Meaning —
⏳ The meaning of this text is being prepared (AI translation with an accuracy check). This usually takes a few minutes — this page will refresh when it is ready.
The meaning is ready. Show it.
The meaning could not be prepared right now.
A translation in is not yet available for this text.
The original text and transliteration are shown below.
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे अयोध्याकाण्डम् ।
अथ अष्टषष्टितमस्सर्गः ।
Shloka 1
तेषां हि वचनं श्रुत्वा वसिष्ठः प्रत्युवाच ह ।
मित्रामात्यगणान्सर्वान्ब्राह्मणांस्तानिदं वचः ॥ 1 ॥
मित्रामात्यगणान्सर्वान्ब्राह्मणांस्तानिदं वचः ॥ 1 ॥
teṣāṃ hi vacanaṃ śrutvā vasiṣṭhaḥ pratyuvāca ha |
mitrāmātyagaṇānsarvānbrāhmaṇāṃstānidaṃ vacaḥ || 1 ||
mitrāmātyagaṇānsarvānbrāhmaṇāṃstānidaṃ vacaḥ || 1 ||
Shloka 2
यदसौ मातुलकुले दत्तराज्यं परं सुखी ।
भरतो वसति भ्रात्रा शत्रुघ्नेन समन्वितः ॥ 2 ॥
भरतो वसति भ्रात्रा शत्रुघ्नेन समन्वितः ॥ 2 ॥
yadasau mātulakule dattarājyaṃ paraṃ sukhī |
bharato vasati bhrātrā śatrughnena samanvitaḥ || 2 ||
bharato vasati bhrātrā śatrughnena samanvitaḥ || 2 ||
Shloka 3
तच्छीघ्रं जवना दूता गच्छन्तु त्वरितैर्हयैः ।
आनेतुं भ्रातरौ वीरौ किं समीक्षामहे वयम् ॥ 3 ॥
आनेतुं भ्रातरौ वीरौ किं समीक्षामहे वयम् ॥ 3 ॥
tacchīghraṃ javanā dūtā gacchantu tvaritairhayaiḥ |
ānetuṃ bhrātarau vīrau kiṃ samīkṣāmahe vayam || 3 ||
ānetuṃ bhrātarau vīrau kiṃ samīkṣāmahe vayam || 3 ||
Shloka 4
गच्छन्त्विति तत स्सर्वे वसिष्ठं वाक्यमब्रुवन् ।
तेषां तद्वचनं श्रूत्वा वसिष्ठो वाक्यमब्रवीत् ॥ 4 ॥
तेषां तद्वचनं श्रूत्वा वसिष्ठो वाक्यमब्रवीत् ॥ 4 ॥
gacchantviti tata ssarve vasiṣṭhaṃ vākyamabruvan |
teṣāṃ tadvacanaṃ śrūtvā vasiṣṭho vākyamabravīt || 4 ||
teṣāṃ tadvacanaṃ śrūtvā vasiṣṭho vākyamabravīt || 4 ||
Shloka 5
एहि सिद्धार्थ विजय जयन्ताशोक नन्दन ।
श्रूयतामिति कर्तव्यं सर्वानेव ब्रवीमि वः ॥ 5 ॥
श्रूयतामिति कर्तव्यं सर्वानेव ब्रवीमि वः ॥ 5 ॥
ehi siddhārtha vijaya jayantāśoka nandana |
śrūyatāmiti kartavyaṃ sarvāneva bravīmi vaḥ || 5 ||
śrūyatāmiti kartavyaṃ sarvāneva bravīmi vaḥ || 5 ||
Shloka 6
पुरं राजगृहं गत्वा शीघ्रं शीघ्रजवै र्हयैः ।
त्यक्तशोकैरिदं वाच्य श्शासनाद्भरतो मम ॥ 6 ॥
त्यक्तशोकैरिदं वाच्य श्शासनाद्भरतो मम ॥ 6 ॥
puraṃ rājagṛhaṃ gatvā śīghraṃ śīghrajavai rhayaiḥ |
tyaktaśokairidaṃ vācya śśāsanādbharato mama || 6 ||
tyaktaśokairidaṃ vācya śśāsanādbharato mama || 6 ||
Shloka 7
पुरोहित स्त्वां कुशलं प्राह सर्वे च मन्त्रिणः ।
त्वरमाणश्च निर्याहि कृत्यमात्ययिकं त्वया ॥ 7 ॥
त्वरमाणश्च निर्याहि कृत्यमात्ययिकं त्वया ॥ 7 ॥
purohita stvāṃ kuśalaṃ prāha sarve ca mantriṇaḥ |
tvaramāṇaśca niryāhi kṛtyamātyayikaṃ tvayā || 7 ||
tvaramāṇaśca niryāhi kṛtyamātyayikaṃ tvayā || 7 ||
Shloka 8
मा चास्मै प्रोषितं रामं मा चास्मै पितरं मृतम् ।
भवन्त श्शंसिषुर्गत्वा राघवाणामिमं क्षयम् ॥ 8 ॥
भवन्त श्शंसिषुर्गत्वा राघवाणामिमं क्षयम् ॥ 8 ॥
mā cāsmai proṣitaṃ rāmaṃ mā cāsmai pitaraṃ mṛtam |
bhavanta śśaṃsiṣurgatvā rāghavāṇāmimaṃ kṣayam || 8 ||
bhavanta śśaṃsiṣurgatvā rāghavāṇāmimaṃ kṣayam || 8 ||
Shloka 9
कौशेयानि च वस्त्राणि भूषणानि वराणि च ।
क्षिप्रमादय राज्ञश्च भरतस्य च गच्छत ॥ 9 ॥
क्षिप्रमादय राज्ञश्च भरतस्य च गच्छत ॥ 9 ॥
kauśeyāni ca vastrāṇi bhūṣaṇāni varāṇi ca |
kṣipramādaya rājñaśca bharatasya ca gacchata || 9 ||
kṣipramādaya rājñaśca bharatasya ca gacchata || 9 ||
Shloka 10
दत्तपथ्यशना दूता जग्मुस्स्वं स्वं निवेशनम् ।
केकयां स्ते गमिष्यन्तो हयानारुह्य सम्मतान् ॥ 10 ॥
केकयां स्ते गमिष्यन्तो हयानारुह्य सम्मतान् ॥ 10 ॥
dattapathyaśanā dūtā jagmussvaṃ svaṃ niveśanam |
kekayāṃ ste gamiṣyanto hayānāruhya sammatān || 10 ||
kekayāṃ ste gamiṣyanto hayānāruhya sammatān || 10 ||
Shloka 11
ततः प्रास्थानिकं कृत्वा कार्यशेषमनन्तरम् ।
वसिष्ठेनाभ्यनुज्ञाता दूता स्सन्त्वरिता ययुः ॥ 11 ॥
वसिष्ठेनाभ्यनुज्ञाता दूता स्सन्त्वरिता ययुः ॥ 11 ॥
tataḥ prāsthānikaṃ kṛtvā kāryaśeṣamanantaram |
vasiṣṭhenābhyanujñātā dūtā ssantvaritā yayuḥ || 11 ||
vasiṣṭhenābhyanujñātā dūtā ssantvaritā yayuḥ || 11 ||
Shloka 12
न्यन्तेनापरतालस्य प्रलम्बस्योत्तरं प्रति ।
निषेवमाणा स्ते जग्मुर्नदीं मध्येन मालिनीम् ॥ 12 ॥
निषेवमाणा स्ते जग्मुर्नदीं मध्येन मालिनीम् ॥ 12 ॥
nyantenāparatālasya pralambasyottaraṃ prati |
niṣevamāṇā ste jagmurnadīṃ madhyena mālinīm || 12 ||
niṣevamāṇā ste jagmurnadīṃ madhyena mālinīm || 12 ||
Shloka 13
ते हस्तिनापुरे गङ्गां तीर्त्वा प्रत्यङ्मुखा ययुः ।
पाञ्चालदेशमासाद्य मध्येन कुरुजाङ्गलम् ॥ 13 ॥
पाञ्चालदेशमासाद्य मध्येन कुरुजाङ्गलम् ॥ 13 ॥
te hastināpure gaṅgāṃ tīrtvā pratyaṅmukhā yayuḥ |
pāñcāladeśamāsādya madhyena kurujāṅgalam || 13 ||
pāñcāladeśamāsādya madhyena kurujāṅgalam || 13 ||
Shloka 14
सरांसि च सुपूर्णानि नदीश्च विमलोदकाः ।
निरीक्षमाणा स्ते जग्मुर्दूताः कार्यवशाद्द्रुतम् ॥ 14 ॥
निरीक्षमाणा स्ते जग्मुर्दूताः कार्यवशाद्द्रुतम् ॥ 14 ॥
sarāṃsi ca supūrṇāni nadīśca vimalodakāḥ |
nirīkṣamāṇā ste jagmurdūtāḥ kāryavaśāddrutam || 14 ||
nirīkṣamāṇā ste jagmurdūtāḥ kāryavaśāddrutam || 14 ||
Shloka 15
ते प्रसन्नोदकां दिव्यां नानाविहगसेविताम् ।
उपातिजग्मुर्वेगेन शरदण्डां जनाकुलाम् ॥ 15 ॥
उपातिजग्मुर्वेगेन शरदण्डां जनाकुलाम् ॥ 15 ॥
te prasannodakāṃ divyāṃ nānāvihagasevitām |
upātijagmurvegena śaradaṇḍāṃ janākulām || 15 ||
upātijagmurvegena śaradaṇḍāṃ janākulām || 15 ||
Shloka 16
निकूलवृक्षमासाद्य दिव्यं सत्योपयाचनम् ।
अभिगम्याभिवाद्यं तं कुलिङ्गां प्राविशन्पुरीम् ॥ 16 ॥
अभिगम्याभिवाद्यं तं कुलिङ्गां प्राविशन्पुरीम् ॥ 16 ॥
nikūlavṛkṣamāsādya divyaṃ satyopayācanam |
abhigamyābhivādyaṃ taṃ kuliṅgāṃ prāviśanpurīm || 16 ||
abhigamyābhivādyaṃ taṃ kuliṅgāṃ prāviśanpurīm || 16 ||
Shloka 17
आभिकालं ततः प्राप्य ते बोधिभवनाच्च्युताम् ।
पितृपैतामहीं पुण्यां तेरुरिक्षुमतीं नदीम् ॥ 17 ॥
पितृपैतामहीं पुण्यां तेरुरिक्षुमतीं नदीम् ॥ 17 ॥
ābhikālaṃ tataḥ prāpya te bodhibhavanāccyutām |
pitṛpaitāmahīṃ puṇyāṃ terurikṣumatīṃ nadīm || 17 ||
pitṛpaitāmahīṃ puṇyāṃ terurikṣumatīṃ nadīm || 17 ||
Shloka 18
अवेक्ष्याञ्जलिपानांश्च ब्राह्मणान्वेदपारगान् ।
ययुर्मध्येन बाह्लीकान् सुदामानं च पर्वतम् ॥ 18 ॥
ययुर्मध्येन बाह्लीकान् सुदामानं च पर्वतम् ॥ 18 ॥
avekṣyāñjalipānāṃśca brāhmaṇānvedapāragān |
yayurmadhyena bāhlīkān sudāmānaṃ ca parvatam || 18 ||
yayurmadhyena bāhlīkān sudāmānaṃ ca parvatam || 18 ||
Shloka 19
विष्णोः पदं प्रेक्षमाणा विपाशाञ्चापि शाल्मलीम् ।
नदीर्वापी स्तटाकानि पल्वलानि सरांसि च ॥ 19 ॥
नदीर्वापी स्तटाकानि पल्वलानि सरांसि च ॥ 19 ॥
viṣṇoḥ padaṃ prekṣamāṇā vipāśāñcāpi śālmalīm |
nadīrvāpī staṭākāni palvalāni sarāṃsi ca || 19 ||
nadīrvāpī staṭākāni palvalāni sarāṃsi ca || 19 ||
Shloka 20
पश्यन्तो विविधांश्चापि सिंहाव्याघ्रमृग द्विपान् ।
ययुः पथाऽतिमहता शासनं भर्तुरीप्सवः ॥ 20 ॥
ययुः पथाऽतिमहता शासनं भर्तुरीप्सवः ॥ 20 ॥
paśyanto vividhāṃścāpi siṃhāvyāghramṛga dvipān |
yayuḥ pathā'timahatā śāsanaṃ bharturīpsavaḥ || 20 ||
yayuḥ pathā'timahatā śāsanaṃ bharturīpsavaḥ || 20 ||
Shloka 21
ते श्रान्तवाहना दूता विकृष्णेन पथा ततः ।
गिरिव्रजं पुरवरं शीघ्रमासेदुरञ्जसा ॥ 21 ॥
गिरिव्रजं पुरवरं शीघ्रमासेदुरञ्जसा ॥ 21 ॥
te śrāntavāhanā dūtā vikṛṣṇena pathā tataḥ |
girivrajaṃ puravaraṃ śīghramāsedurañjasā || 21 ||
girivrajaṃ puravaraṃ śīghramāsedurañjasā || 21 ||
Shloka 22
भर्तुः प्रियार्थं कुलरक्षणार्थं भर्तुश्च वंशस्य परिग्रहार्थम् ।
अहेडमाना स्त्वरया स्म दूता रात्र्यान्तु ते तत्पुरमेव याताः ॥ 22 ॥
अहेडमाना स्त्वरया स्म दूता रात्र्यान्तु ते तत्पुरमेव याताः ॥ 22 ॥
bhartuḥ priyārthaṃ kularakṣaṇārthaṃ bhartuśca vaṃśasya parigrahārtham |
aheḍamānā stvarayā sma dūtā rātryāntu te tatpurameva yātāḥ || 22 ||
aheḍamānā stvarayā sma dūtā rātryāntu te tatpurameva yātāḥ || 22 ||
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये अयोध्याकाण्डे अष्टषष्टितमस्सर्गः ॥