Meaning —
⏳ The meaning of this text is being prepared (AI translation with an accuracy check). This usually takes a few minutes — this page will refresh when it is ready.
The meaning is ready. Show it.
The meaning could not be prepared right now.
A translation in is not yet available for this text.
The original text and transliteration are shown below.
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे अयोध्याकाण्डम् ।
अथ षष्ठस्सर्गः ।
Shloka 1
गते पुरोहिते रामः स्नातो नियतमानसः ।
सह पत्न्या विशालाक्ष्या नारायणमुपागमत् ॥ 1 ॥
सह पत्न्या विशालाक्ष्या नारायणमुपागमत् ॥ 1 ॥
gate purohite rāmaḥ snāto niyatamānasaḥ |
saha patnyā viśālākṣyā nārāyaṇamupāgamat || 1 ||
saha patnyā viśālākṣyā nārāyaṇamupāgamat || 1 ||
Shloka 2
प्रगृह्य शिरसा पात्रीं हविषो विधिवत्तदा ।
महते दैवतायाज्यं जुहाव ज्वलितेऽनले ॥ 2 ॥
महते दैवतायाज्यं जुहाव ज्वलितेऽनले ॥ 2 ॥
pragṛhya śirasā pātrīṃ haviṣo vidhivattadā |
mahate daivatāyājyaṃ juhāva jvalite'nale || 2 ||
mahate daivatāyājyaṃ juhāva jvalite'nale || 2 ||
Shloka 3
शेषं च हविषस्तस्य प्राश्याशास्यात्मनः प्रियम् ।
ध्यायन्नारायणं देवं स्वास्तीर्णे कुशसंस्तरे ॥ 3 ॥
ध्यायन्नारायणं देवं स्वास्तीर्णे कुशसंस्तरे ॥ 3 ॥
śeṣaṃ ca haviṣastasya prāśyāśāsyātmanaḥ priyam |
dhyāyannārāyaṇaṃ devaṃ svāstīrṇe kuśasaṃstare || 3 ||
dhyāyannārāyaṇaṃ devaṃ svāstīrṇe kuśasaṃstare || 3 ||
Shloka 4
वाग्यत स्सह वैदेह्या भूत्वा नियतमानसः ।
श्रीमत्यायतने विष्णो श्शिश्ये नरवरात्मजः ॥ 4 ॥
श्रीमत्यायतने विष्णो श्शिश्ये नरवरात्मजः ॥ 4 ॥
vāgyata ssaha vaidehyā bhūtvā niyatamānasaḥ |
śrīmatyāyatane viṣṇo śśiśye naravarātmajaḥ || 4 ||
śrīmatyāyatane viṣṇo śśiśye naravarātmajaḥ || 4 ||
Shloka 5
एकयामावशिष्टायां रात्र्यां प्रतिविबुद्ध्य सः ।
अलङ्कारविधिं कृत्स्नं कारयामास वेश्मनः ॥ 5 ॥
अलङ्कारविधिं कृत्स्नं कारयामास वेश्मनः ॥ 5 ॥
ekayāmāvaśiṣṭāyāṃ rātryāṃ prativibuddhya saḥ |
alaṅkāravidhiṃ kṛtsnaṃ kārayāmāsa veśmanaḥ || 5 ||
alaṅkāravidhiṃ kṛtsnaṃ kārayāmāsa veśmanaḥ || 5 ||
Shloka 6
तत्र श्रृण्वन्सुखा वाच स्सूतमागधवन्दिनाम् ।
पूर्वां सध्यामुपासीनो जजाप यतमानसः ॥ 6 ॥
पूर्वां सध्यामुपासीनो जजाप यतमानसः ॥ 6 ॥
tatra śrṛṇvansukhā vāca ssūtamāgadhavandinām |
pūrvāṃ sadhyāmupāsīno jajāpa yatamānasaḥ || 6 ||
pūrvāṃ sadhyāmupāsīno jajāpa yatamānasaḥ || 6 ||
Shloka 7
तुष्टाव प्रणतश्चैव शिरसा मधुसूदनम् ।
विमलक्षौमसंवीतो वाचयामास स द्विजान् ॥ 7 ॥
विमलक्षौमसंवीतो वाचयामास स द्विजान् ॥ 7 ॥
tuṣṭāva praṇataścaiva śirasā madhusūdanam |
vimalakṣaumasaṃvīto vācayāmāsa sa dvijān || 7 ||
vimalakṣaumasaṃvīto vācayāmāsa sa dvijān || 7 ||
Shloka 8
तेषां पुण्याहघोषोऽथ गम्भीरमधुरस्तदा ।
अयोध्यां पूरयामास तूर्यघोषानुनादितः ॥ 8 ॥
अयोध्यां पूरयामास तूर्यघोषानुनादितः ॥ 8 ॥
teṣāṃ puṇyāhaghoṣo'tha gambhīramadhurastadā |
ayodhyāṃ pūrayāmāsa tūryaghoṣānunāditaḥ || 8 ||
ayodhyāṃ pūrayāmāsa tūryaghoṣānunāditaḥ || 8 ||
Shloka 9
कृतोपवासं तु तदा वैदेह्या सह राघवम् ।
अयोध्यानिलयश्श्रुत्वा सर्वः प्रमुदितो जनः ॥ 9 ॥
अयोध्यानिलयश्श्रुत्वा सर्वः प्रमुदितो जनः ॥ 9 ॥
kṛtopavāsaṃ tu tadā vaidehyā saha rāghavam |
ayodhyānilayaśśrutvā sarvaḥ pramudito janaḥ || 9 ||
ayodhyānilayaśśrutvā sarvaḥ pramudito janaḥ || 9 ||
Shloka 10
ततः पौरजनस्सर्वश्श्रुत्वा रामाभिषेचनम् ।
प्रभातां रजनीं दृष्ट्वा चक्रे शोभयितुं पुरीम् ॥ 10 ॥
प्रभातां रजनीं दृष्ट्वा चक्रे शोभयितुं पुरीम् ॥ 10 ॥
tataḥ paurajanassarvaśśrutvā rāmābhiṣecanam |
prabhātāṃ rajanīṃ dṛṣṭvā cakre śobhayituṃ purīm || 10 ||
prabhātāṃ rajanīṃ dṛṣṭvā cakre śobhayituṃ purīm || 10 ||
Shloka 11
सिताभ्रशिखराभेषु देवतायतनेषु च ।
चतुष्पथेषु रथ्यासु चैत्येष्वट्टालकेषु च ॥ 11 ॥
चतुष्पथेषु रथ्यासु चैत्येष्वट्टालकेषु च ॥ 11 ॥
sitābhraśikharābheṣu devatāyataneṣu ca |
catuṣpatheṣu rathyāsu caityeṣvaṭṭālakeṣu ca || 11 ||
catuṣpatheṣu rathyāsu caityeṣvaṭṭālakeṣu ca || 11 ||
Shloka 12
नानापण्यसमृद्धेषु वणिजामापणेषु च ।
कुटुम्बिनां समृद्धेषु श्रीमत्सु भवनेषु च ॥ 12 ॥
कुटुम्बिनां समृद्धेषु श्रीमत्सु भवनेषु च ॥ 12 ॥
nānāpaṇyasamṛddheṣu vaṇijāmāpaṇeṣu ca |
kuṭumbināṃ samṛddheṣu śrīmatsu bhavaneṣu ca || 12 ||
kuṭumbināṃ samṛddheṣu śrīmatsu bhavaneṣu ca || 12 ||
Shloka 13
सभासु चैव सर्वासु वृक्षेष्वालक्षितेषु च ।
ध्वजा स्समुच्छ्रिताश्चित्राः पताकाश्चाभवंस्तदा ॥ 13 ॥
ध्वजा स्समुच्छ्रिताश्चित्राः पताकाश्चाभवंस्तदा ॥ 13 ॥
sabhāsu caiva sarvāsu vṛkṣeṣvālakṣiteṣu ca |
dhvajā ssamucchritāścitrāḥ patākāścābhavaṃstadā || 13 ||
dhvajā ssamucchritāścitrāḥ patākāścābhavaṃstadā || 13 ||
Shloka 14
नटनर्तकसङ्घानां गायकानां च गायताम् ।
मनः कर्णसुखा वाच श्शुशृवुश्च ततस्ततः ॥ 14 ॥
मनः कर्णसुखा वाच श्शुशृवुश्च ततस्ततः ॥ 14 ॥
naṭanartakasaṅghānāṃ gāyakānāṃ ca gāyatām |
manaḥ karṇasukhā vāca śśuśṛvuśca tatastataḥ || 14 ||
manaḥ karṇasukhā vāca śśuśṛvuśca tatastataḥ || 14 ||
Shloka 15
रामाभिषेकयुक्ताश्च कथाश्चक्रुर्मिथो जनाः ।
रामाभिषेके सम्प्राप्ते चत्वरेषु गृहेषु च ॥ 15 ॥
रामाभिषेके सम्प्राप्ते चत्वरेषु गृहेषु च ॥ 15 ॥
rāmābhiṣekayuktāśca kathāścakrurmitho janāḥ |
rāmābhiṣeke samprāpte catvareṣu gṛheṣu ca || 15 ||
rāmābhiṣeke samprāpte catvareṣu gṛheṣu ca || 15 ||
Shloka 16
बाला अपि क्रीडमाना गृहद्वारेषु सङ्घशः ।
रामाभिषवसंयुक्ताश्चक्रुरेवं मिथः कथाः ॥ 16 ॥
रामाभिषवसंयुक्ताश्चक्रुरेवं मिथः कथाः ॥ 16 ॥
bālā api krīḍamānā gṛhadvāreṣu saṅghaśaḥ |
rāmābhiṣavasaṃyuktāścakrurevaṃ mithaḥ kathāḥ || 16 ||
rāmābhiṣavasaṃyuktāścakrurevaṃ mithaḥ kathāḥ || 16 ||
Shloka 17
कृतपुष्पोपहारश्च धूपगन्धाधिवासितः ।
राजमार्गः कृतः श्रीमान्पौरै रामाभिषेचने ॥ 17 ॥
राजमार्गः कृतः श्रीमान्पौरै रामाभिषेचने ॥ 17 ॥
kṛtapuṣpopahāraśca dhūpagandhādhivāsitaḥ |
rājamārgaḥ kṛtaḥ śrīmānpaurai rāmābhiṣecane || 17 ||
rājamārgaḥ kṛtaḥ śrīmānpaurai rāmābhiṣecane || 17 ||
Shloka 18
प्रकाशकरणार्थं च निशागमनशङ्कया ।
दीपवृक्षां स्तथा चक्रुरनु रथ्यासु सर्वशः ॥ 18 ॥
दीपवृक्षां स्तथा चक्रुरनु रथ्यासु सर्वशः ॥ 18 ॥
prakāśakaraṇārthaṃ ca niśāgamanaśaṅkayā |
dīpavṛkṣāṃ stathā cakruranu rathyāsu sarvaśaḥ || 18 ||
dīpavṛkṣāṃ stathā cakruranu rathyāsu sarvaśaḥ || 18 ||
Shloka 19
अलङ्कारं पुरस्यैवं कृत्वा तत्पुरवासिनः ।
आकाङ्क्षमाणा रामस्य यौवराज्याभिषेचनम् ॥ 19 ॥
आकाङ्क्षमाणा रामस्य यौवराज्याभिषेचनम् ॥ 19 ॥
alaṅkāraṃ purasyaivaṃ kṛtvā tatpuravāsinaḥ |
ākāṅkṣamāṇā rāmasya yauvarājyābhiṣecanam || 19 ||
ākāṅkṣamāṇā rāmasya yauvarājyābhiṣecanam || 19 ||
Shloka 20
समेत्य सङ्घशस्सर्वे चत्वरेषु सभासु च ।
कथयन्तो मिथस्तत्र प्रशशंसुर्जनाधिपम् ॥ 20 ॥
कथयन्तो मिथस्तत्र प्रशशंसुर्जनाधिपम् ॥ 20 ॥
sametya saṅghaśassarve catvareṣu sabhāsu ca |
kathayanto mithastatra praśaśaṃsurjanādhipam || 20 ||
kathayanto mithastatra praśaśaṃsurjanādhipam || 20 ||
Shloka 21
अहो महात्मा राजाऽयमिक्ष्वाकुकुलनन्दनः ।
ज्ञात्वा यो वृद्धमात्मानं रामं राज्येऽभिषेक्ष्यति ॥ 21 ॥
ज्ञात्वा यो वृद्धमात्मानं रामं राज्येऽभिषेक्ष्यति ॥ 21 ॥
aho mahātmā rājā'yamikṣvākukulanandanaḥ |
jñātvā yo vṛddhamātmānaṃ rāmaṃ rājye'bhiṣekṣyati || 21 ||
jñātvā yo vṛddhamātmānaṃ rāmaṃ rājye'bhiṣekṣyati || 21 ||
Shloka 22
सर्वेप्यनुगृहीता स्मो यन्नो रामो महीपतिः ।
चिराय भविता गोप्ता दृष्टलोकपरावरः ॥ 22 ॥
चिराय भविता गोप्ता दृष्टलोकपरावरः ॥ 22 ॥
sarvepyanugṛhītā smo yanno rāmo mahīpatiḥ |
cirāya bhavitā goptā dṛṣṭalokaparāvaraḥ || 22 ||
cirāya bhavitā goptā dṛṣṭalokaparāvaraḥ || 22 ||
Shloka 23
अनुद्धतमनाः विद्वान्धर्मात्मा भ्रातृवत्सलः ।
यथा च भ्रातृषु स्निग्धस्तथाऽस्मास्वपि राघवः ॥ 23 ॥
यथा च भ्रातृषु स्निग्धस्तथाऽस्मास्वपि राघवः ॥ 23 ॥
anuddhatamanāḥ vidvāndharmātmā bhrātṛvatsalaḥ |
yathā ca bhrātṛṣu snigdhastathā'smāsvapi rāghavaḥ || 23 ||
yathā ca bhrātṛṣu snigdhastathā'smāsvapi rāghavaḥ || 23 ||
Shloka 24
चिरं जीवतु धर्मात्मा राजा दशरथोऽनघः ।
यत्प्रसादोनभिषिक्तं तु रामं द्रक्ष्यामहे वयम् ॥ 24 ॥
यत्प्रसादोनभिषिक्तं तु रामं द्रक्ष्यामहे वयम् ॥ 24 ॥
ciraṃ jīvatu dharmātmā rājā daśaratho'naghaḥ |
yatprasādonabhiṣiktaṃ tu rāmaṃ drakṣyāmahe vayam || 24 ||
yatprasādonabhiṣiktaṃ tu rāmaṃ drakṣyāmahe vayam || 24 ||
Shloka 25
एवंविधं कथयतां पौराणां शुश्रुवु स्तदा ।
दिग्भ्योपि श्रुतवृत्तान्ताः प्राप्ता जानपदा जनाः ॥ 25 ॥
दिग्भ्योपि श्रुतवृत्तान्ताः प्राप्ता जानपदा जनाः ॥ 25 ॥
evaṃvidhaṃ kathayatāṃ paurāṇāṃ śuśruvu stadā |
digbhyopi śrutavṛttāntāḥ prāptā jānapadā janāḥ || 25 ||
digbhyopi śrutavṛttāntāḥ prāptā jānapadā janāḥ || 25 ||
Shloka 26
ते तु दिग्भ्यः पुरीं प्राप्ता द्रष्टुं रामाभिषेचनम् ।
रामस्य पूरयामासुः पुरीं जानपदा जनाः ॥ 26 ॥
रामस्य पूरयामासुः पुरीं जानपदा जनाः ॥ 26 ॥
te tu digbhyaḥ purīṃ prāptā draṣṭuṃ rāmābhiṣecanam |
rāmasya pūrayāmāsuḥ purīṃ jānapadā janāḥ || 26 ||
rāmasya pūrayāmāsuḥ purīṃ jānapadā janāḥ || 26 ||
Shloka 27
जनौघैस्तैर्विसर्पद्भिः शुश्रुवे तत्र निस्वनः ।
पर्वसूदीर्णवेगस्य सागरस्येव निस्वनः ॥ 27 ॥
पर्वसूदीर्णवेगस्य सागरस्येव निस्वनः ॥ 27 ॥
janaughaistairvisarpadbhiḥ śuśruve tatra nisvanaḥ |
parvasūdīrṇavegasya sāgarasyeva nisvanaḥ || 27 ||
parvasūdīrṇavegasya sāgarasyeva nisvanaḥ || 27 ||
Shloka 28
ततस्तदिन्द्रक्षयसन्निभं पुरं दिदृक्षुभिर्जानपदैरुपागतैः ।
समन्तत स्सस्वनमाकुलं बभौ समुद्रयादोभिरिवार्णवोदकम् ॥ 28 ॥
समन्तत स्सस्वनमाकुलं बभौ समुद्रयादोभिरिवार्णवोदकम् ॥ 28 ॥
tatastadindrakṣayasannibhaṃ puraṃ didṛkṣubhirjānapadairupāgataiḥ |
samantata ssasvanamākulaṃ babhau samudrayādobhirivārṇavodakam || 28 ||
samantata ssasvanamākulaṃ babhau samudrayādobhirivārṇavodakam || 28 ||
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये अयोध्याकाण्डे षष्ठस्सर्गः ॥