2.83 அயோத்யாகாண்ட - த்ர்யாஶீதிதம ஸர்கஃ

2.83 Ayodhyakanda - Tryashititama Sargah

✍️ Valmiki 🖋️ Tamil script
📄 Download PDF
ஶ்ரீமத்வால்மீகீய ராமாயணே அயோத்யாகாண்டம் ।
அத த்ர்யாஶீதிதமஸ்ஸர்கஃ ।
தத ஸ்ஸமுத்திதஃ கால்யமாஸ்தாய ஸ்யந்தநோத்தமம் ।
ப்ரயயௌ பரதஶ்ஶீக்ரம் ராமதர்ஶநகாங்க்ஷயா ॥ 1 ॥
அக்ரதஃ ப்ரயயுஸ்தஸ்ய ஸர்வே மந்த்ரிபுரோதஸஃ ।
அதிருஹ்ய ஹயைர்யுக்தாந்ரதாந்ஸூர்யரதோபமாந் ॥ 2 ॥
நவநாகஸஹஸ்ராணி கல்பிதாநி யதாவிதி ।
அந்வயுர்பரதம் யாந்தமிக்ஷ்வாகுகுலநந்தநம் ॥ 3 ॥
ஷஷ்டீ ரதஸஹஸ்ராணி தந்விநோ விவிதாயுதாஃ ।
அந்வயுர்பரதம் யாந்தம் ராஜபுத்ரம் யஶஸ்விநம் ॥ 4 ॥
ஶதம் ஸஹஸ்ராண்யஶ்வாநாம் ஸமாரூடாநி ராகவம் ।
அந்வயுர்பரதம் யாந்தம் ஸத்யஸந்தம் ஜிதேந்த்ரியம் ॥ 5 ॥
கைகேயீ ச ஸுமித்ரா ச கௌஸல்யா ச யஶஸ்விநீ ।
ராமாநயநஸம்ஹ்ரு'ஷ்டா யயுர்யாநேந பாஸ்வதா ॥ 6 ॥
ப்ரயாதாஶ்சார்யஸங்காதா ராமம் த்ரஷ்டும் ஸலக்ஷ்மணம் ।
தஸ்யைவ ச கதாஶ்சித்ராஃ குர்வாணா ஹ்ரு'ஷ்டமாநஸாஃ ॥ 7 ॥
மேகஶ்யாமம் மஹாபாஹும் ஸ்திரஸத்த்வம் த்ரு'டவ்ரதம் ।
கதா த்ரக்ஷ்யாமஹே ராமம் ஜகத ஶ்ஶோகநாஶநம் ॥ 8 ॥
த்ரு'ஷ்ட ஏவ ஹி ந ஶ்ஶோகமபநேஷ்யதி ராகவஃ ।
தம ஸ்ஸர்வஸ்ய லோகஸ்ய ஸமுத்யந்நிவ பாஸ்கரஃ ॥ 9 ॥
இத்யேவம் கதயந்தஸ்தே ஸம்ப்ரஹ்ரு'ஷ்டாஃ கதா ஶ்ஶுபாஃ ।
பரிஷ்வஜாநாஶ்சாந்யோந்யம் யயுர்நாகரிகா ஜநாஃ ॥ 10 ॥
யே ச தத்ராபரே ஸர்வே ஸம்மதா யே ச நைகமாஃ ।
ராமம் ப்ரதி யயுர்ஹ்ரு'ஷ்டா ஸ்ஸர்வாஃ ப்ரக்ரு'தயஸ்ததா ॥ 11 ॥
மணிகாராஶ்ச யே கேசித்கும்பகாராஶ்ச ஶோபநாஃ ।
ஸூத்ரகர்மக்ரு'தஶ்சைவ யே ச ஶஸ்த்ரோபஜீவிநஃ ॥ 12 ॥
மயூரகாஃ க்ராகசிகா ரோசகா வேதகாஸ்ததா ।
தந்தகாரா ஸ்ஸுதாகாரா ஸ்ததா கந்தோபஜீவிநஃ ॥ 13 ॥
ஸுவர்ணகாராஃ ப்ரக்யாதாஸ்ததா கம்பலதாவகாஃ ।
ஸ்நாபகோஷ்ணோதகா வைத்யாதூபகாஶ்ஶௌண்டிகாஸ்ததா ॥ 14 ॥
ரஜகாஸ்துந்நவாயாஶ்ச க்ராமகோஷமஹத்தராஃ ।
ஶைலூஷாஶ்ச ஸஹ ஸ்த்ரீபிர்யயுஃ கைவர்தகாஸ்ததா ॥ 15 ॥
ஸமாஹிதா வேதவிதோ ப்ராஹ்மணா வ்ரு'த்தஸம்மதாஃ ।
கோரதைர்பரதம் யாந்தமநுஜக்மு ஸ்ஸஹஸ்ரஶஃ ॥ 16 ॥
ஸுவேஷா ஶ்ஶுத்தவஸநாஸ்தாம்ரம்ரு'ஷ்டாநுலேபநாஃ ।
ஸர்வே தே விவிதைர்யாநை ஶ்ஶநைர்பரதமந்வயுஃ ॥ 17 ॥
ப்ரஹ்ரு'ஷ்டமுதிதா ஸேநா ஸாऽந்வயாத்கைகயீஸுதம் ।
ப்ராதுராநயநே யாந்தம் பரதம் ப்ராத்ரு'வத்ஸலம் ॥ 18 ॥
தே கத்வா தூரமத்வாநம் ரதயாநாஶ்வகுஞ்ஜரைஃ ।
ஸமாஸேதுஸ்ததோ கங்காம் ஶ்ரு'ங்கீபேரபுரம் ப்ரதி ॥ 19 ॥
யத்ர ராமஸகோ வீரோ குஹோ ஜ்ஞாதிகணைர்வ்ரு'தஃ ।
நிவஸத்யப்ரமாதேந தேஶம் தம் பரிபாலயந் ॥ 20 ॥
உபேத்ய தீரம் கங்காயாஶ்சக்ரவாகைரலங்க்ரு'தம் ।
வ்யவாதிஷ்டத ஸா ஸேநா பரதஸ்யாநுயாயிநீ ॥ 21 ॥
நிரீக்ஷ்யாநுகதாம் ஸேநாம் தாம் ச கங்காம் ஶிவோதகாம் ।
பரதஸ்ஸசிவாந்ஸர்வாநப்ரவீத்வாக்யகோவிதஃ ॥ 22 ॥
நிவேஶயத மே ஸைந்யமபிப்ராயேண ஸர்வதஃ ।
விஶ்ராந்தாஃ ப்ரதரிஷ்யாமஶ்ஶ்வ இதாநீமிமாம் நதீம் ॥ 23 ॥
தாதும் ச தாவதிச்சாமி ஸ்வர்கதஸ்ய மஹீபதேஃ ।
ஔர்த்வதேஹநிமித்தார்தமவதீர்யோதகம் நதீம் ॥ 24 ॥
தஸ்யைவம் ப்ருவதோऽமாத்யாஸ்ததேத்யுக்த்வா ஸமாஹிதாஃ ।
ந்யவேஶயம்ஸ்தாம் சந்தேந ஸ்வேந ஸ்வேந ப்ரு'தக்ப்ரு'தக் ॥ 25 ॥
நிவேஶ்ய கங்காமநு தாம் மஹாநதீம் சமூம் விதாநைஃ பரிபர்ஹஶோபிநீம் ।
உவாஸ ராமஸ்ய ததா மஹாத்மநோ விசிந்தயாநோ பரதோ நிவர்தநம் ॥ 26 ॥
இத்யார்ஷே ஶ்ரீமத்ராமாயணே வால்மீகீய ஆதிகாவ்யே அயோத்யாகாண்டே த்ர்யாஶீதிதமஸ்ஸர்கஃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe ayodhyākāṇḍam |
atha tryāśītitamassargaḥ |
tata ssamutthitaḥ kālyamāsthāya syandanottamam |
prayayau bharataśśīghraṃ rāmadarśanakāṅkṣayā || 1 ||
agrataḥ prayayustasya sarve mantripurodhasaḥ |
adhiruhya hayairyuktānrathānsūryarathopamān || 2 ||
navanāgasahasrāṇi kalpitāni yathāvidhi |
anvayurbharataṃ yāntamikṣvākukulanandanam || 3 ||
ṣaṣṭī rathasahasrāṇi dhanvino vividhāyudhāḥ |
anvayurbharataṃ yāntaṃ rājaputraṃ yaśasvinam || 4 ||
śataṃ sahasrāṇyaśvānāṃ samārūḍhāni rāghavam |
anvayurbharataṃ yāntaṃ satyasandhaṃ jitendriyam || 5 ||
kaikeyī ca sumitrā ca kausalyā ca yaśasvinī |
rāmānayanasaṃhṛṣṭā yayuryānena bhāsvatā || 6 ||
prayātāścāryasaṅghātā rāmaṃ draṣṭuṃ salakṣmaṇam |
tasyaiva ca kathāścitrāḥ kurvāṇā hṛṣṭamānasāḥ || 7 ||
meghaśyāmaṃ mahābāhuṃ sthirasattvaṃ dṛḍhavratam |
kadā drakṣyāmahe rāmaṃ jagata śśokanāśanam || 8 ||
dṛṣṭa eva hi na śśokamapaneṣyati rāghavaḥ |
tama ssarvasya lokasya samudyanniva bhāskaraḥ || 9 ||
ityevaṃ kathayantaste samprahṛṣṭāḥ kathā śśubhāḥ |
pariṣvajānāścānyonyaṃ yayurnāgarikā janāḥ || 10 ||
ye ca tatrāpare sarve sammatā ye ca naigamāḥ |
rāmaṃ prati yayurhṛṣṭā ssarvāḥ prakṛtayastathā || 11 ||
maṇikārāśca ye kecitkumbhakārāśca śobhanāḥ |
sūtrakarmakṛtaścaiva ye ca śastropajīvinaḥ || 12 ||
mayūrakāḥ krākacikā rocakā vedhakāstathā |
dantakārā ssudhākārā stathā gandhopajīvinaḥ || 13 ||
suvarṇakārāḥ prakhyātāstathā kambaladhāvakāḥ |
snāpakoṣṇodakā vaidyādhūpakāśśauṇḍikāstathā || 14 ||
rajakāstunnavāyāśca grāmaghoṣamahattarāḥ |
śailūṣāśca saha strībhiryayuḥ kaivartakāstathā || 15 ||
samāhitā vedavido brāhmaṇā vṛttasammatāḥ |
gorathairbharataṃ yāntamanujagmu ssahasraśaḥ || 16 ||
suveṣā śśuddhavasanāstāmramṛṣṭānulepanāḥ |
sarve te vividhairyānai śśanairbharatamanvayuḥ || 17 ||
prahṛṣṭamuditā senā sā'nvayātkaikayīsutam |
bhrāturānayane yāntaṃ bharataṃ bhrātṛvatsalam || 18 ||
te gatvā dūramadhvānaṃ rathayānāśvakuñjaraiḥ |
samāsedustato gaṅgāṃ śṛṅgīberapuraṃ prati || 19 ||
yatra rāmasakho vīro guho jñātigaṇairvṛtaḥ |
nivasatyapramādena deśaṃ taṃ paripālayan || 20 ||
upetya tīraṃ gaṅgāyāścakravākairalaṅkṛtam |
vyavātiṣṭhata sā senā bharatasyānuyāyinī || 21 ||
nirīkṣyānugatāṃ senāṃ tāṃ ca gaṅgāṃ śivodakām |
bharatassacivānsarvānabravīdvākyakovidaḥ || 22 ||
niveśayata me sainyamabhiprāyeṇa sarvataḥ |
viśrāntāḥ pratariṣyāmaśśva idānīmimāṃ nadīm || 23 ||
dātuṃ ca tāvadicchāmi svargatasya mahīpateḥ |
aurdhvadehanimittārthamavatīryodakaṃ nadīm || 24 ||
tasyaivaṃ bruvato'mātyāstathetyuktvā samāhitāḥ |
nyaveśayaṃstāṃ chandena svena svena pṛthakpṛthak || 25 ||
niveśya gaṅgāmanu tāṃ mahānadīṃ camūṃ vidhānaiḥ paribarhaśobhinīm |
uvāsa rāmasya tadā mahātmano vicintayāno bharato nivartanam || 26 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye ayodhyākāṇḍe tryāśītitamassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे अयोध्याकाण्डम् ।
अथ त्र्याशीतितमस्सर्गः ।
तत स्समुत्थितः काल्यमास्थाय स्यन्दनोत्तमम् ।
प्रययौ भरतश्शीघ्रं रामदर्शनकाङ्क्षया ॥ 1 ॥
अग्रतः प्रययुस्तस्य सर्वे मन्त्रिपुरोधसः ।
अधिरुह्य हयैर्युक्तान्रथान्सूर्यरथोपमान् ॥ 2 ॥
नवनागसहस्राणि कल्पितानि यथाविधि ।
अन्वयुर्भरतं यान्तमिक्ष्वाकुकुलनन्दनम् ॥ 3 ॥
षष्टी रथसहस्राणि धन्विनो विविधायुधाः ।
अन्वयुर्भरतं यान्तं राजपुत्रं यशस्विनम् ॥ 4 ॥
शतं सहस्राण्यश्वानां समारूढानि राघवम् ।
अन्वयुर्भरतं यान्तं सत्यसन्धं जितेन्द्रियम् ॥ 5 ॥
कैकेयी च सुमित्रा च कौसल्या च यशस्विनी ।
रामानयनसंहृष्टा ययुर्यानेन भास्वता ॥ 6 ॥
प्रयाताश्चार्यसङ्घाता रामं द्रष्टुं सलक्ष्मणम् ।
तस्यैव च कथाश्चित्राः कुर्वाणा हृष्टमानसाः ॥ 7 ॥
मेघश्यामं महाबाहुं स्थिरसत्त्वं दृढव्रतम् ।
कदा द्रक्ष्यामहे रामं जगत श्शोकनाशनम् ॥ 8 ॥
दृष्ट एव हि न श्शोकमपनेष्यति राघवः ।
तम स्सर्वस्य लोकस्य समुद्यन्निव भास्करः ॥ 9 ॥
इत्येवं कथयन्तस्ते सम्प्रहृष्टाः कथा श्शुभाः ।
परिष्वजानाश्चान्योन्यं ययुर्नागरिका जनाः ॥ 10 ॥
ये च तत्रापरे सर्वे सम्मता ये च नैगमाः ।
रामं प्रति ययुर्हृष्टा स्सर्वाः प्रकृतयस्तथा ॥ 11 ॥
मणिकाराश्च ये केचित्कुम्भकाराश्च शोभनाः ।
सूत्रकर्मकृतश्चैव ये च शस्त्रोपजीविनः ॥ 12 ॥
मयूरकाः क्राकचिका रोचका वेधकास्तथा ।
दन्तकारा स्सुधाकारा स्तथा गन्धोपजीविनः ॥ 13 ॥
सुवर्णकाराः प्रख्यातास्तथा कम्बलधावकाः ।
स्नापकोष्णोदका वैद्याधूपकाश्शौण्डिकास्तथा ॥ 14 ॥
रजकास्तुन्नवायाश्च ग्रामघोषमहत्तराः ।
शैलूषाश्च सह स्त्रीभिर्ययुः कैवर्तकास्तथा ॥ 15 ॥
समाहिता वेदविदो ब्राह्मणा वृत्तसम्मताः ।
गोरथैर्भरतं यान्तमनुजग्मु स्सहस्रशः ॥ 16 ॥
सुवेषा श्शुद्धवसनास्ताम्रमृष्टानुलेपनाः ।
सर्वे ते विविधैर्यानै श्शनैर्भरतमन्वयुः ॥ 17 ॥
प्रहृष्टमुदिता सेना साऽन्वयात्कैकयीसुतम् ।
भ्रातुरानयने यान्तं भरतं भ्रातृवत्सलम् ॥ 18 ॥
ते गत्वा दूरमध्वानं रथयानाश्वकुञ्जरैः ।
समासेदुस्ततो गङ्गां शृङ्गीबेरपुरं प्रति ॥ 19 ॥
यत्र रामसखो वीरो गुहो ज्ञातिगणैर्वृतः ।
निवसत्यप्रमादेन देशं तं परिपालयन् ॥ 20 ॥
उपेत्य तीरं गङ्गायाश्चक्रवाकैरलङ्कृतम् ।
व्यवातिष्ठत सा सेना भरतस्यानुयायिनी ॥ 21 ॥
निरीक्ष्यानुगतां सेनां तां च गङ्गां शिवोदकाम् ।
भरतस्सचिवान्सर्वानब्रवीद्वाक्यकोविदः ॥ 22 ॥
निवेशयत मे सैन्यमभिप्रायेण सर्वतः ।
विश्रान्ताः प्रतरिष्यामश्श्व इदानीमिमां नदीम् ॥ 23 ॥
दातुं च तावदिच्छामि स्वर्गतस्य महीपतेः ।
और्ध्वदेहनिमित्तार्थमवतीर्योदकं नदीम् ॥ 24 ॥
तस्यैवं ब्रुवतोऽमात्यास्तथेत्युक्त्वा समाहिताः ।
न्यवेशयंस्तां छन्देन स्वेन स्वेन पृथक्पृथक् ॥ 25 ॥
निवेश्य गङ्गामनु तां महानदीं चमूं विधानैः परिबर्हशोभिनीम् ।
उवास रामस्य तदा महात्मनो विचिन्तयानो भरतो निवर्तनम् ॥ 26 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये अयोध्याकाण्डे त्र्याशीतितमस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe ayodhyākāṇḍam |
atha tryāśītitamassargaḥ |
tata ssamutthitaḥ kālyamāsthāya syandanottamam |
prayayau bharataśśīghraṃ rāmadarśanakāṅkṣayā || 1 ||
agrataḥ prayayustasya sarve mantripurodhasaḥ |
adhiruhya hayairyuktānrathānsūryarathopamān || 2 ||
navanāgasahasrāṇi kalpitāni yathāvidhi |
anvayurbharataṃ yāntamikṣvākukulanandanam || 3 ||
ṣaṣṭī rathasahasrāṇi dhanvino vividhāyudhāḥ |
anvayurbharataṃ yāntaṃ rājaputraṃ yaśasvinam || 4 ||
śataṃ sahasrāṇyaśvānāṃ samārūḍhāni rāghavam |
anvayurbharataṃ yāntaṃ satyasandhaṃ jitendriyam || 5 ||
kaikeyī ca sumitrā ca kausalyā ca yaśasvinī |
rāmānayanasaṃhṛṣṭā yayuryānena bhāsvatā || 6 ||
prayātāścāryasaṅghātā rāmaṃ draṣṭuṃ salakṣmaṇam |
tasyaiva ca kathāścitrāḥ kurvāṇā hṛṣṭamānasāḥ || 7 ||
meghaśyāmaṃ mahābāhuṃ sthirasattvaṃ dṛḍhavratam |
kadā drakṣyāmahe rāmaṃ jagata śśokanāśanam || 8 ||
dṛṣṭa eva hi na śśokamapaneṣyati rāghavaḥ |
tama ssarvasya lokasya samudyanniva bhāskaraḥ || 9 ||
ityevaṃ kathayantaste samprahṛṣṭāḥ kathā śśubhāḥ |
pariṣvajānāścānyonyaṃ yayurnāgarikā janāḥ || 10 ||
ye ca tatrāpare sarve sammatā ye ca naigamāḥ |
rāmaṃ prati yayurhṛṣṭā ssarvāḥ prakṛtayastathā || 11 ||
maṇikārāśca ye kecitkumbhakārāśca śobhanāḥ |
sūtrakarmakṛtaścaiva ye ca śastropajīvinaḥ || 12 ||
mayūrakāḥ krākacikā rocakā vedhakāstathā |
dantakārā ssudhākārā stathā gandhopajīvinaḥ || 13 ||
suvarṇakārāḥ prakhyātāstathā kambaladhāvakāḥ |
snāpakoṣṇodakā vaidyādhūpakāśśauṇḍikāstathā || 14 ||
rajakāstunnavāyāśca grāmaghoṣamahattarāḥ |
śailūṣāśca saha strībhiryayuḥ kaivartakāstathā || 15 ||
samāhitā vedavido brāhmaṇā vṛttasammatāḥ |
gorathairbharataṃ yāntamanujagmu ssahasraśaḥ || 16 ||
suveṣā śśuddhavasanāstāmramṛṣṭānulepanāḥ |
sarve te vividhairyānai śśanairbharatamanvayuḥ || 17 ||
prahṛṣṭamuditā senā sā'nvayātkaikayīsutam |
bhrāturānayane yāntaṃ bharataṃ bhrātṛvatsalam || 18 ||
te gatvā dūramadhvānaṃ rathayānāśvakuñjaraiḥ |
samāsedustato gaṅgāṃ śṛṅgīberapuraṃ prati || 19 ||
yatra rāmasakho vīro guho jñātigaṇairvṛtaḥ |
nivasatyapramādena deśaṃ taṃ paripālayan || 20 ||
upetya tīraṃ gaṅgāyāścakravākairalaṅkṛtam |
vyavātiṣṭhata sā senā bharatasyānuyāyinī || 21 ||
nirīkṣyānugatāṃ senāṃ tāṃ ca gaṅgāṃ śivodakām |
bharatassacivānsarvānabravīdvākyakovidaḥ || 22 ||
niveśayata me sainyamabhiprāyeṇa sarvataḥ |
viśrāntāḥ pratariṣyāmaśśva idānīmimāṃ nadīm || 23 ||
dātuṃ ca tāvadicchāmi svargatasya mahīpateḥ |
aurdhvadehanimittārthamavatīryodakaṃ nadīm || 24 ||
tasyaivaṃ bruvato'mātyāstathetyuktvā samāhitāḥ |
nyaveśayaṃstāṃ chandena svena svena pṛthakpṛthak || 25 ||
niveśya gaṅgāmanu tāṃ mahānadīṃ camūṃ vidhānaiḥ paribarhaśobhinīm |
uvāsa rāmasya tadā mahātmano vicintayāno bharato nivartanam || 26 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye ayodhyākāṇḍe tryāśītitamassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Tamil script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.
🕉 InfoLyter.in