤𑍍𑌯𑌮𑌾𑌤𑍍𑌯𑌯𑌿𑌕𑌂 𑌤𑍍𑌵𑌯𑌾 ॥ 7 ॥
𑌮𑌾 𑌚𑌾𑌸𑍍𑌮𑍈 𑌪𑍍𑌰𑍋𑌷𑌿𑌤𑌂 𑌰𑌾𑌮𑌂 𑌮𑌾 𑌚𑌾𑌸𑍍𑌮𑍈 𑌪𑌿𑌤𑌰𑌂 𑌮𑍃𑌤𑌮𑍍 ।
𑌭𑌵𑌨𑍍𑌤 𑌶𑍍𑌶𑌂𑌸𑌿𑌷𑍁𑌰𑍍𑌗𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌰𑌾𑌘𑌵𑌾𑌣𑌾𑌮𑌿𑌮𑌂 𑌕𑍍𑌷𑌯𑌮𑍍 ॥ 8 ॥
𑌕𑍗𑌶𑍇𑌯𑌾𑌨𑌿 𑌚 𑌵𑌸𑍍𑌤𑍍𑌰𑌾𑌣𑌿 𑌭𑍂𑌷𑌣𑌾𑌨𑌿 𑌵𑌰𑌾𑌣𑌿 𑌚 ।
𑌕𑍍𑌷𑌿𑌪𑍍𑌰𑌮𑌾𑌦𑌯 𑌰𑌾𑌜𑍍𑌞𑌶𑍍𑌚 𑌭𑌰𑌤𑌸𑍍𑌯 𑌚 𑌗𑌚𑍍𑌛𑌤 ॥ 9 ॥
𑌦𑌤𑍍𑌤𑌪𑌥𑍍𑌯𑌶𑌨𑌾 𑌦𑍂𑌤𑌾 𑌜𑌗𑍍𑌮𑍁𑌸𑍍𑌸𑍍𑌵𑌂 𑌸𑍍𑌵𑌂 𑌨𑌿𑌵𑍇𑌶𑌨𑌮𑍍 ।
𑌕𑍇𑌕𑌯𑌾𑌂 𑌸𑍍𑌤𑍇 𑌗𑌮𑌿𑌷𑍍𑌯𑌨𑍍𑌤𑍋 𑌹𑌯𑌾𑌨𑌾𑌰𑍁𑌹𑍍𑌯 𑌸𑌮𑍍𑌮𑌤𑌾𑌨𑍍 ॥ 10 ॥
𑌤𑌤𑌃 𑌪𑍍𑌰𑌾𑌸𑍍𑌥𑌾𑌨𑌿𑌕𑌂 𑌕𑍃𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌕𑌾𑌰𑍍𑌯𑌶𑍇𑌷𑌮𑌨𑌨𑍍𑌤𑌰𑌮𑍍 ।
𑌵𑌸𑌿𑌷𑍍𑌠𑍇𑌨𑌾𑌭𑍍𑌯𑌨𑍁𑌜𑍍𑌞𑌾𑌤𑌾 𑌦𑍂𑌤𑌾 𑌸𑍍𑌸𑌨𑍍𑌤𑍍𑌵𑌰𑌿𑌤𑌾 𑌯𑌯𑍁𑌃 ॥ 11 ॥
𑌨𑍍𑌯𑌨𑍍𑌤𑍇𑌨𑌾𑌪𑌰𑌤𑌾𑌲𑌸𑍍𑌯 𑌪𑍍𑌰𑌲𑌮𑍍𑌬𑌸𑍍𑌯𑍋𑌤𑍍𑌤𑌰𑌂 𑌪𑍍𑌰𑌤𑌿 ।
𑌨𑌿𑌷𑍇𑌵𑌮𑌾𑌣𑌾 𑌸𑍍𑌤𑍇 𑌜𑌗𑍍𑌮𑍁𑌰𑍍𑌨𑌦𑍀𑌂 𑌮𑌧𑍍𑌯𑍇𑌨 𑌮𑌾𑌲𑌿𑌨𑍀𑌮𑍍 ॥ 12 ॥
𑌤𑍇 𑌹𑌸𑍍𑌤𑌿𑌨𑌾𑌪𑍁𑌰𑍇 𑌗𑌙𑍍𑌗𑌾𑌂 𑌤𑍀𑌰𑍍𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌪𑍍𑌰𑌤𑍍𑌯𑌙𑍍𑌮𑍁𑌖𑌾 𑌯𑌯𑍁𑌃 ।
𑌪𑌾𑌞𑍍𑌚𑌾𑌲𑌦𑍇𑌶𑌮𑌾𑌸𑌾𑌦𑍍𑌯 𑌮𑌧𑍍𑌯𑍇𑌨 𑌕𑍁𑌰𑍁𑌜𑌾𑌙𑍍𑌗𑌲𑌮𑍍 ॥ 13 ॥
𑌸𑌰𑌾𑌂𑌸𑌿 𑌚 𑌸𑍁𑌪𑍂𑌰𑍍𑌣𑌾𑌨𑌿 𑌨𑌦𑍀𑌶𑍍𑌚 𑌵𑌿𑌮𑌲𑍋𑌦𑌕𑌾𑌃 ।
𑌨𑌿𑌰𑍀𑌕𑍍𑌷𑌮𑌾𑌣𑌾 𑌸𑍍𑌤𑍇 𑌜𑌗𑍍𑌮𑍁𑌰𑍍𑌦𑍂𑌤𑌾𑌃 𑌕𑌾𑌰𑍍𑌯𑌵𑌶𑌾𑌦𑍍𑌦𑍍𑌰𑍁𑌤𑌮𑍍 ॥ 14 ॥
𑌤𑍇 𑌪𑍍𑌰𑌸𑌨𑍍𑌨𑍋𑌦𑌕𑌾𑌂 𑌦𑌿𑌵𑍍𑌯𑌾𑌂 𑌨𑌾𑌨𑌾𑌵𑌿𑌹𑌗𑌸𑍇𑌵𑌿𑌤𑌾𑌮𑍍 ।
𑌉𑌪𑌾𑌤𑌿𑌜𑌗𑍍𑌮𑍁𑌰𑍍𑌵𑍇𑌗𑍇𑌨 𑌶𑌰𑌦𑌣𑍍𑌡𑌾𑌂 𑌜𑌨𑌾𑌕𑍁𑌲𑌾𑌮𑍍 ॥ 15 ॥
𑌨𑌿𑌕𑍂𑌲𑌵𑍃𑌕𑍍𑌷𑌮𑌾𑌸𑌾𑌦𑍍𑌯 𑌦𑌿𑌵𑍍𑌯𑌂 𑌸𑌤𑍍𑌯𑍋𑌪𑌯𑌾𑌚𑌨𑌮𑍍 ।
𑌅𑌭𑌿𑌗𑌮𑍍𑌯𑌾𑌭𑌿𑌵𑌾𑌦𑍍𑌯𑌂 𑌤𑌂 𑌕𑍁𑌲𑌿𑌙𑍍𑌗𑌾𑌂 𑌪𑍍𑌰𑌾𑌵𑌿𑌶𑌨𑍍𑌪𑍁𑌰𑍀𑌮𑍍 ॥ 16 ॥
𑌆𑌭𑌿𑌕𑌾𑌲𑌂 𑌤𑌤𑌃 𑌪𑍍𑌰𑌾𑌪𑍍𑌯 𑌤𑍇 𑌬𑍋𑌧𑌿𑌭𑌵𑌨𑌾𑌚𑍍𑌚𑍍𑌯𑍁𑌤𑌾𑌮𑍍 ।
𑌪𑌿𑌤𑍃𑌪𑍈𑌤𑌾𑌮𑌹𑍀𑌂 𑌪𑍁𑌣𑍍𑌯𑌾𑌂 𑌤𑍇𑌰𑍁𑌰𑌿𑌕𑍍𑌷𑍁𑌮𑌤𑍀𑌂 𑌨𑌦𑍀𑌮𑍍 ॥ 17 ॥
𑌅𑌵𑍇𑌕𑍍𑌷𑍍𑌯𑌾𑌞𑍍𑌜𑌲𑌿𑌪𑌾𑌨𑌾𑌂𑌶𑍍𑌚 𑌬𑍍𑌰𑌾𑌹𑍍𑌮𑌣𑌾𑌨𑍍𑌵𑍇𑌦𑌪𑌾𑌰𑌗𑌾𑌨𑍍 ।
𑌯𑌯𑍁𑌰𑍍𑌮𑌧𑍍𑌯𑍇𑌨 𑌬𑌾𑌹𑍍𑌲𑍀𑌕𑌾𑌨𑍍 𑌸𑍁𑌦𑌾𑌮𑌾𑌨𑌂 𑌚 𑌪𑌰𑍍𑌵𑌤𑌮𑍍 ॥ 18 ॥
𑌵𑌿𑌷𑍍𑌣𑍋𑌃 𑌪𑌦𑌂 𑌪𑍍𑌰𑍇𑌕𑍍𑌷𑌮𑌾𑌣𑌾 𑌵𑌿𑌪𑌾𑌶𑌾𑌞𑍍𑌚𑌾𑌪𑌿 𑌶𑌾𑌲𑍍𑌮𑌲𑍀𑌮𑍍 ।
𑌨𑌦𑍀𑌰𑍍𑌵𑌾𑌪𑍀 𑌸𑍍𑌤𑌟𑌾𑌕𑌾𑌨𑌿 𑌪𑌲𑍍𑌵𑌲𑌾𑌨𑌿 𑌸𑌰𑌾𑌂𑌸𑌿 𑌚 ॥ 19 ॥
𑌪𑌶𑍍𑌯𑌨𑍍𑌤𑍋 𑌵𑌿𑌵𑌿𑌧𑌾𑌂𑌶𑍍𑌚𑌾𑌪𑌿 𑌸𑌿𑌂𑌹𑌾𑌵𑍍𑌯𑌾𑌘𑍍𑌰𑌮𑍃𑌗 𑌦𑍍𑌵𑌿𑌪𑌾𑌨𑍍 ।
𑌯𑌯𑍁𑌃 𑌪𑌥𑌾𑌽𑌤𑌿𑌮𑌹𑌤𑌾 𑌶𑌾𑌸𑌨𑌂 𑌭𑌰𑍍𑌤𑍁𑌰𑍀𑌪𑍍𑌸𑌵𑌃 ॥ 20 ॥
𑌤𑍇 𑌶𑍍𑌰𑌾𑌨𑍍𑌤𑌵𑌾𑌹𑌨𑌾 𑌦𑍂𑌤𑌾 𑌵𑌿𑌕𑍃𑌷𑍍𑌣𑍇𑌨 𑌪𑌥𑌾 𑌤𑌤𑌃 ।
𑌗𑌿𑌰𑌿𑌵𑍍𑌰𑌜𑌂 𑌪𑍁𑌰𑌵𑌰𑌂 𑌶𑍀𑌘𑍍𑌰𑌮𑌾𑌸𑍇𑌦𑍁𑌰𑌞𑍍𑌜𑌸𑌾 ॥ 21 ॥
𑌭𑌰𑍍𑌤𑍁𑌃 𑌪𑍍𑌰𑌿𑌯𑌾𑌰𑍍𑌥𑌂 𑌕𑍁𑌲𑌰𑌕𑍍𑌷𑌣𑌾𑌰𑍍𑌥𑌂 𑌭𑌰𑍍𑌤𑍁𑌶𑍍𑌚 𑌵𑌂𑌶𑌸𑍍𑌯 𑌪𑌰𑌿𑌗𑍍𑌰𑌹𑌾𑌰𑍍𑌥𑌮𑍍 ।
𑌅𑌹𑍇𑌡𑌮𑌾𑌨𑌾 𑌸𑍍𑌤𑍍𑌵𑌰𑌯𑌾 𑌸𑍍𑌮 𑌦𑍂𑌤𑌾 𑌰𑌾𑌤𑍍𑌰𑍍𑌯𑌾𑌨𑍍𑌤𑍁 𑌤𑍇 𑌤𑌤𑍍𑌪𑍁𑌰𑌮𑍇𑌵 𑌯𑌾𑌤𑌾𑌃 ॥ 22 ॥
𑌇𑌤𑍍𑌯𑌾𑌰𑍍𑌷𑍇 𑌶𑍍𑌰𑍀𑌮𑌦𑍍𑌰𑌾𑌮𑌾𑌯𑌣𑍇 𑌵𑌾𑌲𑍍𑌮𑍀𑌕𑍀𑌯 𑌆𑌦𑌿𑌕𑌾𑌵𑍍𑌯𑍇 𑌅𑌯𑍋𑌧𑍍𑌯𑌾𑌕𑌾𑌣𑍍𑌡𑍇 𑌅𑌷𑍍𑌟𑌷𑌷𑍍𑌟𑌿𑌤𑌮𑌸𑍍𑌸𑌰𑍍𑌗𑌃 ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe ayodhyākāṇḍam |
atha aṣṭaṣaṣṭitamassargaḥ |
teṣāṃ hi vacanaṃ śrutvā vasiṣṭhaḥ pratyuvāca ha |
mitrāmātyagaṇānsarvānbrāhmaṇāṃstānidaṃ vacaḥ || 1 ||
yadasau mātulakule dattarājyaṃ paraṃ sukhī |
bharato vasati bhrātrā śatrughnena samanvitaḥ || 2 ||
tacchīghraṃ javanā dūtā gacchantu tvaritairhayaiḥ |
ānetuṃ bhrātarau vīrau kiṃ samīkṣāmahe vayam || 3 ||
gacchantviti tata ssarve vasiṣṭhaṃ vākyamabruvan |
teṣāṃ tadvacanaṃ śrūtvā vasiṣṭho vākyamabravīt || 4 ||
ehi siddhārtha vijaya jayantāśoka nandana |
śrūyatāmiti kartavyaṃ sarvāneva bravīmi vaḥ || 5 ||
puraṃ rājagṛhaṃ gatvā śīghraṃ śīghrajavai rhayaiḥ |
tyaktaśokairidaṃ vācya śśāsanādbharato mama || 6 ||
purohita stvāṃ kuśalaṃ prāha sarve ca mantriṇaḥ |
tvaramāṇaśca niryāhi kṛtyamātyayikaṃ tvayā || 7 ||
mā cāsmai proṣitaṃ rāmaṃ mā cāsmai pitaraṃ mṛtam |
bhavanta śśaṃsiṣurgatvā rāghavāṇāmimaṃ kṣayam || 8 ||
kauśeyāni ca vastrāṇi bhūṣaṇāni varāṇi ca |
kṣipramādaya rājñaśca bharatasya ca gacchata || 9 ||
dattapathyaśanā dūtā jagmussvaṃ svaṃ niveśanam |
kekayāṃ ste gamiṣyanto hayānāruhya sammatān || 10 ||
tataḥ prāsthānikaṃ kṛtvā kāryaśeṣamanantaram |
vasiṣṭhenābhyanujñātā dūtā ssantvaritā yayuḥ || 11 ||
nyantenāparatālasya pralambasyottaraṃ prati |
niṣevamāṇā ste jagmurnadīṃ madhyena mālinīm || 12 ||
te hastināpure gaṅgāṃ tīrtvā pratyaṅmukhā yayuḥ |
pāñcāladeśamāsādya madhyena kurujāṅgalam || 13 ||
sarāṃsi ca supūrṇāni nadīśca vimalodakāḥ |
nirīkṣamāṇā ste jagmurdūtāḥ kāryavaśāddrutam || 14 ||
te prasannodakāṃ divyāṃ nānāvihagasevitām |
upātijagmurvegena śaradaṇḍāṃ janākulām || 15 ||
nikūlavṛkṣamāsādya divyaṃ satyopayācanam |
abhigamyābhivādyaṃ taṃ kuliṅgāṃ prāviśanpurīm || 16 ||
ābhikālaṃ tataḥ prāpya te bodhibhavanāccyutām |
pitṛpaitāmahīṃ puṇyāṃ terurikṣumatīṃ nadīm || 17 ||
avekṣyāñjalipānāṃśca brāhmaṇānvedapāragān |
yayurmadhyena bāhlīkān sudāmānaṃ ca parvatam || 18 ||
viṣṇoḥ padaṃ prekṣamāṇā vipāśāñcāpi śālmalīm |
nadīrvāpī staṭākāni palvalāni sarāṃsi ca || 19 ||
paśyanto vividhāṃścāpi siṃhāvyāghramṛga dvipān |
yayuḥ pathā'timahatā śāsanaṃ bharturīpsavaḥ || 20 ||
te śrāntavāhanā dūtā vikṛṣṇena pathā tataḥ |
girivrajaṃ puravaraṃ śīghramāsedurañjasā || 21 ||
bhartuḥ priyārthaṃ kularakṣaṇārthaṃ bhartuśca vaṃśasya parigrahārtham |
aheḍamānā stvarayā sma dūtā rātryāntu te tatpurameva yātāḥ || 22 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye ayodhyākāṇḍe aṣṭaṣaṣṭitamassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे अयोध्याकाण्डम् ।
अथ अष्टषष्टितमस्सर्गः ।
तेषां हि वचनं श्रुत्वा वसिष्ठः प्रत्युवाच ह ।
मित्रामात्यगणान्सर्वान्ब्राह्मणांस्तानिदं वचः ॥ 1 ॥
यदसौ मातुलकुले दत्तराज्यं परं सुखी ।
भरतो वसति भ्रात्रा शत्रुघ्नेन समन्वितः ॥ 2 ॥
तच्छीघ्रं जवना दूता गच्छन्तु त्वरितैर्हयैः ।
आनेतुं भ्रातरौ वीरौ किं समीक्षामहे वयम् ॥ 3 ॥
गच्छन्त्विति तत स्सर्वे वसिष्ठं वाक्यमब्रुवन् ।
तेषां तद्वचनं श्रूत्वा वसिष्ठो वाक्यमब्रवीत् ॥ 4 ॥
एहि सिद्धार्थ विजय जयन्ताशोक नन्दन ।
श्रूयतामिति कर्तव्यं सर्वानेव ब्रवीमि वः ॥ 5 ॥
पुरं राजगृहं गत्वा शीघ्रं शीघ्रजवै र्हयैः ।
त्यक्तशोकैरिदं वाच्य श्शासनाद्भरतो मम ॥ 6 ॥
पुरोहित स्त्वां कुशलं प्राह सर्वे च मन्त्रिणः ।
त्वरमाणश्च निर्याहि कृत्यमात्ययिकं त्वया ॥ 7 ॥
मा चास्मै प्रोषितं रामं मा चास्मै पितरं मृतम् ।
भवन्त श्शंसिषुर्गत्वा राघवाणामिमं क्षयम् ॥ 8 ॥
कौशेयानि च वस्त्राणि भूषणानि वराणि च ।
क्षिप्रमादय राज्ञश्च भरतस्य च गच्छत ॥ 9 ॥
दत्तपथ्यशना दूता जग्मुस्स्वं स्वं निवेशनम् ।
केकयां स्ते गमिष्यन्तो हयानारुह्य सम्मतान् ॥ 10 ॥
ततः प्रास्थानिकं कृत्वा कार्यशेषमनन्तरम् ।
वसिष्ठेनाभ्यनुज्ञाता दूता स्सन्त्वरिता ययुः ॥ 11 ॥
न्यन्तेनापरतालस्य प्रलम्बस्योत्तरं प्रति ।
निषेवमाणा स्ते जग्मुर्नदीं मध्येन मालिनीम् ॥ 12 ॥
ते हस्तिनापुरे गङ्गां तीर्त्वा प्रत्यङ्मुखा ययुः ।
पाञ्चालदेशमासाद्य मध्येन कुरुजाङ्गलम् ॥ 13 ॥
सरांसि च सुपूर्णानि नदीश्च विमलोदकाः ।
निरीक्षमाणा स्ते जग्मुर्दूताः कार्यवशाद्द्रुतम् ॥ 14 ॥
ते प्रसन्नोदकां दिव्यां नानाविहगसेविताम् ।
उपातिजग्मुर्वेगेन शरदण्डां जनाकुलाम् ॥ 15 ॥
निकूलवृक्षमासाद्य दिव्यं सत्योपयाचनम् ।
अभिगम्याभिवाद्यं तं कुलिङ्गां प्राविशन्पुरीम् ॥ 16 ॥
आभिकालं ततः प्राप्य ते बोधिभवनाच्च्युताम् ।
पितृपैतामहीं पुण्यां तेरुरिक्षुमतीं नदीम् ॥ 17 ॥
अवेक्ष्याञ्जलिपानांश्च ब्राह्मणान्वेदपारगान् ।
ययुर्मध्येन बाह्लीकान् सुदामानं च पर्वतम् ॥ 18 ॥
विष्णोः पदं प्रेक्षमाणा विपाशाञ्चापि शाल्मलीम् ।
नदीर्वापी स्तटाकानि पल्वलानि सरांसि च ॥ 19 ॥
पश्यन्तो विविधांश्चापि सिंहाव्याघ्रमृग द्विपान् ।
ययुः पथाऽतिमहता शासनं भर्तुरीप्सवः ॥ 20 ॥
ते श्रान्तवाहना दूता विकृष्णेन पथा ततः ।
गिरिव्रजं पुरवरं शीघ्रमासेदुरञ्जसा ॥ 21 ॥
भर्तुः प्रियार्थं कुलरक्षणार्थं भर्तुश्च वंशस्य परिग्रहार्थम् ।
अहेडमाना स्त्वरया स्म दूता रात्र्यान्तु ते तत्पुरमेव याताः ॥ 22 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये अयोध्याकाण्डे अष्टषष्टितमस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe ayodhyākāṇḍam |
atha aṣṭaṣaṣṭitamassargaḥ |
teṣāṃ hi vacanaṃ śrutvā vasiṣṭhaḥ pratyuvāca ha |
mitrāmātyagaṇānsarvānbrāhmaṇāṃstānidaṃ vacaḥ || 1 ||
yadasau mātulakule dattarājyaṃ paraṃ sukhī |
bharato vasati bhrātrā śatrughnena samanvitaḥ || 2 ||
tacchīghraṃ javanā dūtā gacchantu tvaritairhayaiḥ |
ānetuṃ bhrātarau vīrau kiṃ samīkṣāmahe vayam || 3 ||
gacchantviti tata ssarve vasiṣṭhaṃ vākyamabruvan |
teṣāṃ tadvacanaṃ śrūtvā vasiṣṭho vākyamabravīt || 4 ||
ehi siddhārtha vijaya jayantāśoka nandana |
śrūyatāmiti kartavyaṃ sarvāneva bravīmi vaḥ || 5 ||
puraṃ rājagṛhaṃ gatvā śīghraṃ śīghrajavai rhayaiḥ |
tyaktaśokairidaṃ vācya śśāsanādbharato mama || 6 ||
purohita stvāṃ kuśalaṃ prāha sarve ca mantriṇaḥ |
tvaramāṇaśca niryāhi kṛtyamātyayikaṃ tvayā || 7 ||
mā cāsmai proṣitaṃ rāmaṃ mā cāsmai pitaraṃ mṛtam |
bhavanta śśaṃsiṣurgatvā rāghavāṇāmimaṃ kṣayam || 8 ||
kauśeyāni ca vastrāṇi bhūṣaṇāni varāṇi ca |
kṣipramādaya rājñaśca bharatasya ca gacchata || 9 ||
dattapathyaśanā dūtā jagmussvaṃ svaṃ niveśanam |
kekayāṃ ste gamiṣyanto hayānāruhya sammatān || 10 ||
tataḥ prāsthānikaṃ kṛtvā kāryaśeṣamanantaram |
vasiṣṭhenābhyanujñātā dūtā ssantvaritā yayuḥ || 11 ||
nyantenāparatālasya pralambasyottaraṃ prati |
niṣevamāṇā ste jagmurnadīṃ madhyena mālinīm || 12 ||
te hastināpure gaṅgāṃ tīrtvā pratyaṅmukhā yayuḥ |
pāñcāladeśamāsādya madhyena kurujāṅgalam || 13 ||
sarāṃsi ca supūrṇāni nadīśca vimalodakāḥ |
nirīkṣamāṇā ste jagmurdūtāḥ kāryavaśāddrutam || 14 ||
te prasannodakāṃ divyāṃ nānāvihagasevitām |
upātijagmurvegena śaradaṇḍāṃ janākulām || 15 ||
nikūlavṛkṣamāsādya divyaṃ satyopayācanam |
abhigamyābhivādyaṃ taṃ kuliṅgāṃ prāviśanpurīm || 16 ||
ābhikālaṃ tataḥ prāpya te bodhibhavanāccyutām |
pitṛpaitāmahīṃ puṇyāṃ terurikṣumatīṃ nadīm || 17 ||
avekṣyāñjalipānāṃśca brāhmaṇānvedapāragān |
yayurmadhyena bāhlīkān sudāmānaṃ ca parvatam || 18 ||
viṣṇoḥ padaṃ prekṣamāṇā vipāśāñcāpi śālmalīm |
nadīrvāpī staṭākāni palvalāni sarāṃsi ca || 19 ||
paśyanto vividhāṃścāpi siṃhāvyāghramṛga dvipān |
yayuḥ pathā'timahatā śāsanaṃ bharturīpsavaḥ || 20 ||
te śrāntavāhanā dūtā vikṛṣṇena pathā tataḥ |
girivrajaṃ puravaraṃ śīghramāsedurañjasā || 21 ||
bhartuḥ priyārthaṃ kularakṣaṇārthaṃ bhartuśca vaṃśasya parigrahārtham |
aheḍamānā stvarayā sma dūtā rātryāntu te tatpurameva yātāḥ || 22 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye ayodhyākāṇḍe aṣṭaṣaṣṭitamassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Grantha script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.