2.73 அயோத்யாகாண்ட - த்ரிஸப்ததிதம ஸர்கஃ

2.73 Ayodhyakanda - Trisaptatitama Sargah

✍️ Valmiki 🖋️ Tamil script
📄 Download PDF
ஶ்ரீமத்வால்மீகீய ராமாயணே அயோத்யாகாண்டம் ।
அத த்ரிஸப்ததிதமஸ்ஸர்கஃ ।
ஸஶ்ரூத்வா து பிதரம் வ்ரு'த்தம் ப்ராதரௌ ச விவாஸிதௌ ।
பரதோ துஃகஸந்தப்த இதம் வசநமப்ரவீத் ॥ 1 ॥
கிம் நு கார்யம் ஹதஸ்யேஹ மம ராஜ்யேந ஶோசதஃ ।
விஹீநஸ்யாத பித்ரா ச ப்ராத்ரா பித்ரு'ஸமேந ச ॥ 2 ॥
துஃகே மே துஃகமகரோர்வ்ரணே க்ஷாரமிவாததாஃ ।
ராஜாநம் ப்ரேதபாவஸ்தம் க்ரு'த்வா ராமம் ச தாபஸம் ॥ 3 ॥
குலஸ்ய த்வமபாவாய காலராத்ரிரிவாऽகதா ।
அங்காரமுபகூஹ்ய ஸ்ம பிதா மே நாவபுத்தவாந் ॥ 4 ॥
ம்ரு'த்யுமாபாதிதோ பிதா த்வயா மே பாபதர்ஶிநி ।
ஸுகம் பரிஹ்ரு'தம் மோஹாத்குலேऽஸ்மிந்குலபாம்ஸநி ॥ 5 ॥
த்வாம் ப்ராப்ய ஹி பிதா மேऽத்ய ஸத்யஸந்தோ மஹாயஶாஃ ।
தீவ்ரதுஃகாபிஸந்தப்தோ வ்ரு'த்தோ தஶரதோ ந்ரு'பஃ ॥ 6 ॥
விநாஶிதோ மஹாராஜஃ பிதா மே தர்மவத்ஸலஃ ।
கஸ்மாத்ப்ரவ்ராஜிதோ ராமஃ கஸ்மாதேவ வநம் கதஃ ॥ 7 ॥
கௌஸல்யா ச ஸுமித்ரா ச புத்ரஶோகாபிபீடிதே ।
துஷ்கரம் யதி ஜீவேதாம் ப்ராப்ய த்வாம் ஜநநீம் மம ॥ 8 ॥
நநுத்வார்யோऽபி தர்மாத்மா த்வயி வ்ரு'திமநுத்தமாம் ।
வர்ததே குருவ்ரு'த்திஜ்ஞோ யதா மாதரி வர்ததே ॥ 9 ॥
தஸ்யாஃ புத்ரம் க்ரு'தாऽத்மாநம் சீரவல்கலவாஸஸம் ।
ப்ரஸ்தாப்ய வநவாஸாய கதம் பாபே ந ஶோசஸி ॥ 10 ॥
அபாபதர்ஶநம் ஶூரம் க்ரு'தாத்மாநம் யஶஸ்விநம் ।
ப்ரவ்ராஜ்ய சீரவஸநம் கிந்நு பஶ்யஸி காரணம் ॥ 11 ॥
லுப்தாயா விதிதோ மந்யே ந தேऽஹம் ராகவம் ப்ரதி ।
ததாஹ்யநர்தோ ராஜ்யார்தம் த்வயாऽநீதோ மஹாநயம் ॥ 12 ॥
அஹம் ஹி புருஷவ்யாக்ராவபஶ்யந்ராமலக்ஷ்மணௌ ।
கேந ஶக்திப்ரபாவேந ராஜ்யம் ரக்ஷிதுமுத்ஸஹே ॥ 13 ॥
தம் ஹி நித்யம் மஹாராஜோ பலவந்தம் மஹாபலஃ ।
உபாஶ்ரிதோऽபூத்தர்மாத்மா மேருர்மேருவநம் யதா ॥ 14 ॥
ஸோऽஹம் கதமிமம் பாரம் மஹாதுர்யஸமுத்த்ரு'தம் ।
தம்யோதுரமிவாऽऽஸாத்ய வஹேயம் கேநசௌஜஸா ॥ 15 ॥
அதவா மே பவேச்சக்திர்யோகைர்புத்திபலேந வா ।
ஸகாமாம் ந கரிஷ்யாமி த்வாமஹம் புத்ரகர்திநீம் ॥ 16 ॥
ந மே விகாங்க்ஷா ஜாயேத த்யக்தும் த்வாம் பாபநிஶ்சயாம் ।
யதி ராமஸ்ய நாவேக்ஷா த்வயி ஸ்யாந்மாத்ரு'வத்ஸதா ॥ 17 ॥
உத்பந்நாது கதம் புத்திஸ்தவேயம் பாபதர்ஶிநி ।
ஸாதுசாரித்ரவிப்ரஷ்டே பூர்வேஷாம் நோ விகர்ஹிதா ॥ 18 ॥
அஸ்மிந்குலே ஹி பூர்வேஷாம் ஜ்யேஷ்டோ ராஜ்யேऽபிஷிச்யதே ।
அபரே ப்ராதரஸ்தஸ்மிந்ப்ரவர்தந்தே ஸமாஹிதாஃ ॥ 19 ॥
ந ஹி மந்யே ந்ரு'ஶம்ஸே த்வம் ராஜதர்மமவேக்ஷஸே ।
கதிம் வா ந விஜாநாஸி ராஜவ்ரு'த்தஸ்ய ஶாஶ்வதீம் ॥ 20 ॥
ஸததம் ராஜவ்ரு'த்தே ஹி ஜ்யேஷ்டோ ராஜ்யேऽபிஷிச்யதே ।
ராஜ்ஞாமேதத்ஸமம் தத்ஸ்யாதிக்ஷ்வாகூணாம் விஶேஷதஃ ॥ 21 ॥
தேஷாம் தர்மைகரக்ஷாணாம் குலசாரித்ரஶோபிநாம் ।
அத்ய சாரித்ரஶௌண்டீர்யம் த்வாம் ப்ராப்ய விநிவர்திதம் ॥ 22 ॥
தவாபி ஸுமஹாபாகா ஜநேந்த்ராஃ குலபூர்வகாஃ ।
புத்தேர்மோஹஃ கதமயம் ஸம்பூதஸ்த்வயி கர்ஹிதஃ ॥ 23 ॥
ந து காமம் கரிஷ்யாமி தவாऽஹம் பாபநிஶ்சயே ।
த்வயா வ்யஸநமாரப்தம் ஜீவிதாந்தகரம் மம ॥ 24 ॥
ஏஷத்விதாநீமேவாஹமப்ரியார்தம் தவாநகம் ।
நிவர்தயிஷ்யாமி வநாத்ப்ராதரம் ஸ்வஜநப்ரியம் ॥ 25 ॥
நிவர்தயித்வா ராமம் ச தஸ்யாஹம் தீப்ததேஜஸஃ ।
தாஸபூதோ பவிஷ்யாமி ஸுஸ்திரேணாந்தராத்மநா ॥ 26 ॥
இத்யேவமுக்த்வா பரதோ மஹாத்மா ப்ரியேதரைர்வாக்யகணைஸ்துதம்ஸ்தாம் ।
ஶோகாதுரஶ்சாபி நநாத பூயஃ ஸிம்ஹோ யதா பர்வதகஹ்வரஸ்தஃ ॥ 27 ॥
இத்யார்ஷே ஶ்ரீமத்ராமாயணே வால்மீகீய ஆதிகாவ்யே அயோத்யாகாண்டே த்ரிஸப்ததிதமஸ்ஸர்கஃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe ayodhyākāṇḍam |
atha trisaptatitamassargaḥ |
saśrūtvā tu pitaraṃ vṛttaṃ bhrātarau ca vivāsitau |
bharato duḥkhasantapta idaṃ vacanamabravīt || 1 ||
kiṃ nu kāryaṃ hatasyeha mama rājyena śocataḥ |
vihīnasyātha pitrā ca bhrātrā pitṛsamena ca || 2 ||
duḥkhe me duḥkhamakarorvraṇe kṣāramivādadhāḥ |
rājānaṃ pretabhāvasthaṃ kṛtvā rāmaṃ ca tāpasam || 3 ||
kulasya tvamabhāvāya kālarātririvā'gatā |
aṅgāramupagūhya sma pitā me nāvabuddhavān || 4 ||
mṛtyumāpādito pitā tvayā me pāpadarśini |
sukhaṃ parihṛtaṃ mohātkule'sminkulapāṃsani || 5 ||
tvāṃ prāpya hi pitā me'dya satyasandho mahāyaśāḥ |
tīvraduḥkhābhisantapto vṛtto daśaratho nṛpaḥ || 6 ||
vināśito mahārājaḥ pitā me dharmavatsalaḥ |
kasmātpravrājito rāmaḥ kasmādeva vanaṃ gataḥ || 7 ||
kausalyā ca sumitrā ca putraśokābhipīḍite |
duṣkaraṃ yadi jīvetāṃ prāpya tvāṃ jananīṃ mama || 8 ||
nanutvāryo'pi dharmātmā tvayi vṛtimanuttamām |
vartate guruvṛttijño yathā mātari vartate || 9 ||
tasyāḥ putraṃ kṛtā'tmānaṃ cīravalkalavāsasam |
prasthāpya vanavāsāya kathaṃ pāpe na śocasi || 10 ||
apāpadarśanaṃ śūraṃ kṛtātmānaṃ yaśasvinam |
pravrājya cīravasanaṃ kinnu paśyasi kāraṇam || 11 ||
lubdhāyā vidito manye na te'haṃ rāghavaṃ prati |
tathāhyanardho rājyārthaṃ tvayā'nīto mahānayam || 12 ||
ahaṃ hi puruṣavyāghrāvapaśyanrāmalakṣmaṇau |
kena śaktiprabhāvena rājyaṃ rakṣitumutsahe || 13 ||
taṃ hi nityaṃ mahārājo balavantaṃ mahābalaḥ |
upāśrito'bhūddharmātmā merurmeruvanaṃ yathā || 14 ||
so'haṃ kathamimaṃ bhāraṃ mahādhuryasamuddhṛtam |
damyodhuramivā''sādya vaheyaṃ kenacaujasā || 15 ||
athavā me bhavecchaktiryogairbuddhibalena vā |
sakāmāṃ na kariṣyāmi tvāmahaṃ putragardhinīm || 16 ||
na me vikāṅkṣā jāyeta tyaktuṃ tvāṃ pāpaniścayām |
yadi rāmasya nāvekṣā tvayi syānmātṛvatsadā || 17 ||
utpannātu kathaṃ buddhistaveyaṃ pāpadarśini |
sādhucāritravibhraṣṭe pūrveṣāṃ no vigarhitā || 18 ||
asminkule hi pūrveṣāṃ jyeṣṭho rājye'bhiṣicyate |
apare bhrātarastasminpravartante samāhitāḥ || 19 ||
na hi manye nṛśaṃse tvaṃ rājadharmamavekṣase |
gatiṃ vā na vijānāsi rājavṛttasya śāśvatīm || 20 ||
satataṃ rājavṛtte hi jyeṣṭho rājye'bhiṣicyate |
rājñāmetatsamaṃ tatsyādikṣvākūṇāṃ viśeṣataḥ || 21 ||
teṣāṃ dharmaikarakṣāṇāṃ kulacāritraśobhinām |
adya cāritraśauṇḍīryaṃ tvāṃ prāpya vinivartitam || 22 ||
tavāpi sumahābhāgā janendrāḥ kulapūrvagāḥ |
buddhermohaḥ kathamayaṃ sambhūtastvayi garhitaḥ || 23 ||
na tu kāmaṃ kariṣyāmi tavā'haṃ pāpaniścaye |
tvayā vyasanamārabdhaṃ jīvitāntakaraṃ mama || 24 ||
eṣatvidānīmevāhamapriyārthaṃ tavānagham |
nivartayiṣyāmi vanādbhrātaraṃ svajanapriyam || 25 ||
nivartayitvā rāmaṃ ca tasyāhaṃ dīptatejasaḥ |
dāsabhūto bhaviṣyāmi susthireṇāntarātmanā || 26 ||
ityevamuktvā bharato mahātmā priyetarairvākyagaṇaistudaṃstām |
śokāturaścāpi nanāda bhūyaḥ siṃho yathā parvatagahvarasthaḥ || 27 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye ayodhyākāṇḍe trisaptatitamassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे अयोध्याकाण्डम् ।
अथ त्रिसप्ततितमस्सर्गः ।
सश्रूत्वा तु पितरं वृत्तं भ्रातरौ च विवासितौ ।
भरतो दुःखसन्तप्त इदं वचनमब्रवीत् ॥ 1 ॥
किं नु कार्यं हतस्येह मम राज्येन शोचतः ।
विहीनस्याथ पित्रा च भ्रात्रा पितृसमेन च ॥ 2 ॥
दुःखे मे दुःखमकरोर्व्रणे क्षारमिवादधाः ।
राजानं प्रेतभावस्थं कृत्वा रामं च तापसम् ॥ 3 ॥
कुलस्य त्वमभावाय कालरात्रिरिवाऽगता ।
अङ्गारमुपगूह्य स्म पिता मे नावबुद्धवान् ॥ 4 ॥
मृत्युमापादितो पिता त्वया मे पापदर्शिनि ।
सुखं परिहृतं मोहात्कुलेऽस्मिन्कुलपांसनि ॥ 5 ॥
त्वां प्राप्य हि पिता मेऽद्य सत्यसन्धो महायशाः ।
तीव्रदुःखाभिसन्तप्तो वृत्तो दशरथो नृपः ॥ 6 ॥
विनाशितो महाराजः पिता मे धर्मवत्सलः ।
कस्मात्प्रव्राजितो रामः कस्मादेव वनं गतः ॥ 7 ॥
कौसल्या च सुमित्रा च पुत्रशोकाभिपीडिते ।
दुष्करं यदि जीवेतां प्राप्य त्वां जननीं मम ॥ 8 ॥
ननुत्वार्योऽपि धर्मात्मा त्वयि वृतिमनुत्तमाम् ।
वर्तते गुरुवृत्तिज्ञो यथा मातरि वर्तते ॥ 9 ॥
तस्याः पुत्रं कृताऽत्मानं चीरवल्कलवाससम् ।
प्रस्थाप्य वनवासाय कथं पापे न शोचसि ॥ 10 ॥
अपापदर्शनं शूरं कृतात्मानं यशस्विनम् ।
प्रव्राज्य चीरवसनं किन्नु पश्यसि कारणम् ॥ 11 ॥
लुब्धाया विदितो मन्ये न तेऽहं राघवं प्रति ।
तथाह्यनर्धो राज्यार्थं त्वयाऽनीतो महानयम् ॥ 12 ॥
अहं हि पुरुषव्याघ्रावपश्यन्रामलक्ष्मणौ ।
केन शक्तिप्रभावेन राज्यं रक्षितुमुत्सहे ॥ 13 ॥
तं हि नित्यं महाराजो बलवन्तं महाबलः ।
उपाश्रितोऽभूद्धर्मात्मा मेरुर्मेरुवनं यथा ॥ 14 ॥
सोऽहं कथमिमं भारं महाधुर्यसमुद्धृतम् ।
दम्योधुरमिवाऽऽसाद्य वहेयं केनचौजसा ॥ 15 ॥
अथवा मे भवेच्छक्तिर्योगैर्बुद्धिबलेन वा ।
सकामां न करिष्यामि त्वामहं पुत्रगर्धिनीम् ॥ 16 ॥
न मे विकाङ्क्षा जायेत त्यक्तुं त्वां पापनिश्चयाम् ।
यदि रामस्य नावेक्षा त्वयि स्यान्मातृवत्सदा ॥ 17 ॥
उत्पन्नातु कथं बुद्धिस्तवेयं पापदर्शिनि ।
साधुचारित्रविभ्रष्टे पूर्वेषां नो विगर्हिता ॥ 18 ॥
अस्मिन्कुले हि पूर्वेषां ज्येष्ठो राज्येऽभिषिच्यते ।
अपरे भ्रातरस्तस्मिन्प्रवर्तन्ते समाहिताः ॥ 19 ॥
न हि मन्ये नृशंसे त्वं राजधर्ममवेक्षसे ।
गतिं वा न विजानासि राजवृत्तस्य शाश्वतीम् ॥ 20 ॥
सततं राजवृत्ते हि ज्येष्ठो राज्येऽभिषिच्यते ।
राज्ञामेतत्समं तत्स्यादिक्ष्वाकूणां विशेषतः ॥ 21 ॥
तेषां धर्मैकरक्षाणां कुलचारित्रशोभिनाम् ।
अद्य चारित्रशौण्डीर्यं त्वां प्राप्य विनिवर्तितम् ॥ 22 ॥
तवापि सुमहाभागा जनेन्द्राः कुलपूर्वगाः ।
बुद्धेर्मोहः कथमयं सम्भूतस्त्वयि गर्हितः ॥ 23 ॥
न तु कामं करिष्यामि तवाऽहं पापनिश्चये ।
त्वया व्यसनमारब्धं जीवितान्तकरं मम ॥ 24 ॥
एषत्विदानीमेवाहमप्रियार्थं तवानघम् ।
निवर्तयिष्यामि वनाद्भ्रातरं स्वजनप्रियम् ॥ 25 ॥
निवर्तयित्वा रामं च तस्याहं दीप्ततेजसः ।
दासभूतो भविष्यामि सुस्थिरेणान्तरात्मना ॥ 26 ॥
इत्येवमुक्त्वा भरतो महात्मा प्रियेतरैर्वाक्यगणैस्तुदंस्ताम् ।
शोकातुरश्चापि ननाद भूयः सिंहो यथा पर्वतगह्वरस्थः ॥ 27 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये अयोध्याकाण्डे त्रिसप्ततितमस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe ayodhyākāṇḍam |
atha trisaptatitamassargaḥ |
saśrūtvā tu pitaraṃ vṛttaṃ bhrātarau ca vivāsitau |
bharato duḥkhasantapta idaṃ vacanamabravīt || 1 ||
kiṃ nu kāryaṃ hatasyeha mama rājyena śocataḥ |
vihīnasyātha pitrā ca bhrātrā pitṛsamena ca || 2 ||
duḥkhe me duḥkhamakarorvraṇe kṣāramivādadhāḥ |
rājānaṃ pretabhāvasthaṃ kṛtvā rāmaṃ ca tāpasam || 3 ||
kulasya tvamabhāvāya kālarātririvā'gatā |
aṅgāramupagūhya sma pitā me nāvabuddhavān || 4 ||
mṛtyumāpādito pitā tvayā me pāpadarśini |
sukhaṃ parihṛtaṃ mohātkule'sminkulapāṃsani || 5 ||
tvāṃ prāpya hi pitā me'dya satyasandho mahāyaśāḥ |
tīvraduḥkhābhisantapto vṛtto daśaratho nṛpaḥ || 6 ||
vināśito mahārājaḥ pitā me dharmavatsalaḥ |
kasmātpravrājito rāmaḥ kasmādeva vanaṃ gataḥ || 7 ||
kausalyā ca sumitrā ca putraśokābhipīḍite |
duṣkaraṃ yadi jīvetāṃ prāpya tvāṃ jananīṃ mama || 8 ||
nanutvāryo'pi dharmātmā tvayi vṛtimanuttamām |
vartate guruvṛttijño yathā mātari vartate || 9 ||
tasyāḥ putraṃ kṛtā'tmānaṃ cīravalkalavāsasam |
prasthāpya vanavāsāya kathaṃ pāpe na śocasi || 10 ||
apāpadarśanaṃ śūraṃ kṛtātmānaṃ yaśasvinam |
pravrājya cīravasanaṃ kinnu paśyasi kāraṇam || 11 ||
lubdhāyā vidito manye na te'haṃ rāghavaṃ prati |
tathāhyanardho rājyārthaṃ tvayā'nīto mahānayam || 12 ||
ahaṃ hi puruṣavyāghrāvapaśyanrāmalakṣmaṇau |
kena śaktiprabhāvena rājyaṃ rakṣitumutsahe || 13 ||
taṃ hi nityaṃ mahārājo balavantaṃ mahābalaḥ |
upāśrito'bhūddharmātmā merurmeruvanaṃ yathā || 14 ||
so'haṃ kathamimaṃ bhāraṃ mahādhuryasamuddhṛtam |
damyodhuramivā''sādya vaheyaṃ kenacaujasā || 15 ||
athavā me bhavecchaktiryogairbuddhibalena vā |
sakāmāṃ na kariṣyāmi tvāmahaṃ putragardhinīm || 16 ||
na me vikāṅkṣā jāyeta tyaktuṃ tvāṃ pāpaniścayām |
yadi rāmasya nāvekṣā tvayi syānmātṛvatsadā || 17 ||
utpannātu kathaṃ buddhistaveyaṃ pāpadarśini |
sādhucāritravibhraṣṭe pūrveṣāṃ no vigarhitā || 18 ||
asminkule hi pūrveṣāṃ jyeṣṭho rājye'bhiṣicyate |
apare bhrātarastasminpravartante samāhitāḥ || 19 ||
na hi manye nṛśaṃse tvaṃ rājadharmamavekṣase |
gatiṃ vā na vijānāsi rājavṛttasya śāśvatīm || 20 ||
satataṃ rājavṛtte hi jyeṣṭho rājye'bhiṣicyate |
rājñāmetatsamaṃ tatsyādikṣvākūṇāṃ viśeṣataḥ || 21 ||
teṣāṃ dharmaikarakṣāṇāṃ kulacāritraśobhinām |
adya cāritraśauṇḍīryaṃ tvāṃ prāpya vinivartitam || 22 ||
tavāpi sumahābhāgā janendrāḥ kulapūrvagāḥ |
buddhermohaḥ kathamayaṃ sambhūtastvayi garhitaḥ || 23 ||
na tu kāmaṃ kariṣyāmi tavā'haṃ pāpaniścaye |
tvayā vyasanamārabdhaṃ jīvitāntakaraṃ mama || 24 ||
eṣatvidānīmevāhamapriyārthaṃ tavānagham |
nivartayiṣyāmi vanādbhrātaraṃ svajanapriyam || 25 ||
nivartayitvā rāmaṃ ca tasyāhaṃ dīptatejasaḥ |
dāsabhūto bhaviṣyāmi susthireṇāntarātmanā || 26 ||
ityevamuktvā bharato mahātmā priyetarairvākyagaṇaistudaṃstām |
śokāturaścāpi nanāda bhūyaḥ siṃho yathā parvatagahvarasthaḥ || 27 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye ayodhyākāṇḍe trisaptatitamassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Tamil script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.
🕉 InfoLyter.in